Posts tonen met het label ECB. Alle posts tonen
Posts tonen met het label ECB. Alle posts tonen

vrijdag 27 mei 2011

'Harde taal van ECB is slechts retoriek'

Economen pleiten voor variant Vienna Initiative waarbij Griekse schulden vrijwillig worden doorgerold

De Europese Centrale Bank (ECB) heeft mogelijk meer ruimte om de Griekse schulden te herstructureren dan naar buiten toe wordt gecommuniceerd. ECB-beleidsmakers waarschuwen juist dat een herstructurering tot een systeemcrisis zou kunnen leiden.

Volgens economen van CitiGroup en Deutsche Bank is dit slechts retoriek om Griekenland tot hardere maatregelen te dwingen. 'Zonder de harde taal hadden de Grieken geen extra bezuinigingen doorgevoerd', aldus Jurgen Michels, econoom van Citigroup.

Een oplossing die de ECB zou kunnen omarmen is een variant op het zogeheten European Bank Coordination Initiative, ook bekend als het Vienna Initiative. In de praktijk betekent dit dat crediteuren worden aangemoedigd om nieuwe schulden van Griekenland te kopen, terwijl de oude aflopen. In 2009 sloten een aantal regionaal belangrijke westerse banken, waaronder UniCredit en Société Generale, in overleg met multilaterale instellingen als het IMF een akkoord over het doorrollen van kredietlijnen en herkapitalisaties om een systeemcrisis binnen de bankensector in Centraal- en Oost-Europa te voorkomen. Een groot verschil is echter dat de situatie in Griekenland nu aanzienlijk slechter is dan destijds in Centraal- en Oost-Europa.

Eurocommissaris van economische zaken Olli Rehn heeft dit plan al geopperd. Bronnen tegenover persbureau Bloomberg stellen dat iets minder dan de helft van het 23-koppige ECB-bestuur openstaat voor dit idee.

'Gezien alle opties die op tafel liggen, is dit een versie waarmee de ECB zou kunnen leven', denkt Michels. Het nadeel van deze constructie is echter dat de kredietbeoordelaars een dergelijke regeling kunnen zien als een afwaardering van de Griekse schulden zodat ze toch de kredietbeoordelingen zullen verlagen. Een dergelijk plan moet 'oprecht vrijwillig' worden uitgevoerd, zegt Alastair Wilson van Moody's Investors Service. 'Als wij concluderen dat er een dwangelement in dit plan zit, dan beschouwen wij dit vrijwel zeker als een wanbetaling.'

Ofschoon er dus wel degelijk plannen zijn voor een vorm van herstructurering, blijft de toon echter dat een herschikking of afstempeling van de schulden onbespreekbaar is. Zo zei ECB-bestuurder Christian Noyer nog deze week: 'Een herstructurering is geen oplossing, maar een horrorverhaal'. Zijn Spaanse collega José Manuel-Gonzales-Paramo liet vorige maand weten dat zo'n stap 'hoogstwaarschijnlijk' consequenties heeft voor het financiële systeem 'die verdergaan dan de gevolgen van het omvallen van Lehman Brothers' in september 2008.

Nouriel Roubini, de econoom die de financiële crisis voorspelde maar ook wordt gezien als een notoire zwartkijker, noemde de opmerkingen van de ECB-bestuurders gisteren 'baarlijke nonsens' die de Grieken kunnen 'aansporen tot een bankrun'.

Volgens berekeningen van Citigroup blijft de schade bij een afschrijving niet beperkt tot de Griekse bankensector. Griekse instellingen hebben ongeveer 29% van de schuld in handen. Een derde, circa euro 109 mrd, is in handen van buitenlandse financiële instellingen. De ECB en de 17 centrale banken van de eurolanden zijn goed voor euro 130 mrd.

'Het ECB-mantra van "geen herstructureringen" is beperkt houdbaar', schrijven economen Gilles Moec en Mark Wall van Deutsche Bank in een rapport. Zij denken niet dat de ECB hieraan vasthoudt mocht de situatie op de markten verslechteren. 'Dan zal de ECB de verantwoording moeten dragen voor een crisis in de Griekse bankensector. Wil de ECB verantwoordelijk zijn voor het verergeren van de situatie? Wij denken van niet.'

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

woensdag 4 mei 2011

'Op korte termijn geen Griekse haircut'

Markten prijzen afstempeling van Griekse schuld hoog in, beleidsmakers kopen nu zo veel mogelijk tijd

Ofschoon de markten rekenen op een herstructurering van Griekse schulden, zal een afstempeling niet eerder dan in 2012 plaatsvinden. Dat stellen marktstrategen van verschillende banken.

'De beleidsmakers kopen momenteel tijd in de hoop dat de Europese banken er over een tijd beter voor staan', aldus Pavan Wadhwa, rentestrateeg van J.P. Morgan in Londen. Volgens Wadhwa is momenteel niemand gebaat bij een afstempeling van Griekse schulden. 'Van veel Europese banken zijn de balansen nog niet sterk genoeg. Bij een haircut ben ik vooral bang voor besmettingsgevaar.'

Een herstructurering van de Griekse staatsobligaties geeft vooral het sentiment in de markten een knauw, denkt Wadhwa. 'De markten zullen denken dat dit niet de laatste herstructurering is, en na Griekenland meteen de pijlen richten op Ierland en Portugal. Wellicht dat daarna ook Spanje in het vizier komt, en dan komen de markten in de problemen.'

Elwin de Groot, econoom van Rabobank, is bevreesd voor een domino-effect als Griekenland de schulden gaat afstempelen. 'Als aan het eind van de looptijd de Grieken nog steeds in de problemen zitten, zal toch de portemonnee moeten worden getrokken om het land buiten de markten te houden. Dat is goedkoper dan opnieuw de banken te hulp schieten.'

De Groot denkt dat de markten de kans op een herstructurering van Griekenland nu te hoog inschatten. 'Een herstructurering hoeft niet te betekenen dat de schuld wordt afgestempeld. Het kan ook zijn dat de afbetalingen over een langere termijn worden uitgesmeerd. De neveneffecten van nu afstempelen zijn te groot.'

De rente op Griekse staatsobligaties en het verzekeren van Griekse schuld zijn in de afgelopen weken opgelopen naar recordniveaus. Het verschil in rente tussen tienjarige obligaties van ankerland Duitsland en die van Griekenland is opgelopen naar bijna 12,5%-punt tegen 9,5%-punt begin dit jaar. De rente op staatsobligaties met een looptijd van twee jaar noteert op 23%, iets minder dan het record van 25% dat vorige week werd bereikt.

Volgens kredietbeoordelaar Standar & Poor's is de kans op een afstempeling van Griekse staatsobligaties wel degelijk toegenomen en kan een potentiële 'haircut' oplopen tot 70%. Dit betekent dat een obligatie met een startwaarde van euro 1000 zou worden afgewaardeerd naar euro 300.

De staatsschuld van de Grieken bedraagt momenteel 142,8% van het bruto binnenlands product. De verwachting is dat dit in 2012 oploopt naar 159%. Een deel van de beleggers denkt dat de Grieken niet anders kunnen dan afstempelen om de fiscale positie weer op orde te kunnen krijgen.

De Groot verwacht dat de afstempeling er wel komt, maar niet op de zeer korte termijn. 'Als de afstempeling 50% zou zijn, zijn Griekse banken direct door hun kapitaal heen. De banken hebben meer tijd nodig.'

Volgens Wadhwa is vooral de politiek een onzekere factor. 'Als je rationeel en economisch naar de cijfers kijkt, is het duidelijk dat onder de streep een afstempeling veel duurder is dan de Grieken nog een keer te hulp schieten.'

Wadhwa vreest voor een politieke oplossing waarmee zijn scenario dat de Grieken in 2012 gaan afstempelen in de prullenbak zou verdwijnen. 'Politici kijken niet altijd even rationeel naar dit probleem en maken zich vaker zorgen om de mening van het electoraat.'

Het niet steunen van perifere landen valt bij kiezers erg goed. Zo won de eurosceptische partij Echte Finnen onlangs de verkiezingen door zich tegen deze steun te keren. De partij liet gisteren weten toch niet bereid te zijn in te stemmen met noodhulp aan Portugal.

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

donderdag 28 april 2011

Markt wacht op 'haircut' Griekenland

Beleggers blijven Griekse rente hoger zetten totdat duidelijk wordt hoeveel het land gaat afstempelen

De rente op Griekse staatsobligaties blijft stijgen. Woensdag noteerde het effectief rendement op tweejarige obligaties even boven de 25%, wederom een record. De rente op tienjarige obligaties steeg voor de negende handelsdag op rij naar 15,8%, eveneens een record.

De financiële markten speculeren er al maanden op dat Griekenland zijn schulden niet meer kan aflossen en dat het land zijn schulden moet herstructureren. Daardoor loopt de rente op staatsobligaties hard op.
De oplopende rentes zeggen echter weinig, stelt een obligatiehandelaar uit Amsterdam. 'Het heeft bij Griekse staatsobligaties totaal geen zin meer om nog naar de rentevergoeding te kijken. Het zegt helemaal niets totdat helder wordt hoeveel er afgestempeld moet worden', aldus de strateeg. 'Wordt het een "haircut" van 30, 40, 50 of zelfs 60%? Niemand die het weet. De markt wil duidelijkheid. Ook als er geen haircut komt. Tot die tijd kan de rente verder stijgen.'

'De bewegingen in Griekse staatsobligaties moeten met een korrel zout worden genomen', zegt een hoofd staatsobligaties van een Nederlandse bank die niet met zijn naam in de krant wil. 'De handel is minimaal.
Neem afgelopen donderdag, toen was de omzet euro 16 mln, dat stelt echt niets voor.'

Dat de Griekse schulden wordt afgestempeld, daar is hij zeker van. 'De markt prijst nu een afstempeling in van 20% tot 25%.'

De grote Europese financiële instellingen zijn inmiddels uit Griekse obligaties. 'Doordat de Europese Centrale Bank (ECB) vorig jaar obligaties is gaan opkopen - de schattingen lopen uiteen van euro 30 mrd tot euro 50 mrd aan Griekse obligaties - hebben deze banken de obligaties aan de ECB verkocht.' Daarom is een afstempeling van Griekse obligaties eerder aan de orde dan bij Ierland en Portugal. 'Er zitten nog veel Franse en Spaanse banken in Portugese obligaties. De schade bij een afstempeling van Portugal zou dan te groot zijn.'

Marktvolgers schreven de scherpe stijging van gisteren toe aan uitspraken van Mohamed El-Erian, de topman van 's werelds grootste obligatiefonds Pimco. Hij vergeleek in een commentaar in de Duitse krant Handelsblatt de situatie van Griekenland met de Latijns-Amerikaanse schuldencrisis van de jaren tachtig. De meeste landen in die regio kwamen in een economische crisis toen zij hun buitenlandse schulden niet meer konden betalen.

'Latijns-Amerika heeft te kampen gehad met een "verloren decennium" voor groei, werkgelegenheid en investeringen', aldus El-Erian. 'Griekenland loopt nu hetzelfde gevaar.' Volgens El-Erian is het land 'ver verwijderd' van financiële stabiliteit en is het 'geen stap dichterbij' gekomen om het vertrouwen van de financiële markten te herwinnen.

Dat het wantrouwen van de markten in Griekenland groot is, is terug te zien aan kredietverzekeringen op Griekse staatsobligaties. Deze credit default swaps (cds) stegen woensdag ook naar records. Een stijgende cds duidt op een afnemende kwaliteit van de onderliggende obligatie. De cds op Griekse staatsobligaties steeg met 21 basispunten naar 1376. Dit betekent dat een belegger euro 1,376 mln aan verzekeringspremie betaalt voor obligaties met een onderliggende waarde van euro 10 mln. De cds voor Ierland liep met 11 basispunten op naar 685, de Portugese klom met 7 basispunten naar 688.

'De verhalen over afstempeling van Griekse staatsschuld verdwijnen echt niet', zegt Marc Oswald van Monument Securities tegenover persbureau Bloomberg. 'Zo lang niemand de markt kan verzekeren of er wel of niet wordt afgestempeld, zullen beleggers dit meer en meer blijven inprijzen.'

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

donderdag 10 maart 2011

Hoge opslag geëist van Portugal

Portugal heeft woensdag met de uitgifte van tweejarige staatsobligaties euro 1 mrd uit de markt gehaald. De Portugezen moesten hier flink voor betalen. Beleggers eisten gemiddeld 5,99% rente, ruim drie keer zoveel als Nederland.

Portugal verkocht obligaties met een looptijd tot 2013 met een couponrente van 5,45%. De laatste keer dat het land obligaties met eenzelfde looptijd uitgaf, was in september vorig jaar. Toen vroegen beleggers een rente van 4,086%. Ter vergelijking: de rente op een Nederlandse obligatie met dezelfde looptijd bedraagt 1,9%.

'Met deze renteopslagen is de situatie voor Portugal onhoudbaar', zegt Alexandro Giansanti, rentestrateeg van ING. 'De Portugezen hopen dat ze geen beroep hoeven te doen op het noodfonds om zelf de controle over de financiën te houden. Wellicht dat dat dit jaar nog lukt, maar veel langer houden ze het niet vol.'
Marktvolgers denken dat het land nog meer moet betalen bij de volgende obligatieveilingen in april en juni. 'De kans is groot dat het land dan alsnog financiële hulp nodig heeft', aldus een obligatiestrateeg die anoniem wil blijven.

Portugal probeert toegang te houden tot de internationale kapitaalmarkt. Het hoopt door de belastingen te verhogen en fors te snijden in de overheidsuitgaven uit de handen van het steunfonds te blijven. Zo worden Portugese ambtenaren die meer dan euro 1500 per maand verdienen met 5% gekort en gaat de btw omhoog van 21% naar 23%. Portugal had over 2009 een begrotingstekort van 9,3%. Voor 2010 wordt gerekend op een tekort van iets minder dan 7%. De overheid wil dit terugbrengen naar 4,6% in 2011 en 3% in 2012.

Portugese staatsobligaties liepen woensdag op na geruchten dat de Europese Centrale Bank (ECB) informatie aan het inwinnen was naar de prijzen van obligaties van perifere landen. Volgens bronnen tegenover persbureau Bloomberg zou de ECB geïnformeerd hebben naar de prijs van Ierse staatsobligaties, maar deze niet hebben aangekocht.

Over de vraag of de bank ook aan de veiling van Portugese staatsobligaties heeft meegedaan, zijn de meningen verdeeld. Dit is moeilijk na te gaan omdat de ECB niet zelf de obligaties opkoopt, maar dit uitbesteedt aan andere banken.

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

zaterdag 5 maart 2011

Rentestap legt bodem onder koers van euro

De euro zit in de lift. De munt heeft al drie weken achter elkaar winst geboekt ten opzichte van de Amerikaanse dollar. Banken waren er vrijdag als de kippen bij om de verwachtingen voor de Europese eenheidsmunt te verhogen nadat Jean-Claude Trichet, president van de Europese Centrale Bank (ECB), donderdag aankondigde de basisrente in de eurozone volgende maand te gaan verhogen.

Vrijdag aan het eind van de Europese handel kostte de gezamenlijke munt van de zeventien landen van de eurozone $ 1,3985. Na de publicatie van Amerikaanse arbeidscijfers die om halfdrie bekend werden gemaakt, tikte de munt de grens van $ 1,40 aan, maar zakte vervolgens wat weg. Aan de start van dit jaar schommelde de euro nog rond de $ 1,30.

'Niemand kan de ECB ervan beschuldigen dat ze achter de feiten aanlopen', aldus valutastrateeg Chris Turner van ING in Londen. 'Het renteverschil tussen de VS en de eurozone legt voorlopig een stevige bodem onder de euro.'

In de VS staat de basisrente sinds december 2008 op een historisch lage stand van 0 tot 0,25%. De verwachting is dat het Amerikaanse stelsel van centrale banken, de Federal Reserve, deze stand zeker tot het einde van het jaar zal handhaven. Na het uitbreken van de kredietcrisis werd in de eurozone de rente in stappen verlaagd naar 1% in mei 2009. Trichet benadrukte donderdag dat een verhoging in april 'mogelijk is'.
In de taal van centrale bankiers betekent dit dat het vrijwel zeker is dat die verhoging er ook komt.

'Dit is een ongekende stap van de ECB', zegt een hoofd treasury van een Nederlandse bank die niet met zijn naam in de krant wil. 'Het laat zien dat de ECB de traditie van de Duitse Bundesbank volgt en het bestrijden van inflatie hoog in het vaandel heeft staan.'

Hij verwacht dat de euro aan de vooravond staat van een definitieve doorbraak door de $ 1,40. Rond die stand verwacht de hoofd treasury wat weerstand en 'zal er wat gespeeld worden' met derivaten in de euro-dollar. Als die barrière is geslecht, ligt de weg naar boven open. 'Sterker nog, ik denk dat de dollar zijn langste tijd heeft gehad. De hoge schulden en de hoge werkloosheid gaan de Amerikanen parten spelen. Op termijn denk ik dat de euro richting de $ 1,60 kan.' De euro bereikte in juli 2008 de hoogste stand ten opzichte van de dollar: $ 1,6038.

Valutastrategen van de Rabobank waren eveneens verrast door de uitlatingen van ECB-voorzitter Trichet. 'Wij rekenden er eerlijk gezegd niet op dat de toon van de ECB zo scherp zou zijn', zegt Jane Foley, valutastrateeg van de Rabobank tegenover persbureau Bloomberg. 'Ondanks dat de schuldencrisis voortkabbelt, is de winst van de euro significant.'

De bank denkt dat er nog meer in het verschiet ligt en verhoogde vrijdag de verwachting voor de komende drie maanden naar gemiddeld $ 1,42. Eerder ging de bank uit van $ 1,40. Op een termijn van twaalf maanden rekent de Rabobank op een stijging van de euro naar $ 1,52. De laatste keer dat er zoveel dollars moeten worden neergelegd voor een euro was in januari 2009.

Technisch analisten van BNP Paribas rekenen op een verdere stijging van de euro. Zij kijken niet naar het beleid van de ECB, maar alleen naar de grafiek. Zij zeggen daaruit te kunnen afleiden dat als de munt de $ 1,40 passeert deze kan oplopen naar $ 1,445.

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

zaterdag 15 januari 2011

Euro sterker na scherpe woorden over inflatie

De euro heeft de sterkste week in meer dan twee jaar achter de rug. Valutahandelaren speculeren op een eerder dan verwachte renteverhoging nu de Europese Centrale Bank (ECB) waarschuwt voor een oplopende inflatie.

De Europese eenheidsmunt klom de afgelopen week tegenover de zestien belangrijkste handelspartners van de eurozone. De sterkste winst werd donderdag geboekt nadat ECB-voorzitter Jean-Claude Trichet gezegd had een renteverhoging niet uit te sluiten om de inflatie in toom te houden.

Vrijdag waarschuwde ook de Duitse ECB-bestuurder Axel Weber dat de inflatieverwachtingen kunnen stijgen. Hij zei dat de inflatieverwachtingen voor de middellange termijn 'die er momenteel gebalanceerd uitzien, mogelijk kunnen oplopen'. De ECB heeft zich ten doel gesteld de inflatie rond of onder de 2% te houden.

De uitlatingen van de ECB waren voor de Amerikaanse bank Citigroup voldoende om de verwachtingen voor een renteverhoging naar voren te halen. Waar de bank eerder rekende op een renteverhoging in het eerste kwartaal van 2012, denkt Citi nu dat dit in de tweede helft van dit jaar staat te gebeuren. Weber noemt de huidige basisrente, die op een historisch laag niveau van 1% staat, 'nog altijd naar behoren' omdat de inflatie vooral wordt gestuwd door hogere energieprijzen. Desondanks moet de prijsontwikkeling 'nauwlettend in de gaten worden gehouden', aldus Weber.

De oplopende geldontwaarding werd vrijdag bevestigd door Duitse inflatiecijfers. In december kwam de inflatie op jaarbasis uit op 1,9%, tegen 1,6% een maand eerder. Het was de sterkste stijging van de consumentenprijzen sinds oktober 2008. Het waren met name de hogere energiekosten die het inflatiecijfer stuwden. 'Het koude weer heeft hier zeker een rol in gespeeld', zegt ook Gebhard Stadler, econoom van de Bayerische Landesbank tegenover persbureau Bloomberg. 'Dit effect verdwijnt vanaf maart weer uit de cijfers', aldus de econoom.

De euro steeg donderdag met 1,8% tegenover de dollar naar een top van $ 1,3450, om vrijdag tijdens de Aziatische handel weer terug te zakken naar $1,3343. Aan het einde van de handel in Europa kostte een euro $ 1,3358.

Volgens valutastrateeg Chris Turner van ING was er sprake van een 'short squeeze'. Door de onverwacht sterke stijging van de munt moesten handelaren snel hun posities draaien en dit leidde tot extra vraag. Daarnaast zijn er nog andere redenen die de euro steun gaven: ingrepen van de ECB op de obligatiemarkt, succesvolle obligatieveilingen en Duitsland, dat het verzet tegen uitbreiding van het Europese steunfonds heeft opgegeven. Turner wijst erop dat hierdoor de premies van kredietverzekeringen, credit default swaps, op verschillende Europese staatsobligaties daalden. De premies daalden met zo'n 10 tot 15 basispunten. Dit betekent dat een verzekering op vijfjarige staatsobligaties met een onderliggende waarde van euro 10 mln, euro 10.000 tot euro 15.000 minder kost.

Turner verwacht dat de stijging van de euro kan aanhouden als er begin volgende week meer positieve berichten over het Europese noodfonds naar buiten komen in aanloop naar de bijeenkomst van de Europese ministers van financiën. De euro zou op korte termijn verder kunnen oplopen, denkt Turner.
Citigroup rekende eerder op een eerste renteverhoging in het eerste kwartaal van 2012, nu in de tweede helft van dit jaar.

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

woensdag 10 november 2010

Inflatie komt als boemerang terug

Westen krijgt zelfgecreëerde inflatie in opkomende markten vanzelf weer terug op

Amsterdam
Westerse economieën gaan inflatie importeren. Stijgende lonen en prijzen in opkomende markten, gecombineerd met oplopende grondstofprijzen en het huidige monetaire beleid in het Westen, zijn daarvoor de belangrijkste factoren, stellen enkele analisten.

'Ik denk dat inflatie in aantocht is. We zien het nog niet in onze eigen inflatiecijfers, maar het komt eraan omdat de productiekosten in de opkomende markten snel stijgen', aldus Philippa Malmgren, president of Principalis Asset Management, eerder deze week tegenover de Amerikaanse zakenzender CNBC. De oplopende productiekosten zullen voor een deel worden verwerkt in de prijzen. De consument hier zal daardoor meer moeten betalen en minder geld te besteden hebben.

Vooralsnog is er in de ontwikkelde economieën nog geen sprake van een hoge inflatie. In de eurozone kwam het inflatiecijfer dit jaar op jaarbasis nog niet boven de 1,8% uit. De Europese Centrale Bank heeft zich ten doel gesteld de inflatie rond of onder de 2% te houden en lijkt dus momenteel geen problemen te hebben. In de VS kwam de inflatie in september uit op 1,1%.

Hoe anders zijn de inflatiecijfers in landen als India en China. In India bedraagt de inflatie al twee jaar ruim 10%. In China kwam de inflatie in september op jaarbasis uit op 3,6%, het hoogste niveau in bijna twee jaar. De oplopende prijzen zijn deels toe te schrijven aan stijgende voedselprijzen, waardoor werknemers hogere looneisen stellen. Eerder dit jaar kregen arbeiders in Bangladesh een loonsverhoging van 80% nadat werknemers massaal de straat op waren gegaan. Ook in China zijn de lonen in sommige sectoren na stakingen met soms wel 40% gestegen.

De verwachting is dat de voedselprijzen blijven stijgen. Zo liep de prijs van mais dinsdag op naar de hoogste stand in meer dan twee jaar tijd. Hetzelfde beeld is te zien bij de prijs van koffiebonen. De suikerprijs kwam dinsdag uit op het hoogste niveau sinds 1989 op zorgen dat India de export van suiker zal inperken en een groter deel zal aanwenden voor de binnenlandse markt.

Een andere factor die de prijzen in opkomende markten opstuwt, is het beleid van de Amerikaanse Federal Reserve. Het Amerikaanse stelsel van centrale banken, de Fed, besloot vorige week de geldpers opnieuw aan te zetten door met nieuw geld voor $ 600 mrd aan staatsobligaties op te kopen.

Het probleem is echter dat dit geld niet in de VS blijft, stelt Hans Redeker, hoofd valuta bij BNP Paribas. 'De Fed creëert nieuwe dollars, maar die willen niet in de VS blijven. In plaats daarvan stroomt het geld naar bijvoorbeeld de vastgoedmarkt in Hongkong. De Fed creëert liquiditeit op de verkeerde plekken.' Deze overvloed aan dollars kan een negatieve impact op de economieën van opkomende markten hebben, omdat het voor inflatiedruk zorgt, aldus Redeker.

Deze geldstroom die momenteel naar de opkomende markten trekt, kan als een boemerang werken, denkt ook Philip Poole van HSBC Global Asset Management. 'Het risico is dat je inflatie eerst exporteert en vervolgens importeert.' Daarnaast zal de oplopende inflatie de centrale banken van de opkomende landen ertoe brengen de rente te verhogen.

De crux is dat een hogere rente tot een extra golf aan geld zal leiden, omdat het rendement op valuta's uit opkomende markten nog hoger wordt en daardoor carrytrades worden uitgelokt. De zeepbellen worden daardoor niet in gevestigde economieën maar daarbuiten opgeblazen. Neem de Indiase beurs, de Sensex. Sinds het dieptepunt in maart 2009 is de waarde verdubbeld.

Arnold Tankuş
© 2010 Het Financieele Dagblad

vrijdag 12 februari 2010

Banken somberen over koers euro

Goldman Sachs verlaagt verwachtingen van Europese munt, maar prefereert euro toch boven de dollar

Amsterdam
De Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs heeft zijn verwachtingen voor de euro aanzienlijk verlaagd. Desondanks verkiest de bank de Europese eenheidsmunt nog steeds boven de Amerikaanse dollar. Goldman is daarmee wel een uitzondering. De meeste banken zijn een stuk pessimistischer over de euro.

Goldman Sachs verlaagt de verwachting voor de verhouding tussen de euro en de dollar voor de komende drie tot zes maanden naar $ 1,45 voor één euro. Eerder ging de bank uit van een stand van $ 1,55. De naar beneden bijgestelde verwachting is ruim boven de koers van $ 1,3655 die de euro gisteren aan het slot van de Europese handel noteerde. De euro daalde donderdag opnieuw ondanks dat Europese regeringsleiders zeiden een akkoord te hebben bereikt over hulp aan Griekenland. De euro is sinds het begin van dit jaar met zo'n 5% gedaald tegenover de Amerikaanse dollar.

Volgens Goldman Sachs is de verlaagde verwachting een 'realistischer scenario' gezien de perikelen rond Griekenland. 'De markten hebben zich veel meer op de kredietproblemen rond Griekenland gericht dan we hadden verwacht', aldus analist Mark Tan van Goldman Sachs. Hij heeft de verwachtingen naar beneden bijgesteld om zo een 'Griekse risicopremie' in te prijzen. De analist denkt dat Griekse en mogelijk andere problemen binnen de Europese Monetaire Unie (EMU) de richting van de euro blijven bepalen.

Toch verwacht de analist dat de euro de komende maanden gaat aantrekken omdat de Amerikaanse dollar weer onder druk komt te staan. 'Voor een duurzame rally van de dollar moeten de structurele onevenwichtigheden in de Amerikaanse economie worden verminderd', aldus Tan.

De mening van Goldman Sachs staat haaks op die van een overgroot deel van de analisten, die een stuk negatiever zijn over de euro. Volgens de Italiaanse bank UniCredit hebben de Griekse kredietproblemen het imago van de euro beschadigd. 'Welke oplossing er ook op tafel komt, het opwaarts potentieel voor de euro is voor een lange tijd beperkt, wellicht zelfs structureel', aldus valutastrateeg Marco Annunziata van UniCredit donderdag in een rapport.

Annunziata verwacht dat de Griekse problemen gaan leiden tot structureel hogere leenkosten voor de zwakkere landen binnen de eurozone. De kapitaalmarktrente is dan een goede afspiegeling of een land zijn huishoudboekje op orde heeft. Volgens de valutastrateeg van UniCredit was dit de afgelopen jaren niet het geval. De renteopslagen van verschillende staatsobligaties lagen te dicht in de buurt van ankerland Duitsland. 'De fundamentele verschillen tussen deze landen zijn echter veel groter en in de meeste gevallen slechter dan die van Duitsland.' De prijsverschillen tussen obligaties in de eurozone, de spreads, gaan om die reden oplopen, verwacht Annunziata.

Ook Bank of Tokyo-Mitsubishi spreekt van imagoschade voor de euro. 'Financiële steun van de Duitsers kan de geloofwaardigheid van de eurozone ondermijnen', aldus Derek Halpenny, hoofd valuta's van Bank of Tokyo. 'Zeker omdat de EMU altijd op fiscale discipline heeft gehamerd.'

Valutastrateeg Tom Levinson van ING verwacht dat de euro aan het eind van dit jaar rond $ 1,30 noteert. Een mogelijke oplossing voor de problemen rond Griekenland kan tot een kortstondige opleving naar $ 1,3850 en mogelijk $ 1,40 leiden. Levinson vindt het een goed moment om europosities af te bouwen. Mocht er helemaal geen oplossing komen, dan kan de euro verder wegzakken.

Door de problemen rond Griekenland heeft de eurozone op monetair beleid een achterstand opgelopen op de Amerikanen. Levinson stelt dat zijn eerdere voorspelling dat de ECB het monetaire beleid in het vierde kwartaal van dit jaar gaat aanscherpen nu op de tocht staat. De Federal Reserve zal nu naar verwachting eerder de rente verhogen. Een hogere rente in de VS is gunstig voor de dollar als de ECB achterblijft met het verhogen van de basisrente.

Levinson verwacht eveneens dat door de huidige Griekse perikelen de renteopslagen op staatsobligaties in de eurozone gaan stijgen, maar vindt dat de markt momenteel ook overdrijft. 'Griekse staatsobligaties staan nu zo'n 400 basispunten boven de Duitse Bund, dat was in het tijdperk voor de EMU logisch geweest.' Toen hadden de Grieken nog een eigen munt en zou een dergelijk verschil worden ingeprijsd wegens valutarisico's. In een dergelijke situatie hadden de Grieken de munt kunnen laten devalueren. 'De obligatiemarkt laat zien dat het een oplossing eist. Het vereist een supranationaal optreden om de markt te sussen.'

Arnold Tankuş
© 2010 Het Financieele Dagblad

donderdag 3 december 2009

Grote interesse ECB-lening verwacht

Banken kunnen waarschijnlijk voor het laatst twaalfmaandsgeld bij de centrale bank krijgen

Amsterdam
De veiling van speciale twaalfmaandsleningen van de Europese Centrale Bank (ECB), kan rekenen op een grote interesse. Economen verwachten dat commerciële banken zich voor grote bedragen gaan inschrijven.

De veiling, die 15 december op stapel staat, is waarschijnlijk de laatste mogelijkheid voor banken om te profiteren van deze onconventionele maatregel om banken onbeperkt van relatief langlopende liquiditeit te voorzien.

De noodmaatregel werd door de kredietcrisis ingevoerd om banken van liquiditeit te voorzien. De ECB sprong in dit gat omdat banken elkaar onderling geen geld meer durfden te lenen.

ECB-voorzitter Jean-Claude Trichet zei vorige maand de details van de veiling - in jargon de Long Term Repo Operation - vandaag bekend te maken. De ECB komt tevens met een rentebesluit. De uitkomst zal weinig verrassend zijn: de gehele mark rekent erop dat de basisrente op 1% blijft staan.

Trichet gaf aan vandaag duidelijk te maken of het rentetarief voor deze speciale lening wordt geïndexeerd, of zoals de bank bij eerdere veilingen heeft gedaan, de leningen aanbiedt tegen een vast rentetarief. 'Ik sluit niets uit', aldus Trichet enkele weken terug.

Ruim 80% van de geldhandelaren verwacht dat de ECB net als bij eerdere veilingen een vast tarief van 1% hanteert.

Economen gepolst door persbureau Bloomberg verwachten dat banken voor circa euro 150 mrd aan leningen zullen inschrijven. Volgens Nick Kounis, econoom bij Fortis Bank Nederland, is dit getal natte vingerwerk. 'Het is een zeer speculatieve voorspelling. Het is nauwelijks in te schatten hoeveel de banken willen ophalen.' Omdat het de laatste keer is dat banken op deze wijze kunnen lenen, rekent Kounis wel op meer interesse dan bij de laatste veiling in september. Toen leenden de banken euro 75,2 mrd bij de ECB. In juni leenden zij voor een recordbedrag van euro 442 mrd bij de centrale bank.

Kounis geeft aan dat de banken het geld niet meer nodig hebben wegens een tekort aan liquide middelen zoals eerder dit jaar het geval was. 'De banken zullen het gebruiken om geld te verdienen', zegt Kounis. Met het geleende geld worden staatsobligaties gekocht met een hogere opbrengst.

Het stopzetten van de twaalfmaandsleningen is volgens Chris Turner, hoofd valuta's van ING Wholesale Banking in Londen, een 'nette manier om langzaam van onconventionele monetaire maatregelen af te komen'. Turner verwacht eveneens dat de ECB de leningen tegen 1% aanbiedt.

Mocht de ECB bij oplopende risico's toch nog de geldmarkt willen steunen, dan zal de bank dat doen met leningen met een looptijd van een week. Deze kortlopende leningen kunnen dan met een flexibel rentetarief in de markt worden gezet, denkt Turner.

Kounis van Fortis noemt het beëindigen van twaalfmaandsgeld 'een tijdspad richting een normale situatie'. De grote bulk aan liquiditeit van euro 442 mrd die in juni werd uitgeleend door de ECB, zit nu in de markt. Door die enorme hoeveelheid zijn de kosten van geld dit jaar fors gedaald. De zogeheten Euro Overnight Index Average (Eonia), het rentetarief voor een dag dat banken elkaar onderling in rekening brengen, is gedaald van 2,2% begin dit jaar naar 0,34%. Het verschil van 66 basispunten tussen de Eonia en de basisrente is volgens Kounis 'een reflectie van de grote liquiditeit'.

De Fortis-econoom rekent erop dat in juli, als de twaalfmaandslening van euro 442 mrd afloopt, de Eonia weer naar het basistarief beweegt van 1%. 'Zonder nieuwe noodmaatregelen komt liquiditeit in de eurozone in het derde kwartaal weer op een normaal niveau.'

Zowel Kounis als Turner zien het beëindigen van de noodmaatregel niet als een opmaat naar een renteverhoging van de ECB. Een verkrapping van het monetaire beleid wordt pas eind volgend jaar, of begin 2011 verwacht. 'Door de lopende steunmaatregelen zoals de twaalfmaandsleningen heeft het toch geen zin om de basisrente te verhogen. Ook al zou de rente met 25 basispunten worden verhoogd, door de grote liquiditeit blijft de Eonia ruim onder het basistarief bewegen', legt Kounis uit.

Turner van ING verwacht dat de ECB vandaag de verwachtingen voor de economie 'significant naar boven bij zal stellen'. Maar Turner ziet ook nog steeds obstakels voor de ECB : 'De risico's van een Japan-scenario met lage groei en nauwelijks inflatie is echter nog niet geheel verdwenen. Een discussie over, of het overwegen van een renteverhoging is daarom ook hoogst onwaarschijnlijk.'

De beste indicator voor een mogelijke renteverhoging is volgens Turner de kredietgroei in de eurozone. 'Die is nu nog zeer mat.'

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

vrijdag 5 december 2008

Rentebesluiten stellen markten teleur

Aandelenmarkten duiken in de min na verlagingen van Zweden, Groot-Brittannië en de eurozone

Amsterdam
De aandelenmarkten werden gisteren gedreven door renteverlagingen van centrale banken. In eerste instantie was de richting omhoog, maar nadat de besluiten naar buiten waren gekomen, zakten de beurzen in de min.

Bij de opening van de handel, noteerden de beurzen nog vlak omdat de futures op de S&P 500 duidden op een lagere opening van Wall Street. Door het rentebesluit van de Zweedse centrale bank, dat hoger uitviel dan werd verwacht, rekenden beleggers ook op forse rentestappen van de Bank of England (BoE) en de Europese Centrale Bank (ECB).

In Zweden werd de rente met 175 basispunten verlaagd naar 2%, de grootste renteverlaging sinds 1992. Economen rekenden voor het besluit van de Zweedse 'Riksbank' gemiddeld op een daling van 100 basispunten. Hierdoor liepen de winsten van de Europese aandelenmarkten op. Mogelijk zouden ook de Bank of England (BoE) en de Europese Centrale Bank (ECB) met een groter dan verwachte rentestap komen, was de gedachte. Echt grote verrassingen bleven echter uit.

De BoE volgde vroeg in de middag door de basisrente met een vol procentpunt te verlagen van 3% naar 2%. Daarmee staat de rente op het laagste niveau sinds 1939. In een toelichting op het besluit zei de BoE tot de renteverlaging te zijn overgegaan wegens aanwijzingen dat het tempo van de neergang van de Britse economie toeneemt. De BoE verlaagde in november de rente al met 150 basispunten. Het rentebesluit viel de markt tegen, want op 100 basispunten was gerekend. Direct na bekendmaking leverden de indices de winsten in.

Ook de beslissing van de ECB stelde de markt teleur. De centrale bank van de vijftien landen die de euro als gemeenschappelijke munt hebben, zette de rentevoet op 2,5%, een verlaging van 75 basispunten. Het was de grootste renteverlaging sinds het bestaan van de Europese eenheidsmunt. Economen waren vooraf verdeeld: een groot deel rekende weliswaar op een verlaging van 50 basispunten, maar sommigen hadden ingezet op een daling van een vol procentpunt. 'Dit is beter dan een verlaging met 50 basispunten, maar de ECB is alweer de bank die als laatste op het feestje komt', zei econoom Laurent Bilke van Nomura International in Londen. 'De economie zit in een diepe recessie, dus de rentestanden moeten zo snel mogelijk naar beneden.'

Julian Callow, chef-econoom van Barclays Capital in Londen had ook liever een renteverlaging van een vol procentpunt gezien. 'De Europese economie zit in zwaar weer, maar het lijkt erop dat de ECB niet naar buiten kijkt. Een rentestap met 100 basispunten was veel beter geweest.'

Maar niet alle economen delen die mening. 'Het bankensysteem in de eurozone heeft ook problemen, al zijn deze niet zo groot als in de VS en Groot-Brittannië', aldus professor Philip Lane van het Trinity College in Dublin. 'We moeten niet vergeten dat de euro de afgelopen maanden flink is verzwakt tegenover de dollar, dat is een substituutvoor een renteverlaging.' De euro is sinds de piek van $ 1,60 in juli met 20% gedaald tegenover de munt. Gisteren noteerde één euro op $ 1,2624.

Macro-econoom Nick Kounis van Fortis rekende op een verlaging van 75 basispunten. 'De economie is duidelijk verslechterd in het vierde kwartaal en daarnaast is de inflatiedruk door de dalende olie- en grondstofprijzen flink verminderd. Monetair beleid is zoiets als koorddansen: je moet evenwicht zien te vinden en ik denk dat dat de ECB de juiste balans heeft gevonden.'

Een rentestap van een vol procentpunt was voor de ECB te veel van het goede geweest, stelt Kounis. 'Je moet niet vergeten dat dit de grootste renteverlaging uit de geschiedenis van de bank is. Bovendien is de ECB een stuk conservatiever ingesteld.' Volgens Kounis is het onduidelijk of de ECB in januari nog een renteverlaging zal doorvoeren. 'Trichet was een stuk voorzichtiger in zijn toelichting. Bij het vorige rentebesluit hintte hij duidelijk op een verlaging. Nu wilde hij niets zeggen over januari en herhaalde hij dat de bank al veel had gedaan.' Kounis verwacht ondanks de onduidelijke woorden van Trichet aan het eind van het eerste kwartaal een rentestand van 2% voor de eurozone.

Na het rentebesluit van de ECB verdwenen de opgebouwde winsten op de aandelenbeurzen als sneeuw voor de zon en zakten diverse indices snel weg. Dat de beurzen de laatste maanden een uitermate grillig koersverloop kennen, werd duidelijk toen Wall Street opende. De verliezen werden dankzij een licht hogere opening weer weggewerkt. Uiteindelijk sloten de beurzen met kleine verliezen.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

vrijdag 17 oktober 2008

ECB blijft kort op de bal in geldmarkt

Centrale bank van eurozone verruimt kredietmogelijkheden voor banken en leent geld aan Hongarije

Amsterdam
Om de kredietmarkten weer op gang te krijgen schroeft de Europese Centrale Bank (ECB) de activiteiten steeds verder op. Tot nu toe sorteert dat een beperkt effect.

Woensdag gaf de centrale bank van de eurozone aan dat banken leningen met een lagere kredietstatus kunnen inruilen voor cash. Eerst was de minimale eis dat deze leningen een kredietstatus hadden van A-. Nu kunnen banken ook kredieten met een lagere status, tot BBB- aanbieden. In ruil daarvoor krijgen de banken zoveel euro's als zij wensen voor een periode van zes maanden. De maatregelen zijn met onmiddellijke ingang en blijven intact tot eind dit jaar.

De ECB heeft daarnaast het programma verruimd waarmee banken ongelimiteerd geld kunnen krijgen voor hun langlopende operaties. Tot vorige week werd dit geld alleen op wekelijkse basis verstrekt. 'De centrale banken halen alles uit de kast om de kredietmarkten weer op gang te krijgen', aldus Win Thin, econoom van Brown Brothers Harriman & Co tegenover persbureau Bloomberg.

Volgens een berekening van chef-econoom Julian Callow van Barclays Capital pompt de ECB op deze manier tot euro 450 mrd in de Europese geldmarkt. 'Op deze manier wordt op meer substantiële wijze geld in het bankensysteem gepompt', zegt Callow.

Woensdag leende de ECB $ 170,9 mrd uit voor een periode van zeven dagen tegen een vaste rente van 2,27%. 'De ECB probeert de renteverlaging van vijftig basispunten van vorige week op een zo effectief mogelijke manier door te spelen naar de economie', stelt Gilles Moec, econoom bij Bank of America.

Het lijkt erop dat de beleidsmakers kleine successen beginnen te boeken om de interbancaire markt weer op gang te laten komen. Gisteren daalde de rente die banken elkaar onderling berekenen voor een periode van drie maanden voor de vijfde dag op rij naar 5,175%. Dat is nog altijd ruim boven het officiële rentetarief van 3,75% die de ECB sinds vorige week als basisrente hanteert.

De ECB verstrekte gisteren een krediet van maximaal euro 5 mrd aan de centrale bank van Hongarije. Het land, dat niet tot de landen behoort die de euro gebruiken, krijgt op deze wijze meer mogelijkheden om de eigen banken van liquiditeit te voorzien. De ECB leent daarom euro's uit voor lokale valuta's.

Ook de Bank of England zal het voorbeeld van de ECB volgen, denkt econoom Kenneth Broux van Lloyds TSB Group. De centrale bank van Groot-Brittannië wil bovendien van de kritiek af dat het te weinig zou doen om de kredietcrisis te bestrijden. 'We zien steeds vaker een gecoördineerd optreden van de centrale banken. Dat is goed nieuws en geeft de Bank of England de ruimte om te volgen.'

Obligaties van financiële instellingen stegen gisteren voor de derde dag op rij. De winst was grotendeels te danken aan de hulp van de Zwitserse overheid om de twee grootste banken van het land, UBS en Credit Suisse, met miljarden aan kapitaal te ondersteunen.

UBS kreeg gisteren een kapitaalinjectie van ZFr 6 mrd (ruim euro 3,9 mrd) in ruil voor waardepapieren. UBS is een van de Europese banken die het zwaarst zijn getroffen door de kredietcrisis. De bank schreef sinds het begin van 2007 in totaal $ 44,2 mrd af op Amerikaanse hypotheekobligaties. Wereldwijd hebben banken meer dan $ 646 mrd afgeschreven.

De Markit iBoxx Financials Index, een graadmeter die bestaat uit 562 verschillende bedrijfsobligaties van een bank als Barclays of verzekeraar Axa, steeg met 0,24 punt naar 81,19. Het was de eerste keer sinds 8 augustus dat de graadmeter drie handelsdagen achtereen hoger sloot. In augustus noteerde de index nog op 90,53. De index heeft een waarde van circa euro 537 mrd.

Banken hebben het zwaar te verduren als het om het verkrijgen van krediet gaat. Beleggers vragen aan banken een renteopslag die momenteel 4,16 procentpunt hoger ligt dan op staatsobligaties. Afgelopen maandag was dit verschil nog groter: 4,31 procentpunt.

Beleggers zijn ook nog steeds huiverig als het om kredietverlening aan bedrijven gaat. Het werd donderdag duurder om risico's op bedrijfsobligaties af te dekken. De credit default swap (cds) is een betrouwbare indicator die aangeeft hoe hoog beleggers het risico op bedrijfsobligaties inschatten. De Markit iTraxx Crossover Index, een kredietverzekering waarin de vijftig meest risicovolle Europese bedrijfsobligaties met een hoge kredietstatus zijn samengenomen, steeg gisteren met 50 basispunten naar 740. Dit wil zeggen dat de koper van een cds euro 740.000 moet betalen voor een mandje van euro 10 mln aan bedrijfsobligaties.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

woensdag 15 oktober 2008

'Opleving euro is van tijdelijke aard'

Valutastrategen rekenen op verdere daling van munt door vertraging economie en lagere rente eurozone


Amsterdam
De euro is dankzij het gemeenschappelijke Europese reddingsplan voor de financiële sector in twee dagen flink opgelopen. Valutastrategen verwachten dat het slechts een tijdelijke opleving van de Europese eenheidsmunt is. Ondanks de scherpe daling van $ 1,60 in juli naar $ 1,36 nu, kan de euro verder onder druk komen te staan.

'De verrassende gemeenschappelijke aanpak van de Europese leiders zal waarschijnlijk tijdelijk van enige steun zijn voor de euro', aldus Sebastien Galy, hoofd valutastrategie van BNP Paribas maandag in een rapport aan cliënten. 'Desondanks verwachten we dat op langere termijn de dollar in waarde zal aantrekken.' Galy is niet de enige valutastrateeg die deze mening is toegedaan.

Stephen Jen, hoofd onderzoek valuta's van Morgan Stanley in Londen, voorspelde vlak voor de daling in juli dat de euro een flinke duikeling zou maken. De munt staat inmiddels circa 15% lager dan het hoogtepunt van $ 1,60 dat in juli van dit jaar werd bereikt. 'De euro is te lang overschat en overgewaardeerd', aldus Jen over zijn voorspelling van enkele maanden terug. 'De visie was dat bij een wereldwijde recessie de munt zou worden verkocht.'

In april van dit jaar voorspelden de economen van het National Bureau of Economic Research van Cambridge nog dat de Europese munt binnen zeven jaar de rol van wereldreservemunt zou overnemen van de Amerikaanse dollar. Voor een deel klopt dit beeld, want wereldwijd houden centrale banken steeds meer euro's aan. Het aandeel in euroreserves bedroeg eind maart 27%, tegen 17% in 2000. In dezelfde periode daalde het percentage aangehouden dollars van 72,1% naar 62,5%. Dit blijkt uit cijfers van het Internationale Monetaire Fonds (IMF).

Het IMF voorspelde vorige week een terugval van de wereldwijde economie naar 3% groei in 2009, tegen 3,9% dit jaar. In 2007 groeide de wereldeconomie nog met 5%.

'In een wereldwijde recessie zal de dollar het goed doen', zegt ook Momtchil Pojarliev, hoofd valutastrategie van Hermes Pension Management. 'De dollar blijft vooralsnog de wereldreservemunt.' Hij verwacht dat de euro eind volgend jaar rond de $ 1,20 noteert. Ook tegenover een mandje van andere valuta, zoals het Britse pond, de Zwitserse franc en de Zweedse kroon, rekent Pojarliev op een daling van de euro.

Volgens valutatstrateeg Jeremy Stretch van de Rabobank heeft de grootste correctie van de euro al plaatsgevonden. 'De overwaardering van de euro is in de afgelopen maanden voor een groot deel rechtgetrokken', zegt Stretch. Toch denkt hij dat de munt het komende jaar verder kan dalen naar een niveau van circa $ 1,24 voor één euro. 'Ofschoon de VS last heeft van serieuze economische tegenwind, zal de economie in de VS in 2009 sterker groeien dan die van de eurozone. Daarbovenop gaan we nog een aantal renteverlagingen zien die de munt zullen drukken.' De economische groei in de eurozone komt volgens een gemiddelde verwachting van 32 economen uit op 1,35% dit jaar en op 1% voor volgend jaar. Vooral de verwachting voor volgend jaar wordt door menig econoom in rap tempo bijgesteld. Voor de VS rekenen economen op een groei van 1,6% in het lopende jaar, voor 2009 rekenen 75 door Bloomberg gepolste economen op een toename van de economie met 1,2%.

Stretch van de Rabobank rekent op een economische groei voor de eurozone van 0 tot 0,5% voor 2009 met 'risico's voor een neerwaartse bijstelling'. Hij verwacht dat de Europese Centrale Bank (ECB) de rente in de loop van het volgende jaar zal verlagen van de huidige 3,75% naar 3%, maar 'mochten de tekenen van een recessie groter zijn, dan hoeft die 3% geen bodem te zijn'.

Pojarliev wijst eveneens op het rentebeleid: 'De ECB zal de rente nog verder verlagen, terwijl de Fed bijna klaar is. Dit zal in het voordeel zijn van de dollar.' De Federal Reserve heeft nog maar weinig ruimte voor verdere renteverlagingen, aangezien de renteteller daar nu al op 1,5% staat. De verwachtingen voor de euro zijn de laatste maanden scherp bijgesteld. De gemiddelde verwachting van 38 valutastrategen ligt nu op een stand van $ 1,36 voor midden 2009. In augustus bedroeg de verwachting nog $ 1,45.

In de VS komen de verhalen over de politiek achter de euro weer naar boven nu de dollar weer in waarde aantrekt. Ondanks de gecoördineerde actie van afgelopen weekend is er te weinig eenheid in de financiële besluitvorming in de eurozone, stellen zij. Of zoals Tom Fitzpatrick van Citigroup het vorige week verwoordde: 'De euro is als een keizer zonder kleren. Het is een munt zonder de steun van een gecoördineerd systeem.'

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

dinsdag 6 mei 2008

Bestuurders VS somber over economie

Amerikaanse managers verwachten verdere daling munt waarbij euro twee dollar gaat kosten

Amsterdam
Topbestuurders in de Verenigde Staten en in Europa denken dat er nog geen einde is gekomen aan de daling van de Amerikaanse dollar. Nog geen twee weken terug tikte de Europese eenheidsmunt een record aan van $ 1,60.

Vorige week kende de Amerikaanse munt een sterk herstel tegenover de euro. Het Amerikaanse stelsel van centrale banken, de Federal Reserve, gaf bij het rentebesluit van vorige week woensdag aan dat er mogelijk een pauze komt in de reeks van renteverlagingen die sinds september vorig jaar zijn doorgevoerd.

Gisteren trok de waarde van de euro licht aan op speculaties in de markt dat de Europese Centrale Bank (ECB) aanstaande donderdag de basisrente zal handhaven op 4%. Dit is met name toe te schrijven aan de laatste inflatieverwachtingen van de ECB, waarin de centrale bank uitgaat van een hogere geldontwaarding in 2008 en 2009 dan eerder werd aangenomen. Aan het eind van de handelsdag noteerde een euro $ 1,5483.

Topmanagers in zowel de VS als Europa denken dat de Europese munt binnen afzienbare tijd $ 2 of meer zal kosten. Dit blijkt uit een onderzoek van strategie- en adviesbureau Roland Berger Strategy Consultants. Opvallend is dat met name Amerikaanse managers negatief zijn over de eigen munt.

'Dit kan een momentopname zijn omdat zij zien dat de schade in Europa op dit moment meevalt en zelf nu niet juichend zijn over de eigen economie', aldus Arnoud van der Slot, verantwoordelijk voor het onderzoek en partner bij het consultancybureau.

Hoewel de Amerikaanse bestuurders negatief zijn, verwachten ze niet dat de euro de rol van dollar als wereldreservemunt zal overnemen. Toch zijn er steeds meer regio's die een voorkeur voor de Europese munt hebben. Ook meer dan de helft van de topmanagers in Europa richt zich daardoor steeds meer op Azië, Rusland en de Arabische regio. 'Deze landen rekenden tot voor kort altijd in dollars. Langzaamaan zie je echter dat ook zij verschuiven en juist de euro integreren in hun prijsbeleid', aldus Van der Slot.

Topmanagers zijn negatief over het koersverloop van de dollar, maar economen stellen dat de grootste daling van de dollar achter de rug is. 'Twee dollar voor één euro? Daar geloof ik niet in. Er is geen enkele economische reden om dat te verwachten', zegt macro-econoom Michel van der Stee van Van Lanschot Bankiers. Hij stelt dat de euro juist 'een beetje is doorgeschoten'.
Van der Stee rekent op een koers van circa $ 1,40 eind van dit jaar. 'In acht, negen jaar is de koers van de dollar gehalveerd, terwijl de dollar tegenover bijvoorbeeld de Japanse yen weinig heeft gedaan. Je kunt stellen dat de zwakte van de dollar grotendeels op Europese schouders terecht is gekomen.' Volgens de econoom is het rentebeleid bepalend geweest voor de sterkte van de euro. 'De Fed is nu bijna klaar met zijn verlagingen, terwijl Europa juist nog de weg van verlagingen gaat inslaan zodra de inflatiecijfers daartoe de ruimte geven.'

Van der Stee krijgt bijval van zijn Fortis-collega Guy Verberne. 'Voor een koersverwachting van één op twee moet je wel heel erg negatief zijn over de Amerikaanse economie. Dan moet je denken aan Argentijnse toestanden waarbij het buitenland de bereidheid tot financieren compleet heeft verloren.'

Ook Verberne meent dat de koers van de Europese munt 'uit het lood is geslagen' en 'zwaar overgewaardeerd' is. De macro-econoom van Fortis schrijft de zwakte van de dollar toe aan de huidige status van de Amerikaanse economie en de renteverschillen tussen beide economische regio's. 'Het ligt aan de visie over hoe de Amerikaanse economie zich gaat ontwikkelen om de wisselkoers van de euro tegenover de dollar te voorspellen', aldus Verberne.
De macro-econoom zegt op die ontwikkeling een positievere visie te hebben dan de rest van de markt: 'Wij denken dat de economie in de VS het dieptepunt heeft bereikt en dat de economie in de tweede helft van het jaar zal aantrekken.'

Verberne wijst daarvoor op belastingmaatregelen die zijn genomen door de regering van president George W. Bush en die goed zullen zijn voor de consumentenbestedingen. In combinatie met de lage dollar en een lage rente moet dit tot herstel van de economie leiden en dus ook tot een herstel van de dollar, stelt Verberne. Hij denkt aan een stand van $ 1,45 voor een euro eind dit jaar.

Bovendien, zeggen Verberne en Van der Stee, is mede door de lage dollar de betalingsbalans van de VS fors verbeterd. 'Je hoort niemand meer over het tekort op de Amerikaanse rekening. Helemaal uit de mode', aldus Verberne.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

dinsdag 29 april 2008

Wachten op Fed en macrocijfers VS

Beleggers beginnen optimistisch aan nieuwe handelsweek, maar wachten reeks belangrijke cijfers af

Amsterdam
De wereldwijde aandelenbeurzen begonnen optimistisch aan de nieuwe week. In Azië en Europa gingen de markten omhoog omdat handelaren denken dat de grootste ellende in de kredietcrisis nu achter de rug is. Ondanks de hogere start van de week, kijken beleggers gespannen uit naar woensdag als het Amerikaanse stelsel van centrale banken, de Fed, bijeenkomt en in de avond met een rentebesluit komt.

De cijfers over de groei van de Amerikaanse economie verschijnen eveneens woensdag. Economen rekenen op een groeicijfer voor de Amerikaanse economie in het eerste kwartaal van dit jaar van 0,4%, aldus een meting van persbureau Bloomberg. Dit zou het zwakste kwartaal in vijf jaar zijn.

Vrijdag volgen cijfers over de Amerikaanse banenmarkt. Economen verwachten gemiddeld dat het aantal nieuwe banen met 78.000 zal zijn gedaald. Het werkloosheidspercentage zal naar verwachting stijgen naar 5,2%.

De Fed-fund futures wijzen op een kans van 18% dat de Federal Reserve de rente zal handhaven op 2,25%, vorige week was dit nog 6%. De kans op een verlaging van 25 basispunten wordt echter veel hoger ingeschat: 78% van de markt rekent op een verlaging.

De Amerikaanse dollar liep licht op naar $ 1,5643 aan het eind van de handelsdag, omdat in de markt rekening wordt gehouden met de kans dat de Fed zal aangeven dat er een einde komt aan de renteverlagingen die de economie in de VS moeten stimuleren.

De Bank of America (BoA) denkt echter dat er nog lang geen eind is gekomen aan de renteverlagingen in de VS. De bank adviseert dollars te verkopen en euro's te kopen. BoA geeft de Europese eenheidsmunt een koersdoel mee van $ 1,6250 als de munt boven de $ 1,5630 blijft noteren. Mocht de euro door de technische steun van $ 1,5342 zakken en twee dagen onder dit niveau sluiten, dan wordt een verkoopsignaal afgegeven voor de euro.

De bank rekent op een renteverlaging van de Fed aanstaande woensdag van 25 basispunten, waarmee de basisrente in de VS uitkomt op 2%. Volgens BoA volgen in juni en augustus nog eens twee stappen van 25 basispunten waardoor de rente in de VS zal uitkomen op 1,5%. De Europese Centrale Bank (ECB) zal de rente volgens Banc of America tot oktober dit jaar handhaven op 4%.

'We verwachten dat de economische indicatoren uit de VS zoals de werkgelegenheidscijfers, zwak blijven', aldus Tokomi Fujii, hoofd economie en strategie van BoA in Japan. 'Afhankelijk van de ontwikkeling van de olieprijs zou een verlaging van de rente in Europa wel eens tot december uitgesteld kunnen worden.'

De Federal Reserve heeft de Amerikaanse basisrente sinds september met 300 basispunten verlaagd. De twee grootste verlagingen vonden dit jaar plaats. In maart gingen er 75 basispunten van de rente af.

Zakenbank JPMorgan ging eerder dit jaar nog uit van twee renteverlagingen van de ECB. Een in juni, en een in het kwartaal erop. De Amerikaanse bank heeft die verwachting bijgesteld naar een eerste verlaging in november en vervolgens een rentestap in februari 2009. De ECB heeft de rente sinds juni vorig jaar gehandhaafd op 4%. Dat de ECB nog geen renteverlaging heeft doorgevoerd, is vooral te wijten aan de aantrekkende inflatie. In maart kwam de geldontwaarding uit op 3,6%, het hoogste niveau sinds 1997. In februari bedroeg de inflatie 3,3%.

Gisteren werden in Duitsland op basis van voorlopige cijfers geruststellende inflatiecijfers gepubliceerd. In de grootste economie van de eurozone zijn de consumentenprijzen in april met 2,4% gestegen ten opzichte van dezelfde maand een jaar eerder.

Jean-Claude Trichet, voorzitter van de ECB, onderstreepte gisteren nogmaals het rente-instrument alleen te gebruiken om de prijsstabiliteit binnen de eurozone te handhaven. De bankier benadrukte daarmee de onafhankelijke statust. Landen als Frankrijk en Italië hadden de centrale bank gevraagd zich meer te richten op economische groei. Zo zei de Franse minister van financiën, Christine Lagarde, zondag dat het verschil tussen de Amerikaanse rente en de rente in de eurozone 'iets te groot is' en dat het gat kan worden verkleind door een grotere flexibiliteit van de Europese bank.

De ECB ziet het in toom houden van de inflatie juist als zijn belangrijkste taak. Volgens Trichet is het dan ook van cruciaal belang dat de ECB de juiste monetaire beslissingen neemt op basis van prijsstabiliteit op middellange termijn. Andere overwegingen zijn daarbij uitgesloten. 'Het huidige beleid draagt bij tot de verwezenlijking van dit doel', aldus Trichet.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

zaterdag 16 februari 2008

Invloed van centrale banken op inflatie is tanende

De effecten van globalisering bepalen voor een groot deel de nationale geldontwaarding

Amsterdam
Er lijkt een einde te komen aan een kwarteeuw van lage inflatie. De honger naar energie en voedsel vanuit de opkomende markten stuwt de prijzen. Tegelijkertijd staan de Europese, Australische en Canadese centrale banken alleen in hun strijd tegen de geldontwaarding. De VS zetten met renteverlagingen in op groei en probeert coute que coute een recessie te vermijden. De centrale banken van de opkomende markten overspoelen de wereld met geld.

Inflatie wordt wereldwijd steeds homogener. Dat concludeerden economen Matteo Ciccarelli en Benoit Mojon vorig jaar in het rapport Global Inflation. Zij legden de inflatiecijfers van de leden van de Oeso van de afgelopen 45 jaar naast elkaar en daaruit blijkt dat de inflatiecijfers van de geïndustrialiseerde landen steeds dichter naar elkaar toe zijn gelopen. De effecten van globalisering bepalen 70% van het nationale inflatiecijfer. Alleen in landen met een strak monetair beleid is de invloed van globalisering minder groot.

Op regionaal niveau valt voor centrale banken nog enige eer te behalen, maar verder is de invloed dus tanende. Wat kunnen ze doen aan wereldwijde tendensen als oplopende prijzen voor grondstoffen als olie, koper en goud? De inhaalrace van de opkomende economieën gaat aanhouden.

De 'tweede ronde'-effecten waar voorzitter van de Europese Centrale Bank (ECB) Jean-Claude Trichet voor waarschuwt, lijken een kwestie van tijd. Salariseisen zullen worden opgevoerd, al is tot nu toe nog geen wijdverbreide reactie op stijgende prijzen. En niet alleen in de gevestigde economieën. 'Ook de gewone man in de opkomende markten zal een groter deel van de koek opeisen', zegt Lex Hoogduin, hoofdeconoom Robeco en directeur van Iris.

Volgens Hoogduin komt een einde aan een lange periode van lage inflatie. Die werd ingezet aan het begin van de jaren tachtig toen de Federal Reserve onder voorzitter Paul Volcker overging tot een strak monetair beleid waarin het beteugelen van inflatie de belangrijkste doelstelling werd. De huidige voorzitter, Ben Bernanke, heeft het relatief gezien makkelijk als gekeken wordt naar de problemen waar Volcker voor stond toen hij aantrad in 1979. Niet alleen was de inflatie volledig uit de hand gelopen, Volcker kreeg ook te maken met een slecht draaiende economie.
Door de rente scherp te verhogen wist hij de inflatiespiraal te doorbreken. Hierdoor ontstond een diepe recessie die eind 1982 eindigde. Volcker legde met dit beleid de basis voor een kwarteeuw van dalende rentetarieven en stijgende obligatie- en aandelenkoersen. 'Deze periode van "the great moderation" waarin effectief de inflatie kon worden bestreden is niet blijvend. Het wordt voor centrale banken moeilijker om het in toom te houden', stelt Hoogduin.

Het huidige accommoderende beleid van Ben Bernanke door met flinke renteverlagingen de Amerikaanse economie te behoeden voor een recessie, wijkt op dat punt af van de aanpak van Volcker. Hoogduin: 'De Fed zet alles in op groei. De inflatie zal wel teruglopen of we lossen het later wel op, is de gedachte. Het is de vraag of ze wel bereid zijn om een recessie in te gaan en de pijn te incasseren. Ik heb respect voor de beslissingen die Volcker destijds heeft genomen. Die vergden moed. Ik vrees dat het nu, net als in de jaren zeventig, eerst uit de hand moet lopen voordat de bereidheid tot incasseren er is.'

De les van Volcker is glashelder. Tegen inflatie is maar één geneesmiddel: het opschroeven van de rente. De Zweedse centrale bank deed afgelopen week een greep in de medicijnkast door de rente met 25 basispunten te verhogen naar 4,25%. De geldontwaarding van het Scandinavische land liep in december op naar 3,6%. Ook in de eurozone liep de inflatie op naar het hoogste niveau in 14 jaar: 3,2% in januari. Ofwel 1,2 procentpunt boven de doelstelling van de ECB. Aangezien de ECB zichzelf ziet als de hoeder van de inflatie, zal de Zweedse ingreep worden gevolgd.

Maar wat helpt het als een deel van de centrale bankiers het rentewapen inzet en andere banken niet meegaan? De aantrekkende inflatoire druk heeft een diepere oorzaak dan alleen de stijging van basisprijzen. Vooral de centrale banken van opkomende markten en met name die van Rusland en China, zijn niet onafhankelijk genoeg, zegt Sylvester Eijffinger, hoogleraar economie aan de Universiteit van Tilburg. 'Zij kunnen geen "nee" zeggen tegen de druk van politici en hanteren een heel ruime geldhoeveelheid. Eigenlijk overspoelen ze de wereld met geld. Doordat de globalisatie in volle gang doorgaat, kun je je daar regionaal niet meer voor isoleren.'

Net als Hoogduin heeft ook Eijffinger kritiek op het handelen van de Federal Reserve. 'Ook zij stellen zich niet onafhankelijk op. Waar in opkomende economieën politici zich mengen in het monetaire beleid, kan Bernanke geen "nee" zeggen tegen de financiële markten.'
Econoom Hoogduin gelooft in de goede bedoelingen van de ECB. Hij vraagt zich af of het ook tegen de druk bestand is als het erop aankomt. 'Zelfs hier is het lastig om de rente te verhogen. Op papier ben je onafhankelijk, maar zo makkelijk is dat niet.' Toch is hij niet bang voor inflatiecijfers zoals die in de jaren zeventig voorkwamen. 'Er zijn wel degelijk lessen geleerd. Een inflatie die in de dubbele cijfers loopt, zie ik niet zo snel meer gebeuren.'

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

zaterdag 15 december 2007

Hoop op renteverlaging verdampt

Centrale bank kan geldontwaarding alleen verbaal bestrijden en wacht ontwikkelingen kredietcrisis af

Amsterdam
De inflatie in de eurozone blijft oplopen. Gisteren werd bekend dat de inflatie in november in de dertien landen die de euro als munt hanteren is uitgekomen op 3,1%. Sinds mei 2001 was het cijfer niet zo hoog, blijkt uit gegevens van Eurostat, het bureau voor de statistiek van de Europese Unie. In Duitsland bedroeg de inflatie 3,3%. In twaalf jaar was de inflatie in de grootste economie van de eurozone niet zo sterk opgelopen.

Na de publicatie van het macrocijfer zakten de aandelenmarkten weg. De hoop dat de ECB de rente in navolging van de Fed zal verlagen, verdampte volledig. De rendementen op Europese staatsobligaties stegen voor de derde week op rij. De afgelopen handelsweek liep het rendement op de tienjarige Duitse Bund met elf basispunten op tot 4,30%.

In de middag werd bekend dat ook in de VS de inflatie hard is opgelopen. In november stegen de consumentenprijzen, inclusief voeding en energie, op jaarbasis met 4,3%. De centrale bank van de VS, de Federal Reserve, heeft als bijkomend probleem dat het rentewapen wordt ingezet om de economie te stimuleren. Door het gisteren gerapporteerde cijfer lijkt de Fed nu minder mogelijkheden te hebben om de rente nog verder te verlagen.

Een inflatiecijfer van 3,1% is ruim boven de grens die de Europese Centrale Bank (ECB) zich ten doel heeft gesteld. De ECB wil de inflatie onder, maar in ieder geval dicht bij de 2% houden. Vooral de laatste maanden komt dit niveau niet meer in zicht. De stijging van het algemeen prijspeil is volgens Eurostat toe te schrijven aan de kosten voor energie en voedingsmiddelen. De energieprijzen stegen op jaarbasis met 9,7% in november, voedselprijzen met 4,3%.

ECB-president Jean-Claude Trichet zit nu in een lastige situatie. Met de huidige inflatiecijfers zou de bank moeten ingrijpen door de rente te verhogen, maar door de liquiditeitscrisis ziet de bank daarvan af. ‘Een renteverhoging zorgt juist voor extra krapte op de geldmarkt, terwijl de markt al krap is. De ECB kan op dit moment niets anders doen dan deze crisis afwachten. Het enige wat ze kunnen doen is verbaal de inflatie bestrijden en dat gebeurt al sinds de zomer’, zegt macro-econoom Philip Marey van de Rabobank. Vandaar dat de ECB hamert op bijvoorbeeld loonmatiging om de inflatie te beteugelen.

Een lastige boodschap, vindt macro-econoom Nick Kounis van Fortis. ‘Het is nogal wat om aan de werknemers in Europa te vragen de lonen te matigen, terwijl de inflatieverwachtingen van de ECB niet overeenkomen met de werkelijkheid. Je kunt het werknemers niet kwalijk nemen dat ze compensatie willen als hun geld steeds minder waard wordt.’ Een stijging van de lonen zullen werkgevers weer willen doorberekenen in de prijzen. Dit zorgt voor elkaar opdrijvende tarieven voor lonen en prijzen. Hierdoor ontstaat een zichzelf versterkende opwaartse druk op de inflatie.
Het huidige monetaire beleid kan volgens Kounis leiden tot imagoschade voor de ECB als inflatiebestrijder. Sinds de start van de ECB en de euro in 1999 heeft de centrale bank de doelstelling om de inflatie onder de 2% te houden slechts één keer weten te behalen, namelijk in 1999 toen de inflatie uitkwam op 1,1%. In de daarop volgende jaren werd de doelstelling niet gehaald, al bleef het cijfer dicht in de buurt van de 2% liggen.

De ECB verwacht nu in 2009 aan de doelstelling te kunnen voldoen. In dat jaar rekent de bank op een inflatie van 1,8%. ‘Dat is een slecht trackrecord. Dat wil zeggen dat ze al tien jaar achter elkaar hun eigen doelstellingen niet weten te halen’, aldus Kounis. ‘Bovendien leert het verleden dat de ECB de inflatiecijfers altijd te optimistisch inschat. De ECB spreekt met stoere taal over het in toom houden van de inflatie, maar ze handelen er niet naar.’ Ook Marey ziet krassen komen op het imago van de ECB als inflatiebestrijder: ‘De ECB lijkt nu met hun hoofddoelstelling te gaan schipperen.’

Ondanks de oplopende inflatie verwachten beide economen geen rentestap van de centrale bank. Sinds december 2005 heeft de ECB de herfinancieringsrente in acht stappen van 25 basispunten verhoogd van 2% naar het huidige niveau van 4,0%. Zowel Kounis als Marey rekent pas in de tweede helft van het volgende jaar op een renteverhoging. ‘De ECB koopt op dit moment tijd: ze wachten af hoe de economie zich ontwikkelt en wat de effecten zullen zijn van de kredietcrisis’ , aldus Kounis. Marey van de Rabobank spreekt van ‘een zorgelijke ontwikkeling, want er is al veel tijd verloren. Bovendien duurt het altijd enkele maanden voordat een rentestap daadwerkelijk doorwerkt in de reële economie.’

Arnold Tankuş
Download PDF
© 2007 Het Financieele Dagblad