zaterdag 30 augustus 2008

Steve leeft!

Steve Jobs is dood. Althans, dat schreef persbureau Bloomberg afgelopen woensdagmiddag. De topman van computermaker Apple is springlevend, maar Bloomberg zette per ongeluk een ververst in memoriam over Jobs online. Ondanks de waarschuwing voor de eindredactie: 'hold for release, do not use', kwam het bericht toch op het net. Op de plek waar de leeftijd van Jobs moest worden ingevuld stonden kruisjes. De necrologie werd binnen dertig seconden gecorrigeerd. Handelaren konden nauwelijks reageren en de koers van het aandeel Apple deed dat ook niet.

Het is in de media gebruikelijk dat een necrologie wordt geschreven voordat de persoon overleden is. Het is ook niet de eerste keer dat een in memoriam per ongeluk is gepubliceerd. In het geval van Steve Jobs is het niet zo heel vreemd dat Bloomberg aan een nieuwe versie werkte. Sinds half juni zingen er namelijk geruchten rond over de tanende gezondheid van de topman.

Voor veel beleggers is Apple gelijk aan Jobs. Er zijn maar weinig aandelen waarbij de gezondheid van de topman zo'n grote invloed op de koers heeft als bij Apple. Hij staat erom bekend zich met alle producten tot in detail te bemoeien. Als Jobs de iBook, iMac, iPod of iPhone niet goed vindt, komt hij niet op de markt.

Jobs is daarnaast een entertainer pur sang die een volle zaal weet te onderhouden met zijn keynotespeeches. Ze hebben zelfs een eigen naam gekregen: Stevenotes. Steevast gekleed in spijkerbroek, sportschoenen en zwarte coltrui, licht hij nieuwe of verbeterde versies van producten toe. De presentatie wordt traditioneel afgesloten met 'one more thing' waarna hij met een nieuwtje komt en het aanwezige publiek uit zijn dak gaat.

Bij de presentatie van Apples vernieuwde iPhone in San Fransisco, oogde Jobs echter mager en had hij een bleek gezicht. Bovendien liet hij een groot deel van de presentatie over aan anderen. Niets voor Jobs. In 2004 leed Jobs aan een zeldzame vorm van alvleesklierkanker, waar hij van wist te genezen. Apple-volgers vreesden dat de ziekte opnieuw had toegeslagen. Ziek of niet ziek, het aandeel daalde na de speech in drie dagen met 7,5%.

Een woordvoerder van Apple ontkrachtte de geruchten over het naderende einde van Jobs. Er was niets aan de hand. De 54-jarige Jobs zou last hebben van een bacteriële infectie en er met antibiotica bovenop komen. Daarmee reageerde Apple snel, want in 2004 deed het elektronicaconcern er negen maanden over om het bericht dat Jobs kanker had te communiceren. Die dag daalde het aandeel met bijna 3%.

Mocht Steve Jobs overlijden, dan is dat een groot verlies voor Apple. Voor veel beleggers zal het een signaal zijn om het aandeel van de hand te doen. Ten minste, als het nieuws klopt.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

Aegon in joint venture met Spaanse bank

Amsterdam
Verzekeraar Aegon wil meer verzekeringen aan de man brengen in Spanje. Het bedrijf heeft daartoe een joint venture gesloten met de Spaanse regionale spaarbank Caixa Terrassa.

Aegon betaalt euro 190 mln voor het belang van 50%. Mogelijk wordt door de Nederlandse verzekeraar nog een aanvullende betaling gedaan, maar dit is afhankelijk van de behaalde resultaten.

'We willen minder afhankelijk zijn van de VS. Dat doen we niet door uit de VS te vertrekken, maar door onze posities in andere landen te versterken. Deze samenwerking past prima in die strategie', aldus topman Alexander Wynaendts in een toelichting.

De bestuursvoorzitter zegt 'zeer verheugd' te zijn over de deal. Vooral omdat Aegon nu actief wordt in de rijkere gebieden van Spanje, zoals het noordoostelijke Catalonië, dat met hoofdstad Barcelona tot een van de meest welvarende streken van het land behoort. Met de nieuwe joint venture is Aegon naar eigen zeggen nu de op vijf na grootste levensverzekeraar in Spanje.

Caixa Terrassa gaat de levensverzekeringen, pensioen- en ziektekostenproducten van Aegon verkopen. De bank heeft daarvoor een netwerk van ongeveer driehonderd filialen. Aegon krijgt de taak om de administratie van Caixa Terrassa Vida volledig te integreren in zijn eigen bedrijf.

'In Spanje zijn de klanten van regionale banken structureel onderverzekerd. Omdat de economie op de korte termijn er in Spanje weinig rooskleurig voor staat, zien wij dit ook als een investering op de lange termijn', zegt bestuursvoorzitter Wynaendts.

Aegon sloot eerder al distributieovereenkomsten met vier andere regionale spaarbanken in Spanje. De verzekeraar zegt dat de joint venture een 'klein positief effect' zal hebben op het resultaat.

Wynaendts stelt dat de verzekeraar niet alleen een goede overeenkomst heeft gesloten, maar met deze deal tevens bewijst ook in moeilijke tijden 'een sterk bedrijf te zijn'.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

vrijdag 29 augustus 2008

Oliemarkt in de ban van Gustav

Prijzen van olie en gas bewegen heftig wegens angst voor sterkste orkaan sinds Katrina

Amsterdam
De tropische storm Gustav bepaalt op dit moment de richting van de olieprijs. De vrees is dat Gustav de krachtigste orkaan zal worden sinds Katrina eind augustus 2005 de Golf van Mexico aandeed en vervolgens voor een grote verwoesting van de stad New Orleans zorgde.

Volgens het Amerikaanse National Hurricane Center zal Gustav de komende dagen aan kracht winnen. Van een tropische storm verandert Gustav in een orkaan om maandag de kust van de zuidelijke staat Louisiana te bereiken. Volgens een berekening tv-zender CNBC zal de olieproductie met 1,2 miljoen vaten per dag worden verminderd mocht Gustav de Amerikaanse kust in de Golf van Mexico raken. Weerstation Weather Insight schatte de kans dat dit gaat gebeuren gisteren in op 70 tot 75%.

Oliemaatschappijen die actief zijn in de Golf van Mexico zijn al bezig met het evacueren van personeel. Shell verplaatst al zijn medewerkers, sectorgenoot BP evacueert 400 personeelsleden van de olieplatforms in de Golf. Oliereus Exxon meldt op zijn website dat het medewerkers uit voorzorg zal evacueren van boorplatforms en raffinaderijen aan de kust. De Amerikaanse kustlijn aan de Golf is van Texas tot Louisiana verantwoordelijk voor 42% van de totale raffinagecapaciteit van de Verenigde Staten. De olie-industrie in de Golf van Mexico is goed voor 26% van de olie en 12% van het gas voor de Amerikaanse markt.

Tijdens en na orkaan Katrina in 2005 steeg de prijs van olie en gas naar recordhoogtes. De olieuitvoer vanuit de Golf lag nagenoeg helemaal stil en bijna een vijfde van de raffinagecapaciteit was buiten bedrijf.

In de staat Louisiana wordt op het ergste gerekend. 'Ik verwacht dat de effecten van de orkaan de capaciteiten van Louisiana zullen overtreffen', aldus gouverneur Bobby Jindal van de staat in een brief aan president George W. Bush. 'Federale hulp is nodig om levens te redden, eigendommen en de volksgezondheid te beschermen.'

De prijs kan door de orkaan fors oplopen, verwachten sommige marktpartijen. 'Als de olievoorraad op een hoog niveau was, dan zou de impact van een orkaan niet zo groot zijn', zegt John Hall, directeur van consultantsbureau John Hall Associates uit Londen tegenover persbureau Bloomberg. 'Dit is echter niet het geval. De voorraad van Oeso-landen moet nog verder worden opgebouwd en die van de VS zelf is laag.'

Als Gustav is uitgeraasd, is de volgende orkaan alweer in aantocht. Hanna is nu nog een tropische storm op ruime afstand van de Golf, maar kan binnen vijf dagen de VS bereiken, aldus de National Hurricane Center.

De olieprijs liep gisteren tijdens de handelsdag op tot boven de $ 119. De prijs viel echter scherp nadat het Internationaal Energie Agentschap (IEA) bekendmaakte dat het zo nodig zijn strategische reserves zal aanspreken om het weggevallen aanbod aan te vullen. De olieprijs viel zo'n $ 4 tot rond de $ 115 per vat. Na orkaan Katrina sprak het IEA zijn strategische voorraden daadwerkelijk aan om het aanbod op de oliemarkt aan te vullen.

De Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs verlaagde gisteren de verwachting voor de vraag naar olie fors. Waar het eerder uitging van een groei van 1,3 miljoen vaten per dag voor 2009, denkt Goldman nu dat de vraag met 700.000 tot 800.000 vaten per dag zal toenemen.

Dezelfde bank zegt dat in Azië de raffinagekosten de komende jaren gaan dalen. De bank schrijft dit toe aan een sterke stijging van de capaciteit de komende jaren. De winst op het verwerken van olie zal dalen naar $ 6 per vat in 2009 en $ 5,50 in 2010. Op dit moment is de marge $ 9 per vat.

Binnen twee jaar zal de raffinagecapaciteit met ongeveer 2,5 miljoen vaten per dag toenemen. Tegelijkertijd neemt de wereldwijde vraag naar olie in dezelfde periode minder hard toe. In het vierde kwartaal van dit jaar komt een raffinaderij van Reliance Petroleum in India in gebruik. Twee raffinaderijen van PetroChina zullen in de tweede helft van dit jaar operationeel worden. In juni werd een raffinaderij geopend van China Petroleum. Hierdoor zal alleen dit jaar de raffinagecapaciteit met circa 1,3 miljoen varen per dag toenemen. De timing is volgens analisten van Goldman Sachs uitermate slecht 'nu de vooruitzichten voor de olievraag verzwakken'.

Aandelen van de Chinese raffinaderij Cnooc stegen donderdag op de beurs van Hongkong naar het hoogste niveau in meer dan een maand. Het concern rapporteerde over de eerste helft van het jaar een recordwinst van $ 4 mrd, een stijging van 89%. De cijfers waren veel beter dan de consensus in de markt.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

donderdag 28 augustus 2008

Teakbelegger kan naar geld fluiten

Amsterdam
De kans dat teakbeleggers geld terug zien van de Stichting Terra Vitalis is zeer klein, denken deskundigen. 'Beleggers in teakhout hebben nog nooit één cent terug gezien', zegt Laura Spierdijk van de Rijksuniversiteit van Groningen (RuG).

Dit staat haaks op uitspraken van Harrie van Mens, hoogleraar belastingrecht en toezichthouder bij Terra Vitalis. Hij zei dinsdag nadat de verkoopmaatschappij van Terra Vitalis door de rechtbank in Haarlem failliet was verklaard dat dit geen gevolgen zou hebben voor beleggers. De Stichting Terra Vitalis staat juridisch los van het failliete verkoopkantoor PBMG bv.

Paul Romeijn, hoogleraar ecologie aan de Universiteit van Amsterdam, zegt dat het deel van Costa Rica waar de teakbomen worden gekweekt, helemaal niet geschikt is voor teakhout. 'Veel van de bomen staan op de verkeerde plek. Er is helemaal geen onderzoek gedaan naar wat die boom fijn vindt. Bomen zijn omgewaaid of van een heuvel weggespoeld. Het is allemaal gebeurd.'

'Voor zover ik weet, is Nederland het enige land waar teakfondsen kunnen worden aangeboden. In landen als België en Duitsland worden dergelijke fondsen door toezichthouders van de markt gehaald', zegt Gerard Haagmans van de Stichting Teak-Opstand. Hij verdiepte zich sinds 2000 in teakfondsen, nadat hij zelf het slachtoffer was geworden na een belegging in teakfonds Bosque Teca Verde. Ook Haagmans verwacht niet dat de beleggers in Terra Vitalis hun geld terug zien.

Advocaat Dion Bartels uit Zeist stelde het afgelopen jaar een dozijn fraudes bij vastgoedbeleggingen aan de kaak. Hij ging als belegger met Terra Vitalis naar Costa Rica 'om te kijken en kennis te maken met gedupeerden en werknemers'. Volgens Bartels is er 'zeker euro 300 mln richting Costa Rica gevloeid zonder dat er ooit een cent terug naar Nederland is gekomen'. Hij denkt dat de kans dat beleggers geld terug zien klein is.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

Toezicht op teak is beperkt

Volgens expert heeft AFM geen middelen om toezicht op teakfondsen te houden

Amsterdam
De Autoriteit Financiële Markten (AFM) heeft onvoldoende middelen om toezicht te houden op teakfondsen. Dat zegt onderzoeker Laura Spierdijk van de Rijksuniversiteit Groningen (RuG).

De problemen rond teakfonds Terra Vitalis zijn dan ook niet aan de toezichthouder te wijten, aldus Spierdijk. 'Zij voelen zich ongemakkelijk en vervelend dat ze hier toezicht moet houden, terwijl ze geen middelen hebben om iets te doen. Het huidige vergunningssysteem is een schijnzekerheid.'

Het toezicht op teakfondsen werd vorig jaar verscherpt. Teakfondsen moesten een vergunning bij de AFM aanvragen. Terra Vitalis is het enige van de grote teakfondsen dat een dergelijke vergunning heeft gekregen.

Onderzoeker Spierdijk publiceerde samen met Bert Scholtens vorig jaar het rapport 'Toezicht op Teak'. De belangrijkste conclusie: de teakfondsen maken zich schuldig aan slechte voorlichting aan de consument. Daarnaast twijfelen de onderzoekers aan de financiële solvabiliteit van deze instellingen, terwijl de controle hierop ontbreekt.

'De politiek vond het allemaal heel erg en heeft toen heel hard geroepen hier iets aan te gaan doen. Ondertussen zijn we een jaar verder en is er nog niets gebeurd', aldus Spierdijk. Ze schat dat exclusief het faillissement van de verkoopmaatschappij van Terra Vitalis inmiddels euro 90 mln in Nederlandse teakfondsen is verdampt. 'Een conservatieve schatting', voegt ze eraan toe.

Kees Vendrik, Tweede Kamerlid voor Groen Links, zegt in een Kameroverleg in een breder perspectief aandacht te hebben gevraagd voor deze problematiek. Hij zegt binnenkort met Kamervragen te komen. 'Op dit moment is de situatie onhelder. Of je zegt: we kunnen toezicht houden en teakfondsen moeten een pittige toets kunnen doorstaan. Kan dat niet, dan is er sprake van een ondeugdelijk product en hoort het niet op de Nederlandse markt thuis.'

In 1992 was verzekeraar Ohra de eerste die een teakfonds opzette. Het initiatief werd mede ondersteund door het Wereld Natuur Fonds. In de loop van de tijd kwam er veel kritiek van bosbouwspecialisten en economen. Bosbouwers noemden de geschatte houtopbrengsten te optimistisch en economen wezen erop dat dergelijke rendementen alleen bij hoogriskante projecten mogelijk waren.

Ohra trok zijn teakhoutfonds eind 1999 na felle kritiek terug van de markt, omdat de beloofde rendementen niet gehaald konden worden. De verzekeraar betaalde beleggers hun inleg met rente terug. Ohra is daarmee een uitzondering in de markt.

Onderzoeker Spierdijk van de RuG is verbaasd dat er zo weinig rechtszaken zijn gevoerd tegen een van de teakfondsen. 'Het lijkt wel een complottheorie. Blijkbaar zijn overal mensen die er belangen bij hebben.'

De beleggers in teakfondsen zijn er volgens advocaat Dion Bartels niet happig op om naar buiten te treden. 'De meesten schamen zich. Het zijn onervaren beleggers die eerst de telecomhype, toen de internetbubbel en vervolgens de stijging in vastgoed hebben gemist en dachten eindelijk hun slag te slaan met investeringen in teak of in Dubai.'

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

'We zijn andersom begonnen'

Online hotelboekingsbedrijf Easytobook.com bestormt de markt van onderaf

Amsterdam
Is er nog ruimte in de dichtgetimmerde wereld van het online hotels boeken? Ja, Easytobook.com wist in vier jaar tijd een plaats te veroveren tussen gevestigde namen als Expedia.com en Booking.com.

Het idee van online een hotel reserveren was ook vier jaar geleden niet nieuw. 'Het was zeker niet gemakkelijk om ertussen te komen, want er waren rond de veertig aanbieders', zegt de 26-jarige Omri Amir, directeur internet en strategie. Vanwaar dan toch het succes?

'We zijn eigenlijk andersom begonnen. Eerst hebben we een site gebouwd, veel verkeer gegenereerd, net zoals bijvoorbeeld Hyves. Pas toen zijn we naar hotels gegaan: de pagina van uw hotel krijgt zoveel hits per dag, is het niet handig als mensen meteen een nacht kunnen boeken?'

Een startkapitaal van enkele duizenden euro's en twintig vierkante meter kantoor op het WTC aan de Amsterdamse Zuidas. Zo begonnen Mischal Hubschmann en Omri Amir vier jaar geleden met het online-hotelboekingsbedrijf. Onlangs betrok het bedrijf een flink pand aan de Prinsengracht in Amsterdam. Inmiddels heeft Easytobook.com 42 mensen in dienst en kantoren in Zürich en Israël. Dit jaar wordt een jaaromzet van euro 75 mln verwacht.

In 2004 begon Easytobook.com met Amsterdam als enige bestemming en het Verenigd Koninkrijk en de VS als belangrijkste markten. Stap voor stap is het aanbod uitgebreid naar meer dan 20.000 hotels van nul tot vijf sterren in 88 landen. Per dag worden twee- tot drieduizend overnachtingen geboekt.

Het is niet voldoende, vinden Hubschmann en Amir, want Easytobook.com moet de hotelboekingssite met het grootste aanbod worden en binnen enkele jaren tot de top vijf in de sector behoren. Daarnaast wil het bedrijf een plek veroveren in de Deloitte Technology Fast 500, een lijst van de snelst groeiende technologiebedrijven in Europa, Midden-Oosten en Afrika. Ambities genoeg dus.

Ambitie en de wil om te winnen zijn de belangrijke drijfveren voor de 34-jarige Hubschmann voor het ondernemerschap te kiezen. Zij is directeur van het bedrijf en moeder van drie jongens van vijf, vier en drie jaar oud.

Ze was succesvol als atleet en won op de Maccabiah Games - het joodse equivalent van de Olympische Spelen - een gouden medaille verspringen. In het ondernemen vond ze een nieuwe manier om te kunnen blijven winnen.

Volgens Hubschmann valt het ondernemen prima te combineren met het moeder-zijn. Een kwestie van goed je tijd indelen, zegt ze. 'Ik vind mezelf een sterke vrouw en als je iets wilt, dan kan het. Ik wilde het allebei.'

Om 'de volgende stap' te maken, blijft het bedrijf investeren in technologie en marketing, met name in 'zoekmarketing', waarvoor het bedrijf onlangs een directeur heeft aangesteld. Stel, iemand tikt 'book hotel Amsterdam' in een zoekmachine, dan is het van levensbelang dat Easytobook.com bij de bovenste resultaten staat. In dit specifieke voorbeeld is dat inderdaad het geval, maar typ Barcelona in, en de zoekresultaten hebben weer een andere volgorde.

Omri en Hubschman zijn beiden van Israëlische afkomst en dat speelt en rol in het ondernemen. 'Dat ambitieuze is toch wel een joodse inslag. In Israël kijkt ook iedereen hoe die aan zijn eerste miljoen kan komen', zegt Amir, die weliswaar in Tel Aviv werd geboren, maar vanaf zijn tweede opgroeide in Nederland.

Het is niet toevallig dat de IT-afdeling van Eaystobook.com in Tel Aviv zit. 'We hadden er natuurlijk wel contacten. Maar het is gewoon veel goedkoper en er is genoeg goed geschoold IT-personeel', zo verklaart Amir de keuze. 'Bovendien heerst er een goede mentaliteit, ze werken hard en zijn altijd benaderbaar. Als er iets is, zie ik binnen korte tijd iedereen online komen om het probleem op te lossen.'

Toch willen ze Nederland niet afvallen. Want op de vraag waarom Easytobook.com voor Amsterdam gekozen heeft als eerste bestemming en werklocatie is het antwoord van Hubschmann even helder als zakelijk. 'Amsterdam is gewoon een A-locatie.'

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

zaterdag 23 augustus 2008

Damrak blijft kwetsbaar

Ondanks een lawine van slecht nieuws wist de AEX-index deze week de schade binnen de perken te houden.

De economische wind is guur. Of zoals de voorzitter van de Federal Reserve, Ben Bernanke, het vrijdag samenvatte: 'De economische storm die vorig jaar opstak, is nog niet gaan liggen en heeft geleid tot de meest uitdagende economische omstandigheden sinds mensenheugenis.' Ook deze week waren er veel signalen die erop wijzen dat de storm nog lang niet is uitgeraasd. Ofschoon het Nederlandse consumentenvertrouwen in augustus licht is gestegen, was het de twaalfde maand op rij dat de indicator een negatieve score aangaf. Andere signalen wijzen eveneens op afzwakking. Het Verenigd Koninkrijk zag in het tweede kwartaal de economische groei steken op een minimaal plusje van 0,2%, het zwakste kwartaal sinds 1992. Op het Europese vasteland lieten de fabrieksorders in juni met een min van 7,4% de snelste daling sinds 2001 zien. In de VS stijgt de inflatie sneller dan verwacht en de huizenmarkt bereikte er een nieuw dieptepunt. Hierdoor leek de AEX-index de gehele week op een verlies af te stevenen. Op de laatste handelsdag werd echter een groot deel van de schade weggewerkt.

Fannie en Freddie
Niet alleen macrocijfers wijzen op zwaar weer, uit de hoek van de financiële sector is het nieuws ook weinig hoopgevend. Het afgelopen weekend staken geruchten de kop op dat Fannie Mae en Freddie Mac, de grootste spelers op de Amerikaanse hypotheekmarkt, nog dieper in de problemen zitten. Beleggers vrezen voor nationalisatie van beide instellingen. Maandag becijferde het Amerikaanse zakenblad Barron's dat Freddie Mac nu een negatief eigen vermogen heeft van $ 50 mrd. Het blad verwacht dat het slechts een kwestie van tijd is voordat de Amerikaanse regering Fannie en Freddie zal moeten nationaliseren. In New York daalde de koers daarop met 20%. Het aandeel, waar vorig jaar om deze tijd nog ruim $ 65 voor moest worden betaald, noteert nu rond de $ 3. Bij Fannie Mae is het koersverloop even dramatisch. Een aandeel gaat nu voor minder dan $ 5 van de hand, tegen circa $ 70 twaalf maanden geleden.

Het slechte nieuws zorgde ook in Europa voor druk op de financiële waarden. Op Beursplein 5 leverde dit verliezen op voor ING (-4,3%) en Aegon (-2,4%), al werden deze aan het eind van de week deels weggepoetst. Het veelgeplaagde Fortis zette met topman Maurice Lippens een charmeoffensief in door aan aandeelhouders zijn verontschuldigingen aan te bieden wegens het misleiden van beleggers bij het ophalen van kapitaal eind juni. Tevens wees Lippens met een beschuldigende vinger richting de Europese Commissie. De bank-verzekeraar zou hebben gevraagd minder streng om te gaan met de eis 10% van ABN Amro Nederland door te moeten verkopen. 'We hebben commissaris Neelie Kroes gesmeekt', aldus Lippens. Kroes weet echter van niets: 'Hij heeft absoluut niet voor mij op de knieën gelegen. Lippens heeft mijn mobiele nummer. Hij heeft mij echter helemaal niet benaderd.' Het aandeel Fortis blijft de grootste verliezer van het lopende beursjaar en daalde deze week ruim 5%.

Grondstoffen in de lift
Waar banken en verzekeraars voor druk zorgden, boden aandelen in de grondstoffensector deze week tegenwicht. Sinds midden juli daalden de prijzen van olie en andere grondstoffen met meer dan 20% op de verwachting dat de vertragende wereldeconomie de vraag naar basisstoffen gaat raken.

Deze week liepen de prijzen weer op. De olieprijs werd gestuwd door oplopende spanningen tussen de VS en Rusland. Polen stemde deze week in met de plaatsing van een Amerikaans antiraketschild. Rusland zei donderdag dat het zou reageren met meer dan alleen diplomatiek protest als de VS doorgaan met hun plan om een raketschild in Polen te plaatsen. De meningen over het verdere verloop van de olieprijs lopen uiteen. Waar de ene econoom denkt dat de prijs van het zwarte goud verder zal zakken wegens een dalende consumptie en vraag, herhaalde Goldman Sachs dat de olieprijs het record van ruim $ 147 dit jaar weer zal opzoeken wegens een sterke vraag vanuit de opkomende markten.

In Amsterdam profiteerden oliewaarden als Shell (+3,6%) en maritiem dienstverlener SBM Offshore (+2,6%) in de AEX. Bodemonderzoeker Fugro sloot op weekbasis 7,8% hoger.

Speculeren met TNT
Al weken speelt het gerucht dat logistiek bedrijf TNT wordt overgenomen door branchegenoot UPS. Het aandeel TNT is daardoor al weken onderwerp van speculatie. Een Amerikaans bod nadert volgens de Britse krant The Times nu met rasse schreden. De krant meldde vrijdag als 'gerucht van de dag' dat een bod van UPS op TNT dit weekend op stapel staat. Hierbij zou UPS euro 34 tot euro 38 per aandeel willen bieden. De AEX-index die in september weer wordt aangevuld tot 25 fondsen, lijkt daarmee dit jaar na Corporate Express, Hagemeyer, Vedior en Tele Atlas, met TNT weer een grote naam te verliezen. Aandeelhouders van TNT zullen hier niet mee zitten, want TNT was met een winst van 7,9% de grote winnaar onder de hoofdfondsen.

Arnold Tankuş is redacteur van Het Financieele Dagblad. E-mail: tankus@fd.nl
© 2008 Het Financieele Dagblad

vrijdag 22 augustus 2008

Hallo sukkel

Kijk, een sukkel. Op het Journaal hoort hij iedere dag dat er een recessie komt, maar op de beurs veren de koersen hard op. Hij krabt zich achter de oren en vraagt zich af of de bodem is bereikt. Bang om de boot en mogelijke koerswinsten te missen stapt hij alsnog in en versterkt daarmee de opwaartse beweging. Maar de opleving is van korte duur en in de dagen erop dalen de koersen weer. Denkt-ie geld te verdienen, krijgt-ie weer een draai om de oren.

De sukkel is in een typisch beursfenomeen getrapt: de 'Sucker Rally', een sterke stijging op dagbasis in een op langere termijn neergaande markt. Het zijn koersstijgingen voor de naïeveling waarbij de hoop het wint van de ratio.

Volgens zakenbank Merrill Lynch is de Sucker Rally een prima recessie-indicator. De Dow- Jonesindex kent sinds het begin van de bearmarkt handelsdagen waarop de graadmeter 300 punten of meer wist te winnen. Dit soort sterke opwaartse bewegingen zijn kenmerkend voor een dalende trend in de markt. Want in de bullmarkt van 2002 tot 2007 is er niet één handelsdag te vinden waarop de Dow met 300 punten omhoog ging. In de huidige bearmarkt zijn zulke sterke stijgingen inmiddels al zes keer voorgekomen. Na het knappen van de internetzeepbel in 2000 kende de Dow maar liefst twaalf dagen met dergelijke sterke oplevingen van de koersen.

De dalende trend die de beurzen nu in zijn greep heeft, is nog niet ten einde, stelt econoom David Rosenberg van Merrill Lynch. De recessie in de VS is niet eens halverwege en de aandelenkoersen zijn nog lang niet gewaardeerd op een niveau waarbij de economie krimp vertoont.

Sterker nog, officieel moet de recessie nog worden aangekondigd, want daar is officieel sprake van als de economie minimaal twee opeenvolgende kwartalen van krimp laat zien. In het eerste kwartaal groeide de Amerikaanse economie nog met 0,9% en in het tweede kwartaal zelfs met 1,9%.

Volgens Rosenberg moet niet blind worden gestaard op dit cijfer, want het vertekent het werkelijke beeld. Hij verwijst daarvoor naar het uiteenspatten van de huizenbubbel in Japan begin jaren negentig. Het duurde pas tot 1993 totdat de Japanse economie geen groei meer liet zien. Ondertussen was de Japanse Nikkei al met 50% gedaald.

Veel belangrijker is het werkgelegenheidscijfer. Dat vertoont in de VS al zeven maanden op rij een daling. In zestig jaar economische data kon Rosenberg geen voorbeeld vinden waarbij de economie niet in een klassieke recessie belandde.

Als Merrill-econoom Rosenberg gelijk heeft, volgen er nog minstens zes dagen van koersstijgingen van 300 punten. Slechte tijden op komst voor onze sukkel, want die zal vast de verleiding niet kunnen weerstaan en instappen.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

woensdag 20 augustus 2008

HP wordt hip

De laptop moet hipper, mooier en persoonlijker. De tijd dat vooral de jongere consument genoegen nam met een zwaar werkpaard in een eenvoudig omhulsel is verleden tijd.

Hewlett-Packard (HP) is zich daarvan bewust. De Amerikaanse computermaker zocht hulp bij designers uit Milaan om de laptops van HP stijlvoller, gladder en naar eigen zeggen 'eleganter' te maken. In juni kwam HP met een nieuwe lijn laptops voorzien van trendy tapijtwerken en andere hippe patronen. De verschuiving van goedkope computers zonder al te veel poespas naar design en functionaliteit, is een forse omslag in het businessmodel van HP.

HP's topman Mark Hurd beweegt met deze trend in de richting van Apple. Dit bedrijf staat bekend om de aandacht die het besteedt aan het design van zijn computers, zoals de iMac met een herkenbaar frame van geanodiseerd aluminium. In januari kwam Apple met de MacBook Air, een ultradunne laptop. HP en Dell volgden snel met een eigen dunne laptop.

Niet alleen HP richt zich op design, ook sectorgenoot Dell verschuift in deze richting. Dell kwam vorige week met een nieuwe lijn laptops. Eerder had Dell de focus gelegd op de lange levensduur van de batterij, nu promoot het de modellen als 'een briljant nieuw ontwerp'.

De verschuiving naar design is ingegeven doordat de laptop een opmars maakt. HP's omzet uit laptops is de afgelopen zes kwartalen, ieder kwartaal met meer dan 30% gestegen. Twee jaar geleden haalde HP 40% van de omzet uit laptops, het afgelopen kwartaal was dit al 53%.

Er kleven echter gevaren aan de verschuiving naar design, waarschuwen analisten van Credit Suisse. Zij stellen dat de brutomarge - het percentage dat overblijft na aftrek van de productiekosten - van zowel HP als Dell onder druk komt te staan doordat de twee elkaar op prijs zullen blijven beconcurreren. Het afgelopen boekjaar lag de brutomarge bij HP op 24,4% tegen 19,1% bij Dell. Apple noteerde in het tweede kwartaal een brutomarge van bijna 35%.

Als de aandelenmarkt wordt gehanteerd als maatstaf van succes, is de belegger in Apple de lachende derde. Sinds het begin van 2005 is het aandeel ruim vervijfvoudigd. Over dezelfde periode verdubbelde de waarde van een aandeel HP, terwijl de koers van Dell in 2,5 jaar is gehalveerd.

Topman Hurd schrapte vorig jaar 15.000 banen, waarmee $ 1,9 mrd per jaar wordt bespaard. Daarbovenop voegde hij datacenters samen. Dit leidde tot nog een jaarlijkse besparing van $ 1 mrd. Hierdoor kon HP Dell blijven beconcurreren op prijs. Volgens Credit Suisse, dat op het aandeel HP het advies 'neutral' heeft staan, is het echter een kwestie van tijd dat beide bedrijven in elkaars vaarwater terechtkomen. Grote kans dat hierdoor de winst en de koersontwikkeling van HP én Dell onder druk blijven staan.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

zaterdag 16 augustus 2008

Krantje, koffie en koersen

Waar beurshandelaren vroeger op de vloer van Beursplein 5 de orders door schreeuwden, werken ze nu op kantoor. 'Het is allemaal veel klinischer geworden.'

Amsterdam
De werkdag begint voor handelaar Rik Zwaneveld rond achten, een uur voor de opening van de beurs in Amsterdam. 'Daar gaan we weer met TNT', zegt hij en wijst op het bericht in de krant dat het Amerikaanse UPS $ 10 mrd zou willen bieden op het Nederlandse logistieke bedrijf. De laatste weken stuitert het aandeel TNT door overnamegeruchten die aanzwellen en weer worden afgezwakt. Zo ook vandaag. Bij opening schiet het aandeel met 7% omhoog naar circa euro 27. 'Ik doe even niet mee', zegt Zwaneveld.

Met zijn 43 jaar is de handelaar inmiddels een oude rot in het vak. Vers van de havo kwam hij op 18-jarige leeftijd in 1985 op de handelsvloer van Beursplein te werken. Hoekman voor fondsen als Ahold, Bijenkorf, DAF. 'Mooie namen hoor', zegt hij met gevoel voor nostalgie. Om in die tijd als handelaar aan de slag te kunnen was 'alleen een beetje kunnen rekenen' niet voldoende. Het hielp als je een aardig balletje kon trappen, want ook het voetbalteam van de beurshandelaren, de Beursbengels, kon altijd vers bloed gebruiken. Met het voetbal beleefde Zwaneveld mooie tijden. 'Dan kwam zo'n beursjongen de kantine van de tegenpartij binnen en riep dan: "Zo, wat kost deze plaggenhut"'. Hij kan er nog altijd smakelijk om lachen. Maar de tijd van de open outcry waar beurshandelaren hun orders over de vloer schreeuwden is verleden tijd. Al is het ouderwetse nostalgische beeld van de druk gebarende, schreeuwende handelaren met zweet doorweekte overhemden volgens Zwaneveld ook overdreven. 'Die lui van het journaal kwamen ook alleen maar filmen als er crisis was natuurlijk.'

Op kantoor
De beurshandelaar anno 2008 zit op het kantoor. Ook Zwaneveld. Hij is broker, en handelt in aandelen voor zijn werkgever AFS Brokers aan de Oudezijds Voorburgwal, op steenworp afstand van de oude beursvloer. 'Van mij hoeft het niet hoor, maar de meesten vinden het toch fijn om nog steeds in de buurt van het Damrak te werken. 'De werkplek van nu bestaat uit een kamer vol met grote schermen die weer gevuld zijn met flikkerende koersen, een constante stroom aan nieuws en een chatbox waarvan het grootste deel van de orders binnenkomt. Bij een melding van de chatbox klinkt er applaus. 'Een order vinden wij wel een applausje waard', grapt de geboren Amsterdammer die altijd in is voor een geintje of een praatje. Weer een ander geluid klinkt als er aandelen worden gekocht of verkocht.

Applaus. Een klant wil 50.000 aandelen KPN kwijt op een koers van euro 11,15 en het liefst een beetje snel. Zwaneveld legt de order in vijf keer 10.000 stuks in. Niet in één keer, want dit wordt een 'iceberg', het puntje van de ijsberg. Zo kan de markt niet zien dat er één grote verkooporder is. Nadeel is dat iedere nieuwe order geen voorrang heeft op andere verkooporders met dezelfde prijs. Dat heb je wel als de order in één keer wordt ingelegd, legt Zwaneveld uit. Weer applaus. Een verkooporder van 25.000 stuks van de Duitse automaker BMW. 'Die legt Rene erin, dat is onze specialist', en wijst naar zijn collega. 'Ja, ik heb er drie', lacht hij.

Met de tijd mee
Zwaneveld vindt dat hij met de tijd moet meegaan en wil zich niet mee laten sleuren in de nostalgie dat vroeger alles beter was, want de systemen van nu zijn zo veel beter en de markt is door de grote toestroom aan geld veel meer liquide. Maar toch. 'Het is allemaal wel een stuk klinischer geworden. Op de beursvloer praatte je veel met elkaar. Dat contact is er nu veel minder.' Niet alleen de handel, maar ook de markt is veranderd: 'De beurs heeft op dagbasis niets meer te maken met de onderliggende waarde van de bedrijven. Er zijn momenten dat het een speelbal is geworden van speculanten en labiele miljonairs.' Daarnaast heeft het beroep niet meer dezelfde uitstraling als in de jaren tachtig. 'Toen ik vroeger op een verjaardagsfeestje zei dat ik beurshandelaar was, maakte dat indruk. Tegenwoordig krijg ik te horen "oh wat zielig"'. Toch heeft hij nog steeds veel lol in zijn werk. 'Ik heb leuke collega's en met zijn zessen zijn we goed voor meer dan honderd jaar beurservaring. Ik vind de markt nog altijd geweldig om bij te houden en als ik voor een klant een mooie trade kan doen, dan haal ik er daar veel voldoening uit.'

Een order voor de Franse beurs: verkopen 10.000 Total. Ook hier wordt de order niet in één keer ingelegd. De klant geeft aan dat er geen haast bij is en de aandelen rustig aan kunnen worden verkocht. De handelaar legt verschillende orders in. 'Gestaffeld' noemt hij dat. Een order van duizend op euro 45,95 en per duizend legt hij de order met een stuiver hoger in. Een order van 2500 gaat erin op euro 46,30. 'Je weet maar nooit of iemand een verkeerde order inlegt.' Want een foutje is zo gemaakt. Een nulletje meer of minder, een komma op de verkeerde plek of een verkooporder in plaats van een kooporder. Het zijn zaken die gebeuren.
In de middag komen er headlines van een bestuurder van UPS voorbij, waarin hij laat weten dat een overname van TNT de waarde van het aandeel UPS zou verminderen. 'Het lijkt me duidelijk dat UPS geen interesse heeft', zegt de handelaar als een persbureau de handelaar belt om de reden van de plotse koersdaling te peilen. Binnen korte tijd is de plus van meerdere procenten omgeslagen in een min van meer dan 7%. Nu wil de handelaar toch even meedoen in TNT en legt een order in op euro 22,90. Een koers die niet wordt gehaald, want het aandeel klimt alweer. 'Toch opmerkelijk. Blijkbaar broeit er iets. In de markt zullen ze wel denken: is het niet UPS dan zal het wel Fedex zijn', speculeert Zwaneveld.

Judo
De AEX-index beweegt vandaag maar met een paar punten en daarmee is het een rustige handelsdag. Zeker omdat de afgelopen weken een beweging van meer dan tien punten op één dag meer regel dan uitzondering is. De handelaren volgen daarom de Olympische Spelen. De aandacht van Zwaneveld gaat vooral uit naar judo, want hij beoefende de vechtsport vanaf zijn vierde jaar en kon zich in zijn jonge jaren zo'n drie jaar meten met de Nederlandse top. 'Ik heb het nog vier jaar weten te combineren met de beurs, maar toen ik 22 was en moest kiezen, was dat eigenlijk makkelijk: ik wilde het liefst op de beursvloer zijn', weet Zwaneveld zich nog te herinneren. Als handelaar heeft hij veel aan de sport gehad. 'Ik heb leren omgaan met verlies, relativeren en geleerd met beide benen op de grond te blijven staan.' Maar net als de beurs is ook het judo van nu niet meer zoals het in zijn tijd was. 'Er wordt veel meer getrokken, het is een tactisch spelletje geworden.'

Het applaus gaat weer. Een klant die in de ochtend zijn aandelen van verzekeraar Aegon verkocht, wil op lagere koersen weer terugkopen. Op een spreadsheet is te zien dat hij met deze trade circa euro 6500 heeft verdiend vandaag. Vervolgens een telefoontje van een klant die wil weten hoe de beurs ervoor staat. 'Het is een rustige dag, de olieprijs zakt weg, een eurootje onder de eenvijftig.' Als de klant vraagt of hij moet speculeren op een daling raadt Zwaneveld dat af: 'Ik zou even niks doen en dicht bij huis blijven. Er kan best nog een "short squeeze" komen en dan kan de index zomaar oplopen naar 420 tot 425 punten.'
Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

vrijdag 15 augustus 2008

Kosten voor zeevracht dalen snel

Recessie-indicator Baltic Dry Index sinds mei met 40% gedaald, einde niet in zicht aldus Goldman Sachs

Amsterdam
De scheepvaarttarieven dalen hard. De Londense zeevrachtbeurs, de Baltic Dry Index, is aan een van de scherpste dalingen uit zijn historie bezig. Tot 12 augustus daalde de index die de vrachttarieven op een aantal belangrijke scheepvaartroutes volgt, 23 dagen achter elkaar. Door een vertraging van de wereldeconomie is er een lagere vraag naar ruwe materialen en dit treft direct de scheepvaartsector. Banken als UBS en Merrill Lynch zien de index daarom als een belangrijke recessie-indicator.

'We zien hier een klassiek voorbeeld van een cyclische neergang', zegt Andreas Vergottis, directeur onderzoek van Tufton Oceanic, 's werelds grootste hedgefonds dat belegt in de zeevrachtsector. 'Als consumenten minder auto's en minder huizen kopen, wordt er minder geproduceerd en dat zie je uiteindelijk terug in de mijnbouw- en grondstoffensector.'

Op 20 mei van dit jaar bereikte de Baltic Dry Index een record van 11.793. Sindsdien is de index in een vrije val terechtgekomen en met 40% gedaald. De afgelopen handelsdagen noteerde de index kleine plussen. De Bloomberg Dry Ships Index, waarin twaalf van de grootste vrachtvaarders van de wereld zijn opgenomen, verloor over dezelfde periode circa 37%.

De bedrijfswinsten van de vervoerders lijken vooralsnog niet te worden aangetast. Zo rapporteerde de grootste bulkvervoerder van Zuid-Korea, STX Pan Ocean, over het tweede kwartaal een winststijging van 46%. Dryships, gezeteld in Athene en in grootte de tweede vervoerder in de Bloomberg Dry Ships Index, meldde in mei een winst over het eerste kwartaal die meer dan verdubbeld was. De huidige daling van de tarieven was daarin echter nog niet verwerkt.

Ondanks de scherpe daling van de tarieven in de afgelopen maanden zijn de vervoerskosten nog altijd driemaal hoger dan het twintigjarig voortschrijdende gemiddelde van de Baltic Dry Index van 2015.

Maar het einde van de daling is nog niet in zicht, stellen analisten Tom Kim en Edman Wong van de Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs in Hongkong. De Baltic Dry Index zal dit jaar uitkomen op een gemiddelde van 8498 en in 2009 met nog eens 40% dalen naar 5099. Voor 2010 rekenen de analisten op een daling van bijna 50% naar 2719, waarmee de prijzen weer in de buurt van het twintigjarig voortschrijdende gemiddelde komen.

Ook derivaten gelieerd aan de zeevracht dalen. De 'forward freight agreements', een derivaat waarop men kan inspelen op de toekomstige huurkosten van een schip, zijn voor zogeheten 'capesizes' in een maand met bijna 7% gedaald. Capesizes zijn de grootste zeevrachtvervoerders van de wereld en varen tussen de Atlantische en Stille Oceaan via Kaap de Goede Hoop omdat ze te groot zijn voor het Panamakanaal. Derivaten op het huren van panamaxes, schepen half zo groot als de capesizes, zijn met 13% gedaald.

De scheepvaart heeft te lijden onder de scherpe daling van de grondstofprijzen. Een mandje van 24 verschillende grondstoffen, zoals gemeten in de S&P GSCI-index, zijn sinds het record dat op 3 juli op de borden werd gezet met 22% gedaald en daarmee officieel in een bearmarkt terechtgekomen.

China, 's werelds grootste verbruiker van kolen, ijzererts en andere industriële materialen, zag de economie in het tweede kwartaal van dit jaar in het traagste tempo groeien sinds 2005. De Chinese industriële productie daalde in juli op maandbasis voor het eerst in minimaal drie jaar. Voor een groot deel is dit toe te schrijven aan de Olympische Spelen. Om voor schone lucht te zorgen tijdens het internationale sportevenement werden staalconcerns en andere vervuilende fabrieken tijdelijk gesloten.

Herman Bulling van Golden Ocean Management uit Noorwegen verwacht dat de scheepsactiviteiten vanaf september weer zullen toenemen. 'De vraag is gedaald door de Olympische Spelen en daarnaast speelt ook de vakantieperiode een rol', aldus Bulling tegenover persbureau Bloomberg.

Maar niet iedereen is hiervan overtuigd. 'Je kunt stellen dat er een duidelijke daling van de vraag is, met name in belangrijke regio' s zoals China', zegt Steve Rodley van M2M Management in Londen.

'De komende twee maanden zullen antwoorden geven op vragen als: is de huidige zwakte in zeevrachtvervoer seizoengerelateerd, te wijten aan de Olympische Spelen of is er sprake van een algehele vertraging in de sector?', aldus Omar Nokta van maritiem onderzoeksbureau Dahlman Rose & Co in een rapport. Nokta adviseert beleggers een 'voorzichtige houding' aan te nemen ten aanzien van aandelen in de scheepvaartsector, maar geeft geen verkoopadvies af.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

zaterdag 9 augustus 2008

Sentiment op Damrak blijft kwetsbaar

Gerapporteerde kwartaalcijfers geven wisselend beeld, maar dalende olieprijs en aantrekkende dollar zorgen voor steun

Amsterdam

Een aansterkende Amerikaanse dollar en een dalende olieprijs bezorgden de aandelenmarkten deze week enige opluchting. Door twee sterke handelsdagen wist de AEX-index stevig boven de 400 punten te sluiten.

'Het was een week waarin we een eerste draai naar een positiever sentiment hebben gezien', aldus Cees Smit, handelaar en directeur van Today's Beheer. Hij verwacht dat het lichte herstel, dat deze week is ingezet, de komende weken kan doorzetten. 'Technisch analisten worden positiever en we zien tekenen van bodemvorming', zegt Smit. Daarnaast wijst hij op de Postbank Beleggingsbarometer, die aangeeft dat het vertrouwen bij de particuliere belegger op het diepste punt noteert sinds de metingen in september 2002 zijn gestart. 'Dat is een mooie contra-indicator', stelt de handelaar.

Olieprijs daalt hard
Een van de opstekers voor de markten, gezien de aanhoudende zorgen om een oplopende inflatie, is een dalende olieprijs. Waar enkele weken terug de markt zich nog richtte op een olieprijs van $ 200, lijkt een prijs van $ 100 per vat van 159 liter nu een realistischer scenario. Nadat de prijs van een vat Texaanse lichte olie in juli een record van $ 147 op de borden zette, is de prijs met ruim 20% teruggevallen naar $ 116. Dit komt voornamelijk doordat de vraag naar olie afneemt door een verzwakking van de wereldwijde economie. Ook de prijs van andere grondstoffen zijn de afgelopen weken flink gedaald.

Naast een dalende olieprijs bood ook een stijgende dollar steun. 'Zeker omdat veel bedrijven te kennen gaven last te hebben van een dure euro is dit natuurlijk goed nieuws', zegt Smit. De dollar, die enkele weken geleden nog bijna op $ 1,60 tegenover één euro noteerde, liep op naar bijna $ 1,50 aan het eind van de handelsweek. Vrijdag werd de dollar op één dag bijna 2% meer waard. De daling van de euro was voor een groot deel op het conto van ECB-president Trichet te schrijven. Bij het rentebesluit van donderdag - zoals verwacht bleef de basisrente op 4,25% - zei hij dat de groei in de eurozone de afgelopen maanden sterker dan verwacht is afgezwakt en dat blijft doen. De uitspraken drukten niet alleen de eurokoers, maar ook de rendementen op obligaties, die in snel tempo daalden.

Fortis trapt af
Beleggers konden zich richten op een stroom aan bedrijvencijfers die wisselend werden ontvangen. De geplaagde bank-verzekeraar Fortis trapte maandag de week af met een hoger dan verwachte nettowinst, deels door eenmalige meevallers. In eerste instantie ging het aandeel omhoog, aan het eind van de handelsdag noteerde het aandeel echter 3,2% lager. Fortis blijft een van de slechtst presterende aandelen in de Amsterdamse hoofdgraadmeter en noteert sinds begin dit jaar 48% lager.

Dinsdag kende de beurs de sterkste handelsdag van de week. Dankzij meevallende cijfers van de Franse bank Société Générale waren met name de financiële waarden in trek en sloot de AEX 2,8% hoger.

De uitzendsector was dinsdag eveneens in trek. De meeste fondsen noteren grote verliezen sinds de start van het beursjaar wegens een vertragende economie. Overnamenieuws stuwde ditmaal de koersen nadat het Frans-Zwitserse Adecco de Britse concurrent Michael Page had benaderd over een mogelijke overname. Randstad won in een week 7,3%. In de Midkap kon branchegenoot USG People 8% bijschrijven.

Aegon stelt teleur
Donderdag waren alle ogen gericht op de resultaten van verzekeraar Aegon. In het tweede kwartaal daalde de nettowinst met meer dan de helft mede door verliezen op beleggingen en een toename van de afwaarderingen op de kredietportefeuille. Daarnaast werd het resultaat gedrukt door de zwakkere Amerikaanse dollar en het Britse pond. 'Teleurstellend op de meeste fronten', aldus een analist van zakenbank Petercam in een reactie op de cijfers.

Fortis zat wederom in de hoek waar de klappen vielen en daalde met meer dan 5% nadat deze krant meldde dat Chinese toezichthouders de goedkeuring van de joint venture van Fortis met Ping An hebben uitgesteld.

Niet alleen de cijfers van Aegon werden slecht ontvangen. Ook maritiem dienstverlener Smit Internationale kon niet aan de verwachtingen voldoen en daalde met ruim 10% donderdag. De winst bleef in de eerste zes maanden van 2008 nagenoeg gelijk aan die van 2007, waar analisten juist rekenden op een winststijging. Advies- en ingenieursbureau Arcadis kon beleggers ook niet bekoren en leverde 8% in.

Op de laatste handelsdag van de week stond de financiële sector opnieuw in de belangstelling. Royal Bank of Scotland meldde over de eerste zes maanden van dit jaar een nettoverlies van £ 802 mln door grote afschrijvingen voorafgaand aan de aandelenemissie van £ 12 miljoen in het voorjaar. Het Amerikaanse hypotheekinstituut Fannie Mae kwam met een verlies over het tweede kwartaal van $ 2,3 mrd. Dit was vele malen groter dan verwacht.

Ofschoon handelaar Smit tekenen van herstel ziet, stelt technisch analist Ad Nooten van adnbeursanalyse.nl dat de dalende trend nog steeds intact is. 'Ik zie een patroon dat mogelijk wijst op een aanstaande daling waarbij de AEX op weg is naar de 390 punten. Wordt dit niveau gebroken dan kunnen we zelfs naar de 350 punten.'

Hij wijst erop dat grote partijen de markt proberen te sturen. 'De forse bewegingen van soms tien punten op een dag wijzen daar op. De strijd tussen kopers en verkopers is nog volop bezig.'

Arnold Tankuş is redacteur van Het Financieele Dagblad. E-mail: tankus@fd.nl
© 2008 Het Financieele Dagblad

vrijdag 8 augustus 2008

Uit de doeken

Beleggers in Gamma die de afgelopen twaalf maanden in het aandeel zijn blijven zitten, hebben een nare rit achter de rug. De beursgenoteerde textielproducent - niet te verwarren met het doe-het-zelfbedrijf met dezelfde naam - noteerde in augustus 2007 nog rond de euro 65. Nog geen jaar later is met een slotkoers gisteren van euro 23,20 twee derde van de koers af.

Naast een lager dan verwachte winst over de eerste zes maanden van het jaar kwam het bedrijf vorige week vrijdag met een winstwaarschuwing. Door de verslechterende economische omstandigheden, negatieve valuta-effecten en hogere financieringslasten houdt Gamma voor het lopende jaar rekening met een winstdaling van 15%. De directie ging in april dit jaar nog uit van een winstgroei dit jaar van 8% tot 10%.

Gamma voelt duidelijk de neergang van de economie, en uit de halfjaarcijfers bleken vooral de maanden mei en juni zwak te zijn. De textielonderneming is onzeker over de situatie in veel van zijn markten.

De winstwaarschuwing werd hard afgestraft en het aandeel verloor vorige week vrijdag ruim 12%.

Volgens analist Frederike Kamphuis van ING Wholesale Banking zit er zelfs na deze enorme koersdreun weinig opwaarts potentieel in het aandeel Gamma. Ofschoon ze haar advies 'hold' handhaafde wegens de huidige waardering van het aandeel, verlaagde ze gisteren het koersdoel voor de komende twaalf maanden van euro 33 naar euro 24. ING komt tot dit koersdoel op basis van ruim zes keer de winst over geheel 2009, 'maar dan moeten er niet meer teleurstellingen volgen', aldus Kamphuis.

Het was de tweede koersdoelverlaging in korte tijd, want in aanloop naar de cijfers verlaagde ze het koersdoel al met euro 10 wegens zorgen over de divisie Sleep Care Fabrics, dat ondermeer matras- en tuinmeubelstoffen produceert.

De analist kreeg het gelijk aan haar zijde, al bleken de cijfers nog slechter dan verwacht. Over de volle breedte stelden de resultaten van het bedrijf teleur. Exotic Fabrics, waar Afrikaanse stoffen worden geproduceerd, wist zich nog wel te onttrekken aan de beroerde gang van zaken. Het was het enige lichtpuntje in de duisternis.

In april gaf Gamma aan het onderdeel dat zeildoeken voor wedstrijdjachten maakt en de divisie die onder meer kogelwerende vesten en bepantsering voor auto's produceert, te koop te zetten. De onderdelen moesten binnen enkele maanden worden verkocht.

Ook op dat punt zit het Gamma niet mee. Nu het economisch tij tegenzit, staan kopers niet te trappelen om deze onderdelen voor een mooie prijs over te nemen.

Hetzelfde geldt voor beleggers. Zolang de economie geen positieve draai vertoont, zullen er voorlopig weinig kopers voor het aandeel Gamma zijn.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

Gefuseerd RoodMicrotec houdt alle opties open, ook beursexit

Amsterdam
Chiptester RoodMicrotec overweegt de beursnotering op het Damrak op te geven. Het bedrijf staat daarnaast ook open voor een overname.

RoodMicrotec ontstond dit jaar door de overname van het Duitse Microtec door Rood Technology, en houdt alle opties open. 'Elk alternatief is bespreekbaar als dat goed is voor de aandeelhouders en voor het bedrijf', aldus bestuursvoorzitter Philip Nijenhuis in een toelichting op de cijfers over de eerste helft van het jaar. Nijenhuis heeft al gesprekken gevoerd over een beursexit, maar zonder resultaat. 'Voor een exit is een geïnteresseerde partij nodig en daar is op dit moment geen sprake van.'

De beursnotering kost het bedrijf uit Zwolle enkele tonnen per jaar en dit drukt zwaar op het resultaat van Rood. 'Als je kijkt wat we ervoor moeten doen en wat het kost, is het beëindigen van de beursnotering geen slecht plan', aldus Nijenhuis. Ondanks dat Rood met de overname van Microtec in omvang verdubbelde, is het bedrijf te klein voor een beursnotering. Microtec werd dit jaar overgenomen voor euro 3 mln.

RoodMicrotec staat ook open voor een eventuele overname, zegt Nijenhuis. Volgens hem zijn er voldoende partijen waarvoor RoodMicrotec een aanvulling zou kunnen zijn. Op de vraag of het bedrijf op dit moment gesprekken voert zegt Nijenhuis daar 'geen antwoord' op te kunnen geven.
RoodMicrotec rapporteerde gisteren de cijfers over de eerste helft van 2008 waarin een verlies werd geleden van euro 255.000 bij een omzet van bijna euro 5 mln. Over dezelfde periode een jaar eerder werd een winst van euro 10.000 geboekt. Het verlies komt grotendeels door de kosten die het bedrijf heeft moeten maken voor de overname van Microtec. 'Het betreft hier grotendeels indirecte kosten die niet meer terugkomen. We hebben bijvoorbeeld een interim-manager ingehuurd. Dat kost toch vlug euro 30.000 tot euro 50.000 per maand', legt Nijenhuis uit.

De cijfers van het overgenomen Microtec zijn nog niet in de resultaten van de gisteren gepubliceerde cijfers meegenomen, maar de bestuursvoorzitter zegt toe 'binnen enkele maanden met een helder plaatje over Microtec' naar buiten te komen. Volgens Nijenhuis had het bedrijf zonder deze kosten een positief resultaat voorgelegd.

RoodMicrotec gaat reorganiseren om uit de rode cijfers te komen. Daardoor verdwijnt minimaal 5% van de 165 banen bij Rood. Het gaat hier om laaggeschoolde werknemers, want het bedrijf is wel op zoek naar ingenieurs. Voor de tweede helft van dit jaar rekent Nijenhuis op een positief nettoresultaat. 'Niets is zeker, maar wat mij betreft is dit de laatste keer dat we in de rode cijfers zijn gekomen.'

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

donderdag 7 augustus 2008

Fed blijft stilzitten tot verkiezingen

Markt en economen verwachten dit jaar geen verandering in rentebeleid van Federal Reserve

Amsterdam
De Federal Reserve blijft gevangen in een spagaat waarbij het moet kiezen tussen de economie en inflatie. Het Amerikaanse stelsel van centrale banken besloot daarom dinsdagavond de basisrente ongewijzigd op 2% te laten. Uit de toelichting van de Fed kan worden aangenomen dat voorzitter Ben Bernanke en zijn team hier voorlopig geen verandering in zullen brengen.

De Amerikaanse aandelenmarkten maakten dinsdagavond de grootste stijging sinds april mee. De Dow Jones-index pluste bijna 2,9%, evenals de S&P 500. De Nasdaq sloot 2,8% hoger. Maar ondanks de koersstijgingen van dinsdag staat de S&P 500 nog altijd 18% lager dan aan de start van het lopende beursjaar.

Marktpartijen rekenen niet op een renteverhoging op korte termijn. Futures die de kans op een renteverhoging dan wel verlaging aangeven, daalden dinsdag van een kans van 53% naar 45% dat de Fed bij de volgende rentebijeenkomsten in september en oktober de rente zal verhogen.
Een rondgang van persbureau Reuters langs zeventien handelaren die direct met de Fed handelen, zogeheten primary dealers, leverde eenzelfde beeld op: geen van de zeventien verwacht een renteverhoging bij de volgende twee rentebijeenkomsten.

De Fed benadrukte in een toelichting op het besluit de gevaren van een oplopende inflatie: 'Hoewel de risico's van een lagere economische groei aanwezig blijven, zijn de opwaartse risico's van de inflatie eveneens een grote zorg voor het comité.'

Economen denken dat de Fed niet met een renteverhoging zal komen omdat die de werkgelegenheid verder kan verzwakken en de huidige instabiliteit van de financiële markten vergroot.

Uit werkgelegenheidscijfers die vorige week werden gepubliceerd bleek het aantal arbeidsplaatsen in de Verenigde Staten voor de zevende maand op rij gedaald te zijn. De werkloosheid liep in juni op naar 5,7% van de beroepsbevolking, een percentage dat in vier jaar niet meer is gezien. Tegelijkertijd lijkt de bodem van de Amerikaanse huizenmarkt niet in zicht. De huizenprijzen van de twintig grootste steden in de Verenigde Staten zijn in mei met gemiddeld 15,8% gedaald.

De inflatiezorgen die de Federal Reserve uit zijn terecht, want in juni stegen de consumentenprijzen in het sterkste tempo sinds 1991. Op jaarbasis kwam de inflatie uit op 5% voornamelijk door een sterke stijging van de energieprijzen. Sinds 11 juli, toen een vat lichte Texaanse olie een record van $ 147,27 noteerde, is de olieprijs met 19% gedaald.

De Fed heeft dit meegenomen in de toelichting. Waar in juni nog werd gesproken over 'aanhoudende prijsstijgingen' van energie, heeft de Fed het nu over 'eerdere prijsstijgingen'.
'De Fed wil de mensen eraan herinneren dat de zorgen om inflatie oprecht zijn, maar ze hebben niet de intentie om er direct iets aan te doen', zegt voormalig Fed-bestuurder Lyle Gramley tegenover persbureau Bloomberg. Gramley is nu economisch adviseur bij Stanford Group. David Wyss, macro-econoom van kredietbeoordelaar Standard & Poor's, verwacht weinig actie van de Fed. 'Tenzij er iets vreemds gebeurt, verwacht ik voor de presidentsverkiezingen in november geen beweging van de Fed.'

Waar de Europese Centrale Bank (ECB) in juli wegens de opgelopen geldontwaarding de basisrente met 25 basispunten ophoogde naar 4,25%, blijft de Fed dus zitten waar hij zit.
'Uit de toelichting van de Fed zou je kunnen opmaken dat ze zeggen: we voelen ons comfortabel waar we zijn en alles in ogenschouw genomen blijven we langs de zijlijn om te kijken en af te wachten wat er gebeurt' , aldus chef-econoom Stuart Hoffman van PNC Financial Services in Pittsburgh.

De Fed lijkt het gelijk aan zijn zijde te krijgen gaat als het gaat om de oplopende inflatie. De centrale bank rekende erop dat de geldontwaarding zou afnemen bij een vertraging van de economie. Grondstof- en voedselprijzen zijn de laatste weken hard onderuitgegaan op de verwachting dat de wereldeconomie minder hard zal groeien, waardoor de vraag zal worden gedempt.

De centrale bankiers zullen daarom niets doen totdat de economie weer tekenen van herstel vertoont. 'We hebben nu te maken met een kunstmatig lage rentestand' , zegt Allen Sinai, chef-econoom van Decision Economics. 'De patiënt krijgt nu een overdosis om hem overeind te helpen. Zodra de patiënt weer op eigen benen staat, stop je met het toedienen van die overdosis.'

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

dinsdag 5 augustus 2008

Liftkabel

Beleggers in kabelaar Draka dienen een sterk gevoel voor timing te hebben. De koersontwikkeling lijkt op die van een achtbaan. Wie in juli 2006 instapte op een koers van circa euro 15, had binnen een jaar de inleg ruim kunnen verdubbelen, want twaalf maanden later noteerde Draka op een hoogste punt van euro 40. Sindsdien is het kommer en kwel voor Draka-houders. De koers kwam in een vrije val en sloot gisteren op euro 17,78, een verlies van meer dan 50% in een jaar.

Volgens de analisten van Rabo Securities is het moment van instappen nu weer aangebroken. Het koopadvies op het aandeel werd gisteren herhaald en ofschoon het koersdoel is verlaagd van euro 29 naar euro 27, betekent dit bij de huidige koers een premie van circa 50%.

Ondanks de economische tegenwind is Draka goedkoop, stellen de Rabo-analisten. Een vertraging van de economie lijkt grotendeels in de koers verwerkt. Voor het aandeel wordt nu ongeveer acht keer de winst betaald over 2009, een korting van 20% op sectorgenoten als Nexans en General Cable. Beide bedrijven kwamen met halfjaarcijfers die in orde waren.

Toch zijn er wel degelijk signalen van vertraging te bespeuren voor Draka. De analisten wijzen daarvoor op de zwakke huizenmarkten in Spanje en Groot-Brittannië, goed voor circa 11% van Draka's omzet, en de auto-industrie, waar 10% van de omzet uit wordt gehaald.

Daartegenover staan voldoende pluspunten. De Europese glasvezelmarkt laat nog steeds groei zien en het aantal fibre-to-the-home projecten - het aanleggen van glasvezelkabels naar huishoudens - blijft groeien. De prestaties van Rubber Cable en Marine, Oil & Gas, onderdelen die dit jaar zijn samengevoegd in de divisie Industrial, zijn volgens Rabo 'solide'.

In een tussentijds bericht over de eerste helft van 2008 zei Draka een bedrijfsresultaat te verwachten van euro 75 mln bij een nettowinst van euro 51 mln. De analisten van Rabo rekenen mogelijk op een positieve verrassing dankzij een belang van 35% in Oman Cable (OC) dat onverwacht sterke halfjaarcijfers rapporteerde.

Het belang in OC heeft momenteel een waarde van circa euro 180 mln. Aandeelhouders dringen al langer aan op verkoop van OC, die een boekwinst kan opleveren van meer dan euro 150 mln, omdat Draka het belang voor euro 20 mln op de balans heeft staan. Dit bedrag is niet meegenomen in de 20% korting die Draka heeft op zijn sectorgenoten. Daarbovenop heeft Draka voor euro 200 mln aan compensabele verliezen in het vooruitzicht, waarvan wegens boekhoudregels maar voor euro 20 mln in de boeken staat.

Voor de belegger met lef kan Draka's huidige koers een instapmoment zijn. Beleggers die zeker willen zijn van hun zaak wachten op de definitieve halfjaarcijfers die 1 september worden gepubliceerd.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad


zaterdag 2 augustus 2008

Goudhaan Icahn

Daar waar de belegger in banken en verzekeraars dit jaar wordt geknipt en geschoren, zou het wel eens een leuk jaar kunnen worden voor beleggers in biotechaandelen.

Nog geen twee weken geleden bracht Roche, het grootste farmaconcern van Zwitserland, een bod uit op Genentech. Roche werkte al samen op het gebied van diverse geneesmiddelen die door Genentech zijn ontwikkeld, zoals de kankermiddelen Rituxan, Avastin en Herceptin.

Donderdag kwam farmaceuticabedrijf Bristol-Myers (BM) met een bod op biotechnologiebedrijf ImClone Systems van $ 4,33 mrd, of $ 60 per aandeel. Het gaat om de resterende aandelen die BM nog niet bezit, want het heeft al een belang van 16,6%. Beide bedrijven werken momenteel samen aan de ontwikkeling en verspreiding van kankermedicijn Erbitux in de VS, Canada en Japan.

De medicijnen van ImClone zijn, in tegenstelling tot die van traditionele farmaceuten, gebaseerd op levende menselijke cellen. Pillen, vaak goedkoper om te ontwikkelen en produceren, krijgen concurrentie van een generieke versie zodra de patenten aflopen. Dit raakt direct de omzet van de grote farmaceuten, die daarom naarstig op zoek zijn naar oplossingen. Een van de manieren om de omzet op peil te houden is het overnemen van biotechbedrijven, want Amerikaanse toezichthouders staan generieke versies van medicijnen die zijn gebaseerd op levende cellen niet toe.

Zowel bij Genentech als bij ImClone zijn de aandeelhouders goudhaantjes, want zij kunnen een flinke winstpremie opstrijken.

Één goudhaan is in ieder geval multimiljardair Carl Icahn. De 72-jarige beleggersgoeroe, die de jongste maanden in het nieuws kwam als activistisch aandeelhouder van internetbedrijf Yahoo, is voorzitter van ImClone en met een belang van 13% de grootste aandeelhouder. Volgens gegevens van de Amerikaanse beurswaakhond SEC uit september 2006 betaalde Icahn gemiddeld $ 33,45 per aandeel. Mocht hij de aandelen tegen het huidige bod verkopen, dan kan Icahn nog eens $ 390,4 mln aan zijn toch al aanzienlijke vermogen toevoegen.

Vorig jaar profiteerde Icahn van de verkoop van MedImmune aan AstraZeneca voor $ 15,6 mrd. Hieraan verdiende Icahn circa $ 300 mln. Behalve in ImClone heeft Icahn ook grote belangen in sectorgenoten zoals Amylin Pharmaceuticals. Door het bod van BM op ImClone ging ook de koers van Amylin met 14% omhoog.

Of de bezitters van op het Damrak genoteerde biotechaandelen op dergelijke premies kunnen rekenen, is nog maar de vraag. Wellicht is het een teken aan de wand dat er geen enkele melding bekend is waaruit blijkt dat Icahn een belang heeft opgebouwd in deze Nederlandse fondsen.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

vrijdag 1 augustus 2008

Opluchting op Turkse markten

Turkse aandelen, obligaties en munt in trek na beslissing van hof om AK-partij niet te verbieden

Amsterdam
Beleggers in Turkije hebben opgelucht gereageerd op het besluit van het Constitutionele Hof om de AK-partij van premier Erdogan niet te verbieden.

Donderdag kenden Turkse staatsobligaties de sterkste stijging in twee jaar tijd. De rendementen, die omgekeerd bewegen aan de koers van het schatkistpapier, daalden met circa 80 basispunten naar een rendement van 18,9%. De Turkse lira won tegenover de dollar meer dan 2%. Ook op de aandelenbeurs werd enthousiast gereageerd. De Turkse hoofdgraadmeter, de ISE 100-index, steeg donderdag met 2,1% naar 42.200 punten. Woensdag wist de ISE vooruitlopend op het besluit al 5,6% bij te schrijven. De beslissing van het Constitutionele Hof viel woensdag na het sluiten van de beurzen in Istanbul. De verwachtingen is dat het goede sentiment nog enkele dagen kan aanhouden.

De Turkse markten stonden vanaf maart, toen de aanklacht tegen de AK-partij werd ingediend, onder zware druk door de aanhoudende politieke onzekerheid. Beleggers vreesden dat een eventueel verbod van de AK-partij het land in een politieke chaos zou storten. Met als gevolg dat politieke en economische hervormingen tot stilstand zouden komen, de onderhandelingen met de Europese Unie (EU) over toetreding zouden worden verbroken en de economie hard zou worden geraakt.

'De beslissing van het Hof is heel belangrijk en positief. Het heeft een hoop onzekerheid in de markt weggenomen', aldus Ecem Nalbantgil, analist van zakenbank Merrill Lynch in Istanbul. Volgens Nalbantgil had een negatief besluit van het Hof kunnen leiden tot nieuwe verkiezingen, waardoor de politieke onzekerheid nog minimaal zes tot acht maanden had kunnen aanhouden. 'Nu kunnen we ons weer richten op de macro-economische factoren zoals inflatie en de groeiverwachtingen.'

Dat Erdogan kan aanblijven als premier, is volgens haar een van de belangrijkste gevolgen van de uitspraak van het Hof. 'Hij is de man van de economische hervormingen en een drijvende kracht achter de onderhandelingen met de EU. Het is erg belangrijk dat dit proces nu wordt voortgezet', stelt Nalbantgil.

Sinds Erdogan in 2002 aan de macht kwam, groeide de Turkse economie met gemiddeld 7% per jaar. De premier gaf gisteren na de uitspraak van het Hof aan zich te richten op de onderhandelingen over toetreding tot de Europese Unie. Erdogan zou wijzigingen in het kabinet willen doorvoeren om zo de seculiere krachten binnen Turkije gerust te willen stellen. Dit meldde de krant Milliyet donderdag op basis van bronnen binnen de AK-partij.

Daarnaast is de verwachting dat de regering binnenkort nieuwe afspraken wil maken met het Internationaal Monetair Fonds. Hierbij zullen staatsbedrijven zoals energieconcerns, de nationale loterij en de door de staat gerunde geldverstrekker Türkiye Halk Bankasi binnen enkele maanden worden geprivatiseerd, aldus Özgür Altug van Raymond James Securities in Turkije.
Merrill Lynch ziet in de beslissing van het Hof een belangrijke reden om weer in Turkse aandelen te stappen. 'De aandelen noteren gemiddeld op acht keer de winst en zijn daarmee erg goedkoop', zegt Nalbantgil.

Analist Sadrettin Bakci van de Turkse broker Finans Invest in Istanbul onderschrijft de stelling dat Turkse aandelen goedkoop zijn, maar denkt dat de grootste rek er nu wel uit is. 'De markten hadden de uitspraak van het Hof al ingeprijsd.' Hij wijst daarvoor op de rally die in juli heeft plaatsgevonden. De ISE steeg de afgelopen maand met 29% nadat op 1 juli het diepste punt van het jaar werd bereikt. De stijging voor de ISE in juli was de sterkste van de 88 door Bloomberg gevolgde indices.

Sommige aandelen presteerden nog sterker dan de index, zegt Bakci die als voorbeeld wijst op het aandeel Akbank, dat in een maand 53% in waarde steeg. 'Daarnaast moet niet worden vergeten dat de rente in Turkije 16,75% bedraagt, een van de hoogste ter wereld. Een dergelijk hoge rentevergoeding drukt de economische groei.'

Bakci verwacht dat beleggers zich weer zullen richten op de macroeconomie en de wereldwijde economische ontwikkelingen. 'De Turkse markt heeft nu eenmaal een hoge correlatie met de Amerikaanse aandelenmarkt. Voor beleggers zal stockpicking weer erg belangrijk worden.' Bakci denkt dat de in juli ingezette rally rond de 45.000 punten zal gaan haperen.

Merrill Lynch heeft binnen de Turkse hoofdfondsen een voorkeur voor banken als Garanti Bank en Isbank, maar heeft ook Türk Telecom met een dividendrendement van 11% op 'buy' gezet.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad