zaterdag 28 maart 2009

Er wordt weer gelachen

Het sentiment op de beurzen is goed in maart, met een stijging van de AEX met 11%. Maar het herstel is broos. Beleggers vrezen de kwartaalcijfers.

De AEX-index bereikte op 9 maart een laagste stand van 199,25 punten. Sindsdien zijn de beurzen aan een opmars bezig aan de hand van meer optimisme op Wall Street. De Amerikaanse belegger is wel een stuk optimistischer dan de Nederlandse. Want terwijl de breed samengestelde S&P 500 sinds 6 maart met bijna een kwart is gestegen, moet de AEX het doen met circa 11% winst.

In de Verenigde Staten spreken sceptische handelaren in de Wall Street Journal over een Assepoester -rally. De stemming is dan wel verbeterd, maar nog niet iedereen is even enthousiast. De vrees dat beleggers midden in een bearmarketrally zitten - een kortstondige opwaartse beweging in een neergaande trend - is nog steeds groot.

'Het staat er wat beter voor dan een paar weken terug, maar ik kan nog niet zeggen dat het vertrouwen is toegenomen. Wellicht dat het wantrouwen iets is afgenomen, maar een zwaluw maakt nog geen zomer', aldus een handelaar in Amsterdam.

Geithner helpt
Totdat de stroom aan kwartaalcijfers op gang komt, moeten beleggers het van ander nieuws hebben om zich aan op te trekken. Deze week was het wederom de Amerikaanse minister van financiën Timothy Geithner, die voor opluchting zorgde. In een toelichting op zijn plan afgelopen maandag zei Geithner op korte termijn een publiek-privaat fonds op te willen richten dat voor $ 500 mrd aan hypotheken gerelateerde beleggingen moet opkopen van banken en andere financiële instellingen. De overheid brengt $ 75 mrd tot $ 100 mrd in, de rest moet komen van marktpartijen zoals pensioenfondsen en hedgefondsen.

Het waren met name banken en verzekeraars profiteerden van de aankondiging. In Amsterdam spoten de koersen van verzekeraar Aegon en ING die dag met respectievelijk 19,2% en 17,4% omhoog.

Winst nemen
De bankaandelen zijn sinds de dieptepunten van begin deze maand aan een rally bezig. Neem ING. Het aandeel noteerde begin deze maand een laagste koers ooit van van euro 2,50. Het aandeel sloot maandag boven euro5. Vrijdag sloot ING weer 5,2% lager op euro 4,74.

Volgens econoom Richard Bernstein van Bank of America wordt het na deze forse koerswinsten tijd om winst te nemen op de banksector. Hij denkt dat het plan van Geithner er niet voor zorgt dat de winsten van banken op peil blijven. Die staan ook de komende jaren onder druk, ondanks de positieve geluiden die diverse banken de afgelopen weken lieten horen.

Deutsche Bank kwam enkele dagen later met hetzelfde advies. Verkoop de posities in banken, want de koersen zijn tussen 9 maart en 24 maart zo hard gestegen dat er op de korte termijn nauwelijks nog sprake is van koerspotentieel, stellen analisten van de bank. De onderliggende problemen zijn onveranderd zijn en kunnen sterk doorwerken in de resultaten van banken.

Niet alleen bankaandelen zijn de laatste weken opgelopen. Ook staalconcern ArcelorMittal zag de koers herstellen. In de week die vooraf ging daalde de koers nog stevig na geruchten over een mogelijke claimemissie van euro 5 mrd.

Arcelor plaatste dinsdag echter een converteerbare obligatie van euro 1,1 mrd. Met de opbrengsten wil Arcelor de schuldenlast herfinancieren. Houders van deze zogeheten 'convertible' kunnen dit op termijn omzetten in aandelen. Dat leidt vervolgens wel tot verwatering van de overige aandelen, maar toch werd het nieuws positief ontvangen. Wellicht omdat beleggers liever het risico op termijn lopen, dan binnenkort een grote claimemissie voor hun kiezen te krijgen. Arcelor steeg in een week met 13,3% naar euro 16,02 en was daarmee de sterkste stijger onder de de hoofdfondsen.

Gemengde signalen
Woensdag steeg de AEX voor de vijfde handelsdag op rij naar het hoogste punt van deze maand van 225,55 punten. Dit was vooral te danken aan optimisme op Wall Street na twee positieve macro-cijfers. Zo waren de verkopen van nieuwe huizen hoger dan verwacht. Daarnaast was er ook en onverwachte groei in de orders voor duurzame goederen. Vrijdag kwam er een einde aan de sterke opwaartse beweging en sloot de AEX met verlies. Op weekbasis won de graadmeter zo'n 4%.

Of de opgebouwde winst een lang leven is beschoren, gaat de komende weken afhangen van de resultaten over het eerste kwartaal. Beleggers rekenen op tegenvallende cijfers, maar de vraag die menigeen bezig houdt: hoe slecht zijn de cijfers en hoe denken bedrijven over de ontwikkelingen voor de rest van het jaar.

Een eerste signaal kwam van elektronicaconcern Philips. Dat liet vrijdag bij monde van topman Gerard Kleisterlee weten dat het de markt in het eerste kwartaal verder heeft zien verslechteren. Mochten meer van deze berichten de markt bereiken, dan kan het voorzichtig verbeterende sentiment zo weer draaien.

Arnold Tankuş is redacteur van Het Financieele Dagblad. E-mail: tankus@fd.nl
© 2009 Het Financieele Dagblad

vrijdag 27 maart 2009

Pervers

Er zijn weer kopers op de markt voor hypotheekobligaties. Op het eerste gezicht klinkt dit als goed nieuws. Het plan van de Amerikaanse minister van financiën Tim Geithner om deze markt weer in beweging te krijgen is tenslotte pas begin deze week bekend gemaakt en moet nog van start gaan.

De handel in de markt voor hypotheekobligaties ligt nagenoeg stil. De bied- en laatprijzen liggen zover uit elkaar dat kopers en verkopers elkaar niet weten te vinden. Het plan van Geithner springt in dit gat. Private beleggers kunnen dankzij financiering van de overheid met flinke korting deze obligaties kopen. Voor iedere geïnvesteerde dollar legt de overheid er één bij. Banken kunnen op deze wijze tegen kunstmatig verhoogde prijzen de giftige leningen van de hand doen. Zo moet de markt weer op gang komen, is de bedoeling.

De banken die vooruit lopen op de plannen van Geithner doen zelfs de meest gelauwerde marktvolgers de wenkbrauwen fronsen. Het zijn niemand minder dan Bank of America (BoA) en Citigroup. Dat meldt de New York Post woensdag op basis van anonieme bronnen.

Na verzekeraar AIG hebben BoA en Citi de meeste overheidssteun ontvangen. Ieder kreeg $ 45 mrd om overeind te blijven. Volgens de Post zijn het juist deze banken die nu grote hoeveelheden zogeheten Alt-A- en Adjustable Rate Mortgage-obligaties in de secundaire markt opkopen. Het zijn precies deze obligaties die oorzaak zijn van de kredietcrisis.

De algemene verwachting is dat bij de Alt-A- en ARM-obligaties de wanbetaling op de onderliggende hypotheken groot is. De obligaties mogen dan de allerhoogste kredietrating van 'triple A' hebben, het risicoprofiel is met renteopslagen die soms oplopen tot 22%, erg hoog. De obligaties worden momenteel verhandeld op ongeveer 30% van de oorspronkelijke afloswaarde. Vorig jaar om deze tijd was dat nog 50%.

Het meest opvallende is dat de banken zelfs de paar zeldzaam aanwezige kopers die in de markt zijn - in de meeste gevallen hedgefondsen die opportunistisch gokken op een herstel van de prijzen - uit de markt weten te drukken.

Volgens BoA is het opkopen van hypotheekobligaties een onderdeel van het plan om de hypotheekmarkt weer nieuw leven in te blazen. Op die manier krijgt de gewone Amerikaan weer toegang tot een hypotheek, aldus een woordvoerder.

Dit klinkt uitermate nobel, maar in werkelijkheid anticiperen BoA en Citi op het Geithner-plan. Terwijl het plan is bedoeld om de banken van giftige leningen af te helpen, kopen BoA en Citi nu juist bij om straks te kunnen profiteren van de kunstmatig verhoogde prijzen. Het is niet alleen een perverse manier van speculeren. De banken krijgen zo indirect ook nog meer overheidssteun. En dat kan nooit Geithners bedoeling zijn.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

donderdag 26 maart 2009

Hogere doelstelling windturbineparken is niet realistisch

Levertijd windturbine is minstens drie tot vijf jaar

Amsterdam
Het plan om gedurende deze kabinetsperiode het aantal windturbineparken in de Noordzee te verdubbelen, is niet realistisch. Het plan stuit op praktische en technische belemmeringen. Dit zeggen bedrijven die actief zijn in deze sector.

Het kabinet had in eerste instantie het doel om in de huidige regeerperiode windturbineparken in de Noordzee te bouwen die gezamenlijk 450 megawatt moeten gaan opwekken. Om de economie een extra stimulans te geven, heeft de regering een deel van de langetermijndoelstelling van 6000 megawatt in 2015, naar voren gehaald. In het nieuwe plan komt 500 megawatt bovenop de al bestaande doelstelling voor deze regeerperiode.

Ofschoon diverse energiebedrijven spreken van een 'mooi begin', zien zij ook belemmeringen. Zo zijn er lange wachttijden voor de levering van windturbines.

Een woordvoerder van energiebedrijf Eneco schat de wachttijd voor de levering van een windturbine op twee tot drie jaar. 'Als de windturbines in 2010 worden besteld, dan heb je ze in 2013 pas binnen. En dan moet het bouwen nog beginnen.'

Vestas, 's werelds grootste bouwer van windturbines, bevestigt de lange levertijd. Een woordvoerder van het Deense concern geeft aan dat de levertijd zelfs nog iets langer is. 'Vanaf het eerste telefoontje van de opdrachtgever en afhankelijk van het soort windturbine, schat ik de levertijd bij Vestas momenteel op drie tot vijf jaar.'

De Eneco-woordvoerder wijst daarnaast op het beperkt aantal schepen dat beschikbaar is om windturbineparken op zee, zogeheten offshore-windparken, te bouwen. 'Zelfs het weer speelt een rol, want alleen met de juiste weersomstandigheden kan er op zee gebouwd worden. Dat is de grootste onzekerheidsfactor.'

Op dit moment lopen de aanvragen voor de benodigde vergunningen. Volgens het ministerie van Economische Zaken hebben verschillende bedrijven de vergunning inmiddels binnen. Anderen zitten nog midden in de procedure. Deze procedure wordt geregeld door het ministerie van Verkeer en Waterstaat. De bedrijven die een vergunning hebben ontvangen, hebben recht op subsidie van de overheid en mogen eind dit jaar deelnemen aan een aanbestedingsprocedure.

Het ministerie van economische zaken verwacht dat de extra 500 megawatt in dezelfde aanbestedingsprocedure plaats gaat vinden als de al geplande tender voor 450 megawatt.

Energiebedrijf Essent zegt nog te weinig informatie te hebben om concrete uitspraken te doen over de verhoogde doelstelling van het kabinet. 'Ik hoop niet dat dit ten koste gaat van andere investeringen in duurzame energie zoals biomassa', aldus een woordvoerder. Essent opende vorig jaar Windpark Westereems met een vermogen van 156 megawatt.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

woensdag 25 maart 2009

Koerswinst banken kort leven beschoren

Ondanks reddingsplan blijven winsten banksector onder druk staan, aldus Bank of America-econoom

Amsterdam
Bankaandelen zijn de laatste weken omhoog gespoten. Beleggers met een goed gevoel voor timing en die bovendien het lef hadden om op het diepste punt deze aandelen te kopen, hebben flinke rendementen gemaakt. Volgens econoom Richard Bernstein van Bank of America wordt het nu tijd om winst te nemen.

Ook op de beurs van Amsterdam zijn bankaandelen hard gestegen vanaf de dieptepunten die eerder deze maand werden bereikt. Neem bijvoorbeeld ING. Het aandeel noteerde begin deze maand een laagste koers ooit van van euro 2,50, maar het aandeel sloot maandag boven de euro 5. Gisteren leverde ING weer 6,8% in op euro 4,74. Aegon stond enkele weken geleden onder euro 2. Maandag sloot het aandeel op euro 3,50. Gisteren noteerde het aandeel van de verzekeraar op euro 3,26, een verlies van 6,8%.

In de VS zijn de koersuitslagen nog groter. De Amerikaanse bank Citigroup stond enkele weken terug op een dieptepunt van $ 0,97, maandag sloot het aandeel boven $ 3. Sectorgenoot Bank of America bereikte deze maand een laagste niveau van $ 2,53, om in koers te verdrievoudigen. Maandag sloot het aandeel op $ 7,80. JP Morgan stond drie weken terug op een 'all time low' van $ 14,96. Het aandeel verdubbelde bijna in prijs. Maandag moest $ 28,86 worden betaald.

Na deze forse koerswinsten wordt het tijd om winst te nemen op de banksector, stelt topeconoom Richard Bernstein van Bank of America deze week in een rapport. Volgens Bernstein, die gisteren zijn vertrek bij Bank of America aankondigde, gaat het plan van de Amerikaanse minister van financiën Geithner er niet voor zorgen dat de winsten van banken op peil blijven. Die blijven de komende jaren onder druk staan, ondanks de positieve geluiden die diverse banken de afgelopen weken lieten horen. Gisteren spraken Deutsche Bank en Credit Suisse van een goede start van het jaar.

De overheid zou consolidatie in de bankensector moeten stimuleren en niet kunstmatig in de markt voor 'giftige leningen' bemiddelen. Hierdoor stellen banken dit consolidatieproces alleen maar verder uit, aldus de econoom.

Het reddingsplan van Geithner is namelijk gebaseerd op de aanname dat er momenteel geen markt is voor giftige leningen. Deze aanname is niet correct, zegt Bernstein. De markt voor zogeheten 'toxic assets' is er wel, maar het probleem is dat de bied- en laatprijzen zover uit elkaar liggen - in jargon de spread genoemd - dat er niet wordt gehandeld.

Met het plan van Geithner springt de Amerikaanse overheid nu in dit gat. In plaats van banken te dwingen besmette leningen tegen de huidige biedprijs te verkopen, kunnen private beleggers deze leningen dankzij financiering van de overheid met flinke korting kopen. Tegelijkertijd kunnen banken tegen kunstmatig verhoogde prijzen hun giftige leningen van de hand doen.

Bernstein spreekt dan ook van een Japanse oplossing, zoals aan het eind van de jaren tachtig en begin jaren negentig: houd de huidige kredietfaciliteiten in stand en hoop vervolgens dat de economie richting deze faciliteit groeit. Bernstein wijst erop dat de geschiedenis leert dat deze aanpak niet werkt.

Macro-econoom Nick Kounis van Fortis deelt de mening van Bernstein niet. Volgens hem is een vergelijking met Japan oneerlijk. 'De Amerikaanse overheid grijpt nu vele malen sneller in dan Japan destijds deed. In Japan duurde het jaren voordat er belangrijke stappen werden genomen.' Bovendien heeft de Amerikaanse overheid niet veel keuze. Kounis: 'Een andere optie is nationalisatie van de banken om vervolgens deze toxic assets van de balans te halen. Gezien de cultuur van de Amerikanen is dit niet realistisch en is nationalisatie het laatste middel waartoe ze overgaan.'

Daarnaast wijst Kounis erop dat het overgrote deel van de kredietfaciliteiten waar Bernstein het over heeft, niet bestemd waren voor de reële economie. 'Er werden andere financiële producten mee gefinancierd. Dit was een soort schaduweconomie.'

Ook kan hij zich niet vinden in de stelling dat de toxic assets nu op de goede wijze zijn geprijsd. 'In vele gevallen zijn ze juist fors ondergewaardeerd. Sommige prijzen zijn gebaseerd op hele pessimistische aannames en komen niet in de buurt van de realiteit.' Kounis noemt het plan van Geithner 'een goed compromis, gegeven de situatie waarin we momenteel zitten'.

Kounis geeft als macro-econoom geen beleggingsadviezen en wilde daarom niet zeggen of beleggers nu winst moeten nemen. Gisteren kreeg Bernstein vooralsnog het gelijk aan zijn zijde en sloten bankaandelen flink lager.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

zaterdag 21 maart 2009

Browseroorlog

Voor internetters van het eerste uur zal de naam Netscape nostalgische herinneringen oproepen. De Netscape Navigator was de eerste populaire browser om over het internet te surfen. Netscape had geen concurrentie en dankzij de snelle opkomst van het internet groeide het in het midden van de jaren negentig als kool.

Softwarebedrijf Microsoft vond Netscape een bedreiging voor zijn besturingssysteem Windows en besloot de Internet Explorer (IE) voortaan gratis te leveren bij de aankoop van Windows. Het was een zet waarover Microsoft tot op de dag van vandaag nog ruziet met de Europese Commissie.

De browseroorlog was begonnen, al konden de eerste versies van IE nog nauwelijks op tegen Netscape. Vijf versies verder, vierde Microsoft rond de eeuwwisseling de overwinning: Netscape was bijna geheel uit de markt gedrukt. In 1999 werd Netscape Communications Corporation overgenomen door AOL. Bij gebrek aan belangstelling trok het Amerikaanse internetbedrijf vorig jaar definitief de stekker uit de ondersteunende diensten voor Netscape.

Tijden veranderen, deze keer echter in het nadeel van Microsoft. Er wordt hard geknaagd aan de alleenheerschappij van IE, waarvan het marktaandeel iedere maand verder afkalft. In de tweede helft van vorig jaar daalde het marktaandeel voor het eerst in jaren onder de 70%.

Het is een trend die verder lijkt door te zetten. Volgens cijfers van Net Applications had IE in februari een marktaandeel van 67%, tegen 22% voor Firefox. Vooral de groei van het niet-beursgenoteerde en geen winst beogende Firefox is opvallend, omdat het programma niet in combinatie met een besturingsprogramma wordt verkocht. Apple's Safari kende een marktaandeel van 8% en Google's Chrome, dat vorig jaar werd gelanceerd in een tegenaanval op Microsoft, sluit de rij met een marktaandeel van 1%. Ter vergelijking: in februari 2008 bedroeg het marktaandeel van IE nog 75%, tegen 17% voor Firefox en 6% voor Safari.

Om de daling een halt toe te roepen, lanceerde Microsoft donderdag alweer de achtste versie van IE. Volgens Microsoft is de nieuwe software nog veiliger en nog sneller. Daarnaast is het te gebruiken op het nieuwe besturingssysteem Windows 7, de opvolger van Vista, waarvan de lancering voor het eind van het jaar wordt verwacht.

Of de nieuwe IE marktaandeel kan terugwinnen is twijfelachtig, want de concurrentie zit allesbehalve stil. Firefox groeit met name door de groep consumenten die zich afzet tegen Microsoft's monopolie. Google is er alles aan gelegen om Chrome te laten slagen, terwijl het aantal gebruikers van Safari toeneemt.

De grote winnaar in deze browseroorlog is de consument. Die kan na jaren weer een keuze maken. Daardoor wint niet de grootste, maar de beste.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

Olie en goud duurder door lagere dollar

Beleggers vluchten in grondstoffen om zich in te dekken tegen inflatie en daling Amerikaanse munt

Amsterdam
Olie en goud kenden een ijzersterke week. De oplopende prijzen hadden echter weinig te maken met een fundamentele vraag. Er was veeleer sprake van een vlucht. Beleggers dekten zich massaal in tegen een daling van de Amerikaanse dollar.

De dollar kreeg woensdag en donderdag forse tikken nadat het Amerikaanse stelsel van centrale banken, de 'Fed', aankondigde binnen zes maanden voor $ 300 mrd aan langlopende staatsobligaties in de markt te kopen. Daarnaast zei de Fed de opkoop van hypotheekobligaties van Fannie Mae en Freddie Mac met $ 750 mrd tot $ 1250 mrd op te voeren. De Dollar Index, die de waarde van de Amerikaanse munt meet ten opzichte van een mandje van de belangrijkste valuta's, kende de slechtste week sinds september 1985. Tegenover de euro kende de dollar zelfs de slechtste week ooit.

Door de verzwakte dollar steeg bijna elke grondstof deze week in prijs. De Reuters/Jefferies CRB-Index, een graadmeter van 19 verschillende grondstoffen, klom donderdag met 5,3% naar 225,3 punten. Het was de grootste dagwinst sinds 31 december vorig jaar. Ten opzichte van het laagste punt in zes jaar, dat op 24 februari op de borden werd gezet, werd een winst geboekt van 13%.

De meest in het oog springende bewegingen waren te vinden bij olie en goud. Woensdag noteerde de goudprijs tot aan de aankondiging van de Fed rond de $ 880 per ounce. Nadat de Fed aangaf de geldpers verder aan te zwengelen, schoot de prijs in enkele minuten met $ 50 per ounce omhoog. Donderdag liep de prijs met nog eens $ 25 op naar $ 955. Vrijdag kwam de goudprijs nauwelijks in beweging. Vorig jaar maart noteerde goud een record van $ 1032.

Voor het grootste deel van dit jaar lieten goud en de dollar niet de traditionele tegengestelde beweging zien. Beleggers kochten zowel goud als dollars, om zich in te dekken tegen de financiële crisis. Maar de maatregelen van de Fed zorgden ervoor dat beleggers massaal de dollar lieten vallen en hun toevlucht zochten tot goud.

'Goud laat opnieuw zien dat het tegengesteld beweegt aan de dollar', aldus een handelaar bij Shanghai Tonglian Futures tegenover persbureau Bloomberg. 'Zo lang de dollar in een neerwaartse trend blijft bewegen, zal de goudprijs hogere regionen opzoeken.'

De olieprijs steeg deze week voor het eerst in drie maanden tot boven de $ 50. De grootste winst werd donderdag geboekt, toen het zwarte goud in een handelssessie met 7,2% opliep naar $ 51,61. Ook de olieprijs steeg niet op een toenemende vraag, want de olievoorraden nemen nog steeds toe. De olievoorraad in de Verenigde Staten staat op het hoogste niveau in twee jaar.

Het Amerikaanse ministerie van Energie liet woensdag weten dat de olievoorraad in de voorgaande week met 1,94 miljoen vaten is gestegen naar 353,3 miljoen. De olieconsumptie daalde in de VS met 0,6% naar 18,8 miljoen vaten per dag. Over de afgelopen vier weken bedroeg de olieconsumptie gemiddeld 19,1 miljoen vaten per dag, een daling van 3,2% ten opzichte van een jaar eerder.

De opgelopen olieprijs zou sommige leden van de Organisatie van Olie-Exporterende Landen (Opec) ertoe kunnen verleiden om meer olie de markt in te pompen, voordat de opgelopen olievoorraden zijn weggewerkt, stelt het Zwitserse consultants-bureau PetroMatrix. 'De huidige rally kan een nachtmerrie voor de Opec worden', stelt Olivier Jakob van PetroMatrix. 'Doordat sommige landen toch extra olie in de markt zetten, lopen de voorraden verder op waardoor de prijs in een later stadium weer gaat dalen.'

Toch denkt Jakop dat het te vroeg is om te speculeren op een daling van de olieprijs, omdat beleggers nu wegens een zwakke dollar in olie vluchten.

De Opec besloot begin deze week de olieproductie te handhaven. Maar diverse analisten verwachten dat het oliekartel later dit jaar toch de productie verlaagt wegens de sterk gedaalde vraag als gevolg van de wereldwijde economische neergang.

Olie-analisten zijn verdeeld over de ontwikkeling van de olieprijs. Van 33 door Bloomberg gepeilde analisten denken er 17 dat de prijs volgende week weer zal dalen, omdat de olievoorraad verder oploopt. Twaalf analisten rekenen op een stijging, vier op een stabiele olieprijs.

'Ik vind dat de aandelenmarkten er fragiel uitzien', aldus een Australische oliehandelaar. 'Er zijn maar een of twee negatieve berichten nodig om het sentiment weer te laten keren, waardoor beleggers weer winst nemen op de rally van de afgelopen twee weken. Die correctie zullen we dan ook terugzien in de olieprijs.'

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

donderdag 19 maart 2009

Dividendrendement overtroeft staatsrente

Dividendrendementen zijn historisch hoog, zelfs hoger dan de rente op staatsobligaties. Doorgaans is dit omgekeerd. Blijft dividend superieur aan rente?

Amsterdam
Dividend is traditioneel vooral interessant voor zogeheten 'weduwen en wezen'. Daarmee worden beleggers bedoeld die een constante inkomstenstroom uit hun beleggingen willen ontvangen. Maar nu de aandelenkoersen zijn gekelderd, is de dividendstroom relatief zo hoog dat ook de meer speculatieve beleggers - die normaal op koerswinsten jagen - worden aangetrokken.

De winsten van bedrijven kunnen fluctueren, maar de dividenden blijven doorgaans redelijk stabiel, zegt fondsmanager Thomas Schüssler van DWS Top Dividende, een beleggingsfonds van Deutsche Bank. 'Wanneer de winst daalt, wordt ter compensatie vaak een groter deel van de winst uitgekeerd aan de aandeelhouders. Het dividend schommelt daardoor minder. Dat is aantrekkelijk in vergelijking met staatsobligaties.'

Het verhaal van het stabiele dividend gaat niet altijd op. Zo zijn er bedrijven die een vast percentage van de nettowinst uitkeren als dividend. Als de winst daalt, zakt het dividend mee. Daardoor zijn er diverse bedrijven die het dividend hebben verlaagd of de uitkering zelfs helemaal hebben geschrapt. Vooral banken hebben het mes in hun dividend gezet, terwijl uitkeringen uit deze sector ooit juist een zekerheid waren. 'Komende jaren hoeven we van deze sector geen dividend te verwachten', zegt Jorik van den Bos, beheerder van het Orange Global High Dividend Fund van Kempen & Co.

Van den Bos zegt dat het dividendrendement op Europese aandelen in zijn fonds nu circa 6% is en wereldwijd zo'n 7%. Ter vergelijking: de tienjarige Nederlandse rente stond gisteren op 3,9%. Van de Europese bedrijven waarin het fonds van Van den Bos belegt, heeft inmiddels zo'n 80% zijn dividend bekendgemaakt. Daarvan heeft 35% het dividend verlaagd, maar ongeveer de helft heeft het dividend juist verhoogd. Hij geeft het Zwitserse Novartis en mijnbouwer BHP Billiton als voorbeelden. Van den Bos: 'Met name bedrijven met weinig, of geen schulden verhogen het dividend.'

Overigens zijn lage schulden geen garantie voor hogere dividenden. Zo kent post- en expresconcern TNT een relatief lage schuldenlast, maar het bedrijf verlaagde desondanks het dividend. 'Dit was voor velen in de markt een verrassing', zegt Van den Bos.

De cruciale vraag blijft: tot hoe laag zakken de winsten en wat blijft er van het dividend over? 'Zonder winst is er doorgaans weinig uit te keren. In een normale recessie dalen de bedrijfswinsten met 20% tot 30%. Nu zijn die gehalveerd.' Het is volgens hem logisch dat bepaalde bedrijven hun dividend aanpassen. 'Van cyclische bedrijven in de autosector en van financiële waarden ligt het voor de hand dat ze het dividend passeren of verlagen. Het gebrek aan zicht op de toekomst is het probleem.'

Randstad is een goed voorbeeld. Het uitzendconcern schrapte enkele weken geleden het dividend over 2008, waarna het aandeel in een vrije val raakte. De koersval komt deels doordat veel portefeuillebeheerders niet mogen beleggen in fondsen die geen dividend uitkeren.

Ook zijn er manieren om uitbetaling van dividend in contanten te vermijden. Zo handhaafde maritiem concern SBM Offshore zijn dividend, maar keert het nu de helft uit in contanten en de andere helft in stockdividend. Nadeel: het aantal uitstaande aandelen wordt groter, met verwatering als gevolg.

Simon Goodfellow, hoofd Europese aandelen bij ING Wholesale Banking, wijst op de Eurostoxx dividend futures. Deze geeft aan hoe de markt denkt over de ontwikkeling van het uit te keren dividend.

De Eurostoxx dividend-future geeft momenteel een daling van de dividenden aan van 31% in 2009 en 48% in 2010. Dit zou betekenen dat het dividendrendement dit jaar uitkomt op ongeveer 5,5%. Maar het beeld voor 2010 ziet er minder rooskleurig uit. Volgens deze future dalen de dividendrendementen van beursbedrijven in 2010 naar 2,9%. Dat is lager dan de rentevergoeding op tienjarig Nederlands schatkistpapier.

Toch ziet Goodfellow het niet zo somber in als de futures doen vermoeden. Hij gaat er in zijn 'worstcasescenario' van uit dat de banken ook in 2010 geen dividend uitkeren. Daarentegen zijn de winstuitkeringen van de fondsen in de Eurostoxx 50 voor meer dan de helft in handen van drie sectoren: olie, telecom en de nutssector. Dit zijn juist de sectoren waarvan Goodfellow verwacht dat het dividend gehandhaafd wordt. Van den Bos van Kempen voegt hieraan nog de farmasector toe.

Ook hij twijfelt aan de indicatie die deze future afgeeft. Van den Bos: 'We kijken er wel naar, maar er wordt wel een heel somber scenario ingeprijsd.'

Bovendien wordt dit instrument nauwelijks gebruikt door dividendbeleggers, maar wel door optiehandelaren, legt hij uit. 'Door de future te verkopen, kunnen ze een deel van het dividendrisico afdekken.'

Ofschoon dividenden historisch hoog zijn, houdt ook Van den Bos een slag om de arm: 'Voor een duidelijk beeld is het toch even wachten op het dividendseizoen.'

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

vrijdag 13 maart 2009

Goldrush

Het is een gulden regel: in tijden van crisis is goud een veilige haven. Dat de prijs van het gele edelmetaal gaat stijgen is een consensus die momenteel door het overgrote deel van de markt wordt gedeeld.

Die consensus is echter zo overheersend dat analist Richard Bernstein van Merrill Lynch juist daarom voor de korte termijn risico's ziet voor de ontwikkeling van de goudprijs. De huidige waardering heeft volgens Bernstein weinig te maken met de fundamentele waardering van goud, maar is vooral gebaseerd op speculatie.

Bernstein geeft daar een aantal voorbeelden van. Zo is de toestroom van geld richting zogeheten exchange traded funds (ETF) - waarmee beleggers in goud kunnen handelen - dit jaar hard gestegen. De SDPR Gold Trust, de meest populaire ETF in goud, zag sinds de start van dit jaar het aantal uitstaande aandelen met 33% stijgen. Dat is ver boven het historisch gemiddelde.

Managers van beleggingsfondsen zijn dit jaar eveneens in goud gestapt. Beheerders van smallcap-fondsen hebben het aandeel goud in de portefeuille verhoogd naar circa 2%, tegen bijna nul gedurende 2008. Maar ook de beheerders van long-only fondsen - die normaal gesproken aandelen oppikken op basis van de fundamenten van een bedrijf - kijken nu naar de macro-economische situatie en kopen goud.

Ook hedgefondsen zitten 'long' in het edelmetaal. Volgens berekeningen van Merrill Lynch houden grote speculanten voor circa $ 16 mrd in goud aan. Dat is meer dan in de paniekweken na de val van zakenbank Bear Stearns in maart vorig jaar.

De dalende inflatie heeft in eerste instantie een negatief effect op de goudprijs. Beleggers kopen immers goud om zich zo af te dekken tegen geldontwaarding.

Maar de historie leert dat ook in tijden van deflatie beleggers in goud vluchten. De achterliggende gedachte is dat goud zijn waarde behoudt, terwijl andere prijzen dalen. Het is dus interessant om te zien wat de prijs gaat doen, als de inflatie verder afneemt.

Ondanks de risico's, zijn er ook kansen voor de langere termijn. Goud presteert het slechtst in tijden van vrede, welvaart en prijsstabiliteit zoals in de jaren '90 het geval was.

Door de economische crisis zijn landen vaker geneigd tot protectionistische maatregelen. Deze leiden vaak tot politieke spanningen en dit is doorgaans weer goed voor de goudprijs.

Een dip in de goudprijs acht Bernstein de komende weken goed mogelijk. Toch zet de analist zijn prijsdoel voor de komende drie jaar op $ 1500 per ounce, tegen $ 925 nu. Om dat rendement op de aandelenbeurs te evenaren, zou de AEX-index binnen drie jaar tot 450 punten moeten stijgen. Op dit moment is dat voor velen nog een onwaarschijnlijk scenario.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

donderdag 12 maart 2009

Whitney waarschuwt

Na de 'crunch' in de markt voor hypotheekkredieten, dient de volgende kredietcrisis zich alweer aan. Nu zijn de creditcardleningen aan de beurt, zegt analist Meredith Whitney.

De waarschuwende woorden van Whitney worden uiterst serieus genomen. Zij was eind oktober 2007 de eerste en enige bankanalist die zei dat er voor miljarden aan afschrijvingen op handen waren voor de Amerikaanse bank Citigroup.

Grote zakenbanken maakten destijds gehakt van haar voorspelling. Whitney was een doemdenker en haar voorspellingen zwaar overdreven. Inmiddels weet iedereen wel beter.

Niet voor het eerst wijst Whitney op een klap in de markt van creditcards. Vorig jaar schreef ze een rapport waarin ze waarschuwde voor toenemende wanbetalingen op creditcards.

Nog geen zes maanden geleden verwachtte ze dat voor minstens $ 2000 mrd aan kredietfaciliteit eind 2010 uit het systeem is gewist. Maar, zegt zij nu: dat scenario was te optimistisch. Alleen al in het vierde kwartaal van 2008 werd het kredietplafond met $ 500 mrd verlaagd. In een artikel in de Wall Street Journal zegt zij nu te rekenen op een daling van de kredietlimiet met $ 2000 mrd dit jaar. In 2010 zal de daling al $ 2700 mrd zijn. Daarmee zou zo'n 57% van de huidige $ 5000 mrd aan faciliteiten zijn verdwenen.

Het grootste deel van de Amerikanen zit nog lang niet aan zijn kredietplafond. Eind 2008 was 17% van dit krediet opgenomen. Door de slechte economische omstandigheden loopt dit percentage echter snel op.

De kredieten zijn de afgelopen jaren verstrekt op basis van zogeheten 'FICO-cijfers', een soort BKR-systeem. Maar die cijfers waren onbetrouwbaar en gaven een te optimistisch beeld. Bovendien zijn de leningen verstrekt in een periode waarin het werkloosheidspercentage in de VS nog onder de 6% lag. Dit is de afgelopen maanden snel opgelopen naar 8,1%. Hierdoor komen steeds meer consumenten in de financiële problemen.

De afgelopen 15 tot 20 jaar is de Amerikaanse consument zo aan zijn creditcard gehecht geraakt dat hij niet meer zonder kan. Van de Amerikanen schuift 90% jaarlijks zijn creditcardschulden door, 45% doet dit maandelijks. Mochten de creditcardmaatschappijen de leeneisen verhogen, dan krijgt het toch al aangetaste consumentenvertrouwen weer een tik.

De afgelopen 15 jaar is te makkelijk is geleend. Hier komt verandering in en dat is niet te voorkomen. Maar dat consumenten met een goede staat van dienst de toegang tot krediet wordt ontzegd, is wel te voorkomen. Het is daarom tijd voor collectieve actie, want nog altijd zijn de consumentenbestedingen goed voor tweederde van de economie, zegt Whitney.

De waarschuwingen van Whitney worden ditmaal vast ter harte genomen. Rest de vraag of haar advies ook wordt opgevolgd.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

woensdag 11 maart 2009

Treasuries overspoelen kapitaalmarkt

Marktkenners zijn verdeeld over het effect van enorme toevoer aan nieuwe Amerikaanse staatsleningen

Amsterdam
Beleggers kijken met gemengde gevoelens naar de enorme hoeveelheid Amerikaanse treasuries die dit jaar in de markt worden gezet. De meningen zijn verdeeld over de invloed invloed van deze grote aantallen nieuwe staatsleningen op de obligatiekoersen. Sommige marktkenners spreken van een basis voor hogere inflatie, anderen zien dit gevaar juist helemaal niet.

Om het enorme overheidsbudget en de stimuleringsplannen van de regering van president Barack Obama te kunnen betalen, is de Amerikaanse overheid niet alleen afhankelijk van de stroom aan belastinginkomsten. Een flink deel van deze plannen wordt gefinancierd met de verkoop van grote hoeveelheden staatsobligaties.

Beleggersgoeroe Jim Rogers zei maandag dat de Amerikaanse overheid 'belachelijke bedragen leent' die de rentevergoedingen op de treasuries zeker gaan stuwen. Een andere bekende naam in de beleggerswereld, Warren Buffett, zei maandag op zakenzender CNBC dat de pogingen die nu worden gedaan om de economie te stimuleren voor een inflatie kan zorgen die vergelijkbaar is met die van de jaren zeventig. Marc Faber, de uitgever van het in beleggerskringen bekende 'Gloom, Boom and Doom Report', denkt ook dat de inflatie zal oplopen. Gezien de slechte economische toestand zal het volgens Faber lastig zijn voor de Federal Reserve om die inflatie te bestrijden met een hogere basisrente. Zo'n renteverhoging zou een pril herstel van de economie weer in de kiem smoren.

Dinsdag werd voor een recordbedrag van $ 34 mrd aan driejarige treasuries geveild. Vandaag volgt een veiling van tienjarig staatspapier voor een bedrag van $ 18 mrd, morgen staat een veiling van $ 11 mrd gepland voor treasuries met een looptijd van dertig jaar. Vorige week haalde de Amerikaanse overheid $ 90 mrd uit de markt met het plaatsen van diverse soorten obligaties. Gisteren bedroeg het rendement op de driejarige treasury 1,39%.

Het veilingschema is overvol. Waar normaal ieder kwartaal driejarige staatsleningen worden geveild, staan er nu iedere maand veilingen op het programma. 'De kalender zit dusdanig vol dat er iedere maand zes veilingen zijn in zes verschillende obligatiesoorten', aldus Suvrat Prakash, obligatiestrateeg van BNP Paribas. 'Dit drukt zwaar op de obligatiemarkt', stelt Prakash. BNP Paribas is een van de 16 zogeheten 'primary dealers' die rechtstreeks met de Federal Reserve handelt en wordt geacht mee te bieden in de veiling.

Dave Chappell, obligatiestrateeg bij vermogensbeheerder Threadneedle schat dat de Amerikaanse overheid dit jaar voor een recordbedrag van netto $ 1700 mrd tot $ 2000 mrd aan staatsleningen op de markt zal plaatsen. Hij rekent echter niet op hogere rentevergoedingen. 'Ik verwacht eerder deflatie dan inflatie', zegt Chappell. Hij heeft daarvoor enkele redenen. Zo ziet Chappell nog steeds geen einde komen aan de daling van de Amerikaanse huizenprijzen. Maar ook de snelle afname van het aantal banen in de VS drukt de inflatie. Chappell: 'Door die sterke stijging van de werkloosheid, zal de neerwaartse druk op de lonen toenemen.'

De strateeg van Threadneedle denkt bovendien dat de Fed waakzaam blijft ten aanzien van een mogelijk oplopende rente. 'De Fed zal er alles aan doen om de rente laag te houden door zelf treasuries op te blijven kopen. Een hoge rente in deze economie is desastreus voor de economie van de VS, maar ook voor de rest van de wereld.'

Er zijn echter economen die verwachten dat de economie nog dit jaar herstel laat zien. 'De rentevergoedingen gaan oplopen', stelt Yasutoshi Nagai, econoom van Daiwa Securities. 'De stimuleringspakketten zullen effectief zijn en de economie zal zich in de tweede helft van dit jaar herstellen.' Nagai verwacht dat de renteopslag op de tienjarige op zal lopen naar 3,7%. In december bereikte de rente op een tienjarige treasury een dieptepunt van 2,04%. Gisteren steeg het rendement naar 2,96%.

Chappell is het grondig oneens met Nagai. 'Ik zou het graag willen geloven, maar dat pakket is niet groot genoeg om de economie weer op gang te helpen. Ik denk niet dat de economie de bodem heeft bereikt, al verwacht ik wel dat de cijfers over het derde en vierde kwartaal niet zo negatief zullen zijn als we de afgelopen kwartalen hebben gezien.' Chappell denkt dat de renteopslag op de dertigjarige treasury dit jaar zal dalen naar 2,5%.

Dinsdag liep het rendement op de dertigjarige met 11 basispunten op naar 3,68%. Door de oplopende aandelenmarkten waren obligaties uit de gratie. Het rendement op een obligatie beweegt omgekeerd aan de koers.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

dinsdag 10 maart 2009

Binck voelt crisis nauwelijks

Ondanks malaise aandelenmarkten stijgt het aantal transacties en rekeninghouders

Amsterdam
Internetbroker BinckBank heeft vorig jaar ondanks de malaise op de aandelenmarkten 37% meer klanten aan zich weten te binden. Ook bleven de klanten van Binck actief handelen op de beurzen.

Door de sterke aanwas van het totale aantal rekeningen heeft de bank de doelstelling van 200.000 Nederlandse beleggingsrekeningen voor de middellange termijn verhoogd naar 275.000. In Nederland heeft de interbroker nu al bijna 195.000 rekeninghouders.

'Vooral in het vierde kwartaal heeft een grote groep nieuwe cliënten een rekening bij ons geopend', aldus bestuursvoorzitter Thierry Schaap van BinckBank.

Ook in België zag de internetbank het aantal nieuwe klanten flink toenemen: met 64% tot 22.000. In Frankrijk, waar BinckBank vorig jaar begon, verwelkomde de bank ruim 3000 klanten.

De bank had eind vorig jaar 284.000 rekeninghouders, waarmee het totaal met 37% is toegenomen. Over de eerste twee maanden van dit jaar wist Binck nog eens ruim 10.500 nieuwe klanten aan zich te binden.

Het aantal transacties nam in 2008 met 7% toe tot 6,8 miljoen. Schaap zegt dat zijn klanten nauwelijks minder zijn gaan handelen door de dalende aandelenmarkten. 'Een grote groep beleggers is nog steeds heel actief en handelt op dezelfde wijze als de professionals. Zij maken gebruik van alle instrumenten die de markt biedt', aldus Schaap. De bestuursvoorzitter geeft aan dat deze groep actieve beleggers goed is voor zo'n 40% van de transacties.

Vervolgens is er een groep beleggers die aandelen koopt en deze aanhoudt. Schaap: 'Daarvan is het verlies zo groot, dat een deel van deze beleggers nu even niets meer doet.' Ten slotte zijn er beleggers die door de alsmaar dalende koersen de handdoek in de ring hebben gegooid. Maar dat is volgens Schaap 'een verwaarloosbaar aantal'.

BinckBank zag door de dalende aandelenkoersen wel de commissie-inkomsten, de belangrijkste bron van inkomsten, teruglopen. Binck ontvangt over iedere transactie een commissie van 6 basispunten. Doordat de koersen zo hard zijn gedaald zijn de transacties van beleggers kleiner. Binck hoopt dat deze weer aantrekken als de beurzen weer de weg omhoog inzetten. Over 2008 haalde Binck euro101,1 mln aan provisiebaten binnen, tegen euro 110,9 mln een jaar eerder.

'De cijfers van Binck zijn over de gehele lijn super', zegt analist Thijs Berkelder van zakenbank Petercam. 'Het is erg verrassend dat in het vierde kwartaal beleggers nog zo veel hebben gehandeld. Daarnaast is de klantengroei hard doorgegaan.'

Berkelder is benieuwd of BinckBank zijn rentemarges die volgens de analist nu op een mooi niveau staat, op peil weet te houden. 'Het is in de huidige spaarmarkt voor private partijen als Binck erg lastig om daar geld op te verdienen.' Volgens de Petercam-analist wordt de markt 'verstoord' door spelers als Fortis en ABN Amro die nu in overheidshanden zijn.

De rentebaten van Binck kwamen in 2008 uit op euro 40,6 mln, een lichte daling in vergelijking met de euro 41, 4 mln in 2007.

BinckBank

Cijfers 2008

  • euro 64,1 mln

nettowinst daalt 3%

  • euro 68,6 mln

nettowinst gecorrigeerd voor eenmalige posten stijgt 13%

  • 284.000

rekeninghouders in totaal, een stijging van 37%

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

zaterdag 7 maart 2009

Dramatisch banencijfer VS geeft vertrouwen belegger nieuwe klap

Amsterdamse AEX-index sluit voor het eerst sinds juli 1995 onder de 200 punten

Amsterdam
De slechtste werkgelegenheidscijfers uit de VS in 25 jaar, een dreigende nationalisatie voor banken en gedwongen opschoning van aandelenportefeuilles gaven vrijdag het vertrouwen van beleggers een nieuwe deuk.

De AEX-index dook onder de 200 puntengrens om te sluiten op 199,5 punten, een stand die niet meer op de borden heeft gestaan sinds 6 juli 1995.

Afgelopen week verloor de Amsterdamse AEX-index 9,2%. Sinds het begin van dit jaar is het verlies inmiddels opgelopen tot 18,8%. Vorig jaar verloren aandelen al meer dan de helft van hun waarde.

'Er wordt steeds meer getwijfeld aan een herstel van de economie in de tweede helft van dit jaar', zegt Pieter Wind van ING Investment Management. 'In oktober en november prijsden de markten al een recessie in. Nu schuift het op richting een depressiescenario.'

'Ik denk dat de crisis nog lang niet ten einde is', zei vrijdag centralebankpresident Nout Wellink van De Nederlandsche Bank in een toespraak in Amsterdam. 'De huidige financiële crisis lijkt op een griepepidemie', aldus Wellink. Die zijn volgens hem lastig te bestrijden. 'Soms is de enige optie om de epidemie te laten uitrazen en de schade te beperken.'

Wereldwijd lijkt vooral de koersdaling van banken en verzekeraars onstuitbaar. Het aandeel ING verloor deze week in Amsterdam bijna 32% en kost nu euro 2,50. Twee jaar geleden was dat nog euro 34. Verzekeraar Aegon leverde in een week bijna een derde van zijn waarde in en staat nu op euro 1,94. SNS Reaal sloot op de laagste stand ooit van euro 1,93, een verlies van 35% in een week.

De omzet op de beurs is laag, onder meer omdat de banken zelf nauwelijks handelen. Grote koersuitslagen zijn dan sneller een feit.

Vooral in de Verenigde Staten, waar Wall Street vrijdag na een korte eindspurt nog net in de plus wist te sluiten, zijn veel bankaandelen 'pennystocks' geworden. Een aandeel Citigroup noteert nu rond $ 1, tegen circa $ 55 twee jaar geleden. ING-er Pieter Wind: 'De Amerikaanse overheid roept heel hard dat ze de banken niet gaan nationaliseren, maar de markt zegt: dat zullen we nog wel eens zien.'

Een aandeel General Motors kost nu circa $ 1,50, dat is minder dan een Amerikaan aan de pomp betaalt voor een gallon (3,78 liter) benzine. Kantoorartikelenleverancier Office Depot noteert nu $ 0,73. Dat is minder dan de prijs van een doosje paperclips.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

Zelfs de 200 houdt niet

Beleggers moeten de gifbeker tot het einde leegdrinken. Deze week zakte de AEX door niveaus die door de markt als cruciaal worden gezien.

Het verhaal op de aandelenmarkten is even somber als eentonig. Wederom kende de beurzen een rampweek: psychologisch belangrijke grenzen sneuvelden als luciferhoutjes. Handelaren haalden in de week die vooraf ging nog opgelucht adem dat de AEX nipt boven de 218 punten wist te sluiten. Deze grens werd door veel marktpartijen gezien als een belangrijke niveau waar de beurs stand had moeten houden. Maar al op de eerste handelsdag van de week zakte de beurs met een forse klap door deze steun. Vrijdag zakte de AEX zelfs door de grens van 200 punten. Ook op Wall Street zakten diverse indices onder belangrijke niveaus. Zo daalde de Dow Jones-index onder de 7000 punten, de bredere samengestelde S&P500 dook onder de 700 en technologiebeurs Nasdaq zakte onder de grens van 1300 punten.

Het wantrouwen ten opzichte van banken neemt alleen maar toe en macro-economische cijfers die beleggers voor hun kiezen krijgen zijn niet te pruimen. Iedere herstelbeweging wordt gevolgd door nieuwe dalingen. Het vertrouwen is helemaal zoek. En waar het eindigt, niemand die er een zinnig woord over durft te zeggen.

AIG doet beurzen pijn
De beurzen werden maandag opgeschrikt door een megaverlies over het vierde kwartaal van $ 60 mrd bij verzekeraar AIG, het grootste verlies uit de Amerikaanse bedrijfsgeschiedenis. De overheid die al tientallen miljarden in het concern heeft gepompt, moest er opnieuw aan te pas komen met een steun van $ 30 mrd. De vrees is dat het niet bij deze steun blijft. De Britse bank HSBC maakte bekend met een aandelenemissie ruim euro 14 mrd op te willen halen.

Het gevolg was de zoveelste bloedrode dag voor de AEX-index met een verlies van 5%. Niet voor de eerste keer kregen Aegon en ING de hardste klappen te verwerken. Beide fondsen zijn hard op weg om een 'pennystock' te worden. ING verloor deze week 31,8% om te sluiten op een dieptepunt van euro 2,50, terwijl verzekeraar Aegon 32.8% inleverde op een slotstand van euro 1,94. Midkapper SNS Reaal kreeg ook rake klappen en verloor op weekbasis 35,2% en staat nu op euro 1,93. Een historisch dieptepunt. 'Het wantrouwen in de financiële fondsen neemt alleen maar toe en het woord nationalisatie komt met de dag dichterbij, met name voor ING', stelde een Amsterdamse handelaar.

Ahold sterk
Het enige lichtpuntje op een voor de rest inktzwarte beursdag, was Ahold. Het supermarktconcern kwam met goede resultaten voor de dag, maar wilde net als veel andere bedrijven geen verwachtingen uitspreken over de resultaten voor het lopende jaar. Maandag won Ahold 1,4%. Over de gehele week verloor het aandeel van de grootgrutter toch ruim 6%.

De handelsdag die dinsdag volgde vertoonde het zelfde koersverloop. Wederom deden beleggers aandelen van de hand en weer waren de financiële fondsen de gebeten hond. 'Er zijn heel weinig natuurlijke kopers. Geen pensioenfondsen en geen verzekeraars. Wel zijn er veel verkopers', zei handelaar Michel van der Stee van Van Lanschot Bankiers. 'Mogelijk spelen gedwongen verkopen een rol. Maar qua omzet is het niet heel spannend. Het is geen paniek op de beurzen.' Uiteindelijk sloot de AEX dinsdag 3% lager op 202,57 punten.

Woensdag volgde na een reeks van handelsdagen met verlies, eindelijk een hersteldag. De winst die de indices boekten was volgens handelaren voornamelijk toe te schrijven aan het afdekken van zogeheten short posities. Dat wil zeggen dat beleggers aandelen terugkopen die ze eerder hadden verkocht zonder ze te bezitten. Een van de manieren om geld te verdienen in een dalende beurs.

Angst voor macrocijfers
De herstelbeweging van woensdag werd donderdag weer geheel teniet gedaan en daalde de AEX met 5,2% verlies naar een nieuw dieptepunt van 200,58. Een slotstand die sinds juli 1995 niet meer op de borden heeft gestaan. Beleggers die toch al slecht gestemd waren schrokken van de scherpe neerwaartse bijstelling voor de verwachtingen voor de economie van de eurozone. Daarnaast waren beleggers bevreesd voor de Amerikaanse arbeidscijfers over de maand februari.

Vrijdag bleken die cijfers inderdaad slecht, maar ze waren wel volgens verwachting. Het banenverlies voor februari kwam uit op 651.000, terwijl de werkloosheid opliep tot 8,1%, het hoogste niveau in een kwart eeuw. Een tegenvaller was dat de cijfers over januari nog eens naar beneden werden bijgesteld. Wall Street opende circa 2% hoger, maar de koersen zakten snel weg en het Damrak volgde gedwee.

Met iedere daling moet verder terug in de tijd worden gekeken. Voor de jongere generatie handelaren komen standen in beeld die zij niet eerder hebben gezien. De AEX-index sloot de week af op 199,5 punten, een verlies van 9,2% in een week. Daarmee noteerde de Amsterdamse hoofdgraadmeter voor het eerst sinds 6 juli 1995 onder de grens van 200 punten.

Arnold Tankuş is redacteur van Het Financieele Dagblad. E-mail: tankus@fd.nl
© 2009 Het Financieele Dagblad

donderdag 5 maart 2009

Aftocht beleggers opkomende markten

Munten van exportgeörienteerde landen staan op historisch lage standen door wegvloeiend kapitaal

Amsterdam
De vlucht van beleggers naar de Amerikaanse dollar gaat niet alleen ten koste van de euro en de yen. Sinds het uitbreken van de kredietcrisis zitten valuta's van opkomende markten in zwaar weer. Diverse munten zijn de afgelopen maanden sterk gedaald en het einde lijkt voorlopig niet in zicht.

Zo verwachten analisten van de Franse bank BNP Paribas dat de Indiase rupee, die al op een historisch dieptepunt noteert, de komende maanden nog lagere regionen gaat opzoeken. De BNP-analist baseert zijn mening op de volatiliteitsmeter van de wisselverhouding van de roepie tegenover de Amerikaanse dollar. Deze indicator liep gisteren op naar 17%, het hoogste niveau in twee maanden tijd. Door de hoge volatiliteit prijzen optiehandelaren hoge premies in de optiekoersen. Met name calls die rekenen op een verdere stijging van de dollar, kennen momenteel een fikse premie.

De roepie bereikte dinsdag een dieptepunt van Rpe 52,185 tegenover één Amerikaanse dollar. De munt is daarmee dit jaar al 6% in waarde gedaald.

'De optiebeurs geeft negatieve signalen af voor de roepie', aldus valutastrateeg Thin Chin Loo van BNP. 'Buitenlandse beleggers trekken zich nog steeds terug van de Indiase aandelenmarkten en de neergaande spiraal van aandelenverkopen en zwakte in de roepie houdt aan', zegt de analiste tegenover Bloomberg.

Buitenlandse beleggingsfondsen verkochten dit jaar voor $ 1,72 mrd aan Indiase aandelen. Dit komt bovenop het bedrag van $ 13,3 mrd dat vorig jaar uit de aandelenmarkten van India werd getrokken, aldus cijfers van de Indiase beurswaakhond.

Niet alleen de Indiase roepie, maar ook andere Aziatische valuta's staan onder druk. In Maleisië wordt de ringgit verhandeld op het laagste niveau in drie jaar, terwijl in Singapore de lokale dollar op de laagste stand tegenover de Amerikaanse dollar staat in twee jaar.

'De exportgeörienteerde Aziatische economieën en hun valuta's blijven onder druk staan', stelt Hideki Hayashi, econoom van het Japanse Shinko Securities. 'Daarnaast zien we een negatieve impact van dalende aandelenkoersen en buitenlands kapitaal dat uit deze landen blijft vloeien.'

De handel in de Zuid-Koreaanse won is de laatste weken uitermate volatiel en zenuwachtig. Koreaanse beleggers rekenen op interventies van de centrale bank om de munt te ondersteunen.

Volgens lokale kranten heeft de Koreaanse overheid woensdag al ingegrepen op de valutamarkt. Zij schatten dat de overheid voor $ 700 mln tot $ 800 mln eigen valuta's heeft ingekocht. Desondanks kende de won een wispelturige sessie om lager te sluiten op Won 1551 voor één dollar. De won staat daarmee op het laagste punt tegenover de dollar in bijna elf jaar.

'Beleggers zijn bezorgd of het land zijn buitenlandse verplichtingen nog wel aankan', zegt een Aziatische valutahandelaar. 'Daarnaast piekeren ze over de staat van de liquiditeitsreserves en de vooruitzichten voor de economie. Dit alles bij elkaar opgeteld blijft de munt verzwakken.'

Het Koreaanse ministerie van financiën besloot vorige week dat vanaf april buitenlandse beleggers geen belasting meer hoeven te betalen over rentebetalingen en koerswinsten op staatsobligaties. De maatregel lijkt zijn vruchten af te werpen, want volgens ING keren buitenlandse beleggers terug in staatsobligaties. Dat vermindert het tekort aan dollars.

In Rusland, waar de roebel de forse klappen heeft gekregen, heeft de Russische centrale bank een bandbreedte voor de roebel aangekondigd. De munt zal volgens analisten deze maand verhandeld worden rond de RR 40,50 tegen een door de Russen samengesteld mandje van euro's en dollars. Door de maatregel hoopt de bank speculatie tegen te gaan. De roebel daalde het afgelopen half jaar met bijna een derde ten opzichte van de dollar. De centrale bank heeft sinds augustus meer dan $ 300 mrd uitgegeven om de daling van de munt een halt toe te roepen. Handelaren bleven met dat geld echter speculeren op een verdere daling van de roebel. Om speculanten uit de markt te halen, besloot de bank de rente te verhogen, om zo speculatie met geleend geld een halt toe te roepen.

'Handhaving van de bandbreedte is voor de centrale bank een belangrijk instrument om speculanten pijn te doen', aldus Ulrich Leuchtmann, hoofd valutastrategie van Commerzbank. 'Als dit niveau de komende vier weken wordt gehandhaafd, dan wordt de druk op de roebel duidelijk verminderd.' Dankzij een stabielere munt wist de Micex, de belangrijkste Russische beursgraadmeter, vorige maand 6,6% te winnen.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

woensdag 4 maart 2009

Beleggers mijden bedrijfsobligaties

Rendementen op Amerikaanse bedrijfsobligaties dalen in februari voor het eerst sinds oktober vorig jaar

Amsterdam
Het voorzichtig opgebouwde vertrouwen in de kredietmarkt is deels weer verloren gegaan. Amerikaanse bedrijfsobligaties zijn in februari voor het eerst sinds oktober vorig jaar in waarde gedaald.

De daling van de obligatiekoersen is toe te schrijven aan een recordverkoop van $ 574 mrd aan obligaties dit jaar, een krimpende Amerikaanse economie en de kosten voor de redding van financiële reuzen als Merrill Lynch en deze week nog verzekeraar AIG. De Yield Master Index, die het rendement meet van een mandje van belangrijkste Amerikaanse bedrijfsobligaties, daalde in februari met 1,9%, terwijl over de periode november tot en met januari 2009 nog 8,8% werd gewonnen.

Tegelijkertijd blijft het renteverschil tussen staatsobligaties en bedrijfsobligaties hoog. De rentevergoedingen op bedrijfsobligaties staan nog steeds vijf keer zo hoog als voor aanvang van de kredietcrisis in juli 2007. Beleggers eisen momenteel een rentevergoeding die 5,56 procentpunt hoger ligt dan het rendement op Amerikaanse treasuries. Op 11 februari werd een viermaands dieptepunt genoteerd van 5,16 procentpunt. Op 5 december noteerde de spread op een record van 6,56 procentpunt, aldus cijfers van zakenbank Merrill Lynch.

'Het is tijd om terug de bunker in te gaan en af te wachten', zegt Joseph Balestrino, obligatiestrateeg van Federated Investors tegenover persbureau Bloomberg. 'We zien momenteel geen enkel lichtpuntje.' Balestrino adviseert langlopende treasuries te kopen en bedrijfsobligaties te mijden.

Amerikaanse bankobligaties kennen, ondanks diverse steunmaatregelen van de overheid, de zwakste start van het jaar in minimaal twee decennia. De koersen van bankobligaties zijn sinds januari dit jaar met 6,32% gedaald, ondanks de staatssteun die vele banken de afgelopen maanden van de overheid ontvingen. Inmiddels hebben de banken sinds het begin van 2007 voor bijna $ 1200 mrd afgeschreven op rommelhypotheken en andere kredieten.

De zogeheten yield-curve op bankobligaties - een denkbeeldige lijn die rentes van oplopende looptijd met elkaar verbind - vertoont een omgekeerd beeld. Dit betekent dat de rentevergoeding op kortlopende obligaties hoger ligt dan op langlopende. Volgens een rapport van Morgan Stanley duidt dit erop dat beleggers de kans op het verder omvallen van banken laag inschatten. Volgens de bank ligt de rentevergoeding op kortlopende bankobligaties momenteel circa 1,5 procentpunt hoger dan die op bankobligaties met een looptijd van zeven of tien jaar.

Ook het verschil tussen wat banken en de Amerikaanse overheid aan de Federal Reserve moeten betalen om geld voor drie maanden te lenen, de zogeheten 'TED-spread', staat nog steeds op een hoog niveau. Het verschil bedraagt momenteel 100 basispunten, tegen circa 90 basispunten begin februari. Voor het uitbreken van de kredietcrisis bedroeg de TED-spread in de eerste helft van 2007 gemiddeld 36 basispunten.

Dat beleggers de risico's op bedrijfsobligaties steeds hoger inschatten, blijkt ook uit de stijging van credit default swaps (cds) op Amerikaanse bedrijfsobligaties. Met een cds kan een belegger zich verzekeren tegen wanbetaling op obligaties. Contracten op de Markit CDX North America Investment-Grade index, waarin 125 Amerikaanse en Canadese bedrijven zijn opgenomen, zijn dit jaar met zo'n 40 basispunten gestegen naar 237. Dit wil zeggen dat de koper van deze cds $ 237.000 moet betalen voor een mandje van $ 10 mln aan bedrijfsobligaties met een looptijd van vijf jaar.

Amerikaanse staatsobligaties zakten dinsdag wat verder weg. Beleggers maken zich zorgen wegens het vele geld dat de overheid nodig heeft om financiële instituten te redden. Maandag kondigde de overheid aan verzekeraar AIG van $ 30 mrd te voorzien nadat het concern het grootste bedrijfsverlies uit de geschiedenis van de VS rapporteerde. Daarnaast vrezen beleggers het begrotingstekort waardoor de overheid meer staatsleningen moet uitgeven. Het tekort onder president Obama zal in het begrotingsjaar dat loopt tot en met 30 september af stevenen op een record van $ 1750 mrd.

Het Amerikaanse ministerie van financiën maakt morgen het veilingschema bekend voor $ 60 mrd aan drie-, tien- en dertigjarig staatspapier voor volgende week. Vorige week veilde de overheid voor $ 96 mrd aan staatsobligaties. De Amerikanen zijn bij deze veiling afhankelijk van het buitenland. Zo is China met euro 696,2 mrd aan treasuries de grootste bezitter van Amerikaans schuldpapier. Nummer twee is Japan dat voor $ 578,3 mrd aan treasuries bezit.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad