zaterdag 27 juni 2009

RBS mikt met hefboombeleggen op ervaren klant

Amsterdam
Royal Bank of Scotland (RBS) heeft een stap gezet op de Nederlandse markt voor particuliere beleggers. Sinds deze week kan bij de bank een rekening worden geopend waarmee kan worden gehandeld in zogeheten 'contracts for difference' (cfd).

Dat is een manier van beleggen waarmee met geleend geld kan worden ingespeeld op bewegingen in de markt.

Volgens RBS in Amsterdam, dat ook de 'turbo' van het voormalige ABN Amro Markets voortzet, speelt de bank in op de vraag van met name de ervaren particuliere belegger. 'Klanten willen vooral langer beleggen dan de openingstijden in Amsterdam. Via ons kunnen ze doorhandelen op cfd's in goud en op indices in de VS. Ook kan men voor- en nabeurs handelen op de AEX', zegt Jean-Paul van Oudheusden van RBS.

Beleggers kunnen via deze rekening alleen handelen in cfd's en niet in individuele aandelen, opties of obligaties. Een cfd is een contract tussen de belegger en de bank. De prijs van een cfd beweegt een-op-een mee met de prijs van de onderliggende waarde, al dan niet vermenigvuldigd met een constante hefboom.

De winst zit in het verschil tussen de aankoop- en verkoop en dat wordt direct contant verrekend. Doordat de cfd gebruik maakt van een hefboom, kan de winst, maar ook het verlies, versneld oplopen. De cfd is met name voor de dagelijks actieve belegger bedoeld. Met het instrument kan de belegger snel in- en uit de markt stappen.

RBS is een nieuwkomer op de markt voor cfd's. De markt wordt momenteel gedomineerd door het Britse CMC Markets, IG Markets en het Deense Saxo Bank.

RBS vraagt aan zijn klanten geen transactiekosten of bewaarloon. Daarmee lijkt het de cfd-markt te willen openbreken. Toch zegt Van Oudheusden geen specifieke doelstelling te hebben voor het aantal klanten dat RBS wil binnenhalen. Het handelssysteem wordt al gebruikt in Groot-Brittannië en Duitsland. 'Het was een kwestie van aansluiten en alle termen in het Nederlands vertalen. Dat laatste was nog het meeste werk', aldus Van Oudheusden.

De bank verdient aan de financiering van de transacties want, net als bij de turbo, wordt er met geleend geld belegd. De rentevergoeding bedraagt momenteel 2%. Bij het sluiten van de positie wordt de rente direct afgerekend.

RBS benadrukt dat niet iedereen zomaar een rekening kan openen. Voordat de rekening wordt toegekend, moet de potentiële klant eerst een vragenformulier invullen. Daaruit moet blijken of de klant inderdaad voldoende ervaring heeft om actief te worden op de cfd-markt. Van Oudheusden: 'Iemand die de test niet haalt, krijgt van ons echt geen rekening.'

RBS in cfd-markt

Wat is een cfd?

Een 'contract for difference', kortweg cfd, is ontstaan in het Verenigd Koninkrijk. Net als met een turbo creëert de belegger met geleend geld een hefboom. De karakteristieken zoals het 'stop loss-niveau' zijn onderhandelbaar. De kosten van het product zitten hem in het verschil tussen de debet- en creditrente die de belegger betaalt en ontvangt.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

vrijdag 26 juni 2009

Als de zon schijnt

'Als ie boven aan de hemel staat is 't net of alles beter gaat. Alles ziet er anders uit als de zon schijnt', zong André van Duin ooit. De boodschap is helder: mensen krijgen een beter humeur van een zonnige dag.

Handelaren blijken op dat punt ook gevoelig te zijn, want op zonnige dagen stijgen de beurskoersen net iets harder, concluderen onderzoekers van de Ohio State University.

Bij een zonovergoten beursdag ligt het rendement 0,088% hoger dan op een bewolkte dag. Dat lijkt weinig, maar op jaarbasis gaat het om een plus van maar liefst 24,8%. Ter vergelijking: gemiddeld hebben de aandelenmarkten in de VS over de afgelopen jaren een rendement van 12-14% geboekt.

Voor de studie zetten de onderzoekers de dagelijkse koersuitslagen van 1982 tot en met 1997 van de 26 belangrijkste aandelenmarkten in de wereld op een rij. Van iedere handelsdag over deze periode van zestien jaar werd het percentage bewolking vergeleken met de koersontwikkeling.

Als de prestaties van iedere stad apart worden bekeken, blijkt in 18 van de 25 steden de beurs bij een zonnige dag hogere koersen op de borden te zetten. Als alle resultaten van de 25 steden wordt gecombineerd, laten de resultaten een nog betere zonscorrelatie zien.

Het weer in de stad waar de beurs staat, speelt volgens de onderzoekers wel een belangrijke rol. Meestal zitten de grote institutionele beleggers zoals pensioenfondsen en banken in dezelfde stad als de beurs.

Ofschoon het effect van nog geen 9 basispunten klein is, mogen beleggers deze factor niet negeren, meent onderzoeker David Hirshleifer. 'Onze resultaten wijzen erop dat een belegger winst kan maken op het weer, al word je er niet rijk van. Maar als je een optimaal evenwicht tussen risico en rendement wilt, dan moet je het weer meenemen in je beleggingsstrategie.'

Er zijn solide psychologische redenen waarom een zonnige dag invloed op de prijsvorming heeft. Zo kan een zonnige dag voor een goed gehumeurde handelaar zorgen, al zal hij dit zelf niet toeschrijven aan de zon, maar aan andere factoren zoals economische ontwikkelingen of gunstig bedrijfsnieuws.

Andere onderzoeken wijzen erop dat mensen die goed gemutst zijn, minder kritisch oordelen. Dit kan ervoor zorgen dat een handelaar positieve signalen ziet, die hij op een bewolkte dag niet ziet.

De komende week voorspellen de weerdeskundigen zomers weer. Dit zou dus een steun voor de AEX moeten zijn. Gisteren leverde de graadmeter ondanks de zonovergoten dag 0,2% in. Het moet bij dit weer een troost zijn dat de index bij een bewolkte dag nog harder was gedaald.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

'Liever tulpenbollen dan treasuries'

Victor Sperandeo, op Wall Street bekend als 'Trader Vic', was in Amsterdam om zijn fonds toe te lichten. 'Het is een handelsmarkt: erin en eruit.'

Amsterdam
Beleg niet in Amerikaanse staatsobligaties, stap af van de aloude strategie van kopen en houden en diversifieer je portefeuille. Het zijn de drie belangrijkste tips van Victor Sperandeo, alias Trader Vic, een graag geziene gast bij tv-zender CNBC De beleggingsadviseur zit al 40 jaar in het vak en werkte in het verleden samen met zakenman en filantroop George Soros.

Sperandeo was in Amsterdam omdat beleggers via Royal Bank of Scotland sinds gisteren in zijn Diversified Trends Index kunnen stappen. Dit fonds handelt met een speciaal model in grondstoffen en futures. Op deze wijze weet hij de markt op lange termijn bijna altijd te verslaan, stelt hij. Het fonds speculeert zowel op stijging (long) als op daling (short). Alleen in olie worden geen shortposities ingenomen. 'Er hoeft maar iets te gebeuren en de prijs gaat door het dak en je verspeelt al je geld.'

Trader Vic vergelijkt het lopende beursjaar met die van 1937. Ofschoon velen teruggrijpen naar de crash van 1929, vindt hij dit een betere vergelijking. In 1937 zat de beurs voor het laatst in een depressie. Ook zetten de aandelenmarkten dat jaar een bodem neer na de aankondiging van enorme stimuleringspakketten om vervolgens een flinke rally in te zetten.

'Deze pakketten zijn eigenlijk een soort inflatoire kick', zegt Sperandeo. 'Daarmee kan deflatie op de korte termijn worden vermeden, al komt inflatie op de langere termijn terug. Politieke leiders doen dit omdat ze weten dat het electoraat inflatie wel pikt en deflatie niet. Overheden geven je een zak met geld, maar dit gaat wel ten koste van de koopkracht op de lange termijn.' Hij verwacht dat de Federal Reserve doorgaat met het drukken van geld totdat er inflatie is en de economie weer groeit.

Optimistisch over de aandelenmarkten is Sperandeo niet. 'Dit is een bearmarktrally. Ik verwacht dat de beurzen na een correctie de komende maanden, in het vierde kwartaal weer omhooggaan. Volgend jaar verwacht ik weinig van de markten.' Hij rekent erop dat de huidige consensus een groei in de VS van 0,75% voor 2010 te hoog is.

Volgens Sperandeo houden de economen in hun modellen rekening met de korte rente. Dat werkt nu niet, want de economie zit nog steeds in een periode waarin schulden worden teruggebracht - deleveraging - en de banken geen geld willen lenen. Hij rekent voor 2010 op een groei 'die hooguit vlak is' en dit negatief zal uitpakken voor de beurzen.

Het is daarom belangrijk voor beleggers om kort op de bal te zitten. 'Het is een handelsmarkt: erin en eruit. In Amerikaanse obligaties handelen is prima, maar ga er niet voor "buy-and-hold" in. Jullie tulpenbollen zijn een betere investering dan treasuries.'

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

dinsdag 23 juni 2009

Relatieve rust

De rust is terug gekeerd bij de Amerikaanse zakenbanken Goldman Sachs en Morgan Stanley. Tenminste, als we de kredietmarkten mogen geloven.

Het verschil tussen de renteopslag van obligaties van beide banken bovenop die van Amerikaanse Treasuries, de 'spread', is de laatste weken in een rap tempo gedaald naar het laagste niveau sinds het omvallen van Lehman Brothers in september vorig jaar. De gedaalde spreads geven aan dat de markt denkt dat de risico's zijn afgenomen.

Twee dagen na het omvallen van Lehman Brothers bedroeg de spread op de 5,95%-Goldman Sachs-obligatie met een looptijd tot 2018, 632 basispunten bovenop een Treasury met een vergelijkbare looptijd. Bij Morgan Stanley was de risicopremie zelfs nog hoger en stond de spread op maar liefst 800 basispunten. Dit betekent dat het de banken meer dan 10% kostte om geld te lenen.

Voor beide bedrijven waren het spreads waar ze nooit eerder mee te maken hadden. Als een bank als Goldman voor vijf jaar tegen een percentage van 10% moet lenen, moet hij wel erg veel omzet genereren om de kosten te dekken.

De forse stijging van de rentekosten legde een bom onder het verdienmodel: deze banken zijn sterk afhankelijk van krediet en dus gebaat bij lage spreads. Inmiddels zijn de spreads teruggelopen naar 295 voor Goldman en 325 voor Morgan Stanley.

Binnen een week na de val van Lehman ruilden beide banken de status van zakenbank in voor die van een gewone bank. Op die manier konden ze obligaties uitgeven die waren gegarandeerd door de staat. Dit was vele malen goedkoper dan de prijs die in de markt moest worden betaald. Goldman Sachs gaf voor $ 30 mrd aan dergelijke leningen uit. Morgan Stanley haalde zo $ 25 mrd uit de markt.

Beide banken behoorden tot de tien banken die de overheidssteun, die zij in oktober ontvingen, mochten terugbetalen. Vorige week stortten ze ieder $ 10 mrd terug in de staatskas. Dat deden ze graag, want hierdoor vallen ze niet langer onder allerlei overheidsrestricties voor de banksector.

Zo snel mogelijk terug naar vroeger, lijkt het adagium van de banken. Want zolang de markt op een 'normale' wijze functioneert, is er weinig aan de hand. Sterker nog, dan verdienen ze heel veel geld aan hun kredieten.

De laatste maanden kent de obligatiemarkt een rally waardoor de effectieve rente zakt. Dat is gunstig voor banken. Maar die stemming kan zomaar weer omslaan. De spreads lopen dan weer op, met alle gevolgen van dien

Dan rest nog de vraag hoeveel bankobligaties de markt aankan. Als de vraag inzakt, moeten banken daar een hogere rentevergoeding tegenover stellen. En dan zijn ze weer terug bij af.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

zaterdag 20 juni 2009

Hoop op herstel economie steunt olie

Olieprijs blijft boven de $ 70 door hoger verbruik in China, maar ook door onrust in Iran en Nigeria

Amsterdam
De olieprijs heeft zich deze week gestabiliseerd boven de $ 70. Vrijdag stond de olieprijs aan het einde van de Europese handel op bijna $72.

De prijs van olie wordt onder meer gesteund door de hoop op economisch herstel, waardoor de olieconsumptie weer zal aantrekken, zoals in China. In mei steeg de olieconsumptie in China voor de tweede maand op rij naar een verbruik van 7,6 miljoen vaten olie per dag, 6% meer dan in dezelfde periode vorig jaar.

Ook aanslagen in de olierijke Nigerdelta spelen momenteel een rol. De Beweging voor de Emancipatie van de Nigerdelta (Mend) claimde vrijdag een aanslag op de zogeheten Agip-pijpleiding van het Italiaanse olieconcern Eni. De pijpleiding vervoert olie naar olieopslagplaats Brass. Vanuit Brass wordt de olie vervolgens geëxporteerd. De pijpleidingen zijn aangevallen door 'zwaarbewapende rebellen', aldus een woordvoerder van Mend in een e-mail.

Eerder deze week pleegde Mend ook een aanslag op pijpleidingen van Shell die olie vervoeren naar de opslagplaats Forcados. Daardoor is de olievoorraad de laatste dagen flink gedaald. Nigeriaanse olie bevat weinig zwavel, en wordt daarom ook wel 'sweet crude' genoemd. Raffinaderijen hebben een voorkeur voor deze olie omdat ze hiermee een hoog percentage aan gedistilleerde producten van goede kwaliteit kunnen produceren.

Het Afrikaanse land behoorde vorig jaar tot de vijf belangrijkste leveranciers van olie aan de Verenigde Staten.

'De lagere export vanuit Nigeria begint effect te hebben op de olieprijs', aldus Olivier Jakop van het Zwitserse onderzoeksbureau Petromatrix, dat gespecialiseerd is in de oliemarkt. Volgens Jakop zitten er enkele risicopremies verwerkt in de ontwikkeling van de olieprijs, zoals de politieke onrust in Iran. Iran is na Saudi-Arabië de grootste olieproducent van Organisatie van Olie-Exporterende Landen (Opec). 'De Iran-premie zal dit weekend nog zeker in de prijs doorwerken. Daar hebben we de afgelopen dagen ook nog een Nigeria-premie bij gekregen.'

Terwijl de olieconsumptie in China weer toeneemt, is daar in de Verenigde Staten nog geen sprake van. De vraag naar oliegerelateerde producten daalde in de VS in de vier weken tot en met 12 juni met 6% vergeleken met dezelfde periode een jaar eerder, aldus cijfers van het Amerikaanse ministerie van energie. De VS zijn ondanks de verminderde consumptie nog altijd de grootste verbruikers van het zwarte goud.

Vorige week bleek uit cijfers van het Britse olieconcern BP dat het wereldwijde verbruik van aardolie in 2008 met 0,6% is gedaald. Dit is de eerste afname in 16 jaar en de sterkste daling sinds 1982. Ofschoon de consumptie daalde, steeg de productie in 2008 nog wel met 0,4% tot 81,8 miljoen vaten per dag, ondanks het feit dat de Opec de productie aan het eind van het jaar sterk terugschroefde.

De olieprijs is sinds begin dit jaar met 62% geklommen. 11 juni bereikte de rpijs een voorlopige hoogtepunt van $ 73,23 per vat van 159 liter.

Beleggers in olie hopen dat ook in de VS een omslagpunt is bereikt. De donderdag gepubliceerde 'leading indicators' waren daarom een steun voor oliebeleggers. Deze vooruitlopende indicator is gebaseerd op aandelenkoersen, consumentenvertrouwen en bouwvergunningen en steeg in mei met 1,2%, aldus cijfers van de The Conference Board. Het onderzoek geldt als een betrouwbare aanwijzing voor de richting waarin de economie zich beweegt.

'Deze cijfers zijn wederom een bewijs dat de recessie over het dieptepunt heen lijkt te zijn', zegt Edward Meir, analist van MF Global tegenover persbureau Bloomberg.

Ook de leiders van de 27 landen van de Europese Unie lieten gisteren weten dat het dieptepunt van de recessie voorbij is en er signalen van 'duurzaam herstel' zijn . De EU is goed voor 18% van de wereldwijde olieconsumptie.

Toch denkt een meerderheid van de analisten dat de olieprijs volgende week zal dalen vanwege de oplopende voorraden in de VS. Overigens dachten zij vorige week en om dezelfde reden dat olie lagere regionen zou opzoeken.

Ook technisch analisten denken dat de olieprijs gaat dalen. Volgens de website futuretechs.com laat de olieprijs na de sterke stijging van de afgelopen twee maanden een zogeheten 'high wave-patroon' zien. Dit is een patroon waarbij de openings- en de slotprijs bijna hetzelfde zijn. Volgens technisch analisten betekent dit dat het opwaartse momentum een halt is toegeroepen. 'Dit is een bedreiging voor de bulls, de vaart lijkt uit de rally', stelt futuretechs.com.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

Zenuwen lopen weer op

De opmars die de beurzen vanaf maart hebben ingezet, is een halt toegeroepen. Deze week zakte de AEX weer onder de grens van 260 punten.

Beleggers krijgen hoogtevrees. Nadat de AEX-index op 9 maart een laagste stand noteerde van ongeveer 199,25 punten, werd een herstel ingezet. Begin deze maand bereikte de Amsterdamse hoofdgraadmeter een voorlopig hoogste stand van 271 punten, maar sindsdien zit de klad erin. 'De stijging van de beurzen was grotendeels ingegeven door de hoop op een economisch herstel', aldus een handelaar in Amsterdam. 'Maar de macro-economische cijfers rechtvaardigen geen verdere stijging. Op dagbasis zien we dat de stemming wisselt van positief naar negatief. De beurs blijft een achtbaan', zegt de handelaar die niet met zijn naam in de krant wil. 'De lijntjes kunnen weer naar beneden worden getrokken.'

Flinke tik

Deze week begonnen de wereldwijde aandelenmarkten in mineur en verloor de AEX 2,7% in lijn met andere beurzen in Europa. De opvallendste koersbeweging kwam op naam van autonavigatieproducent TomTom. Het bedrijf maakte maandag voorbeurs bekend dat het door de uitgifte van aandelen extra kapitaal gaat ophalen. 'Wel erg toevallig', reageerde handelaar Rob Koenders van Harmony Vermogensbeheer. 'Verleden week werden er allerhande berichten gepubliceerd waardoor de koers met 45% oploopt en dan nu deze emissie. Ik heb medelijden met de mensen die vrijdag vol in het bedrijf zijn gestapt.'

Vorige week vrijdag spoot de koers van TomTom omhoog op geruchten dat het Amerikaanse Apple een belang zou nemen in het bedrijf. Eerder die week ging de koerste het aandeel al bijna 18% hoger op het nieuws dat TomTom toepassingen voor de hippe mobiele telefoon van Apple, de iPhone, ging lanceren. De geruchten over het nemen van een belang door Apple bleken volledig uit de lucht gegrepen. Waar die geruchten vandaan kwamen is niet na te gaan. 'Dat soort geruchten komen en gaan, maar het is moeilijk, zo niet onmogelijk, om te achterhalen waar die precies vandaan komen.'

Na een dieptepunt op euro 6,55 in de ochtend herstelde de koers van TomTom zich om aan het einde van de dag te sluiten op euro 7,10. Op weekbasis bleef de koers van TomTom stabiel. Dit komt vooral omdat door de uitgifte van nieuwe aandelen TomTom weer meer financiële ruimte geeft, stellen analisten.

Onregelmatigheden Wessanen

De grootste klap viel maandag in de Midkap waar voedingsmiddelenconcern Wessanen met meer dan 10% onderuit ging. Het bedrijf maakte bekend dat er 'mogelijke financiële onregelmatigheden' zijn ontdekt bij de Amerikaanse dochtermaatschappij ABC.

Dit is een flinke tegenvaller voor Wessanen, want het gaat hier om het meest winstgevende onderdeel van de te koop staande Amerikaanse activiteiten van Wessanen. Bovendien wordt hierdoor de prijs van ABC gedrukt in een markt waarin het toch al lastig is om een dergelijk van de hand te doen. Op weekbasis zakte de koers van Wessanen met 17,4% naar een slotstand van euro 2,65. Het was daarmee de grootste verliezer in de Midkap. Industrieel concern Aalberts met een verlies van 16,5% ook een grote daler.

Focus op macrocijfers

Doordat de bedrijfsresultaten over het tweede kwartaal de markt pas over enkele weken bereiken, richtten beleggers zich vooral op macrocijfers die een indicatie moeten geven of de recessie daadwerkelijk zijn dieptepunt heeft bereikt. Op de uitkomst van de cijfers reageert de beurs niet altijd zoals verwacht mag worden. Zo werd dinsdag met spanning uitgekeken naar het aantal in aanbouw genomen huizen in de VS. In mei bleken deze met 17,2% te zijn gestegen, terwijl analisten rekende op een stijging van 12,8%. Het cijfer had een half uur een positieve invloed, waarna de koersen weer wegzakten.

Banken onder druk

De bankaandelen, die de afgelopen maanden aan een imposant herstel bezig waren, waren deze week weer uit de gratie. De sector kwam onder druk wegens een waarschuwing van de Europese Centrale bank (ECB) . De ECB schreef in zijn meest recente rapport dat banken in de eurozone nog eens $ 283 mrd aan afschrijvingen te wachten staat. De ECB schrijft dit toe aan de recessie die zwaar drukt op de banken. Enkele dagen stelde kredietbeoordelaar Standard & Poor's de outlook en beoordelingen van 22 Amerikaanse banken naar beneden bij omdat financiële instellingen onder meer te maken zullen krijgen met strenger toezicht.

Dat beleggers weer te maken hebben met hoogtevrees was woensdag het duidelijkst te zien toen de handel ronduit nerveus was. De volatiliteitsindex (VIX) die de mate van volatiliteit aangeeft die wordt verwacht voor aandelenkoersen, is de afgelopen maanden terug gelopen naar 28, noteert weer op 36. Op het hoogtepunt van de kredietcrisis in oktober vorig jaar stond de VIX op 80. Ofschoon die stand nog lang niet op de borden staat 'nemen de zenuwen weer toe', wist een handelaar.

Arnold Tankuş is redacteur van Het Financieele Dagblad. E-mail: tankus@fd.nl
© 2009 Het Financieele Dagblad

vrijdag 19 juni 2009

APX richt zich meer op gasmarkt

Amsterdam
De Brits-Nederlandse elektriciteits- en gasbeurs APX Group wil zich de komende jaren meer concentreren op de ontwikkeling van de gasmarkt. Het concern wil dezelfde stappen zetten als het in de markt voor stroom heeft gezet.

'In de gasmarkt valt nog een wereld te winnen', aldus bestuursvoorzitter Bert den Ouden. APX wil dat klanten een betere toegang tot een meer liquide en transparante markt krijgen. 'De gasprijs is het probleem niet, want de prijzen zijn in Europa nagenoeg gelijk.'

APX streeft naar verbeteringen in de spotmarkt voor gas, net zoals die de afgelopen tien jaar zijn doorgevoerd in de energiemarkt. 'Op die manier wordt de markt efficiënter en zijn er minder risico's voor de handelende partijen', legt den Ouden uit. APX lobbyt al langer in Den Haag voor extra regels voor de gasmarkt zoals de behandeling van kredietrisico's.

APX, dat netwerkbedrijf Tennet en Gasunie als grootste aandeelhouders heeft, wil een actieve rol spelen op de virtuele gasmarkt 'TTF' in de driehoek Nederland, België en het Verenigd Koninkrijk.

APX Group vierde gisteren zijn tienjarig jubileum in de Rode Hoed aan de Keizersgracht in Amsterdam. Het feest werd onder anderen opgeluisterd door minister Maria van der Hoeven van Economische Zaken, die de ontwikkeling van APX 'een succesverhaal' noemde en 'Nederland op de kaart heeft gezet als energieland.'

Tegelijkertijd met de viering van het tienjarig bestaan, maakte het bedrijf bekend de naam te veranderen naar APX-Endex. APX nam de derivatenbeurs Endex, waar termijncontracten worden verhandeld vorig jaar over voor euro 20 mln. De overname werd december afgerond en de integratie is nu volledig afgerond, aldus het bedrijf.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

dinsdag 16 juni 2009

Game over

De videogame-sector zit in zwaar weer. De verkopen van spellen en spelcomputers krimpt maand op maand met dubbele cijfers. Van januari tot en met mei werden in de VS voor $ 448,9 mln aan spellen verkocht, een daling van 17%.

De omzet van de spelcomputers daalde met 30% nog harder. Nintendo zag de omzet van de populaire Wii, de laatste twee jaar bijna niet aan te slepen, de afgelopen drie maanden met maar liefst 60% dalen, aldus onderzoeksbureau NPD Group.

De consument mag een hoop lol aan de spelletjes beleven, maar beleggers in deze sector is het lachen vergaan. De meeste aandelen zijn de afgelopen twaalf maanden meer dan gehalveerd. Wii-producent Nintendo noteerde een jaar terug op $ 70, tegen $ 32 afgelopen vrijdag. Spellenmaker Electronic Arts wisselde een jaar geleden voor $ 45 van eigenaar. Vrijdag sloot het aandeel op $ 22.

Sectorgenoot THQ is, sinds het maart een dieptepunt van bijna $ 2 bereikte, aan een opmars bezig en staat weer boven de $ 8. Maar ook die koers is nog altijd ruim de helft lager dan een jaar geleden, toen het nog boven de $ 20 noteerde.

De cijfers lijken boekdelen te spreken. Maar, stellen analisten, ze spreken niet de gehele waarheid. Want een een-op-een vergelijking met de verkoopcijfers van vorig jaar, is onterecht.

Zo kwamen de best verkopende speltitels zoals de 'Wii Fit', 'Grand theft Auto IV' en 'Mario Kart' in het voorjaar van 2008 op de markt. Een stortvloed aan toptitels stuwt ook de verkopen van de spelcomputer. Of zoals Nintendo-bestuurder Cammie Dunaway het verwoordde: 'Software verkoopt hardware.' En al helemaal als de titel exclusief aan een computer is verbonden.

Dit geldt bijvoorbeeld voor de PlayStation3 (PS3) van Sony. Dat kende een positieve verrassing met het actieschietspel 'Infamous' waarvan in mei 176.000 stuks over de toonbank gingen. De PS3 was hierdoor de enige spelcomputer die de omzet van april op mei licht zag groeien.

De komende maanden staan er weinig nieuwe titels op stapel. In plaats daarvan rekenen analisten erop dat spelcomputers in prijs worden verlaagd. De prijsverlagingen kunnen een steun in de rug zijn, want kopers van een spelcomputer schaffen ook spelletjes aan.

Deze zomermaanden moet nog rekening worden gehouden met een krimp die in de dubbele cijfers blijft. Pas in de herfst verschijnen nieuwe toptitels en moet een groot deel van het verlies worden goedgemaakt.

Toch hoeft dit niet te betekenen dat de belegger vol in deze sector kan stappen. De lagere prijzen geven druk op de marges. Bovendien kan de huidige recessie aankomende herfst voor de consument het hardst voelbaar zijn. Dan heeft de aanschaf van een nieuw spelletje even niet zoveel prioriteit.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

zaterdag 13 juni 2009

Olie helpt beter tegen inflatie dan goud

Olieraffinage in China weer op niveau juli 2008 door stijgende productie, landbouw en autoverkopen

Amsterdam
Beleggers kunnen zich beter met olie beschermen tegen een oplopende inflatie dan met goud. Dat stelt Jan Loeys, hoofd marktstrategie van JP Morgan Chase.

'Mijn voorkeur voor olie in plaats van goud is gebaseerd op twee argumenten', zegt Loeys tegenover persbureau Bloomberg. 'Olie heeft een betere correlatie met inflatie. Daarnaast staat de olieprijs ruim onder die van vorig jaar, terwijl de goudprijs in de buurt van zijn record noteert.'

In de grafiek hiernaast staat de olieprijs in zwart aangegeven. Het zwarte goud noteert nog altijd de helft lager dan een jaar geleden. De gele lijn laat de goudprijs zien, die circa 7% onder zijn record noteert. De blauwe lijn geeft het verschil aan tussen de tweejarige Amerikaanse Treasury en de zogeheten Treasury Inflation Protected Securities. Dit is een obligatie waarin de inflatie een belangrijk component is. Het verschil tussen beide obligaties is opgelopen naar het hoogste punt in negen maanden. Dat geeft aan dat de verwachtingen voor de inflatie oplopen en dat de prijsstijging zich kan versnellen.

Overheden over de gehele wereld lenen momenteel voor recordbedragen op de kapitaalmarkt om de economie te stimuleren. Daarnaast hebben diverse landen extra geld opgehaald om de banksector te redden.

Deze enorme toevloed aan staatsobligaties kan de waarde van de onderliggende valuta's onder druk zetten en op die manier de inflatiedruk vergroten. Dit jaar verwachten economen gemiddeld nog een daling van de consumentenprijzen in de VS met 0,6%, maar voor 2010 wordt alweer gerekend op een prijsstijging van 1,6%.

De olieprijs is dit jaar, na een scherpe val in de tweede helft van vorig jaar, met 63% gestegen. Goud is dit jaar met bijna 8% is opgelopen naar circa $ 940 per troy ounce, oftewel 31,1 gram.

Gisteren zakte de prijs van een vat van 159 liter West Texas Intermediate (WTI), ook bekend als Texas Light Sweet, voor het eerst in een week naar circa $ 72. Brent-olie sloot in Londen op $ 71,79, de hoogste stand sinds 20 oktober.

Door de oplopende olieprijs heeft het Amerikaanse ministerie van energie deze week de verwachtingen voor de benzineprijs aan de pomp voor aankomende zomer met 12% verhoogd.

Donderdag gaf het Internationaal Energie Agentschap (IEA) aan dat de wereldwijde vraag naar olie dit jaar iets minder sterk zal dalen dan eerder werd aangenomen. Het was de eerste opwaartse bijstelling in tien maanden.

Het IEA schrijft de bijstelling toe aan tekenen van afzwakkende economische krimp. 'De cijfers duiden niet noodzakelijkerwijs op het begin van economisch herstel, maar enkel dat het dieptepunt van de recessie mogelijk is bereikt.'

De bijstelling is voor een deel toe te schrijven aan de olievraag van opkomende markten. Zo is in China in mei voor een recordvolume aan ruwe olie verwerkt wegens een hogere industriële productie, die in mei met 8,9% is gestegen. Daarnaast werden meer brandstoffen gebruikt in de landbouwsector. De eerste gewassen worden momenteel geplant, waardoor de binnenlandse dieselmarkt verschijnselen van krapte vertoont. Grote landbouwmachines maken gebruik van diesel.

Bovenop de gestegen productie en het verbruik in de landbouwsector kenden de Chinese autoverkopen in mei een stijging van 47%. Dit veroorzaakte een scherpe stijging van de vraag naar benzine.

De Chinese raffinaderijen verwerkten in mei ongeveer 7,4 miljoen vaten olie per dag. Mei was de eerste maand sinds de Olympische Spelen in juli vorig jaar dat de Chinezen een dergelijke hoeveelheid aan olie verwerkten. De olievoorraad in China daalde van april op mei door een herstel van de vraag, lieten regeringswoordvoerders eind mei al weten. Ter vergelijking: in de Verenigde Staten staan de olievoorraden juist 11% boven het vijfjaarsgemiddelde.

De raffinaderijen van China Petroleum, een onderdeel van China Petrochemical en beter bekend als Sinopec, draaien tot minimaal eind juni op een capaciteit van 90%. De voorraden van Sinopec zijn goed voor de helft van de Chinese geraffineerde olieproducten.

Op de korte termijn verwachten oliehandelaren een daling van de prijs. Zij verwijzen naar de zogeheten relatieve sterkte index (RSI), een graadmeter die laat zien hoe snel de prijs van een bepaald product is gestegen of gedaald. De RSI wijst op een aanstaande daling van de olieprijs. Handelaren stellen dat de prijs te snel en te hard is gestegen. De veertiendaagse RSI noteert momenteel op 73,55, tegen 76,23 donderdag. Een cijfer boven de 70 is meestal een waarschuwing dat de prijs zal dalen. Bij een cijfer onder de 30 is het omgekeerde het geval.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

TomTom leeft weer

Voor het eerst sinds lange tijd is TomTom weer eens de lieveling van de beurs. Dankzij leveringen voor de hippe iPhone schiet de koers omhoog.

Vanaf de eerste dag dat TomTom in mei 2005 naar de beurs ging, hielden beleggers van de producent van autonavigatiesystemen. Eindelijk weer een Nederlands hoofdfonds dat de wereld veroverde. Wat Google is voor zoeken op internet, is TomTom tenslotte voor autonavigatie. De Amsterdamse beurs was maar wat trots op zijn nieuwe parel.

Al snel na de introductie op een emissieprijs van euro 17,50 per aandeel liep de koers dat jaar op naar euro 35. Het jaar erop schommelde het aandeel tussen euro 25 en euro 35. De vaart kwam er pas echt in toen TomTom in de lente van 2007 aankondigde kaartenmaker TeleAtlas in te lijven. Ofschoon TeleAtlas al ruim twintig jaar een verlieslatend bedrijf was, betaalde TomTom euro 2 mrd. De overname werd door menig analist betiteld als een meesterzet, want de activiteiten van TeleAtlas sloten prima aan bij de activiteiten van TomTom. Bovendien had Nokia, de Finse producent van mobiele telefoons, een gelijksoortige overname gedaan door voor digitale kaartenmaker Navteq euro 8 mrd neer te leggen. Het aandeel TomTom schoot binnen enkele maanden omhoog van euro 30 naar euro 65 in juli dat jaar.

Vrije val

De rappe opmars werd vanaf de top van euro 65 omgezet in een snel verval. Aan het einde van 2007 stond de koers weer op circa euro 35. Vorig jaar drong het tot de markt door dat TomTom toch wel erg veel had betaald voor TeleAtlas en zich bovendien fors in de schulden had gestoken om de overname van de kaartenmaker te financieren. In de eerste helft van het vorige jaar halveerde de koers naar circa euro 15. Toen in september de kredietcrisis de wereld in zijn greep kreeg en schuld een vies woord was, bleek dit de nekslag voor het aandeel TomTom. Beleggers maakten zich zorgen om de financiële positie van het bedrijf. Zou het de schulden wel terug kunnen betalen? Voldoet TomTom wel aan de bankconvenanten?

Het gevolg was een duikeling naar een dieptepunt van euro 2,50 in maart van dit jaar. Van beurslieveling was TomTom verworden tot een melaatse in de index.Ver weg van blijven! Sinds de aandelenmarkten op 9 maart een bodem neerzetten en aan een herstel bezig zijn, steeg TomTom weliswaar wel wat mee, maar bij lange na niet in het tempo van bijvoorbeeld bank- of verzekeringsaandelen.

Koers schiet omhoog

Deze week kwam de koers van TomTom dan toch in beweging. Beleggers reageerden enthousiast op de aankondiging van het bedrijf dat het binnenkort software gaat verkopen voor de populaire iPhone, de mobiele telefoon met een aanraakscherm en vele toepassingen van computerfabrikant Apple. Maandagavond werd een nieuwe versie van de telefoon aangekondigd in San Francisco. Dinsdag kondigde TomTom diverse applicaties voor de iPhone aan en maakte daarnaast bekend voor de iPhone een houder voor de auto te hebben ontwikkeld, die net als de TomTom op de voorruit van de auto worden bevestigd.

Volgens analist Martijn den Drijver van SNS Securities komt de deal tussen TomTom en Apple op het juiste moment omdat de markt voor smartphones, de meer geavanceerde mobiele telefoons, net weer aantrekt.

De software van TomTom zal worden verkocht via de iTunes App Store, de webwinkel van Apple. Het is nog onduidelijk wat het navigatiepakket gaat kosten. De schattingen van analisten lopen uiteen van $ 50 tot $ 130. Meer details volgen voor de lancering van het product 'later deze zomer', aldus TomTom. De software komt in eerste instantie beschikbaar in West-Europa en Noord-Amerika. Dinsdag won het aandeel bij vier keer zo hoge volumes als op een gemiddelde handelsdag 17,6%.

Vrijdag steeg het aandeel opnieuw bij hoge volumes, met 21,6%. Op weekbasis klom het aandeel TomTom met ruim 42% naar euro 7,48. Een koers die sinds november vorig jaar niet meer op de borden heeft gestaan. Daarmee was TomTom veruit de sterkste stijger van de week.

Weinig spektakel

De AEX-index kende een minder spectaculaire week. Volgens handelaar André Sirks van Theodoor Gilissen beweegt de Amsterdamse hoofdgraadmeter al enige tijd zijwaarts. 'Het blijft tussen de 260 en 270 punten. De omzetten zijn relatief laag. Af en toe is er wat bedrijfsnieuws.'

In tegenstelling tot TomTom was Air France-KLM juist uit de gratie. Maandag nabeurs meldde het Frans-Nederlandse luchtvaartconcern een daling van het passagiersvervoer in mei met 8,1%, terwijl ook de beladingsgraad twee procentpunt lager uitkwam op 77,3%. De luchtvaartsector zit in zwaar weer door de economische recessie en ook de Mexicaanse griep zorgt voor minder vliegverkeer. Ook hebben luchtvaarders weer te maken met een scherp oplopende olieprijs, die deze week voor het eerst sinds november boven de $ 70 uit kwam.

Zwaargewicht Shell profiteert nauwelijks van de dit jaar al met 63% gestegen olieprijs. Het aandeel van het olieconcern kwam net als de AEX deze week nauwelijks in beweging.

Arnold Tankuş is redacteur van Het Financieele Dagblad. E-mail: tankus@fd.nl
© 2009 Het Financieele Dagblad

vrijdag 12 juni 2009

Pre-Elevation

Palm is terug. De pionier van de digitale organizer op handformaat, lanceerde afgelopen week de Pre. Een smartphone die wel eens een echte 'iPhone-killer' kan zijn, stellen deskundigen.

Dat de Pre de markt heeft gehaald, mag op zich al een mirakel worden genoemd. Door de kredietcrisis zat Nasdaq-fonds Palm nagenoeg zonder geld om het apparaat in de markt zetten. Beleggers maakten zich zo veel zorgen om de financiële positie van Palm, dat het aandeel in december een dieptepunt van bijna $ 1 bereikte.

De lage koers was voor investeerder Elevation - mede opgericht door U2-zanger Bono en vernoemd naar een nummer van de Ierse rockband - een moment om het belang in Palm fors uit te breiden. In juni 2007 had Elevation voor $ 325 mln een kwart van de aandelen gekocht. In december 2008 stak het $ 100 mln in Palm, waarmee het belang werd verdubbeld.

In januari draaide de situatie ten gunste van Palm. Apple communiceerde slecht over de gezondheidstoestand van topman Steve Jobs, die ontbrak op Consumer Electronics Show in Las Vegas. Hierdoor was het podium vrij om de Pre aan het grote publiek te presenteren. De Pre bleek de verrassing en hit van de elektronicabeurs.

Het gevolg was dat het aandeel Palm in een razend tempo uit het dal klom. Van een koers van $ 3 begin januari, staat het aandeel nu op $ 12. Palm greep de stijgende koers aan om $ 103 mln uit de markt te halen.

Bij het veel grotere Apple - de omzet was in 2008 25 keer zo hoog als die van Palm - begon men zich zorgen te maken. Operationeel directeur Tim Cook dreigde 'alle middelen in te zetten' tegen diegene die technieken van Apple zou kopiëren. Officieel heeft Apple Palm tot nu toe nergens van beschuldigd. Bovendien is de Pre voorzien van functies die bij de iPhone ontbreken.

Elevation-oprichter Roger McNamee laaide het vuurtje tussen Apple en Palm op door tegen een journalist te zeggen dat de Pre zo goed was dat klanten bij het aflopen van iPhone-abonnementen massaal de iPhone zouden laten vallen. Onder druk van beurswaakhond SEC gaf Palm een verklaring af dat de uitspraken 'prematuur' waren en dat Palm zich niet kon uitspreken over toekomstig gedrag van consumenten.

Ondanks dat Palm bij lange na niet de slagkracht heeft om een product in de markt te zetten als Apple, heeft men veel vertrouwen in de Pre. Een verdere stijging van het aandeel hangt af van het daadwerkelijke succes, want meer troeven heeft Palm niet in de hand. Apple was zo slim om de Pre slechts kort de aandacht te gunnen. Maandag, twee dagen na de lancering van de Pre, presenteerde Apple zijn vernieuwde iPhone 3GS en wist het weer alle schijnwerpers op zich gericht.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

donderdag 11 juni 2009

'Inzakkende vraag raakt aardgasbaten'

Amsterdam
Het kabinet rekent zich rijk met zijn schattingen van de verwachte gasopbrengsten. Daarmee riskeert het een miljardentegenvaller in 2009. Dit kan worden afgeleid uit onderzoek van consultantsfirma Booz & Company.

'De aardgasbaten zullen ruim lager uitvallen dan de ramingen van het kabinet', zegt gasexpert Robert Oushoorn van Booz & Company. Het bureau onderzoekt jaarlijks de internationale gasmarkt en rekent voor het eerst op een daling van de vraag. Sinds de jaren zestig is de gasvraag jaarlijks met 4% gestegen. Oushoorn verwacht de komende jaren wereldwijd een gasoverschot van 5 tot 15%. 'Los van de ontwikkeling van de olieprijs, kunnen in het meest negatieve scenario door een vraaguitval van 10% de aardgasbaten tot euro 1 mrd lager uitvallen', zegt hij.

Het kabinet ging afgelopen september nog uit van een bate van euro 14,1 mrd in 2009. In de voorjaarsnota is dit bedrag al bijgesteld naar euro 10,5 mrd, evenveel als in 2008.

De gasprijs is gekoppeld aan de olieprijs. Op basis van ramingen van het Centraal Planbureau ging het kabinet in september nog uit van een gemiddelde olieprijs dit jaar van $125. Inmiddels zegt het ministerie van Economische Zaken rekening te houden met een 'pessimistischer scenario'.

De baten blijven de komende jaren mogelijk onder druk. Door de vraaguitval kan de gassector een terugslag krijgen van 'tien jaar, maar tenminste tot het midden van het volgende decennium', zo concludeert Booz & Company. Bovendien stijgt het gasaanbod de komende jaren omdat veel investeringen nog voor de kredietcrisis in gang zijn gezet.

De markt heeft een aantal jaren groei nodig voordat de vraag weer op het oude niveau uitkomt.

Unicum
Gasoverschot

  • Afnemende vraag door daling productie energie-intensieve industrieën
  • Investeringen in gas zijn voor de kredietcrisis in gang gezet, productie stijgt
  • Overschot op gasmarkt kan tien jaar aanhouden
  • Door overschot ontstaat neerwaartse prijsdruk en mogelijk een ontkoppeling met olieprijs
Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

Luchtbel

Recessie of geen recessie, Nederland heeft nog altijd een gasbel. Een prettige bijkomstigheid voor de overheid zo lijkt het, want eventuele gaten in het huishoudboekje kunnen op die manier toch nog worden gedicht.

Terwijl rond de derde dinsdag in september de financiële wereld in een kredietcrisis stortte, kwam het kabinet op Prinsjesdag met een optimistisch geluid. Tenminste zo leek het, want de inkt van de Troonrede was nog niet opgedroogd of aanpassingen waren alweer noodzakelijk. De economie zakte in razend tempo in een recessie, de Staat had miljarden nodig om banken in nood te helpen en de olieprijs zakte van een recordniveau van $ 147,50 in juli naar een dieptepunt van $32 per vat in december.

Ook als het over de aardgasbaten ging, vierde optimisme hoogtij. Bij de miljoenennota ging het kabinet ervan uit dit jaar euro 14,1 mrd aan gasbaten te ontvangen. Het zou een recordbate zijn geweest. De fors gedaalde olieprijs die is gekoppeld aan de gasprijs, noopte het kabinet in de voorjaarsnota echter tot een neerwaartse bijstelling. De Staat verwacht dit jaar nog altijd euro 10,5 mrd te ontvangen uit de gasbaten, evenveel als er in 2008 in de schatkist vloeide.

Ofschoon de gemiddelde olieprijs niet een-op-een omgezet kan worden naar de aardgasbaten, lijkt de regering nog steeds hoog in te zetten. De euro 10,5 mrd die onze gasbel vorig jaar opleverde, werd bereikt bij een olieprijs die over geheel 2008 uitkwam op gemiddeld $ 98,50 per vat.

Het ministerie van Economische Zaken verwacht dit jaar toch weer op euro 10,5 mrd uit te komen en hanteert daarbij een richtprijs van $ 44 per vat van 159 liter. Inmiddels noteert olie voor het eerst sinds november weer boven de $ 70, maar de olieprijs moet wel heel hard doorstijgen wil een gemiddelde koers van $ 98,50 worden bereikt.

Om toch aan het beoogde bedrag van euro 10,5 mrd te komen, zal de Staat dus meer gas moeten verkopen. Ook hier komt er een kink in de kabel. De oorzaak is niet een zachte winter of een energiebewuste consument die de verwarming een graadje lager heeft gezet. De vraaguitval wordt veroorzaakt door de grote, energie-intensieve industrieën die de productie aanzienlijk hebben verlaagd. De productie in de auto-industrie neemt dit jaar waarschijnlijk met een kwart af. Hetzelfde geldt voor de chemische industrie. De staalindustrie in de VS en Europa schroeft de productie met bijna een derde terug. Alle zijn grootverbruikers van gas.

Bij een vraaguitval van 10% kunnen de aardgasbaten tot euro 1 mrd afnemen, becijferde consultantsbureau Booz & Company. Zij verwachten dat de wereldwijde vraag naar gas voor het eerst sinds de jaren zestig omslaat in een overschot van 5 tot 15%. Bovendien verwacht het bureau dat dit overschot tot tien jaar kan houden. Een dergelijke omslag in het gasverbruik heeft grote consequenties voor de Nederlandse begroting. Een verdere verlaging van de verwachtingen rond de aardgasbaten lijkt een kwestie van tijd. Zo is de Nederlandse gasbel, ook een beetje een luchtbel.

Bartjens@fd.nl
© 2009 Het Financieele Dagblad

dinsdag 9 juni 2009

Analisten rekenen op sprong olieprijs

Door kredietcrisis zijn investeringen in oliesector dusdanig verlaagd dat prijsstijging niet kan uitblijven

Amsterdam
Maandag moest de olieprijs een stapje terug doen na de scherpe stijging vorige week. Toen steeg het zwarte goud nog meer dan 3% in waarde. De lagere olieprijs was voornamelijk toe te schrijven aan een sterkere Amerikaanse dollar.

Gisteren zakte de olieprijs naar circa $ 68. Afgelopen vrijdag bereikte een vat ruwe olie voor het eerst in maanden nog de $ 70 om uiteindelijk lager te sluiten. De olieprijs bereikte in december een dieptepunt van $ 32. Alleen al in de maand mei steeg de prijs met 30%, de sterkste stijging sinds 1974.

Beleggers proberen zich de laatste maanden met grondstoffen in te dekken tegen een oplopende inflatie doordat de dollar in waarde zakt. De Amerikaanse munt werd enkele maanden geleden nog gezien als een veilige haven, maar met het terugkeren van de rust op de financiële markten is de munt scherp in waarde gedaald ten opzichte van de euro.

Daarnaast heeft de organisatie van olieproducerende landen, de Opec, de productie van olie in een recordtempo verlaagd om een einde te maken aan de scherpe prijsdaling.

Deskundigen zitten grotendeels op een lijn als het gaat over het verdere verloop van de olieprijs. Die gaat omhoog, stellen zij. Zo verhoogde analist Arjun Murti van Goldman Sachs, die al eerder waarschuwde voor hoge olieprijzen, vorige week zijn verwachting voor de gemiddelde olieprijs dit jaar van $ 60 naar $ 70. Michael Spencer, chef-econoom van Deutsche Bank, gaat voor het lopende jaar uit van een olieprijs van gemiddeld $ 50, maar denkt aan $ 65 aan het einde van 2010.

Lawrence Eagles, analist van de Amerikaanse bank JPMorgan Chase, rekent dit jaar op een gemiddelde olieprijs van $ 65 per vat van 159 liter. Hij baseert zich op consumptiepatronen over de afgelopen 15 jaar. Volgens Eagles kan de olieconsumptie in het best mogelijke scenario tot december met 3 miljoen vaten per dag toenemen. 'De zwakste vraag is normaal gesproken in mei. Voor de rest van het jaar verwacht ik dat de olievraag zal aantrekken, zelfs als de economische groei vlak blijft.'

Toch kan de olieprijs op korte termijn eerst een daling inzetten. Dat komt omdat de Amerikaanse voorraden van gedistilleerde producten, zoals diesel en stookolie, op het hoogste niveau staan sinds september 2006.

Door de inzakkende vraag naar deze gedistilleerde producten zijn een aantal bedrijven begonnen met de grootschalige opslag ervan. Zo heeft JPMorgan een nieuwgebouwde supertanker ingehuurd die voor de kust van Malta ligt om stookolie op te slaan. In Europa stoken huishoudens voornamelijk op gas, in de VS is dat stookolie.

'Met de huidige hoeveelheid gedistilleerde producten die we op het water hebben liggen, zullen de raffinagebedrijven de productie gaan verlagen', zegt Eagles. Hierdoor komt vraag en aanbod enigszins in evenwicht. 'Maar mocht de economie geen herstel vertonen, dan zal de Opec zich zorgen maken om de voorraden.' Eagles zei dit tijdens de Aziatische olie- en gasconferentie in Kuala Lumpur.

Ook de topman van Shell, Jeroen van der Veer, liet zich in Kuala Lumpur uit over de ontwikkeling van de olieprijs. Volgens Van der Veer is een scherpe prijsstijging - een 'spike' - in de maak door een gebrek aan investeringen in de sector. 'De economie zal weer draaien, de vraag keert terug en de huidige overcapaciteit verdwijnt', aldus de Shell-topman. Van der Veer denkt dat olie en gas niet voldoende zullen zijn om aan de vraag tegemoet te komen. Hij denkt dat duurzame energie circa 30% van de vraag moet opvangen. Van der Veer stelt dat de energie-industrie voor 'grote uitdagingen' staat om aan de oplopende energievraag te voldoen.

Deze mening wordt onderstreept door het Internationale Energie Agentschap (IEA). De denktank verwacht dat tot 2030 olie goed is voor 67% van de wereldwijde energievoorziening. 'Het is van groot belang om een energiecrisis in de komende twee decennia te vermijden en het grootste probleem zijn de investeringen', zei IEA-bestuurder Nobuo Tanaka vorige week . Hij kondigde aan binnenkort met twee nieuwe scenario's te komen over de ontwikkeling van de olievraag.

Cijfers van Mirae Assets Securities, een energie-onderzoeksbureau in Hongkong, ondersteunen de aanname dat er minder wordt geïnvesteerd in olieboringen. Analist Gordon Kwan schreef gisteren in een e-mail dat deze investeringen in mei voor de achtste maand op rij zijn gedaald. 'De dalende booractiviteiten kunnen leiden tot een lagere olieproductie in de toekomst. Dit is een steun voor de olieprijs als de vraag stijgt door een economisch herstel.'

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

zaterdag 6 juni 2009

Rentekriebels

De belegger die dit jaar in nieuw uitgegeven obligaties van grote Europese bedrijven is gestapt, staat stevig in de plus. Volgens cijfers van de Franse bank Société Générale zijn de koersen van alle bedrijfsobligaties van grote Europese concerns - met uitzondering van banken en verzekeraars - sterk in waarde gestegen.

Bedrijfsobligaties profiteren sinds enkele maanden van beleggers die weer risico's durven te nemen. Door de afgenomen risico-aversie zijn de prijzen van de obligaties opgelopen. Doordat de koers omgekeerd beweegt aan de renteopslag, zijn de rentevergoedingen op deze obligaties gedaald.

Neem Anheuser-Busch InBev. De bierbrouwer uit het Belgische Leuven gaf in januari voor euro 750 mln aan obligaties uit met een looptijd tot 2013. Obligatiebeleggers vergelijken de renteopslag met die van de risicovrije graadmeter 'swap rate', ofwel de ruilrente. De obligatie van InBev noteerde bij de emissie op 475 basispunten boven de ruilrente. Dit verschil, in jargon de 'spread', is gehalveerd naar 237.

In een breder Europees perspectief is de daling van de rente-opslagen ook zichtbaar. Op 20 maart noteerden Europese bedrijfsobligaties gemiddeld een record-spread van 275. Inmiddels staat het verschil op 196 basispunten. Gemiddeld betekent dit een koerswinst van circa 10%. Ofschoon de kredietmarkt wat is gekalmeerd, is de spread nog altijd ruim twee keer zo hoog als voor de val van Lehman Brothers in september vorig jaar, toen de spread 90 basispunten bedroeg.

Ondanks de kredietcrisis zijn er meer bedrijfsobligaties in de markt gezet dan ooit tevoren. Volgens cijfers van persbureau Bloomberg zijn in Europa in de eerste zes maanden van dit jaar zo'n 160 nieuwe bedrijfsleningen geplaatst, goed voor euro 622 mrd. In dezelfde periode vorig jaar was dit nog euro 378 mrd.

Niet alleen bedrijven doen een groter beroep op de kredietmarkt, ook overheden halen meer geld op dan de markt gewend is. Volgens cijfers van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (Oeso) willen haar leden dit jaar $ 12.000 mrd ophalen, tegen $ 9000 mrd in 2008.

De obligatiekalender zit daardoor propvol. Sommige marktkenners beginnen zich af te vragen of en wanneer de markt het verzadigingspunt heeft bereikt.

Obligatiebeleggers kunnen zich beraden op de vraag in hoeverre de koerswinsten van de afgelopen maanden houdbaar zijn. De werkloosheid loopt nog altijd op en ook het aantal bedrijfsfaillissementen stijgt. Met name dat laatste is belangrijk voor beleggers in bedrijven die hun uitgeleende geld weer terug willen zien.

De spreads zouden verder kunnen dalen, maar die ruimte wordt steeds kleiner, aldus obligatiehandelaren. Daarnaast kan bij tegenvallend macro-economisch nieuws de risico-aversie zomaar weer eens terugkeren.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

donderdag 4 juni 2009

Jongste telg Fentener-dynastie stapt in Docdata

De jongste generatie Fentener van Vlissingen laat zich gelden. Harold, telg van de bekende ondernemersfamilie, stapte vorige week in internetservicebedrijf Docdata.

Amsterdam
Hij is de enige zoon van Frits Fentener van Vlissingen, de in 2006 overleden voorman van het SHV-familieconglomeraat. Hij werkte eerder bij Philips en KLM. En samen met zijn zussen Annemieke, Cisca en Marthe is hij terug te vinden in de top 40 van de Quote500, de lijst van rijke Nederlanders. Elk staan ze voor euro 640 mln in de boeken.

De 40-jarige Harold Fentener van Vlissingen kocht vorige week via het privé-investeringsvehikel Forest Manor 374.402 aandelen Docdata. Dit komt overeen met een belang van 5,35%. Bij de huidige waardering goed voor euro 2,4 mln.

Eerder trad oudste zus Annemieke al uit de schaduw als president-commissaris van SHV (energiehandel, groothandel, investeringsmaatschappij en transport). Met het meldingsplichtige Docdata-belang weet ook de jongste telg van de familie Fentener de schijnwerper op zich gericht.

Harold woonde en werkte meerdere jaren in China. Om het Chinese leven te leren kennen én om inkopen te doen voor internetbedrijf Kortingswinkel.nl, dat hij samen met een studievriend in 2000 opzette. China bleek echter niet de ideale plek voor dit initiatief dat partijgoederen inkoopt. De partijen waren er te groot.

Maar Fentener van Vlissingen gebruikte er zijn tijd om te rijpen als mens en als zakenman. Het is een oude traditie van de familie om eerst buiten het concern ervaring op te doen, om vervolgens bij bewezen capaciteiten in het eigen bedrijf aan de slag te gaan.

Na het overlijden van zijn vader, keerde Harold voortijdig terug uit China. Daarna stortte hij zich op gereedschappenmaker Diamond Tools Group waarvan hij alle aandelen kocht en er president-commissaris van werd.

Daarnaast is hij commissaris bij kabelproducent Draka, waarin zijn vader reeds een belang had. Ook is hij commissaris bij Flint, de investeringsmaatschappij van de erven Frits. Eerder investeerde hij euro 1 mln eigen kapitaal in het Chinese beursfonds North Asia Strategic Holdings.

En dan nu Docdata. Een onbekende is Fentener van Vlissingen er niet. Zo is Kortingswinkel.nl een klant van het Waalwijkse bedrijf dat onder meer ook de logistiek en distributie van internetwinkel Bol.com verzorgt. Deze zogeheten 'fulfilment' is een tak van sport waarin 'veel groeipotentie zit', zegt Fentener van Vlissingen in een schriftelijke reactie. 'Voorts heeft het aandeel Docdata een mooi dividendrendement. Al met al een interessante investering gericht op de lange termijn.'

'We krijgen met Fentener van Vlissingen een aandeelhouder die rechtstreeks betrokken is bij het bedrijf. We doen al jaren zaken met hem', reageert financieel topman Marc Verstraeten van Docdata op de komst van de nieuwe aandeelhouder. Hij denkt dat het netwerk van Fentener van Vlissingen erg interessant kan zijn voor het Waalwijkse bedrijf.

Verstraeten zegt niet op de hoogte te zijn geweest van de aankoopplannen van Fentener van Vlissingen. Hij werd pas achteraf op de hoogte gesteld van de verkoop van het 5%-belang van Navitas, het beleggingsvehikel van de textielfamilie Zeeman.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad