zaterdag 20 februari 2010

Apple Store straks welkom in Villa Arena

Amsterdam
Corio wil de leegstand in meubelboulevard Villa Arena in Amsterdam aanpakken door het aanbod van winkels te verruimen. Het vastgoedfonds wil dat 10% tot 20% van het aanbod uit andere winkels bestaat dan alleen woninginrichters.

Om het aanbod te vergroten moet het bestemmingsplan voor het winkelcentrum in Amsterdam Zuidoost worden aangepast. Corio overlegt momenteel met de gemeente Amsterdam om het huidige bestemmingsplan te verruimen. 'Het plan met ruimte "alleen voor meubels" is te eng geformuleerd', aldus Gerard Groener, bestuursvoorzitter van Corio, vrijdag in een toelichting op de jaarcijfers.

Corio is voor 70% eigenaar van Villa Arena, dat een vloeroppervlak heeft van 75.000 vierkante meter. De overige 30% is in handen van particulieren en winkeliers. Het vastgoedfonds heeft het winkelcentrum voor euro 70 mln in de boeken staan. Corio kocht Villa Arena in 2001 en zegt dat het door een combinatie van investeringen van de gemeente en Corio zelf, moeilijk te zeggen is hoeveel er op de meubelboulevard is afgeboekt.

Groener erkent dat er problemen zijn in Villa Arena: 'Het is er geen business as usual. We steken de koppen dus echt niet in het zand.' Volgens de bestuursvoorzitter is de formule 'alleen meubels' door zowel ontwikkelaar ING Vastgoed als Corio zelf overschat en moet daarom niet langer worden vastgehouden aan het huidige bestemmingsplan. Groener: 'We weten allemaal dat de meubelindustrie onder druk staat. Zeker nu het economisch tij tegenzit.'

Groener zegt dat er momenteel vier winkels die Corio in beheer heeft leegstaan en dat het heronderhandelt over de verhuur ervan. Deze week berichtte De Telegraaf op basis van bronnen dat de helft van de huurders in Villa Arena de huur niet meer zou kunnen opbrengen. Corio spreekt dit met klem tegen. 'We kennen één geval dat problemen heeft, maar dat de helft van de huurders in problemen verkeert is pertinent onjuist', aldus een woordvoerder van Corio.

Woninginrichter De Mandemakers Groep (DMG), die meerdere winkels in Villa Arena exploiteert, zegt de plannen van Corio te steunen. 'Wij hebben samen met drie andere retailers bij de gemeente de zorg uitgesproken over het monotone winkelaanbod in Villa Arena', zegt Jef van de Zande, verantwoordelijk voor vastgoed bij DMG. Ook Map Uittenboogaard, eigenaar van Lederland, ziet de plannen van Corio zitten. 'Het aanbod is nu te geconcentreerd en te eenzijdig.' Uittenboogaard wil dat er winkels komen die aansluiten op het huidige aanbod.

Bep van der Molen, centrummanager van Villa Arena en in dienst van Corio, zegt dat het concept van woning en woninginrichting moet worden bijgesteld. 'We denken dan aan bedrijven die tegen woninginrichting aanschurken zoals elektronicaconcerns Bang & Olufsen of een Apple Store.' Van der Molen geeft aan dat er geen plaats is voor discounters. 'We denken niet aan een keten als Zeeman of BCC.'

Niet alle winkeliers zijn overtuigd van de plannen. 'Het is niet voor niets een meubelboulevard. Andere winkels erbij levert ons geen extra winst op', zegt een winkeleigenaar die niet met naam in de krant wil.

Een woordvoerder van de gemeente Amsterdam zegt dat Corio gesprekken heeft gehad met ambtenaren. 'Er is echter nog geen concreet plan ingediend, maar we staan zeker open voor suggesties uit de markt. We wachten zo'n voorstel met belangstelling af.'

Het aan de beurs genoteerde Corio heeft een vastgoedportefeuille van euro 5,9 mrd dat grotendeels bestaat uit winkelcentra. Corio is actief in Nederland, Frankrijk, Italië, Spanje en Turkije.

Arnold Tankuş
© 2010 Het Financieele Dagblad

woensdag 17 februari 2010

Wereldhave zet eerste stap nieuwe strategie

Amsterdam
Wereldhave heeft voor bijna euro 250 mln vijf Nederlandse winkelcentra overgenomen van sectorgenoot Unibail-Rodamco.

Met de aankoop van winkelcentra in Purmerend, Capelle, Eindhoven, Utrecht en Roosendaal zet het vastgoedfonds een flinke eerste stap in de nieuwe strategie die het fonds vorig jaar bekendmaakte. Het aan de Amsterdamse beurs genoteerde Wereldhave maakte in oktober bekend het accent in de portefeuille te verschuiven van kantoren en woningen naar winkelcentra omdat die minder conjunctuurgevoelig zijn.

Wereldhave wil het aandeel van winkelcentra verhogen naar 50 tot 60% van de portefeuille. Volgens de vorig jaar aangetreden bestuursvoorzitter Hans Pars is met de overname van deze vijf winkelcentra het aandeel verhoogd van 45% naar bijna 50%. Pars: 'Dit is de eerste majeure overname die in lijn is met onze nieuwe strategie.'

Analist Harm Meijer van de Amerikaanse zakenbank JPMorgan vindt euro 235 mln - inclusief transactiekosten komt het bedrag uit op bijna euro 250 mln - een 'acceptabele prijs', maar geen koopje. Volgens de analist ligt de prijs 'grofweg 10% onder de piek van eind 2007'. Meijer zegt dat de prijzen van Nederlands retailvastgoed in vergelijking met de rest van Europa minder hard zijn gedaald. 'Neem het Verenigd Koninkrijk. Daar zijn de prijzen ten opzichte van de piek met 44% gezakt.'

Dat Wereldhave nu een marktconforme prijs moet betalen, heeft volgens Meijer te maken met het feit dat Unibail-Rodamco niet onder druk stond om het vastgoed snel van de hand te doen. Wereldhave rekent op een netto aanvangsrendement van 6,1%. JPMorgan-analist Meijer vindt dit aanvangsrendement te rechtvaardigen gezien de te verwachten kasstroom. Volgens Meijer is de verkoop logisch voor beide partijen: 'Unibail-Rodamco heeft eerder aangegeven dat het af wil van kleinere winkelcentra, terwijl Wereldhave daar juist meer van wil.'

Bestuursvoorzitter Pars is erg content met de aankoop, mede omdat Nederlandse winkelcentra niet vaak op de markt komen. 'Er zijn in grootte maar 43 van deze winkelcentra in Nederland. Dus de markt is relatief klein. Als er één keer per jaar een dergelijk winkelcentrum wordt verkocht, is het veel. Het zijn centra die soms wel twintig jaar in handen zijn van een en dezelfde investeerder', legt Pars uit. Wereldhave had tot deze transactie drie van deze winkelcentra in bezit. Dat worden er nu acht, waarmee het in Nederland een marktaandeel krijgt van 13%.

'De Nederlandse winkelcentra zijn in handen van maar een paar investeerders, waaronder Corio en Unibail-Rodamco', zegt Dick Boer, analist van Kempen & Co. Ook Boer spreekt van een logische stap van Wereldhave: 'Ik denk dat dit een goede transactie is tegen een marktconforme prijs. Bovendien doen de bestuurders wat ze aan de aandeelhouders hebben beloofd.'

Met de aankoop komt Wereldhave in Nederland boven de zelf gestelde eis uit om in ieder land waar het actief is een minimum portfolio-omvang van euro 400 mln te hebben. 'Je moet aan dit bedrag komen om zo een professioneel apparaat op te zetten en te behouden', zegt medebestuurder Dirk Anbeek.

De aankopen, die half maart effectief worden, dragen direct bij aan de winst per aandeel. De aankoop is gefinancierd met bestaande kredietlijnen. Wereldhave plaatste in augustus vorig jaar voor euro 230 mln aan converteerbare obligaties met een looptijd van vijf jaar. 'Wereldhave maakt nu iets meer gebruik van financiering, maar met deze aankoop verhogen ze de kasstroom aanzienlijk. Ze hebben nog altijd een sterke balans', aldus Boer van Kempen.

Volgens Anbeek heeft Wereldhave na deze transactie nog euro 100 mln in kas voor overnames.

Arnold Tankuş
© 2010 Het Financieele Dagblad

dinsdag 16 februari 2010

Direct Wonen en Annexum willen euro 60 mln ophalen

Amsterdam
Annexum, een grote Amsterdamse aanbieder van vastgoedfondsen, wil samen met woningbemiddelaar Direct Wonen de komende twee jaar euro 60 mln ophalen met vastgoed-cv's. Met het geld willen de partijen voor euro 200 mln aan Nederlandse woningen aankopen. De overige euro 140 mln wordt met geleend geld gefinancierd.

Annexum en Direct Wonen hebben daartoe een joint venture opgericht waarin beide een gelijk gewicht krijgen. De partijen denken dat het na de afkoeling van de huizenmarkt een goed moment is om in de Nederlandse woningmarkt te stappen.

De fondsen worden opgebouwd uit bestaande en nog te bouwen woningen in de prijsklasse tot euro 250.000. De woningen die aangekocht worden, liggen in en rond de grotere steden in heel Nederland en zijn veelal verhuurd. De partijen denken goed aan deze constructie te kunnen verdienen omdat in tegenstelling tot bijvoorbeeld de kantorenmarkt woningen nauwelijks tot geen leegstand kennen.

Om het beoogde bedrag bijeen te krijgen, gaat de nieuwe joint venture participaties uitgeven van euro 20.000 per stuk. Dit betekent dat er circa 30.000 participaties geplaatst moeten worden. 'Wij willen de cv's voornamelijk plaatsen bij particuliere beleggers', aldus Olle van Alphen, directielid van Annexum en verantwoordelijk voor nieuwe producten.

Van Alphen verwacht dat de vastgoed-cv een rendement gaat opleveren van circa 8%. Hij verwacht dat de eerste vastgoed-cv voor de zomer op de markt komt. Volgens Van Alphen vullen Direct Wonen en Annexum elkaar goed aan. 'Direct Wonen heeft veel expertise op het gebied van woningverhuur, wij zijn gespecialiseerd in kantoren en winkelgebieden. Direct Wonen heeft minder ervaring op het gebied van beleggingsproducten. Dat deel gaan wij verzorgen', aldus Van Alphen.

Annexum breidt door de samenwerking met Direct Wonen de portefeuille verder uit. Annexum kwam afgelopen oktober in het nieuws door de overname van branchegenoot Bakkenist & Emmens uit Zeist. Door die overname heeft Annexum nu euro 1,1 mrd aan niet-beursgenoteerd vastgoed onder beheer en heeft het daarmee Homburg als marktleider in dit segment van de troon gestoten.

Bij de overname zei Annexum dat schaalgrootte nodig is in de sector. Die is hard geraakt door de financiële crisis. Er zijn de afgelopen twee jaar nauwelijks nieuwe fondsen in de markt gezet. Daardoor is voor een groot deel van de sector een belangrijke bron van inkomsten opgedroogd.

Direct Wonen is met 21% naar eigen zeggen de grootste woningbemiddelaar van Nederland. Het bedrijf heeft sinds 2007 een notering aan de beurs van Londen en haalde daarmee euro 60 mln op.

Arnold Tankuş
© 2010 Het Financieele Dagblad

maandag 15 februari 2010

SNS legt duurzaam filter over alle fondsen

Utrecht
De beleggingsfondsen van SNS Reaal worden duurzaam. De bank-verzekeraar heeft het beleggingsbeleid voor alle onderdelen van het bedrijf aangepast en gaat 'algemeen aanvaarde ethische uitgangspunten' toepassen bij de beoordeling op beleggingen.

SNS is daarmee naar eigen zeggen de eerste Nederlandse grootbank waarvan het beleggingsbeleid volledig 'ESG-proof' wordt. Dit betekent dat als er effecten worden aangekocht, er wordt gekeken naar hoe een onderneming of overheid omgaat met het milieu (environment), sociaal beleid (social) en goed ondernemingsbestuur (governance). De extra kosten die worden gemaakt om de fondsen duurzaam te krijgen, worden niet doorberekend aan de klant, maar zijn voor rekening van de bank.

In totaal gaat het om een bedrag van euro 6 mrd. SNS Bank Beleggingsfondsen (SBB) heeft euro 3 mrd aan beheerd vermogen, dat geheel duurzaam moet worden. Onder het nieuwe beleid valt ook pensioentak Zwitserleven, dat eveneens goed is voor euro 3 mrd. De wijziging van het beleggingsbeleid gaat officieel 21 februari in. De bank is sinds vorig jaar bezig met de voorbereiding van de beleidswijziging.

'Wij hebben de roep vanuit de maatschappij om te matigen gehonoreerd en ook duurzaam beleggen past ons gezien de geschiedenis van SNS Reaal als gegoten', aldus SNS-topman Ronald Latenstein van Voorst vorige week bij de aankondiging van de beleidswijziging. Volgens de topman kwam de vraag om duurzaam te beleggen niet alleen van klanten, maar ook van het eigen personeel. 'Het moet authentiek en geloofwaardig zijn en geen kunstje', aldus Latenstein van Voorst. Hij beseft dat er een overlap is met zelfstandige dochter ASN Bank. 'ASN is donkergroen, maar er is in dit bedrijf plek voor meer kleurschakeringen.'

SNS verwacht dat de fondsen dit jaar nog niet volledig duurzaam zijn. Dit komt voornamelijk omdat SNS ook gebruikmaakt van beleggingsfondsen van derden, zoals vastgoedbeleggingen die bij Kempen zijn ondergebracht. SNS voert op dit moment overleg met Kempen, om ook deze beleggingen volledig duurzaam te krijgen.

Volgens Volkert de Klerk van SBB zullen de beleggingsfondsen van SNS dit jaar 95% duurzaam zijn. 'Wij hopen dat dit in de loop van het jaar oploopt naar 97,5%. Volgend jaar moet dit 100% zijn.'

Het duurzame beleid van SNS zal transparant worden, zegt De Klerk. Alle beleggingsbeslissingen worden op de website van de bank gepubliceerd. Zo wordt duidelijk gemaakt welke bedrijven niet aan de duurzame eisen voldoen en in een 'Black Box' terechtkomen. SNS zegt dergelijke fondsen niet af te schrijven, maar juist met deze ondernemingen om tafel te gaan zitten om te kijken wat het bedrijf moet doen om alsnog aan de duurzaamheidseisen te voldoen.

SNS zegt dat het daarnaast actief gebruik gaat maken van het stemrecht waar de bank belangen in heeft opgebouwd, om invloed uit te oefenen op duurzaamheid.

Arnold Tankuş
© 2010 Het Financieele Dagblad

zaterdag 13 februari 2010

Wachten op besluit EU

Griekenland blijft de markten bezighouden. Zolang er geen oplossing is, blijft onzekerheid de beurzen parten spelen.

Het zit de effectenmarkten niet mee. Bedrijfsresultaten geven een wisselend beeld, macrocijfers voldoen niet altijd aan de verwachtingen endan zijn er de aanhoudende kredietproblemen van Griekenland. Het laatste houdt de gemoederen bezig en zorgt vooral voor onzekerheid en dus wil de beurs niet vooruit. 'Het is wachten op een oplossing' , zegt André Sirks, bankier bij Theodoor Gilissen. 'Deze week kwam Brussel met een hoop geruststellende woorden, maar uiteindelijk kwam er een slap compromis, waardoor de onzekerheid aanhoudt.' Daarnaast zegt Sirks dat de economische cijfers niet wijzen op een duurzaam herstel van de economie. 'Ik ben natuurlijk geen macro-econoom, maar ik heb toch het gevoel dat we afstevenen op een dubbele dip', aldus Sirks.

Fed gaat verkrappen

'Ik ben niet zo bang voor de Griekse problemen', zegt fondsbeheerder Corné van Zeijl van SNS Asset Management. 'Griekenland moet euro 40 mrd herfinancieren. Daar zal een oplossing voor komen. Ik verwacht dat het overwaait en dat we het over een maand niet meer over Griekenland hebben.' Volgens Van Zeijl had Griekenland nooit mogen toetreden tot de euro. 'Dat was een politiek besluit en nu mogen ze om dezelfde politieke redenen ook niet uit de euro.'

Van Zeijl zegt meer bevreesd te zijn voor een verkrapping van het monetaire beleid door het Amerikaanse stelsel van centrale banken, de Federal Reserve. Nadat Fed-voorzitter Ben Bernanke de geldhoeveelheid op ongekende wijze had vergroot om het financiële systeem overeind te houden, gaf Bernanke afgelopen woensdag meer details over het stappenplan om het beleid van de Fed te verkrappen. Dit betekent dat de Fed geld uit het systeem gaat halen en er minder dollars in omloop komen.

Ofschoon een verkrapping van het monetaire beleid een signaal is dat de situatie normaliseert, is dit volgens Van Zeijl slecht voor de aandelenbeurzen. 'Historisch gezien heeft monetaire verkrapping een sterk negatief effect op de aandelenmarkten. Maar de markt heeft het nieuws, tot mijn verbazing, links laten liggen.'

Ook de Chinese centrale bank kwam met maatregelen die door de aandelenmarkten als negatief kunnen worden gezien. De Volksbank van China, zoals de centrale bank officieel heet, maakte vrijdag bekend de kapitaaleisen voor banken nogmaals te verhogen. Vanaf eind februari moeten zij 0,5 procentpunt extra kapitaal aanhouden bij de centrale bank, waardoor de vereiste reservebuffer voor grote, commerciële banken op 16,5% komt te liggen. Het is de tweede keer dit jaar dat de Chinese centrale bank een dergelijke maatregel neemt. Het nieuws werd door de beurzen negatief uitgelegd. Door de maatregel zou de groei van de Chinese economie kunnen afnemen en dit kan een negatief effect hebben op de rest van de wereldeconomie. Peking probeert met deze maatregelen de kredietverlening in te perken nadat vorig jaar voor honderden miljarden aan nieuwe leningen waren uitgeschreven.

Euro onder druk

Door de problemen van Griekenland staat de euro onder zware druk. De Europese eenheidsmunt is sinds de start van het jaar met zo'n 5% gedaald tegenover de Amerikaanse dollar. De dalende euro heeft, opvallend, een negatief effect op de beurskoersen. 'Vroeger was dat wel anders, dan stegen de koersen juist. Zeker in de AEX zitten veel dollargevoelige fondsen die baat hebben bij een sterkere dollar. Neem Ahold, dat wordt gewoon meer waard als de dollar stijgt, maar daar zie je nu niets van terug', zegt Van Zeijl.

Handelaren in Amsterdam wijzen erop dat door een oplopende dollar aandelenposities op basis van carrytrades worden afgebouwd. Buitenlandse beleggers hebben met geleende dollars belegd in bijvoorbeeld Nederlandse aandelen en verkopen deze posities als de dollar aansterkt. Dit zorgt vervolgens voor verkoopdruk.

Frans-Nederlands stelt teleur

Maar liefst drie Frans-Nederlandse concerns rapporteerden deze week de cijfers over het vierde kwartaal: staalconcern ArcelorMittal, vastgoedfonds Unibail-Rodamco en luchtvaartconcern Air France-KLM. 'Of het aan de combinatie van beide landen ligt weet ik niet, maar van alle drie stelden de cijfers teleur', aldus Van Zeijl. Met een verlies van 6% was Unibail-Rodamco dinsdag de grootste daler in de AEX. Het vastgoedconcern heeft in 2009 nog weinig gemerkt van de financiële crisis en de recessie, maar maakte bekend dat de winst in het lopende jaar nauwelijks zal stijgen.

Staalconcern ArcelorMittal drukte woensdag met een verlies van 6,9% zwaar op de AEX-index. De nettowinst was beter dan verwacht, terwijl het bedrijfsresultaat achterbleef bij de verwachtingen. De tegenvallende verwachtingen zetten het aandeel op verlies.

Air France-KLM werd donderdag hard afgestraft voor tegenvallende resultaten die het concern woensdag nabeurs presenteerde. Het aandeel verloor donderdag ruim 11% en was daarmee op weekbasis de sterkste daler.

Arnold Tankuş is redacteur van Het Financieele Dagblad. E-mail: tankus@fd.nl
© 2010 Het Financieele Dagblad

vrijdag 12 februari 2010

Banken somberen over koers euro

Goldman Sachs verlaagt verwachtingen van Europese munt, maar prefereert euro toch boven de dollar

Amsterdam
De Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs heeft zijn verwachtingen voor de euro aanzienlijk verlaagd. Desondanks verkiest de bank de Europese eenheidsmunt nog steeds boven de Amerikaanse dollar. Goldman is daarmee wel een uitzondering. De meeste banken zijn een stuk pessimistischer over de euro.

Goldman Sachs verlaagt de verwachting voor de verhouding tussen de euro en de dollar voor de komende drie tot zes maanden naar $ 1,45 voor één euro. Eerder ging de bank uit van een stand van $ 1,55. De naar beneden bijgestelde verwachting is ruim boven de koers van $ 1,3655 die de euro gisteren aan het slot van de Europese handel noteerde. De euro daalde donderdag opnieuw ondanks dat Europese regeringsleiders zeiden een akkoord te hebben bereikt over hulp aan Griekenland. De euro is sinds het begin van dit jaar met zo'n 5% gedaald tegenover de Amerikaanse dollar.

Volgens Goldman Sachs is de verlaagde verwachting een 'realistischer scenario' gezien de perikelen rond Griekenland. 'De markten hebben zich veel meer op de kredietproblemen rond Griekenland gericht dan we hadden verwacht', aldus analist Mark Tan van Goldman Sachs. Hij heeft de verwachtingen naar beneden bijgesteld om zo een 'Griekse risicopremie' in te prijzen. De analist denkt dat Griekse en mogelijk andere problemen binnen de Europese Monetaire Unie (EMU) de richting van de euro blijven bepalen.

Toch verwacht de analist dat de euro de komende maanden gaat aantrekken omdat de Amerikaanse dollar weer onder druk komt te staan. 'Voor een duurzame rally van de dollar moeten de structurele onevenwichtigheden in de Amerikaanse economie worden verminderd', aldus Tan.

De mening van Goldman Sachs staat haaks op die van een overgroot deel van de analisten, die een stuk negatiever zijn over de euro. Volgens de Italiaanse bank UniCredit hebben de Griekse kredietproblemen het imago van de euro beschadigd. 'Welke oplossing er ook op tafel komt, het opwaarts potentieel voor de euro is voor een lange tijd beperkt, wellicht zelfs structureel', aldus valutastrateeg Marco Annunziata van UniCredit donderdag in een rapport.

Annunziata verwacht dat de Griekse problemen gaan leiden tot structureel hogere leenkosten voor de zwakkere landen binnen de eurozone. De kapitaalmarktrente is dan een goede afspiegeling of een land zijn huishoudboekje op orde heeft. Volgens de valutastrateeg van UniCredit was dit de afgelopen jaren niet het geval. De renteopslagen van verschillende staatsobligaties lagen te dicht in de buurt van ankerland Duitsland. 'De fundamentele verschillen tussen deze landen zijn echter veel groter en in de meeste gevallen slechter dan die van Duitsland.' De prijsverschillen tussen obligaties in de eurozone, de spreads, gaan om die reden oplopen, verwacht Annunziata.

Ook Bank of Tokyo-Mitsubishi spreekt van imagoschade voor de euro. 'Financiële steun van de Duitsers kan de geloofwaardigheid van de eurozone ondermijnen', aldus Derek Halpenny, hoofd valuta's van Bank of Tokyo. 'Zeker omdat de EMU altijd op fiscale discipline heeft gehamerd.'

Valutastrateeg Tom Levinson van ING verwacht dat de euro aan het eind van dit jaar rond $ 1,30 noteert. Een mogelijke oplossing voor de problemen rond Griekenland kan tot een kortstondige opleving naar $ 1,3850 en mogelijk $ 1,40 leiden. Levinson vindt het een goed moment om europosities af te bouwen. Mocht er helemaal geen oplossing komen, dan kan de euro verder wegzakken.

Door de problemen rond Griekenland heeft de eurozone op monetair beleid een achterstand opgelopen op de Amerikanen. Levinson stelt dat zijn eerdere voorspelling dat de ECB het monetaire beleid in het vierde kwartaal van dit jaar gaat aanscherpen nu op de tocht staat. De Federal Reserve zal nu naar verwachting eerder de rente verhogen. Een hogere rente in de VS is gunstig voor de dollar als de ECB achterblijft met het verhogen van de basisrente.

Levinson verwacht eveneens dat door de huidige Griekse perikelen de renteopslagen op staatsobligaties in de eurozone gaan stijgen, maar vindt dat de markt momenteel ook overdrijft. 'Griekse staatsobligaties staan nu zo'n 400 basispunten boven de Duitse Bund, dat was in het tijdperk voor de EMU logisch geweest.' Toen hadden de Grieken nog een eigen munt en zou een dergelijk verschil worden ingeprijsd wegens valutarisico's. In een dergelijke situatie hadden de Grieken de munt kunnen laten devalueren. 'De obligatiemarkt laat zien dat het een oplossing eist. Het vereist een supranationaal optreden om de markt te sussen.'

Arnold Tankuş
© 2010 Het Financieele Dagblad

donderdag 11 februari 2010

Stijgende dollar slecht voor AEX-index

Sterkere Amerikaanse munt dwingt partijen tot het afbouwen van carrytrades, waardoor koersen zakken

Amsterdam
Valutaschommelingen hebben de laatste weken een grote invloed op de beweging van de aandelenmarkten. Het verband tussen de koersontwikkeling op beurs en de verhouding van de euro tegenover de dollar is zeer groot. Daalt de waarde van de euro tegenover de Amerikaanse dollar, dan gaat ook de Amsterdamse AEX omlaag. Beleggers doen er goed aan de bewegingen op de valutamarkt scherp in de gaten te houden. Zeker nu deze grillig zijn.

Gisteren daalde de euro naar $ 1,37 aan het eind van de Europese handel, de AEX leverde 0,3% in.

Volgens een handelaar komt er door de stijgende dollar meer aanbod van Nederlandse aandelen vanuit de VS, wat de koersen drukt. De toestroom aan extra aandelen die op de markt worden gebracht kan fors zijn, omdat een groot deel van de Nederlandse aandelen in buitenlandse handen is. Volgens cijfers van de Nederlandsche Bank hadden buitenlandse beleggers eind 2008 voor euro 260 mrd aan Nederlandse aandelen in bezit.

Het grote aanbod aan aandelen van Nederlandse fondsen door een stijging van de dollar is volgens handelaar Gert-Jan Geels van Eureffect toe te schrijven aan het terugdraaien van zogeheten carrytrades. Hierbij lenen beleggers geld in een valuta van een land waar de rente laag is zoals de Verenigde Staten of Japan en zetten dit uit in een land waar de rente of het te verwachten rendement hoger is. Geels: 'Dit gaat gepaard met een hoge hefboom aan geleend geld. De afgelopen twee weken waren de valutabewegingen zo heftig dat de partijen die het geld hadden uitgeleend nerveus werden en de dollars liefst zo snel mogelijk terug wilden zien, zegt de handelaar.

De partijen die de carrytrade hebben opgezet, worden gedwongen aandelenposities af te bouwen omdat ze de leningen moeten aflossen. Hierdoor wordt een koersdaling nog eens extra versterkt, aldus Geels.

Ook Cees Smit van Today's Beheer stelt dat het sterke verband tussen de AEX en de beweging van de dollar te wijten is aan de carrytrade. 'In de jaren '90 werd dit alleen in de Japanse yen gedaan en dat had nauwelijks invloed op de Amsterdamse beurs.' Volgens Smit zijn het vooral hedgefondsen en grote banken als Goldman Sachs die met 'gratis geld van de Federal Reserve' allerlei beleggingen in de rest van de wereld hebben gekocht. Een groot deel van de markt was het afgelopen jaar negatief over de ontwikkeling van de dollar. Men dacht dat de Amerikaanse munt nog verder zou dalen. In dat geval is dollars lenen nog gunstiger. Als de Amerikaanse munt daalt, wordt de schuldpositie kleiner. 'Een echte "free lunch" dus', zegt Smit.

Als het sentiment draait en de dollar stijgt, kan een carrytrade in dollars juist veel geld kosten. Schulden in dollars worden dan groter in plaats van kleiner. Partijen bouwen de posities met geleende dollars zo snel mogelijk af, om de verliezen op die manier binnen de perken te houden.

Naast carrytrades spelen grondstofprijzen een belangrijk rol, zegt Smit. Ook die vertonen een sterke samenhang met de beweging van de dollar. Als de dollar daalt, stijgt de prijs van olie en goud en omgekeerd. Het afgelopen jaar lag het verband boven de 90%. 'Het aandeel van banken in de index is door de forse koersdalingen en de overname van ABN Amro fors minder geworden, terwijl die van grondstofaandelen juist is gestegen.' In de AEX zijn twee van de zwaarst wegende fondsen grondstoffengerelateerd: staalconcern ArcelorMittal (-7%) en oliegigant Shell (-1,6%).

De meeste marktparticipanten zeggen dat het huidige sentiment te wijten is aan de dalende euro en niet aan de stijgende dollar. De markten zijn vooral in de ban van de kredietproblemen rond Griekenland. Maar dit zal de markten slechts tijdelijk in hun greep houden. 'Tot halverwege december vorig jaar keken beleggers vooral of het herstel van de economie duurzaam was. Nu macrocijfers daarop wijzen verwacht ik dat de aandacht snel weer op het beleid van de centrale banken gericht zal zijn', zegt Joost Beaumont, econoom van Fortis Bank Nederland. 'Op dit moment wordt alles overschaduwd door Griekenland.' Ook andere handelaren verwachten dat er snel een oplossing komt voor het Griekse kredietprobleem.

Tot diep in de jaren '90 was het beeld omgekeerd en leidde een sterke dollar tot een opleving van de aandelenkoersen. De verklaring voor deze samenhang was simpel: Nederlandse bedrijven halen een groot deel van de omzet uit de VS en dan is een zwakkere munt gunstig voor de export. 'Die invloed is de laatste jaren veel minder geworden omdat de meeste bedrijven deze bewegingen zijn gaan afdekken', aldus een handelaar in Amsterdam.

Arnold Tankuş
© 2010 Het Financieele Dagblad

woensdag 10 februari 2010

TomGarminTom

Een overname van TomTom door de Amerikaanse concurrent Garmin is logisch, stellen de analisten van SNS Securities. Een opvallende stelling, want in de markt wordt nooit aan deze combinatie gedacht.

Sinds het Finse Nokia en internetgigant Google aankondigden met gratis navigatiesoftware voor smartphones te komen, staat de koers van TomTom onder zware druk. Gisteren sloot het aandeel op euro 5,31. In mei 2005 ging het aandeel voor euro 17,50 naar de beurs. Menig belegger zal het vergeten zijn, maar eind 2007 noteerde TomTom nog boven de euro 50.

Als naar de koers wordt gekeken, denkt de markt blijkbaar dat Google en Nokia met hun plannen een bom onder het businessmodel van TomTom hebben gelegd. Het bedrijf haalt tenslotte 70% van zijn omzet uit de verkoop van zijn navigatiekastjes, de zogeheten PND's.

Mede door de lage koers wordt in de markt druk gespeculeerd over de toekomst van de Nederlandse navigatieproducent. Allerlei namen worden genoemd als partner van TomTom: Samsung, Apple, SonyEricsson en zelfs softwaregigant Microsoft doen de ronde. Garmin? Die naam valt nooit.

Niet vreemd, want bijna iedereen gaat ervan uit dat deze combinatie niet door mededingingsautoriteiten wordt goedgekeurd. Volgens SNS kunnen zij echter niet langer volhouden dat een samengaan voor een concentratie zorgt die nadelig is voor de consument: er zijn nu immers genoeg alternatieven.

TomTom en Garmin zijn naast concurrenten ook aartsvijanden. Met grote regelmaat ruzieden ze over patenten en daagden ze elkaar voor de rechter. Toch hoeft dit geen obstakel te zijn. De geschiedenis leert dat zelfs de grootste vijanden kunnen fuseren. Neem bierbrouwers InBev en Anheuser-Busch, of dichter bij huis maritieme grootheden Smit en Boskalis.

Als puur naar de activiteiten wordt gekeken, passen de bedrijven wel degelijk bij elkaar. Volgens SNS kunnen zij samen circa euro 225 mln per jaar besparen. Mochten de bedrijven gezamenlijk gebruikmaken van de kaarten van Tele Atlas, kunnen de besparingen nog verder oplopen. Ook kan de prijsdaling van de navigatiekastjes worden getemperd omdat niet langer met elkaar hoeft te worden geconcurreerd.

SNS gaat in dit scenario uit van een bod van euro 12 per aandeel. Dit kan Garmin, gezien de ruime kaspositie van $ 1,8 mrd, makkelijk betalen. De bank berekende dat bij een dergelijk bod de oprichters van TomTom worden beloond met euro 650 mln.

Het belangrijkste argument van SNS is dat een combinatie zorgt voor één grote speler die de aandeelhouders groei en stabiliteit kan bezorgen. Mochten beide bedrijven de logica hiervan ook inzien, is dit scenario wellicht niet eens zo speculatief.

Arnold Tankuş
© 2010 Het Financieele Dagblad