Door de kredietcrisis kenden obligatiefondsen een slecht jaar. Ook het aankomende jaar wordt roerig en er liggen risico’s op de loer. Alleen de oude vertrouwde staatslening is een veilige haven.
Een belegger die spreiding in de portefeuille wil, hoort een deel van zijn vermogen te beleggen in obligatiefondsen. Het is het advies van zowat iedere beleggingsspecialist. Maar vrolijk zijn beleggers niet geworden van de rendementen op obligaties het afgelopen jaar. Door de zich voortslepende kredietcrisis hebben obligatiefondsen een slecht jaar achter de rug. ‘Ook voor volgend jaar verwacht ik niet al te hoge rendementen, maar het alternatief — de aandelenbeurs — ziet er ook niet aantrekkelijk uit’, zegt Edith Siermann, hoofd vastrentende waarden van vermogensbeheerder Robeco.
Aan het begin van dit jaar leek er nog niets aan de hand en doken beleggers nog massaal op risicovolle bedrijfsobligaties met een hoog rendement. In jargon ‘high yields’, ‘junk bonds’ of rommelobligaties genoemd. Met name private equity-partijen maakten gebruik van dit soort leningen om grote overnames te financieren. Door de crisis op de Amerikaanse huizenmarkt en de daaruit voortvloeiende subprime- en kredietcrisis is de plaatsing van dit soort obligaties stukken duurder geworden.
Onstuimig jaar
Het verhaal over het afgelopen jaar is vrij duidelijk, aldus Siermann. ‘Het was voor obligatiebegrippen een onstuimig jaar. Door de kredietcrisis heeft de belegger afstand genomen van bedrijfsobligaties.’ Daarbij hebben ook leningen met een hoge waardering van kredietbeoordelaars ‘flinke klappen’ gekregen.
Siermann heeft niet gemerkt dat klanten door de kredietcrisis zich terugtrekken uit de diverse risicovollere obligatiefondsen die de vermogensbeheerder aanbiedt. ‘Wij merken dat beleggers niet direct reageren op de huidige ontwikkelingen. De meesten zitten voor de langere termijn in dit soort fondsen. Dat is ook het verstandigste.’
Volgens het hoofd vastrentende waarden biedt de huidige zwakte op de markt weer mogelijkheden. ‘Er zijn leningen geraakt door de crisis zonder dat er wat mis is met het bedrijf.’ Vooral bij bedrijfsobligaties van een flink aantal banken en verzekeraars en ABS-leningen met een hoge kredietwaardering, de zogeheten triple A-status, ziet zij kansen. Toch adviseert ze beleggers die nu geen positie hebben de ontwikkelingen rond de kredietcrisis af te wachten. ‘De markt zal ook in het volgende jaar nog omgeven zijn met vele onzekerheden. Er kan echter weer een moment komen dat de spreads weer oplopen en het weer interessant wordt om in te stappen.’
Ook Christiaan Potjer, portefeuillemanager vastrentende waarden van Kempen Capital Management, denkt als eerste aan bedrijfsobligaties in de bancaire wereld. ‘In die sector zijn er nogal wat schokken geweest het afgelopen jaar. Op de korte termijn zullen dit soort bedrijfsobligaties nog de neiging hebben om verder te dalen, maar op de lange termijn valt er zeker wat te verdienen. Wij verwachten namelijk niet dat dit soort bedrijven failliet zal gaan. Beleggers die niet al te zenuwachtig zijn, kunnen hier eens voorzichtig naar kijken.’
Siermann spreekt daarnaast een voorkeur uit voor Amerikaanse staatsleningen, ook bekend als treasuries. ‘De afzwakking van de Amerikaanse economie zal sterker zijn dan die van de Europese, dus dat is gunstiger voor het rendement.’ Over mogelijke valutarisico’s hoeft de belegger in Robecofondsen zich geen zorgen te maken: ‘Buiten de eurozone worden in beleggingsfondsen als Rorento sinds 2006 de valutarisico’s standaard afgedekt.’
Freddy van Mulligen, hoofd onderzoek van beleggingsbeoordelaar Morningstar ziet echter nog genoeg valkuilen voor de belegger, want ‘risico heeft weer een prijs’. Doordat de rendementen op risicovolle obligaties fors zijn gedaald, heeft een grote groep beleggers afstand genomen van dit soort obligatiefondsen, zegt Van Mulligen. ‘Begin dit jaar wilde iedereen dit nog in de portefeuille hebben. Die vraag is nu weg.’ Hij adviseert beleggers om een afwachtende houding aan te nemen, want bedrijfsobligaties kunnen nog een flinke tik naar beneden krijgen: ‘De kredietagentschappen zoals Moody’s en Standard & Poor’s bestuderen op dit moment de situatie van bedrijven en zullen binnenkort met nieuwe beoordelingen komen. Daar kan slecht nieuws bij zitten, waardoor de koersen verder onder druk komen te staan.’
Voor de belegger die zijn zenuwen juist niet in bedwang heeft en op zoek is naar absolute zekerheid, is er maar één oplossing: de oude vertrouwde staatsobligatie. De interesse in het schatkistpapier is door de zorgen om een mogelijke economische teruggang en de kredietcrisis weer toegenomen, zegt Van Mulligen. ‘Je ziet daar precies het omgekeerde beeld van bedrijfsobligaties. Een jaar geleden waren deze fondsen niet aan de man te brengen, maar nu beleggers weer op zoek zijn naar een veilige haven trekt de vraag duidelijk aan.’ Hij adviseert beleggers vooral te kijken naar Europese staatsleningen.
Verschillende vermogensbeheerders bieden beleggingsfondsen aan die zich richten op staatsobligaties. Bij Aegon kunnen beleggers bijvoorbeeld kiezen voor het Aegon Europees Obligatiefonds. De portefeuillemanager van dit fonds, Erik Leseman, wijst op twee grote voordelen van de staatslening: ‘Het is veilig en de markt is liquide.’ Vooral dat laatste is op dit moment een must, want door de kredietcrisis droogde de handel in de markt voor risicovolle bedrijfsobligaties nagenoeg op. De Duitse, Nederlandse en Franse staatsleningen vormen volgens Leseman als het om liquiditeit gaat de kopgroep.
De portefeuillebeheerder van Aegon verwacht dat obligaties met meer risico het in de tweede helft van het volgende jaar beter zullen doen. ‘De economische groei trekt dan aan en de inflatiedruk neemt dan weer toe. Wij zullen tot die tijd inspelen op de korte termijn totdat de draai duidelijk wordt.’
Waar de belegger in ieder geval van af moet blijven is volgens Christiaan Potjer van Kempen heel helder: ‘Obligaties uit de VS waarvan je de structuren niet kunt doorgronden, moet je links laten liggen.’ Maar de belegger moet vooral rust bewaren, is zijn devies. ‘Blijf zitten waar je zit, want er breken voor obligaties nog roerige tijden aan.’
Staatsobligatie
Een staatsobligatie is een lening die wordt uitgegeven door de overheid van een land. Binnen dat land heeft die lening de hoogste kwaliteit, maar tussen landen onderling kan een groot kwaliteitsverschil optreden. Zo heeft een lening van de Staat der Nederlanden de hoogst mogelijke kwaliteit, voor een staatslening van bijvoorbeeld Somalië geldt dat op dit moment in veel mindere mate. De staatsobligatie wordt ook wel schatkistpapier of staatslening genoemd.
High yield-bond
De term voor een hoogrentende, zeer risicovolle obligatie. Ook wel ‘junk bond’ of rommelobligatie genoemd. De obligaties hebben deze bijnaam omdat de kwaliteit beneden de waarderingsstandaard (lager dan BBB) van kredietbeoordelaars Moody’s en Standard & Poor’s ligt. Vanwege het hoge risico wordt vaak een hoge couponrente uitgekeerd. Junk bonds zijn in de jaren zeventig en tachtig groot geworden door Michael Milken. Hij financierde grote bedrijfsovernames met nauwelijks eigen vermogen door de uitgifte van junk bonds.
Kredietwaardering
Een onafhankelijke beoordeling van de kredietwaardigheid van een bedrijf, instelling, overheidsorgaan, land of beleggingsfonds, uitgedrukt in symbolen van AAA (triple A, de rating voor de hoogste kredietwaardigheid) tot en met D. Het gaat hier om de relatieve waarschijnlijkheid dat aan alle verplichtingen zal worden voldaan. ‘Credit ratings’ worden verstrekt door onafhankelijke credit rating-instituten zoals Moody’s en Standard & Poor’s. Deze instituten analyseren niet alleen de huidige kredietwaardigheid van een debiteur, maar geven ook een oordeel over de toekomstige kredietwaardigheid.
Arnold Tankuş
Download PDF
© 2007 Het Financieele Dagblad
zaterdag 29 december 2007
Roulette op obligatiemarkt
Gepost door Arnold Tankuş op zaterdag, december 29, 2007 0 reacties
donderdag 27 december 2007
Veilig in Vietnam
Vietnam is in trek. De buitenlandse investeringen nemen in een rap tempo toe. Alleen dit jaar verwacht het land in het zuidoosten van Azië dat de overzeese investeringen met 50% toenemen tot $18 mrd. Leningen met een lage rente zijn met 22% gestegen naar $ 5,43 mrd, aldus de Vietnamese minister van planning en investeringen, Vo Hong Phuc, begin deze maand.
Omdat de buitenlandse schuld van de Socialistische Republiek dit jaar daalt naar 22% van het bruto binnenlands product, tegen 31% een jaar eerder verhoogde kredietbeoordelaar Moody’s de waardering van Vietnamees schuldpapier in maart van dit jaar al van ‘stable’ naar ‘positive’.
Het gevolg is dat de Vietnamese staatsobligatie snel toeneemt in populariteit. De vraag naar het schatkistpapier is inmiddels zo groot dat het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Wereldbank zich inmiddels zorgen beginnen te maken. Vietnam moet een ‘verstandig’ kredietbeleid hanteren.
Wat is het geval? Vietnam bereidt de lancering voor van zijn tweede dollargerelateerde staatsobligatie die begin volgend jaar zal worden geveild. In 2005 was de vraag naar de eerste dollarobligatie zes keer groter dan het aanbod. De verwachting is dat de vraag nu nog vele malen hoger zal zijn. De rendementen zijn ook niet verkeerd. De twee jaar geleden voor $ 750 mln uitgegeven staatsobligatie van 6,875% met een looptijd van 40 jaar noteert 2,07 procentpunt hoger dan het Amerikaanse equivalent. Tegenover de Amerikaanse Treasuries noteert het schatkistpapier zelfs 2,56% hoger.
Het probleem is echter dat Vietnam het geld dat het ophaalt, investeert in staatsbedrijven. Het Vietnamese ministerie van financiën stak de eerste dollarlening in de door de staat gecontroleerde scheepsbouwer Vietnam Shipbuilding Industry Group. De lening, die begin volgend jaar wordt geveild, zal grotendeels gaan naar Vietnam Oil & Gas. Wederom een staatsconcern.
Juist de investeringen door middel van obligaties in staatsbedrijven baren het IMF grote zorgen. Grootschalig in het buitenland lenen om staatsbedrijven te ondersteunen schroeft de buitenlandse schulden weer op en leidt tot inflatiedruk. Bovendien werken staatsbedrijven vaak niet efficiënt.
Het IMF moedigt de regering in Hanoi daarom aan om de leningen te gebruiken voor investeringen in de infrastructuur. Een goede infrastructuur lokt buitenlandse bedrijven naar het land die vervolgens weer in het land zullen investeren. Een betere manier dan de huidige aanpak van de regering van Vietnam, meent het IMF.
De regering in Hanoi is koppig en zet de staatslening door. Een aantrekkelijk rendement lonkt, maar de risico’s die het IMF noemt, moeten wel in het achterhoofd worden gehouden.
Arnold Tankuş
Download PDF
© 2007 Het Financieele Dagblad
Gepost door Arnold Tankuş op donderdag, december 27, 2007 0 reacties
Labels: Boven de Markt, Opkomende Markten
donderdag 20 december 2007
Snijden in chips
Het gaat niet goed met NEC Electronics. De Japanse chipproducent verwacht aan het eind van het lopende boekjaar een operationele marge over te houden van 0%. Daardoor zal het bedrijf voor het derde jaar op rij een verlies rapporteren.
De tegenvallende cijfers zijn duidelijk terug te zien in de koersontwikkeling. Dit jaar verloor het aandeel 27% van zijn waarde. Daarmee deed NEC Electronics het twee keer zo slecht als de Japanse hoofdgraadmeter, de Nikkei, die dit jaar bijna 13% lager noteert. Sinds 2004 is het fonds zelfs 68% minder waard geworden. Hiermee behoort NEC Electronics tot de slechtst presterende van de grootste tien chipmakers ter wereld.
Vroeg of laat staat bij bedrijven die slecht draaien een activistische aandeelhouder op die aandringt op verbeteringen. In het geval van NEC is dat het Amerikaanse Perry Capital. Het hedgefonds, dat vorige maand aangaf een belang te hebben opgebouwd van 6,03%, schreef in februari van dit jaar al een brief aan het bestuur met maatregelen om het bedrijf weer winstgevend te maken.
Blijkbaar gelooft Perry Capital dat een ommekeer te bereiken is, want afgelopen zomer wilde het nog een kwart van de aandelen overnemen voor $ 1,4 mrd van moederconcern NEC Corporation, dat 70% van de aandelen in handen heeft maar dit aanbod afwees.
Perry Capital wil dat het management snijdt in de onderzoekskosten en slecht presterende onderdelen van de hand doet. Het bedrijf moet zich richten op de zogeheten microcontrollerchips die de cruisecontrol in de auto bedienen. NEC heeft in dit segment een marktaandeel van 34% en is daarmee de derde speler van de wereld.
Negen maanden later lijkt bestuursvoorzitter Toshio Nakajima de adviezen ter harte te nemen. ‘We delen de visie van Perry als het gaat om het verbeteren van de winstgevendheid’, aldus de topman.
Het grote snijden kan dus beginnen. Het onderzoeksbudget voor mobiele telefonie wordt met de helft gereduceerd. Er worden geen nieuwe fabrieken meer gebouwd. Van de zes divisies die het bedrijf nu heeft, moeten er drie overblijven. Het concern zit om de tafel met vakbonden om een deel van de 24.000 werknemers vervroegd met pensioen te sturen om zo de arbeidskosten te drukken. Tot slot kondigde NEC aan te gaan samenwerken met sectorgenoot Toshiba en Taiwanese chipproducenten om de productiekosten te verlagen. Door deze maatregelen moet de operationele marge aan het eind van het volgende boekjaar op 5% uitkomen.
Of de maatregelen zullen leiden tot winst, blijft de vraag. Zakenbank JPMorgan Chase denkt van niet. De concurrentie tussen de chipproducenten is zo groot dat ‘zelfs na het snijden in de kosten het worstelen blijft om winstgevend te worden’.
Arnold Tankuş
Download PDF
© 2007 Het Financieele Dagblad
Gepost door Arnold Tankuş op donderdag, december 20, 2007 0 reacties
Labels: Boven de Markt
dinsdag 18 december 2007
KPN schrapt drie noteringen
Aandeel vanaf volgend jaar alleen nog verhandelbaar op de beurs van Amsterdam
Amsterdam
KPN maakt een einde aan beursnoteringen in New York, Frankfurt en Londen. Het telecomconcern ziet het schrappen van de noteringen vooral als een kostenbesparende maatregel en wil in het eerste kwartaal van het volgende jaar de drie noteringen ontmantelen. KPN bespaart met de zogeheten delisting circa € 10 mln per jaar.
‘De afschaffing van onze meervoudige beursnoteringen en de bijbehorende complexiteit maakt deel uit van het algemene streven naar een meer eenvoudige en kosteneffectieve bedrijfsvoering’, aldus Marcel Smits, de financieel topman van KPN, in een toelichting op de beslissing.
‘We hebben alle noteringen in één adem bekeken en besloten deze te schrappen. De handel in onze aandelen vindt voor 99% plaats in Amsterdam. Bijna niemand maakt gebruik van de andere noteringen’, zegt woordvoerder Marinus Potman van het telecombedrijf. Bovendien scheelt het schrappen van de notering in New York ‘een hoop gedoe’, aldus de zegsman. ‘We kregen in de VS bijvoorbeeld vragen over onze omzet in Cuba. Op dat soort extra werk zitten we niet te wachten.’
KPN, dat in 1995 een notering in New York kreeg en een jaar later in Londen en Frankfurt, zal door het schrappen van zijn beursnotering in de VS niet langer onder de strenge eisen vallen van beurstoezichthouder Securities and Exchange Commission.
Door de VS te verlaten, hoeft het bedrijf bijvoorbeeld niet meer te voldoen aan de zogeheten Sarbanes Oxley Act. Deze wet eist onder meer dat de bestuursvoorzitter en de financieel topman persoonlijk verantwoordelijk zijn voor de financiële rapportage. Dit was echter geen reden om de VS te verlaten, zegt Smit. ‘De aandacht voor kwaliteitsverbetering van onze interne controleprocedures en risicobeheer om te voldoen aan de eisen van de Amerikaanse Sarbanes Oxley Act heeft ons bedrijf goed gedaan, en deze aandacht zal zeker niet minder worden.’
‘De notering in de VS van KPN stamt nog uit de tijd dat IT en telecom enorm “hot” was. Je hoorde er pas bij als je een notering in de VS had. Dat is nu niet meer nodig’, zegt analist Wing-Yen Choi van Theodoor Gilissen. Choi noemt de stap van KPN ‘begrijpelijk’, want een extra notering kost geld. Zo maakt het bedrijf dubbele boekhoudkundige kosten. KPN moet in de VS nog steeds rapporteren onder de boekhoudkundige US Gaap-regels, terwijl in Nederland IFRS-regels worden toegepast.
KPN staat niet alleen als het gaat om het terugbrengen van het aantal beursnoteringen. Gisteren werd bekend dat de Spaanse sectorgenoot Telefónica de noteringen in Parijs en Frankfurt gaat schrappen. Eerder dit jaar staakten grote Europese ondernemingen als Danone, het Zwitserse uitzendconcern Adecco en luchtvaartbedrijf British Airways hun Amerikaanse noteringen. Ook Nederlandse bedrijven als Arcadis, Besi en Océ verlieten de beurs van New York. Dit wil echter niet zeggen dat alle Nederlandse bedrijven New York de rug zullen toekeren. De handel in aandelen ASML, Philips, Crucell en DSM is goed voor een behoorlijk deel van het totaal. Olieconcern Shell behoort tot de meest verhandelde buitenlandse fondsen in de VS.
Naast de kosten spelen ook de snelle veranderingen op de internationale kapitaalmarkt mee. Op de beurs van New York kunnen beleggers nu nog handelen in zogenoemde American Depository Receipts (ADR’s). Dit zijn certificaten op niet-Amerikaanse aandelen die worden uitgegeven door Amerikaanse banken waarbij de bank de onderliggende stukken bewaart zodat beleggers in de VS toch in buitenlandse aandelen kunnen handelen. Maar ook zij kunnen nu veel gemakkelijker over de grens handelen dan tien jaar geleden. Daardoor is de handel in ADR’s steeds beperkter geworden.
Arnold Tankuş
Download PDF
© 2007 Het Financieele Dagblad
Gepost door Arnold Tankuş op dinsdag, december 18, 2007 0 reacties
Labels: Bedrijven
zaterdag 15 december 2007
Hoop op renteverlaging verdampt
Centrale bank kan geldontwaarding alleen verbaal bestrijden en wacht ontwikkelingen kredietcrisis af
Amsterdam
De inflatie in de eurozone blijft oplopen. Gisteren werd bekend dat de inflatie in november in de dertien landen die de euro als munt hanteren is uitgekomen op 3,1%. Sinds mei 2001 was het cijfer niet zo hoog, blijkt uit gegevens van Eurostat, het bureau voor de statistiek van de Europese Unie. In Duitsland bedroeg de inflatie 3,3%. In twaalf jaar was de inflatie in de grootste economie van de eurozone niet zo sterk opgelopen.
Na de publicatie van het macrocijfer zakten de aandelenmarkten weg. De hoop dat de ECB de rente in navolging van de Fed zal verlagen, verdampte volledig. De rendementen op Europese staatsobligaties stegen voor de derde week op rij. De afgelopen handelsweek liep het rendement op de tienjarige Duitse Bund met elf basispunten op tot 4,30%.
In de middag werd bekend dat ook in de VS de inflatie hard is opgelopen. In november stegen de consumentenprijzen, inclusief voeding en energie, op jaarbasis met 4,3%. De centrale bank van de VS, de Federal Reserve, heeft als bijkomend probleem dat het rentewapen wordt ingezet om de economie te stimuleren. Door het gisteren gerapporteerde cijfer lijkt de Fed nu minder mogelijkheden te hebben om de rente nog verder te verlagen.
Een inflatiecijfer van 3,1% is ruim boven de grens die de Europese Centrale Bank (ECB) zich ten doel heeft gesteld. De ECB wil de inflatie onder, maar in ieder geval dicht bij de 2% houden. Vooral de laatste maanden komt dit niveau niet meer in zicht. De stijging van het algemeen prijspeil is volgens Eurostat toe te schrijven aan de kosten voor energie en voedingsmiddelen. De energieprijzen stegen op jaarbasis met 9,7% in november, voedselprijzen met 4,3%.
ECB-president Jean-Claude Trichet zit nu in een lastige situatie. Met de huidige inflatiecijfers zou de bank moeten ingrijpen door de rente te verhogen, maar door de liquiditeitscrisis ziet de bank daarvan af. ‘Een renteverhoging zorgt juist voor extra krapte op de geldmarkt, terwijl de markt al krap is. De ECB kan op dit moment niets anders doen dan deze crisis afwachten. Het enige wat ze kunnen doen is verbaal de inflatie bestrijden en dat gebeurt al sinds de zomer’, zegt macro-econoom Philip Marey van de Rabobank. Vandaar dat de ECB hamert op bijvoorbeeld loonmatiging om de inflatie te beteugelen.
Een lastige boodschap, vindt macro-econoom Nick Kounis van Fortis. ‘Het is nogal wat om aan de werknemers in Europa te vragen de lonen te matigen, terwijl de inflatieverwachtingen van de ECB niet overeenkomen met de werkelijkheid. Je kunt het werknemers niet kwalijk nemen dat ze compensatie willen als hun geld steeds minder waard wordt.’ Een stijging van de lonen zullen werkgevers weer willen doorberekenen in de prijzen. Dit zorgt voor elkaar opdrijvende tarieven voor lonen en prijzen. Hierdoor ontstaat een zichzelf versterkende opwaartse druk op de inflatie.
Het huidige monetaire beleid kan volgens Kounis leiden tot imagoschade voor de ECB als inflatiebestrijder. Sinds de start van de ECB en de euro in 1999 heeft de centrale bank de doelstelling om de inflatie onder de 2% te houden slechts één keer weten te behalen, namelijk in 1999 toen de inflatie uitkwam op 1,1%. In de daarop volgende jaren werd de doelstelling niet gehaald, al bleef het cijfer dicht in de buurt van de 2% liggen.
De ECB verwacht nu in 2009 aan de doelstelling te kunnen voldoen. In dat jaar rekent de bank op een inflatie van 1,8%. ‘Dat is een slecht trackrecord. Dat wil zeggen dat ze al tien jaar achter elkaar hun eigen doelstellingen niet weten te halen’, aldus Kounis. ‘Bovendien leert het verleden dat de ECB de inflatiecijfers altijd te optimistisch inschat. De ECB spreekt met stoere taal over het in toom houden van de inflatie, maar ze handelen er niet naar.’ Ook Marey ziet krassen komen op het imago van de ECB als inflatiebestrijder: ‘De ECB lijkt nu met hun hoofddoelstelling te gaan schipperen.’
Ondanks de oplopende inflatie verwachten beide economen geen rentestap van de centrale bank. Sinds december 2005 heeft de ECB de herfinancieringsrente in acht stappen van 25 basispunten verhoogd van 2% naar het huidige niveau van 4,0%. Zowel Kounis als Marey rekent pas in de tweede helft van het volgende jaar op een renteverhoging. ‘De ECB koopt op dit moment tijd: ze wachten af hoe de economie zich ontwikkelt en wat de effecten zullen zijn van de kredietcrisis’ , aldus Kounis. Marey van de Rabobank spreekt van ‘een zorgelijke ontwikkeling, want er is al veel tijd verloren. Bovendien duurt het altijd enkele maanden voordat een rentestap daadwerkelijk doorwerkt in de reële economie.’
Arnold Tankuş
Download PDF
© 2007 Het Financieele Dagblad
Gepost door Arnold Tankuş op zaterdag, december 15, 2007 0 reacties
Labels: ECB, Financiële Markten
zaterdag 8 december 2007
Spotgoedkoop
Alsof er niets aan de hand is noteert de Amerikaanse Dow Jones-index slechts 4% onder de hoogste slotstand ooit. De AEX stijgt, maar blijft achter.
‘De AEX kruipt omhoog als andere beurzen stijgen en dendert mee naar beneden bij een omgekeerde beweging’, zegt handelaar Rob Koenders van Harmony Vermogensbeheer. Terwijl het sentiment op andere aandelenmarkten is verbeterd, blijft de Amsterdamse achter en is daarmee volgens Koenders inmiddels ‘spotgoedkoop’ geworden. Het is daarom niet vreemd dat zoveel fondsen dit jaar van de Nederlandse beurs zijn verdwenen, stelt de handelaar. ‘Overnemende partijen erkennen de goedkope Nederlandse beurs. Je hoeft daarvoor alleen maar naar de overnamepremies te kijken.’ De handelaar verwacht daarom dat er nog voor het einde van het jaar interesse zal zijn in een of meer Nederlandse bedrijven.
Slecht beursjaar
De AEX startte dit jaar op 495 punten, met een slotstand van 513,59 afgelopen vrijdag bedraagt de jaarwinst een bescheiden 4,0%. Daarmee staat de hoofdgraadmeter bijna 10% onder het hoogste niveau van dit jaar. De recordstand van 703,18 punten die in september 2000 op de borden werd gezet is nog veel verder weg. ‘Als de overname van ABN Amro niet wordt meegenomen, en die was goed voor circa 25 punten in de index, dan staan we er op jaarbasis nog slechter voor’, zegt Koenders. Ter vergelijking: de Duitse DAX noteert ruim 20% hoger dan aan het begin van dit jaar en de Dow Jones-index staat ondanks de kredietcrisis en een neergaande huizenmarkt bijna 10% hoger.
‘De Duitse beurs presteert dit jaar subliem, maar een vergelijking met de Dow is niet terecht’, aldus een Amsterdamse handelaar die niet bij naam genoemd wil worden. ‘Als je de daling van de dollar meeneemt in dit plaatje dan heeft de Dow Jones-index het helemaal niet zo goed gedaan.’ Daarnaast wijst de handelaar op andere Europese beurzen die ongeveer eenzelfde koersontwikkeling laten zien als de AEX. De Britse FTSE 100 staat circa 6% hoger dit jaar en de Franse CAC 40 ongeveer 4%. ‘We staan dus echt niet alleen’, relativeert de handelaar de stelling van collega Koenders.
Hij kan zich ook niet vinden in Koenders’ mening dat de Nederlandse beurs goedkoop is. ‘Omdat veel aandelen hard zijn gedaald, liggen er kansen, maar extreem goedkoop zou ik de beurs niet willen noemen. Dat vind ik een te groot woord.’
Banken en verzekeraars
Een groot deel van de daling voor de AEX schrijven beide handelaren toe aan de financiële sector. Zonder het overgenomen ABN Amro wegen Fortis, Aegon en ING met ruim 30% nog altijd zwaar in de index. Juist deze drie aandelen deden het slecht. Fortis verloor dit jaar 30%, ING 19% en Aegon 14%. ‘ING heeft in november al laten weten dat het geen last heeft van de kredietcrisis. De winst per aandeel laat een groei zien van 21%. Het is mij een raadsel waarom het aandeel dan zo hard is gedaald’, vraagt Koenders zich af.
Ook de uitzendsector liet het afweten dit jaar. Volgens handelaar Koenders wordt de sector inmiddels gewaardeerd op ‘recessieniveau’. Doordat Randstad begin deze week officieel een bod uitbracht op sectorgenoot Vedior laat de laatste nog een aardig koersverloop zien, maar Randstad zelf zag dit jaar bijna de helft van zijn beurswaarde verdampen. Midkapper USG People, in 2006 nog een van de pareltjes op het Damrak, kent dit jaar een negatief rendement van ruim 30%.
Opleving
Goedkoop of niet. Na een sterk herstel in de voorafgaande week, begon de handelsweek in mineur door oplaaiende zorgen rond de kredietcrisis. Een matte stemming zette de AEX dinsdag nog onder de 500 punten.
Hoewel menig econoom spreekt van een ‘decoupling’, ontkoppeling, van de VS van andere economieën, kantelde de stemming op de aandelenbeurzen woensdag door gunstige Amerikaanse macrocijfers. De arbeidsproductiviteit nam in het derde kwartaal sneller toe dan verwacht, terwijl tegelijkertijd de arbeidskosten sterker daalden dan de gemiddelde verwachting van economen. De jongste cijfers over de wekelijkse hypotheekaanvragen waren eveneens beter dan waarop werd gerekend. De nauwlettend in de gaten gehouden arbeidscijfers die gisteren werden voorgelegd waren ook al beter dan de verwachting.
Vrijdag profiteerden de beurzen van het reddingsplan van president George Bush voor Amerikanen die in de problemen komen met de aflossing van hun hypotheek. Bush wil de tarieven voor die hypotheken voor vijf jaar bevriezen. Door deze opsomming van positieve berichten wist de AEX in drie handelssessies circa 15 punten aan te dikken.
Eindejaarsrally
‘Ik denk dat er deze maand nog meer in het vat zit. Een eindejaarsrally richting de 530 punten zit er zeker nog in’, aldus de anonieme handelaar. Daarmee zou eind december toch nog een aardig jaarrendement uit de bus kunnen rollen. ‘Omdat Nederlandse bedrijven goede dividendbetalers zijn, komen we toch op een rendement van zo’n 10% uit. Dat is helemaal niet slecht.’
Arnold Tankuş is redacteur van Het Financieele Dagblad. E-mail: tankus@fd.nl
Download PDF
© 2007 Het Financieele Dagblad
Gepost door Arnold Tankuş op zaterdag, december 08, 2007 0 reacties
Labels: Beursweek
Achtbaan aan de Bosporus
De belegger die de afgelopen jaren Turkije in zijn portefeuille had, heeft goed geboerd. Beleggingsfondsen in het land laten dit jaar rendementen zien van 35% of meer. Stalen zenuwen zijn vereist. De Turkse beurs is een achtbaan.
‘Soms weten klanten niet eens dat ze in Turkije beleggen’, zegt directeur Jeroen Vetter van SNS Fundcoach. De meeste Oost-Europa- of Balkanfondsen investeren namelijk ook voor een groot deel in Turkije. Samen met Rusland is het land, inmiddels de 18de economie van de wereld, de grootste markt in deze regio.
Van Vetters klanten ‘die de wereld als hun speelveld zien’, belegt een groot deel in de verschillende Turkse fondsen die Fundcoach aanbiedt. Maar de enorme populariteit die de fondsen bij de introductie in 2005 kenden, is afgenomen. In het voorjaar van 2006 kreeg de Turkse munt, de lira klappen, en gingen de beurzen hard onderuit. ‘Als je dan op 100 instapt en het wordt 50, dan is dat natuurlijk niet leuk.’ Maar het ging daarna net zo hard weer omhoog. ‘Chinese toestanden met procenten winst per dag. Met als groot verschil dat de waarderingen in China te hard zijn opgelopen en de Turkse beurs nog steeds goedkoop is. Van alle opkomende markten is Turkije de goedkoopste van de wereld.’
Door de wereldwijde kredietcrisis kreeg vorige maand ook de Turkse hoofdgraadmeter, de ISE National 100, net als andere beurzen een flinke tik te verwerken. Daarbovenop speelt de dreigende inval van Turkije in Noord-Irak om de Koerdische verzetsbeweging PKK aan te pakken. Dit zorgt voor druk op de Turkse munt, de lira, en op de aandelenmarkt. De meeste beleggingsfondsen kenden in november om die redenen een negatief rendement van circa 10%. Naast de beweeglijkheid van de beurs zijn geopolitieke ontwikkelingen een van de risico’s die beleggers in hun achterhoofd moeten houden. ‘Ze moeten de bereidheid hebben om voor een langere termijn de achtbaan in te gaan’, zegt Vetter.
De Warren Buffett-methode van kopen en houden is volgens Vetter daarbij de beste houding: ‘Kopen en er een jaar of tien niet naar kijken. Een fonds als East Capital Turkish Fund laat dat aan zijn klanten weten. Dat fonds raakt niet in paniek als de markt zakt en blijft bij zijn langetermijnstrategie. Ook als de fondsmanagers boze klanten aan de lijn krijgen die een verlies hebben moeten incasseren.’
Het komt erop neer, aldus de directeur van Fundcoach, dat een belegger niet om Turkije heen kan: een sterke economische ontwikkeling, een markt van 70 miljoen mensen en een jonge, goed opgeleide bevolking. Een land waar bovendien een goede mentaliteit heerst. ‘Op mijn laatste bezoek merkte ik dat er een spirit heerst die in westerse landen lijkt af te kalven. De mensen willen er vooruit, de weg is omhoog en dat zie je terug in de bereidheid om er wat van te maken.’
Meest volatiele beurs ter wereld
‘De Turkse beurs is de meest volatiele ter wereld’, weet ook Eli Koen. Hij is beheerder van het Fortis L Fund Equity Turkey dat in het voorjaar van 2005 werd geïntroduceerd en sindsdien een rendement behaalde van ruim 200% en de afgelopen twaalf maanden ruim 50%. De beweeglijkheid van de markt verklaart Koen door het vele buitenlandse geld dat is toegestroomd de afgelopen drie à vier jaar. ‘De vrij verhandelbare aandelen zijn voor driekwart in buitenlandse handen. Daar zitten hedgefondsen bij die zich snel terugtrekken als er geld nodig is.’
Een andere reden voor de onrustige beurs is de nog smalle basis aan institutionele beleggers zoals pensioenfondsen en verzekeraars in het land zelf. Daarnaast hebben de Turken nog niet op grote schaal de weg naar de beurs gevonden. Daar komt echter snel verandering in verwacht Koen.
Voor de lange termijn
Evenals Vetter adviseert ook de fondsbeheerder van Fortis de lange termijn voor ogen te houden, want de economische ontwikkeling ligt vol met obstakels. ‘De groei die Turkije nu doormaakt zal niet in een rechte lijn omhoog gaan, er zullen correcties volgen.’ Maar het optimisme overheerst bij Fortis: ‘Een groot deel van de Turkse consumentenmarkt is nog niet gepenetreerd; er liggen daar nog zoveel kansen.’
Dat de regering van premier Erdogan en zijn AKpartij dit jaar met een sterk mandaat is herkozen, is volgens Koen erg belangrijk. De huidige regering is een belangrijke aanjager van de economische veranderingen tot nu toe. Doordat begin deze eeuw in Turkije de kiesdrempel werd verhoogd naar 10%, kwam er een einde aan decennia van onstabiele coalitieregeringen die over het algemeen bestonden uit partijen die niets met elkaar gemeen hadden. Besluiten werden door de politieke tegenstellingen of niet genomen of vooruitgeschoven.
Het eerste kabinet-Erdogan kwam in 2002 aan het bewind en pakte meteen het door het Internationaal Monetair Fonds (IMF) geëiste hervormingspakket bij de hand. De torenhoge staatsschuld, een inflatie die soms 70% per jaar bedroeg en het instabiele banksysteem moesten aangepakt worden, om te voorkomen dat er weer een economische crisis zoals in 2001 kon plaatsvinden. Het IMF en de Wereldbank schoten Turkije met miljarden dollars te hulp. Als tegenprestatie beloofde Turkije de grondvesten van de economie te verbeteren: de banksector moest drastisch worden hervormd en een groot deel van de bedrijven geprivatiseerd. Een geluk bij een ongeluk was dat Turkije, als enige overwegend islamitisch Navo-lid, na de aanslagen van 11 september 2001 extra steun kreeg.
Erdogans AKpartij nam een reeks hervormingswetten aan. Een voorbeeld is de wet voor buitenlandse investeringen, die het investeringsklimaat voor buitenlanders sterk verbeterde. Daarnaast was er veel aandacht voor verdere herstructurering van de bancaire sector.
‘Het is een marktvriendelijke hervormingsgezinde regering die actie onderneemt’, zegt Koen. De achterstand op de gevestigde economieën in West-Europa is weliswaar nog altijd groot en een lidmaatschap van de Europese Unie nog minstens tien tot vijftien jaar weg, maar daar moet de belegger zich niet op blindstaren, zegt Koen. ‘De weg er naartoe, die is interessant. De economische integratie van Turkije gaat gewoon door, waarschijnlijk sneller dan de politieke integratie.’
Hervormer
In het voorjaar van 2001 kreeg Kemal Dervis de opdracht om als staatsminister voor de economie de economische hervormingen door te voeren die werden ondersteund door het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Dervis werkte 24 jaar voor de Wereldbank waarvan de laatste vijf jaar als vicepresident. Op last van het IMF werd de bancaire sector geherstructureerd. Daarnaast werd een start gemaakt met de privatisering van staatsbedrijven zoals de energiesector. Vanaf de tweede helft van 2003 heeft de Turkse regering van Erdogan en flink aantal wetten aangenomen om de economie te hervormen. Zo kwam er een wet op de buitenlandse investeringen, waardoor het investeringsklimaat voor buitenlanders sterk verbeterde. Begin vorig jaar werd Dervis directeur van VN-ontwikkelingsorganisatie UNDP en voorzitter van de UN Development Group.
Turkse financials
De laatste jaren hebben veel buitenlandse partijen geïnvesteerd in de de Turkse financiële sector. Ook Nederlandse banken zien in Turkije een belangrijke groeimarkt. In 2005 nam bank-verzekeraar Fortis voor bijna € 1 mrd Disbank over, toen de zesde bank van het land. In hetzelfde jaar deed de Rabobank een poging om de Sekerbank in te lijven, maar die overname ketste af door een juridische strijd over de overnameprijs. Dit jaar sloeg ook ING toe op de Turkse markt: het lijfde voor € 1,6 mrd de Turkse Oyak-bank in. Ook in de portefeuille van Eli Koen van het Fortis Turkije-fonds wegen banken en verzekeraars met bijna 44% het zwaarst.
Vrouw aan de leiding
De Sabanci Group is een van de machtigste concerns van Turkije. Het conglomeraat is actief in elf landen, heeft circa 65 bedrijven en bijna 47.000 werknemers in dienst. Het grootste onderdeel van Sabanci is de Akbank. Maar Sabanci zit ook in katoen, plastic, autobanden, synthetische vezels, cement en elektronica en toerisme. Sinds 2004 wordt Sabanci geleid door Güler Sabanci. In Turkije heeft zij de status van een ster en door het Amerikaanse Forbes wordt zij gezien als de machtigste vrouw van het land. Sabanci kwam vorige maand nog in het nieuws doordat Wavin, fabrikant van kunststof leidingsystemen, de Turkse branchegenoot Pilsa Plastic overnam van Sabanci voor € 55 mln.
Arnold Tankuş
Download PDF
© 2007 Het Financieele Dagblad
Gepost door Arnold Tankuş op zaterdag, december 08, 2007 0 reacties
vrijdag 7 december 2007
Postbodebonus
Een volledige liberalisering van de Europese postmarkt wordt in Nederland voorlopig uitgesteld. Staatssecretaris Frank Heemskerk van Economische Zaken zei gisteren dat het ‘onverstandig’ zou zijn de postmarkt per 1 januari aanstaande verder te liberaliseren.
Beleggers in Amsterdam vonden het goed nieuws voor TNT: voorlopig even geen nieuwe concurrenten voor de voormalige monopolist. Het aandeel TNT werd gisteren beloond met een koersstijging van 4,4%. Een doekje voor het bloeden, want TNT verloor dit jaar bijna 20% van zijn waarde, terwijl hoofdgraadmeter AEX sinds januari enkele punten hoger noteert.
Met het uitstellen van de liberalisering is een verzoek van TNT ingewilligd. Het bedrijf vroeg de Tweede Kamer vorige week de geplande liberalisering uit te stellen, omdat sprake moet zijn van een gelijk speelveld in de belangrijkste Europese markten. Volgens TNT is juist daar geen sprake meer van nu Duitsland een minimumloon voor de sector invoert van € 8 per uur voor personeel in het oosten van het land tot € 9,80 voor werknemers in het westen.
TNT zei daarop zijn investeringen in Duitsland terug te trekken. ‘Voor Deutsche Post zijn de loonkosten relatief veel lager omdat ze meer post bezorgen. Daar komt nog bij dat zij een btw-vrijstelling hebben voor een deel van de producten. Dat maakt het vrijwel onmogelijk voor ons om te concurreren’, zei woordvoerder Pieter Schaffels van TNT Post deze week.
De bezorgers van Deutsche Post hebben zelf geen rechtstreeks voordeel van de nieuwe regeling. Zij krijgen al een hoger uurloon dan het nu gestelde minimum, maar voor nieuwkomers die de Duitse markt willen betreden heeft die invoering een afschrikkend effect.
Naast TNT besloot ook het Duitse Hermes Logistik Gruppe af te zien van investeringen. Het Duitse private postbedrijf Pin Group, een onderdeel van uitgever Axel Springer, ging meteen over tot radicale maatregelen: van de negenduizend werknemers gaan er duizend uit.
Zoals het uitstellen van de liberalisering gunstig is voor de beurskoers van TNT, zo blijkt het minimumloon goed uit te pakken voor de koers van Deutsche Post. Na goedkeuring van de coalitieregering van Angela Merkel, steeg het aandeel met 5%. Ook hier was de gedachte: voorlopig even geen extra concurrentie voor Deutsche Post.
Hoe de postmarkt zich ook ontwikkelt, één winnaar is al bekend. Bestuursvoorzitter Klaus Zumwinkel van Deutsche Post, die zelf hard lobbyde voor het minimumloon, zag de koersstijging als een mooi moment om zijn opties te verzilveren. Afgelopen maandag verkocht hij ruim 200.000 opties en verdiende daarmee € 2,24 mln.
De Duitse tv-zender ZDF wist de transactie woensdagavond treffend en cynisch samen te vatten: ‘Zumwinkel heeft zijn kerstbonus alvast binnen.
Arnold Tankuş
Download PDF
© 2007 Het Financieele Dagblad
Gepost door Arnold Tankuş op vrijdag, december 07, 2007 0 reacties
Labels: Boven de Markt, Duitsland
donderdag 6 december 2007
Dividendleed
De eerste banken die door problemen met slechte Amerikaanse hypotheekobligaties het mes zetten in het dividend, zijn bekend. Vorige week liet hypotheekverstrekker Freddie Mac weten dat het de uitkering aan aandeelhouders met de helft verlaagt en dat het voor $ 6 mrd aan nieuwe aandelen uitgeeft om de kapitaalpositie op te poetsen.
Dinsdag volgde Fannie Mae. De concurrent van Freddie maakte na het sluiten van Wall Street bekend dat het voor $ 7 mrd aan preferente aandelen gaat uitgeven. Het dividend gaat met 30% omlaag van $ 0,50 naar $ 0,35 per aandeel. De maatregelen moeten de kapitaalpositie van Fannie Mae op peil houden.
Deze stap was te verwachten. Bij de derdekwartaalcijfers schreef Fannie Mae al fors af op derivatencontracten met als gevolg een kwartaalverlies van $ 1,5 mrd.
Volgens zakenblad Fortune is dit slechts het begin. Fannie zou nog minstens $ 5 mrd kunnen afschrijven op slechte hypotheekobligaties, de zogeheten subprime- en Alt-A-obligaties.
Bij de presentatie van de derdekwartaalcijfers zei financieel topman Stephen Swad dat de waarde van obligaties weliswaar was gedaald, maar dat ze gemiddeld ‘in de 90’ werden verhandeld. De obligatieprijzen worden in de VS vaak uitgedrukt in dollarcenten, elke prijs onder de honderd cent is de korting op de waarde van de obligatie. Een obligatieprijs die hoog in de 90 noteert, is dus niet hard gedaald.
Om die reden had Fannie Mae gemiddeld pas 2% afgeschreven op subprimeobligaties, terwijl banken op Wall Street deze leningen prijzen op 88 voor die uit 2006 (-12%) en 78 voor leningen uit 2007 (-22%).
Omdat het onduidelijk is in hoeverre de leningen van Fannie zijn verdeeld over beide jaren, houdt Fortune een conservatieve schatting aan en zet het alle subprimeobligaties op 88. Aangezien in het derde kwartaal hierop 2% is afgeschreven, zou dat betekenen dat er nog eens 10% af moet. Bij een subprimeportefeuille van $ 42,2 mrd, betekent dit een extra afschrijving van $ 4,2 mrd.
Eenzelfde berekening kan worden toegepast op de Alt-A-obligaties waarvan Fannie $ 33,8 mrd in de boeken heeft staan. Ofschoon deze leningen een hogere status hebben dan subprime zou een afschrijving van 5% een afwaardering van $ 1,7 betekenen. Hedgefonds Citadel betaalde voor de Alt-A-obligatie van E-Trade circa 60. Het was een speciale deal waarin Citadel tegen een aantrekkelijke prijs kon inslaan, maar tegelijkertijd is het een signaal van de kredietkwaliteit van Alt-A-leningen.
De kans dat er bij Fannie nog lijken uit de kast vallen, is dus groot. Aangezien de situatie op de kredietmarkten niet of nauwelijks is verbeterd, is het wachten op het moment dat deze kastdeur wordt geopend en kijken of er in 2008 überhaupt nog dividend overblijft.
Arnold Tankuş
Download PDF
© 2007 Het Financieele Dagblad
Gepost door Arnold Tankuş op donderdag, december 06, 2007 0 reacties
Labels: Boven de Markt, VS
zaterdag 1 december 2007
Eindelijk herstel
In november leken de beurzen maar een weg te kennen: neerwaarts. Deze week sloegen de aandelenmarkten eindelijk weer de weg omhoog in. Met dank aan de VS en aan de Federal Reserve.
Ook de Amsterdamse beurs profiteerde van het geschenk van Bernanke en liet de psychologisch belangrijke grens van 500 punten weer achter zich. Volgens de technisch analisten van Friesland Bank gaat de AEX zich de komende tijd in een brede tradingrange bewegen. Dit komt omdat de AEX vorige week uit de lange termijn stijgende trend viel die in 2003 werd ingezet.
Doordat rond de 480 punten, net als in augustus, een bodem is gezet, is het risico dat de Amsterdamse hoofdgraadmeter in een neerwaartse trend terecht komt vooralsnog afgewend. Om de stijgende trend weer te hervatten moet een hogere top dan 564 worden genoteerd. Het is dus te hopen op een stevige eindejaarsrally zodat de AEX toch nog met een aardige plus het jaar uit kan.
De financiële fondsen in de AEX kregen deze week steun van het bericht dat een groot investeringsfonds uit het emiraat Abu Dhabi voor $7,5 mrd investeert in de Amerikaanse zakenbank Citigroup. Deze bank heeft fors moeten afschrijven op slechte Amerikaanse hypotheekleningen.
Nog een aandeel dat de afgelopen maanden in zwaar weer verkeerde was kabelmaker Draka. Sinds juli halveerde de koers van het aandeel van boven de euro 40 naar circa euro 20. Beleggers waren vooruitgelopen op een mogelijke winstwaarschuwing van het Amsterdamse bedrijf. Het tegendeel bleek het geval. Draka verhoogde juist de winstverwachting voor het gehele jaar en wellicht nog belangrijker: het ziet geen verzwakking van de vraag. Beleggers beloonden woensdag de berichten met een koerssprong van 15%.
De klapper van de week werd bewaard tot vrijdag. Uitzender Vedior spoot met 42% omhoog nadat bekend werd dat Randstad de sectorgenoot wil overnemen. De gesprekken zijn volgens Vedior ‘vriendelijk’ en bevinden zich in een vroeg stadium. De uitzendsector is een van de sectoren die dit jaar hard is getroffen. Maar er was hoopgevend nieuws voor de sector. Op dit moment worden circa 3,3 miljoen banen vervuld door uitzendkrachten. Volgens onderzoeksbureau Bain Strategic Research zal dit aantal over vijf jaar met 50% zijn gestegen tot ruim 5 miljoen.
Gepost door Arnold Tankuş op zaterdag, december 01, 2007 0 reacties
Labels: Beursweek
