zaterdag 29 augustus 2009

Slecht signaal

Als we de winstcijfers van Amerikaanse grootbanken moeten geloven, loopt de bankensector weer op rolletjes. De miljardenwinsten die door de kredietcrisis tot het verleden leken, zijn terug van weggeweest. Zo boekte Goldman Sachs over het tweede kwartaal een winst van $ 3,44 mrd, verdiende Bank of America $ 3,2 mrd en maakte JPMorgan een winst van $ 2,72 mrd.

Schijn bedriegt, want met de kleinere banken in de VS gaat het allesbehalve crescendo, blijkt uit de laatste cijfers van de Federal Deposit Insurance Corporation (FDIC). De FDIC heeft als doel de banktegoeden in de VS te garanderen. De instelling werd ten tijde van de Grote Depressie opgericht om een run op banken tegen te gaan.

De cijfers van de FDIC zijn, ook al lijkt de economie aan te trekken, alarmerend. De organisatie heeft inmiddels 416 banken op de probleemlijst gezet. Dit komt overeen met 5% van alle banken in de VS. Deze banken hebben samen $299,8 mrd op de balans. Een jaar geleden telde de FDIC 117 probleembanken.

De cijfers wijzen erop dat de slechte kredieten zich verspreiden buiten de hypotheekmarkt. Zo lopen de zogeheten 'non-performing loans' ofwel noodlijdende kredieten, hard op. Dit zijn leningen waarvan consumenten en bedrijven de betalingsverplichtingen niet nakomen. Banken zitten op een berg van $ 332 mrd aan leningen met een betalingsachterstand van 90 dagen. Die hebben dus een grote kans op wanbetaling. Een dergelijk bedrag heeft de FDIC in de 26 jaar dat het de data bijhoudt niet eerder gemeten. Creditcardverliezen zijn opgelopen naar een record van 9,95%. Ook in de hypotheekmarkt zijn de problemen niet opgelost. Het aantal executieverkopen steeg mede door de oplopende werkloosheid op jaarbasis met 72%.

Het Bank Insurance Fund, het verzekeringsfonds waar de FDIC banken mee kan helpen, is door alle probleembanken geslonken tot $ 10,4 mrd, het laagste niveau sinds 1993. In totaal waakt de FDIC over $ 6200 mrd aan banktegoeden.

Vertegenwoordigers van de FDIC vragen zich inmiddels af hoe het verzekeringsfonds de komende maanden aan te vullen. Daarvoor kan het een extra bijdrage vragen aan alle banken. Het zou de tweede keer zijn dit jaar, maar het brengt wel $ 5,6 mrd op. De topmannen van de grote banken zijn tegen, want zij willen niet met hun geld slechtpresterende banken overeind houden.

Een andere mogelijkheid is dat de FDIC een al bestaand overheidskrediet van $ 100 mrd aanspreekt. Maar lenen van de overheid om banken te redden, is wel het laatste wat de FDIC wil. Een instantie die is opgericht om banken te redden, die vervolgens zelf op omvallen staat: een slechter signaal naar de consument en de financiële markt valt er niet te bedenken.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

vrijdag 28 augustus 2009

Dollarlening goedkoper dan die in yens

Japanse yen stijgt derde dag op rij door fiscale maatregelen en angst voor afkoeling Chinese economie

Amsterdam

Dollarleningen voor een periode van drie maanden zijn sinds afgelopen maandag goedkoper geworden dan die in Japanse yens. Het verschil tussen de London interbank offered rates in dollars, de Libor, en driemaandsleningen in de yen, bereikte gisteren een niveau van minus 16, aldus cijfers van de British Bankers Association. Alleen de leenkosten voor de Zwitserse frank zijn nu nog goedkoper dan die van de dollar.

De goedkope dollarleningen zijn toe te schrijven aan de Federal Reserve, die miljarden in het financiële systeem heeft gestopt om zo de diepste recessie sinds de jaren dertig te bestrijden. De Fed heeft sinds juni 2007 zijn balans opgeschroefd naar $ 2002 mrd door onder meer Amerikaanse staatsobligaties op te kopen. Ook de Bank of Japan heeft de balans met zo'n 10% vergroot, maar in mindere mate dan de Fed.

'De daling van de dollar-Libor wijst erop dat de angst voor de kredietcrisis wegzakt', aldus chef-econoom Izuru Kato van het Totan Research Instute in Tokio tegenover persbureau Bloomberg. Hij wijst erop dat dit alleen voor driemaandsleningen geldt, want het verschil op de dollar-Libor voor een periode van zes maanden stond gisteren op 187,5 basispunten. Dit is een indicatie dat de leenkosten in dollars over het geheel genomen nog altijd duurder zijn dan die in de Japanse yen, aldus Kato.

Het verschil tussen driemaandsleningen in yen en dollar, in jargon de spread genoemd, stond in januari van dit jaar nog op 378 basispunten. Amerikaanse banken hadden door de kredietcrisis toen nog veel moeite om geld uit de markt te halen. De yen noteerde in januari nog op een dertienjarig dieptepunt van yen 87,99 voor één dollar, gisteren werd de munt verhandeld voor yen 93,60.

Doordat de dollar zo goedkoop is geworden voor Japanners is het minder interessante geworden om zogeheten 'carry trades' uit te voeren. Een carry trade houdt in dat yens worden geleend en vervolgens omgewisseld in buitenlandse valuta met een veel hogere rentevergoeding.

Als beleggers deze posities terugdraaien moet de schuld in yens worden afgelost en dit leidt tot een hogere vraag naar yens en dus tot een forse koersstijging van de munt. Een sterke yen is slecht voor het land, omdat het de export drukt. Daarnaast leidt het tot een neerwaartse druk op de invoerprijzen. Dit vergroot weer het risico dat Japan afglijdt naar een periode van deflatie met dalende productievolumes en prijzen.

'Er zijn genoeg mensen die zich de scherpe stijging van de yen aan het begin van de jaren negentig nog goed kunnen herinneren', zegt Kazutoshi Yasuda, directeur van valutahuis FX Prime. 'Maar de economische en marktomstandigheden zijn nu wel heel anders dan toen. Wij verwachten niet dat de yen ditmaal sterk gaat stijgen.'

Hoewel economen geen forse stijging van de munt verwachten, steeg de Japanse yen donderdag voor de derde dag op rij tegenover de euro en een reeks andere valuta's. Volgens ING Wholesale Banking heeft het oplopen van de yen met de Japanse fiscus te maken.

De Japanse overheid heeft in april, het begin van het Japanse fiscale jaar, een stimuleringsplan ingevoerd dat het aantrekkelijk moet maken om bedrijfswinsten te repatriëren. Over de dividenden wordt nagenoeg geen belasting geheven. Voorheen was dat 40% winstbelasting.

Het eerste meetmoment waarop Japanse bedrijven kunnen profiteren van de maatregel is eind september, het Japanse fiscale halfjaar. In aanloop daarnaartoe zouden bedrijven nu al bezig zijn winsten naar Japan te halen, aldus Chris Turner, hoofd valuta van ING Wholesale Banking in Londen. Het gevolg: een hogere yen.

De belastingstimulans is een initiatief naar Amerikaanse voorbeeld. In 1995 lanceerde de Amerikaanse overheid de Homeland Investment Act. Dat resulteerde destijds in een stijging van de dollar.

Voor een euro kon een belegger aan het begin van donderdag yen 133,61 krijgen. De yen is daarmee 0,6% duurder geworden. Woensdag kostte één euro nog yen 134,36. Een handelaar in Japan schrijft de stijging van de munt toe aan angst voor een mogelijke afkoeling van de Chinese economie. China gaf aan de industriële overcapaciteit te willen aanpakken. De overcapaciteit komt mede doordat China de kredietsluizen volledig heeft opengegooid. 'Het is tijd voor beleggers om de long-posities in de yen te vergroten.'

Mede door de oplopende yen leverden de Japanse beurzen in. Woensdag zette hoofdgraadmeter Nikkei nog het hoogste slot in ruim tien maanden op de borden. Donderdag sloot de Nikkei-index 1,6% lager op 10.473,97 punten.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

woensdag 26 augustus 2009

Bank ziet zeepbel in Chinese markt

Topman China Construction Bank signaleert excessen opdoemen door ruim leenbeleid

Amsterdam

De Chinese beurs is dinsdag verder weggezakt. De Chinese hoofdgraadmeter, de CSI 300, verloor gisteren 3,7% tot 3109,83 punten De beurs van China heeft deze maand 12% verloren en is daarmee deze maand de slechtst presterende aandelenmarkt van de wereld.

Op 19 augustus noteerde de index 20% onder de hoogste stand van het jaar, waardoor de Chinese beurs officieel in een bearmarkt terecht is gekomen.

Aandelen werden gisteren van de hand gedaan nadat de China Construction Bank waarschuwde voor bubbels in de financiële markten. Dit komt doordat de Chinese banken de leensluizen volledig hebben opengezet om de kredietcrisis en recessie te bestrijden. In de eerste helft van dit jaar hebben Chinese banken voor een recordbedrag van $ 1100 mrd aan nieuwe leningen uitgegeven. De Chinese overheid kwam daarnaast met een stimuleringspakket van $ 585 mrd.

Overigens lijkt het leentempo wel wat af te nemen. In juli daalde het aantal nieuwe leningen naar ongeveer een kwart van het bedrag dat in juni werd uitgeleend.

Een deel van het geleende geld is naar de beurs en de vastgoedmarkt gevloeid omdat het renteverschil tussen het geleende geld en de te behalen rendementen in vastgoed en aandelen groot is. Ondanks de forse koersdalingen van de afgelopen weken staat CSI 300 nog altijd 64% hoger dan aan de start van het beursjaar.

'De economie heeft te maken met onzekerheden en een bubbel op de markt', zei Guo Shuqing gisteren tegen verslaggevers in Peking. Shuqing is de topman van China Construction Bank, in grootte de tweede bank van de wereld. 'Het Chinese bankensysteem kent momenteel een buitensporige liquiditeit', waarschuwde hij.

Niet alle marktvorsers delen de zorgen van Shuqing. 'Gezien de buitengewone expansie van kredieten in de eerste helft van dit jaar, staat het vast dat een deel van dit geld in aandelen en vastgoed is gestoken', zegt analist She Minhua van Haitong Securities tegenover persbureau Bloomberg. 'Maar de bubbels - als ze er al zijn - zijn hanteerbaar.'

Om het lenen enigszins aan banden te leggen, verscherpte de Chinese bankcommissie vorige maand de eisen. Banken moeten de reserves opschroeven tot 150% van de zogeheten 'non-performing loans', of noodlijdend kredieten. Dit zijn leningen waarvan de bedrijven de betalingsverplichtingen niet nakomen. Voor banken zijn noodlijdende kredieten een enorme last. Een deel van het uitstaande kapitaal van de bank wordt gebruikt, terwijl het rendement nihil is. Eind juni hanteerde de commissie een eis van 134,8%.

Construction Bank, waarvan Bank of America een aandeelhouder is, kwam vorige week met beter dan verwachte cijfers over de eerste helft van het jaar. De bank vergezelde daarmee concurrenten als Industrial & Commercial Bank of China. Deze bank rapporteerde vorige week een winststijging van 2,9% tot Yn 66,4 mrd (euro 6,8 mrd). Construction Bank zag de winst met 4,9% afnemen naar Yn 55,8 mrd (euro 5,7 mrd). De bank verwacht dat in de tweede jaarhelft weer winstgroei wordt behaald. Het in Hongkong genoteerde aandeel won in een dalende markt 2,6% naar HK$ 5,99. Het aandeel is dit jaar met ruim 40% gestegen. Dit komt overeen met de Hang Seng, die dit jaar met 43% is opgelopen.

Volgens Henderson Global Investors ligt voor Chinese aandelen met een notering in Hongkong, de zogenoemde H-Shares verzameld in de Hang Seng China Enterprises Index, een rally van zo'n 20% in het verschiet richting de 15.000 punten. Volgens Henderson gaan de aandelen stijgen omdat de winsten van Chinese bedrijven in 2010 met 20% toenemen.

Gisteren sloot deze index 0,4% lager op 11.654,81 punten. De in China genoteerde aandelen worden A-Shares genoemd, maar deze zijn niet tot nauwelijks toegankelijk voor buitenlandse beleggers. Van de totale marktwaarde van de Chinese beurs, is ongeveer 1 % in buitenlandse handen. Chinese particuliere beleggers mogen op hun beurt niet in het buitenland beleggen. Daardoor zijn er vaak grote koersverschillen tussen A- en H-Shares, omdat Chinezen alleen in A-Shares kunnen handelen. Zij moeten dus wel met hun geld naar de Chinese beurs. De Chinese aandelen genoteerd in Hongkong heten H-Shares en zijn wel te koop voor buitenlanders investeerders.

'De waarderingen zijn momenteel niet overdreven', aldus portefeuillebeheerder Andrew Mattock van Henderson in een rapport. Mattock stelt dat met name bankaandelen aantrekkelijk zijn gewaardeerd. Volgens cijfers van Bloomberg worden H-Shares nu gewaardeerd op een koers-winstverhouding van 15,5.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

maandag 24 augustus 2009

Yahoo experimenteert met idee van één cent per mail

Yahoo onderzoekt of een mail kan worden verstuurd met een 'digitale postzegel' van één cent. De opbrengst is voor het goede doel.

Amsterdam

Het Amerikaanse internetbedrijf Yahoo denkt met de invoering van een zogeheten 'CentMail' het spammen uit te bannen. Via e-mail die is voorzien van een digitale postzegel van een cent, wordt spammen economisch oninteressant, zo is de achterliggende gedachte. De CentMail kan direct worden herkend als een gewone mail en hoeft daardoor niet gefilterd te worden door antispamprogramma's.

Het idee is gebaseerd op het project 'Charity Seals' van het Amerikaanse technologieconcern IBM. Het werd echter nooit geïmplementeerd, voornamelijk omdat mensen niet gewend zijn om voor mails te betalen. De financiële bijdrage geeft de mailer een goed gevoel omdat deze zo het goede doel steunt, denkt Yahoo. Het bedrijf werkt samen met de Amerikaanse Cornell University.

Yahoo is niet de enige partij die hiermee experimenteert. Zo heeft Microsoft het 'Penny Black-project', vernoemd naar de allereerste postzegel die in 1830 door de Britten werd gebruikt. Ook AOL heeft een gelijksoortig project gehad.

Volgens internetdeskundige Henk van Ess gaat het idee van Yahoo niet werken. 'Een veel betere methode is het zogenoemde "Sender Policy Framework", dat wordt gebruikt door Gmail van Google. Maar zelfs dit systeem stopt geen spam, vanwege slimme aanpassingen door spammers.' Het systeem van Google stelt vast of de verzender van een mail wel gerechtigd is om deze te versturen en kijkt met name via welke mailserver de mail is verstuurd.

'In het kat-en-muisspel tussen spammer en provider trekt tot nu toe nog steeds de spammer aan het langste eind, ondanks filtertechnieken of hoge boetes van toezichthouder Opta. Zolang mensen ingaan op de aanbiedingen, is de verleiding te groot', zegt Van Ess.

Ook Allard Hoeve, technisch directeur van hostingprovider Byte, verwacht niet dat CentMail gaat werken. Volgens Hoeve bestaat 97% van alle mails die zijn bedrijf verwerkt uit spam. 'Als maar 0,01% van de ontvangers klikt, is dat voor een spammer voldoende.' Hij wijst op zogeheten zombiehosts, die door het kraken van een website 24 uur per dag miljarden mails per uur sturen. 'Dat doen ze dus op kosten van anderen. Het zijn jongens die de pc van je oma kraken.'

Diverse weblogs spreken van een kansloze missie. Zo moet dit systeem ineens worden ingevoerd en moet iedereen meedoen. Wie int het geld, en ontstaan er geen rare belastingregels? Maar belangrijker nog: er is eigenlijk bijna niemand die wil betalen voor mail. Zelfs niet als het om één cent gaat.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

zaterdag 22 augustus 2009

Digitale kaartenmaker AND bouwt aan wereldwijde alliantie

Amsterdam

De Nederlandse maker van digitale kaarten AND wil wereldwijde allianties sluiten om zo de gehele wereld in kaart te brengen ten behoeve van onder meer smartphones. AND heeft inmiddels de eerste gesprekken met een Chinese en Libanese partij om samen te werken achter de rug.

De drie partijen hebben een eerste kennismaking gehad en hebben een tijdspad uitgestippeld, aldus topman Maarten Oldenhof, die vrijdag terugkeerde uit China. Volgens Oldenhof zijn er nog geen contracten getekend.

AND zegt de stap te hebben gezet omdat steeds meer mobiele telefoons zijn voorzien van een gps-systeem. Mobiele aanbieders vragen daarom om kaarten van de hele wereld. 'We kunnen niet alles zelf doen, dus we dachten: is het niet slimmer om gezamenlijk de kaarten te maken, want dan kan het een stuk sneller. Om zelf landen als China en in India in kaart te brengen is, op zijn zachtst gezegd, nogal wat werk.'

Oldenhof wil de namen van de Chinese en Libanese partijen niet vrijgeven. De Chinese kaartenmaker levert kaarten van het land van herkomst en de Libanese sectorgenoot heeft de Arabische wereld in kaart gebracht.

AND gaat verder op zoek naar partijen voor kaarten van gebieden als bijvoorbeeld India en Zuid-Amerika. Met de twee branchegenoten waarmee het nu in gesprek is, moet een raamwerk worden gebouwd, daarna zullen andere kaartenmakers worden benaderd. 'We weten wie waar de kaarten maakt, maar het heeft geen zin om met heel veel partijen tegelijk om de tafel te gaan zitten.'

Volgens Oldenhof is de dominante positie van de veel grotere sectorgenoten Tele Atlas en Navteq, niet de belangrijkste reden om tot samenwerking over te gaan. Toch lijkt het op de achtergrond wel degelijk een rol te spelen. 'Het is zo dat het moeilijk is om bijvoorbeeld kaarten van Navteq te bemachtigen wegens de ingewikkelde licentievoorwaarden. Daarom komen veel klanten naar ons toe.'

AND is vergeleken bij Navteq en Tele Atlas een kleine speler. Het eveneens Nederlandse Tele Atlas werd voor euro 2,9 mrd ingelijfd door autonavigatieproducent TomTom. De andere concurrent, het Amerikaanse Navteq, kwam in 2007 voor $ 8,1 mrd (circa euro 5,7 mrd) in handen van het Finse Nokia. Ter vergelijking: AND heeft nu een beurswaarde van nog geen euro 30 mln.

Het aandeel AND is dit jaar hersteld van de door de kredietcrisis opgelopen koersdreun. Dit beursjaar is het aandeel in waarde verdrievoudigd. De grootste koerssprong vond plaats in april toen AND bekendmaakte een grote Amerikaanse klant te hebben binnengehaald. AND gaf toen niet aan om welke partij het ging, maar volgens ingewijden gaat het om internetgigant Google, voor wie op locatie gebaseerde diensten een belangrijke groeimarkt is.

Na het aankondigen van de samenwerking schoot het aandeel gisteren met 8,4% omhoog.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

vrijdag 21 augustus 2009

Hobbygeograaf levert kaart gratis

Vrijwilligers van OpenStreetMap brengen de gehele wereld in kaart en stellen dit gratis beschikbaar. Een bom onder het verdienmodel van navigatieleveranciers?

Amsterdam

Een leger van 150.000 hobbyisten trekt eropuit om de wereld digitaal in kaart te brengen. Zij zijn aangesloten bij OpenStreetMap (OSM), dat zich het beste laat vergelijken met de online encyclopedie Wikipedia waar iedere gebruiker informatie aan kan toevoegen.

Iedereen die lid is van OSM kan zijn gegevens aan de kaartendatabase toevoegen. De wereldkaart is er al, de leden trekken vervolgens gewapend met een gps-ontvanger stad en land in en vullen de kaart met details.

'Leden beginnen meestal met het in kaart brengen van de eigen buurt en voegen daar gedetailleerde informatie aan toe', aldus Henk Hoff, die de Nederlandse OSM-community inschat op 500 leden.

De 39-jarige Hoff, in het dagelijks leven freelance internetconsultant, is een zeer actieve 'Open-Street-Mapper' en tevens bestuurslid van de OSM Foundation, de internationale organisatie van 'hobbygeografen' zoals Hoff de gemeenschap omschrijft.

Consumenten kunnen de gegevens en de bijbehorende navigatiesoftware gratis downloaden. 'De kaarten zijn accuraat en het is voor niets, al kunnen we geen zwart-op- wit garantie geven dat alle informatie 100% klopt. Een ambulanceservice raden we aan een professionele kaart te gebruiken, maar voor de consument is het een prima kaart met een hoop extra's.'

OSM heeft al gratis navigatieapplicaties voor de iPhone. Maar een woordvoerder van de commerciële weginformatiespecialist TomTom ziet geen bedreiging. 'Onze kaarten zijn van een hoger niveau dan die van OSM.' Het bedrijf geeft aan veel moeite te doen om de kaarten te valideren, te verifiëren en zo snel mogelijk aanpassingen in de kaart te verwerken. 'Daarnaast hebben wij technische snufjes zoals het meten van de gereden snelheid, die heeft OSM niet.'

Hoff bracht twee jaar geleden met OSM-collega's zijn woonplaats Assen in kaart. Ze maakten foto's van de stad door met de auto, fiets of lopend langs de straten te gaan. Daarmee was Assen de eerste stad in Nederland die door OSM volledig werd 'gedekt'.

Ook de Nederlandse kaartenmaker AND International ziet OSM niet als een bedreiging. Sterker nog, AND doneerde twee jaar geleden de Nederlandse kaart aan OSM zodat de leden de map naar eigen believen konden invullen. Daarnaast stelt AND een keer per jaar het kantoor beschikbaar voor een OSM-conferentie.

'Wij zien OSM juist als een bevestiging dat kaarten erg populair zijn. We maken elkaar alleen maar sterker', zegt Arjan Spigt, marketingmanager bij AND. Ook het feit dat OSM gratis is, zit AND niet dwars. 'Je ziet dat een gratis besturingssysteem als Linux al jaren bestaat, toch wordt Windows nog steeds verkocht. Ze kunnen gewoon naast elkaar bestaan. Dat geldt volgens ons ook voor OSM.'

Hoff van OSM zegt dat het grote verschil met de digitale kaarten van professionele partijen als AND en TeleAtlas is dat er veel meer details worden toegevoegd. Hoff: 'Wij melden op de kaart bijvoorbeeld waar een zebrapad, restaurant of telefooncel is. Het is gedetailleerder en gebruikersvriendelijker dan bijvoorbeeld Google Maps.'

Volgens Spigt van AND zijn de kaarten van OSM echter nog niet goed genoeg om te concurreren met die van professionele partijen. 'De kaarten van de onderlinge gebieden zijn nog te verschillend en ook is de opbouw van kaarten niet consistent genoeg.'

Het verbaast Spigt dat OSM nog geen grote naamsbekendheid geniet. 'Maar dat lijkt een kwestie van tijd.'

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

'Dollar verliest status en zakt verder weg'

Obligatiebelegger Pimco ziet rol dollar als reservemunt afnemen en adviseert bij sterkte te verkopen

Amsterdam

Het Amerikaanse stelsel van centrale banken, de Federal Reserve, heeft zoveel dollars in het financiële systeem gestopt, dat de munt wel moet gaan dalen. Hierdoor verliest de munt ook zijn status als wereldreservevaluta, ook al is er geen vervanger voorhanden. Dat stelt Pimco, 's werelds grootste obligatiebelegger, in een rapport.

Gisteren noteerde de Amerikaanse munt op $ 1,4234 tegenover één euro. Sinds het hoogtepunt van de 'greenback' in maart van dit jaar, toen de munt rond de $ 1,25 stond, is de Amerikaanse dollar met zo'n 12% gedaald tegenover een mandje van twaalf belangrijke valuta's.

Volgens Curtis Mewbourne, portefeuillebeheerder bij Pimco, gaan met name de valuta's van opkomende markten profiteren van de dollarzwakte. Mewbourne meent dat beleggers bij sterkte van de munt hun dollarposities moeten afbouwen om de valuta-portefeuille te diversificeren.

Beleggersgoeroe Jim Rogers gaf vorig jaar al aan dat hij al zijn dollarbezittingen ging verkopen en deze in zou ruilen voor de Chinese yuan. Bill Gross, eveneens een portefeuillebeheerder van Pimco, riep in juni op om hiertoe over te gaan, voordat de centrale banken dat doen. Gross is beheerder van het Pimco Total Return Fund. Dat fonds behaalde vorig jaar een rendement van 12%, waarmee het ongeveer 95% van gelijksoortige beleggingsfondsen versloeg, aldus cijfers van persbureau Bloomberg.

Ofschoon Mewbourne zegt dat er nog geen nieuwe reservemunt is die de plek van de dollar opeist, zal de dollar 'zelfs zonder vervanger aan status verliezen'.

'Los van de status, gaat de dollar dalen. Dat staat als een paal boven water', zegt valutastrateeg David Woo van Barclays. Hij hanteert voor de komende twaalf maanden een verwachting van $ 1,50 voor één euro. 'De Fed heeft zo veel geld in de markt gepompt dat dit tot inflatie zal leiden. Dit is al deels door de markt verwerkt. De munt staat momenteel niet voor niets op $ 1,42 tegenover de euro.' Volgens Woo is China met zijn enorme dollarreserves het grootste slachtoffer van een dalende dollar. Door inflatie gaan met name de grondstofprijzen oplopen. Aangezien China een grote koper van grondstoffen is, hebben zij direct last van dollarzwakte.

Woo zegt geen nieuws te lezen in het rapport van Mewbourne en ziet weinig redenen waarom de dollar binnen enkele jaren de status van reservemunt zal verliezen. 'Een reservemunt heet zo omdat centrale banken deze aanhouden als reserve. Momenteel hebben centrale banken wereldwijd iets minder dan 65% aan dollars in bezit. Die zijn al een jaar of tien bezig met het diversifiëren van de valutaportefeuilles.'

Woo stelt dat er maar één mogelijke opvolger is voor de dollar als reservemunt: de Chinese yuan. 'Maar daarvoor moet de munt eerst vrij verhandelbaar worden. Dat gaat de Chinese overheid niet doen, want als dat gebeurt schiet de munt omhoog en dat willen de Chinezen niet. Dat is een proces dat nog jaren gaat duren.'

Ook Chris Turner, hoofd valutastrategie bij ING Wholesale Banking in Londen denkt dat het nog minstens tien jaar vergt voordat China de eigen munt gaat liberaliseren. 'Je ziet dat het land de eerste stappen heeft gezet door met enkele Aziatische landen nu in yuans te handelen in plaats van in dollars.' Turner wijst erop dat nog altijd 70% van de wereldhandel wordt afgerekend in dollars. 'De Chinezen blijven grote kopers van de dollar. Ze gaan de portefeuille aanvullen met Aziatische valuta's, maar in kleine porties omdat de meeste niet liquide genoeg zijn. China kan eigenlijk niet anders dan grote hoeveelheden dollars blijven kopen. Het land zal in ieder geval de laatste zijn die op een dollarcrash aanstuurt.'

Volgens Turner is de discussie over de rol van de dollar als reservemunt vooral een politieke. Turner: 'Opkomende markten zoals Rusland, Brazilië, India en China, vinden het niet leuk dat ze zo afhankelijk zijn van een munt die alles bepaalt, terwijl ze er zelf geen invloed op hebben.' Hij verwacht dat de discussie aanhoudt, maar dat een alternatief de komende jaren zich nog niet zal aandienen.

Turner stelt dat de dollar vooral cyclisch beweegt en dit jaar onder druk staat wegens de 'reparatiekosten' van de kredietcrisis. De VS hebben in totaal $ 12.800 mrd gespendeerd om de economie en banken vlot te trekken. Turner is veel minder negatief en denkt dat de munt in 2010 een rally gaat inzetten. 'De Fed zal eerder en in grotere stappen dan de Europese Centrale Bank de rente verhogen. Daarnaast zie ik verbeteringen optreden in de overheidsbudgetten en handelsbalans. Ik denk dat de dollar de afgelopen tijd wel genoeg voor de kiezen heeft gehad.'

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

dinsdag 18 augustus 2009

Dreiging van kredietcrisis op microniveau

Steeds meer beleggers worden verleid door de aantrekkelijke rendementen van microfinancieringen. Sommige investeerders verliezen daarbij het sociale aspect uit het oog.

Amsterdam

Microkredieten zijn gestart vanuit sociaal oogpunt. Beleggers verstrekken kleine leningen aan ondernemers in de Derde Wereld. Met de lening kunnen ze uit een uitzichtloze positie komen.

Maar microfinanciering trekt ook woekeraars aan. Niet vreemd, aangezien voor de kleine leningen rentevergoedingen worden gevraagd die variëren van 24 tot 39% per jaar.

Zakenkrant Wall Street Journal signaleerde vorige week dat een land als India wordt 'gebombardeerd' met microkredieten. De krant geeft voorbeelden van mensen die de ene lening met de andere aflossen of luxe consumentenartikelen aanschaffen, terwijl de lening daar niet voor is bedoeld. Inmiddels ontstaan er kredietcrisissen op microniveau doordat mensen de aflossing niet kunnen betalen en weer terug bij af zijn. Soms gaat het om een bedrag van niet meer dan $ 200 per persoon. Maar dat is voor velen in deze arme gebieden een vermogen.

'Wij herkennen het probleem en zijn bezorgd over deze ontwikkeling', zegt Marilou van Golstein Brouwers, directeur van Triodos Investment Management. De bank is al vijftien jaar actief bezig met investeringen in deze kleinschalige leningen. 'Er komen de laatste jaren steeds meer instellingen bij die op zoek zijn naar hoge rendementen en het maximaliseren van de winst.'

Volgens Van Golstein Brouwers heeft zij in gesprekken met institutionele beleggers gemerkt dat deze soms rendementen eisen van 20% als ze in microkredieten willen investeren. Een woordvoerder van pensioenfonds ABP geeft aan dat als zij mede-eigenaar zijn van een microfinancieringsmaatschappij het ABP over een periode van vijf tot zeven jaar een rendementsverwachting hanteert van 15 tot 20%. Het ABP, belegt euro 200 mln in microkredieten. Pensioenuitvoeringsorganisatie PGGM wil geen cijfers geven, maar zegt 'marktconforme rendementen' te verwachten.

'De druk van investeerders om hoge rendementen te halen, kan ertoe leiden dat microfinancieringsinstellingen zich met praktijken inlaten die uiteindelijk niet ten goede komen van de klanten. Wij benadrukken altijd dat het om een combinatie van sociale en financiële rendementen gaat', aldus Van Golstein Brouwers.

Ze benadrukt dat er voldoende partijen zijn die wel degelijk op sociale basis leningen verstrekken. 'Net als bij een normale bank is klantcontact belangrijk. Je moet weten of de lening wel terugbetaald kan worden. Voor de klant moet het duidelijk zijn. Het zijn vaak ongeletterde mensen.'

Dorine Putman, lid van het kredietcomité van het ASN Novib Fonds dat ook in microfinancieringen belegt, ziet 'dat instellingen die microfinancieringen verstrekken mede onder invloed van de kredietcrisis juist pas op de plaats maken'. Ze zegt geen bubbel in microfinancieringen te zien.

Putman geeft aan dat het met name in stedelijke gebieden voorkomt dat er veel kredietaanbod is, maar 'in grote delen van de wereld is de toegang tot microfinanciering nog steeds belabberd, terwijl wij die faciliteiten zien als een basisrecht'. Ze zegt niet het idee te hebben dat een mentaliteit is ontstaan waarbij geld snel wordt uitgezet en dan zo snel mogelijk tegen woekervoorwaarden wordt geïnd.

Volgens Putman wordt microfinanciering als bedrijfstak juist steeds volwassener. Ze wijst erop dat mensen die een microkrediet aan gaan, moeten weten dat lenen geld kost. 'Ook in Nederland is er een zorgplicht en zien we in reclames dat lenen geld kost. Helaas hebben de meeste landen nog geen systeem als het Nederlandse BKR, dat bijhoudt hoeveel iemand heeft geleend.'

Putman van ASN zegt dat haar klanten geen risico lopen met belegd geld in microfinancieringen 'Natuurlijk is er wat risico, maar dat is heel beperkt. Geen van de leningen die wij aan microkredietinstellingen hebben verstrekt, hebben achterstanden.'

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

zaterdag 15 augustus 2009

Beleggers blijven instappen

De Amsterdamse beurs zocht deze week wederom hogere regionen op. Bemoedigende berichten werden afgewisseld met tegenvallende. Ofschoon rekening wordt gehouden met een correctie, kijken beleggers nog altijd omhoog.

Het gaat hard met de AEX. De Amsterdamse hoofdgraadmeter zette op 9 maart een dieptepunt neer van iets minder dan 199,25 punten. Nog geen half jaar later staat de index bijna de helft hoger. Met name de laatste weken zit de vaart erin: de afgelopen vijf weken is de AEX met bijna 50 punten, circa 20%, gestegen.

Handelaar Rob Koenders van Harmony Vermogensbeheer vond het begin deze week dan ook tijd voor een 'gezonde correctie'. 'De beurs is nu oververhit. Het wordt tijd voor een beweging naar beneden, waarna de belangrijke grens van 300 punten kan worden aangevallen.'

Opmerkelijke rally

Vermogensbeheerder Tim Linger van International Assets noemt de rally van de afgelopen weken 'opmerkelijk'. 'Af en toe is het schrikken als er een tegenvallend macrocijfers verschijnt, maar de markt krabbelt dan snel weer op. Er zit veel kracht achter.' Volgens Linger komen er steeds meer spijtoptanten in de markt die een deel van de rally hebben gemist. 'Die wachten op een terugval en stappen dan alsnog in. Dit zag je deze week ook gebeuren.' De vermogensbeheerder doelt op afgelopen woensdag, toen de markten met flinke verliezen begonnen - de AEX zakte weg naar 280 punten - maar de dag uiteindelijk toch nog met winst konden uitgaan.

Bank-verzekeraar ING maakte een zeer opvallende koersbeweging. ING rapporteerde over het tweede kwartaal een bescheiden winst van euro 71 mln. Dit viel beleggers tegen, waardoor het aandeel 12% lager opende.

Maar het verlies werd in de loop van de dag, mede dankzij een positieve draai op Wall Street weer in het geheel teruggedrongen.

Linger denkt dat aandelen momenteel correct zijn gewaardeerd. Hij is dan ook voorzichtig over het vervolg van de huidige rally: 'In de VS staan de aandelen weer op een waardering van ongeveer 16 keer de winst. Dat is historisch gezien normaal, maar gezien de huidige macrocijfers wel iets te hoog.' Omdat bij veel hoofdfondsen veel koersdoelen al zijn bereikt, schrijft Linger nu calls op aandelen om zo het dit jaar behaalde rendement vast te houden.

Smallcaps

De vermogensbeheerder ziet de komende tijd kansen bij kleinere fondsen, die nog wat zijn achtergebleven. Als voorbeeld wijst hij op industrieel concern Aalberts, dat deze week met cijfers kwam en donderdag een koerssprong maakte van bijna 20%. Analisten spraken echter niet zozeer over de kwartaalcijfers, maar vooral over de nieuwe bankconvenanten die Aalberts had afgesloten. 'Die nieuwe convenanten zijn goed nieuws. De angst over de financiële positie wordt daarmee drastisch verminderd', aldus een analist van Petercam.

Vastgoed in trek

Deze week vielen met name vastgoedfondsen in positieve zin op. Dat was te danken aan de meevallende cijfers van fondsen als Wereldhave en VastNed Office. Daarnaast maakte Prologis Euro Properties maandag bekend een herfinanciering van een lening van euro 400 mln met succes te hebben afgerond. Wereldhave en sectorgenoot Unibail-Rodamco behoorden deze week tot de sterkste stijgers in de AEX en wonnen respectievelijk 2,4% en 6,3%.

Verliezers

De grootste koersdreun kwam deze week op naam van Van der Moolen. Het effectenhuis kreeg maandag van de rechtbank uitstel van betaling. Marktkenners stellen dat de problemen te wijten zijn aan het al langer zwalkende beleid van de leiding van de onderneming. Dinsdag sloot het aandeel 72,4% lager op euro 0,34. Vrijdag sloot het aandeel op euro 0,36.

In de AEX was Aegon met een verlies van 11,7%, de sterkste daler van de week. De verzekeraar leed in het voorbije kwartaal verlies, waar analisten gerekend hadden op winst. Om de Staat terug te betalen, heeft het bedrijf voor euro 1 mrd aan nieuwe aandelen uitgegeven.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

woensdag 12 augustus 2009

Recordkrimp voor Russische economie

Grote afhankelijkheid van de ontwikkeling van grondstofprijzen maakt Rusland extreem kwetsbaar

Amsterdam

De Russische economie is in het tweede kwartaal in een recordtempo gekrompen. Een stijgende werkloosheid, banken die nauwelijks kredieten verstrekken en een overheid die te laat heeft ingegrepen in de economie worden gezien als de belangrijkste oorzaken.

Het Russische bruto binnenlands product (bbp) daalde in het tweede kwartaal op jaarbasis met 10,9%, aldus cijfers van het federale bureau van statistiek dinsdag.

De krimp was sterker dan verwacht. Economen hielden rekening met een negatief groeicijfer van 10,2%. In het eerste kwartaal kromp de economie al met 9,8%. Met het inzakken van de Russische economie komt een einde aan jaren van voorspoed. De afgelopen tien jaar groeide de economie met bijna 7% per jaar.

De kredietcrisis en de daaropvolgende recessie heeft Rusland hard geraakt. Door de wereldwijde recessie is de vraag naar grondstoffen flink gedaald, met alle gevolgen van dien voor de Russische economie. Deze is erg afhankelijk van de uitvoer van onder meer gas, olie en metalen. De export van energie, waaronder olie en gas, was in de eerste helft van dit jaar goed voor 68,8% van de export.

De industriële productie van Rusland zakte in elkaar doordat bedrijven eerst de voorraden wegwerkten. De dalende voorraden waren goed voor 80% van de krimp gedurende de eerste drie maanden van dit jaar, blijkt uit cijfers van het Russische ministerie van economie. Tegelijkertijd konden bedrijven doordat banken door de kredietcrisis nauwelijks leningen verstrekten, onvoldoende aan liquide middelen komen.

Rusland heeft $ 79 mrd uitgetrokken om de recessie te bestrijden. Het geld gaat onder meer naar de auto-, landbouw- en bouwsector en er zijn fiscale maatregelen genomen die de koopkracht moeten verbeteren. Het 'anti-crisis-programma' werd op 19 juni in werking gesteld na een handtekening van premier Poetin.

Het Internationale Monetaire Fonds (IMF) twijfelt echter of de Russische plannen effect hebben. 'De geplande belastingmaatregelen kunnen falen om de persoonlijke consumptie te stimuleren door de zorgen van de consument over zijn toekomstige inkomsten', aldus het IMF vorige week in een rapport. 'Door de afwezigheid van interveniërende maatregelen in de banksector, bestaat het risico dat zij moeilijkheden houden met het op orde krijgen van hun balans waardoor een ruimere kredietverlening problematisch blijft.'

De onzekerheid van de consument is voornamelijk toe te schrijven aan een snel oplopende werkloosheid. In juni kwam het percentage Russen zonder baan uit op 8,3%. Eind dit jaar loopt dit op tot boven de 13%, verwacht de Wereldbank. Het IMF rekent dit jaar op een krimp van de Russische economie van 6,5%, om in 2010 weer met 1,5% te stijgen.

Door de stijgende werkloosheid en dalende lonen krimpt ook de Russische middenklasse. Volgens de Wereldbank daalt deze groep met circa 10%, ofwel 6,2 miljoen mensen, naar 51,2% van de bevolking. Juist deze groep was de afgelopen jaren erg belangrijk voor de consumptiegroei. De Wereldbank stelt dat de consumptie in Rusland is 'ingestort'.

Door de recessie krijgt de Russische overheid voor het eerst in tien jaar weer te maken met een begrotingstekort. Dit jaar komt het tekort uit op mogelijk 9,4% van het bbp, aldus berekeningen van het Russische ministerie van financiën. Volgens het ministerie zijn door de fors gedaalde vraag naar grondstoffen de inkomsten voor de schatkist met een derde afgenomen. De prijs van zogeheten Russische Oeral-olie noteerde het afgelopen kwartaal gemiddeld op $ 61,03. Vorig jaar juli bereikte deze olieprijs een piek van $ 142,5. De uitvoer van olie draagt voor een groot deel bij aan de inkomsten van de Russische schatkist.

Gisteren zei de Organisatie van Olie-Exporterende Landen (Opec) dat de wereldwijde olievraag in 2010 meer afneemt dan eerder werd verwacht. De Opec schrijft dit toe aan gestegen voorraden en het trage economische herstel.

Dat grondstoffen teveel de Russische economie beïnvloeden is doorgedrongen tot de politieke leiding van het land. Zo zei de Russische president Dmitry Medvedev maandag dat Rusland minder afhankelijk worden van grondstoffen: 'We kunnen ons niet langer op deze manier blijven ontwikkelen', zei hij tijdens een bijeenkomst van partijleiders in het vakantieoord Sochi, aan de kust van de Zwarte Zee. 'Dit is een doodlopende weg. De kredietcrisis heeft ons in een situatie geplaatst waardoor we besluiten moeten nemen over het veranderen van onze economische structuur.' Medvedev zei dat de economie na het inzakken van de grondstofprijzen is 'vergruisd'.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

dinsdag 11 augustus 2009

Meevallende cijfers stuwen lange rente

Obligatiemarkt prijst herstel van economie in, al is dit volgens sommige kenners nog veel te vroeg

Amsterdam

Meevallende macrocijfers zorgen voor een oplopende lange rente. De rentevergoeding op de tienjarige Amerikaanse staatsleningen is sinds het begin van de maand flink gestegen. Eind juli stond de rente nog op 3,5%, gisteren aan het eind van de Europese handel bedroeg de vergoeding 3,8%.

De beter dan verwachte werkgelegenheidscijfers leidden vrijdagmiddag tot een rappe koersdaling van treasuries, zoals Amerikaanse staatsleningen worden genoemd. Voor de publicatie van de arbeidscijfers stond de rente, die omgekeerd beweegt aan de koers van een obligatie, op 3,74%. Na de bekendmaking van het cijfer maakte de rente een sprong van 12 basispunten naar 3,84%.

Vrijdag werd bekend dat het aantal banen in de VS vorige maand met 247.000 was gedaald. Het was het kleinste aantal nieuwe werklozen sinds augustus vorig jaar en minder dan waarop economen hadden gerekend.

'De belangrijkste reden waarom de lange rente oploopt, zijn macrocijfers die in de meeste gevallen zijn meegevallen', zegt econoom Martin van Vliet van ING Wholesale Banking. Bij een aantrekkende economie loopt de inflatie op. Obligatiebeleggers willen dit vergoed zien en eisen dus meer rente.

Van Vliet voorziet een langzaam opgaande trend voor de renteontwikkeling. Toch denkt de econoom dat de grens van 4% pas in de loop van volgend jaar wordt geslecht. Want een stijging van de lange rente in dit tempo, daar zit niemand op te wachten: 'Centrale bankiers zien het liefst een economisch herstel bij een langzaam oplopende rente. Een te snelle stijging kan het economische herstel temperen en dat wil niemand.'

Om het economische herstel van een impuls te voorzien heeft de Amerikaanse overheid veel geld geleend. De schuld van de VS is daardoor opgelopen naar het duizelingwekkende bedrag van $ 6450 mrd. Het begrotingstekort voor het boekjaar dat eindigt op 30 september loopt dit jaar op naar $ 1850 mrd.

De Amerikaanse veilingagenda zit daarom overvol. Waar normaal ieder kwartaal driejarige staatsleningen worden geveild, staan er nu iedere maand veilingen op het programma. Deze week wordt er voor $ 75 mrd aan staatsleningen in de markt gezet. Vandaag verkoopt de VS voor $ 37 mrd aan driejarig schatkistpapier, gevolgd door een veiling van $ 23 mrd aan staatsleningen met een looptijd van tien jaar later deze week. Daarnaast is er ook een veiling van dertigjarige treasuries waarmee $ 15 mrd moet worden opgehaald.

Tijdens de hoogtijdagen van de kredietcrisis - van september vorig jaar tot maart dit jaar - werden staatsleningen gezien als een veilige haven en stegen deze in waarde. Door meevallende bedrijfs- en macrocijfers is de risicoaversie afgenomen en vloeit geld weer naar de aandelenmarkten.

Marc van Heel, directeur Nederland van de Amerikaanse obligatiebelegger Pimco, verwacht dat die stortvloed aan obligaties gaat aanhouden. 'Je ziet dat de Amerikaanse overheid nog steeds financieringsbehoefte heeft. Zo kreeg Fannie Mae vorige week wederom staatssteun.' De Amerikaanse hypotheekbank Fannie Mae wil nog eens $ 10,7 mrd van de overheid om te overleven. Het bedrijf rapporteerde voor het achtste kwartaal op rij verlies. Daarmee is het verlies over de afgelopen twee jaar opgelopen tot ruim euro 100 mrd.

Van Heel stelt dat de markten een te optimistisch scenario hebben ingeprijsd. 'De huidige rally op de aandelenmarkten is te snel. Op de langere termijn zijn de indicatoren nog niet positief genoeg. De huidige opleving is te danken aan het aanvullen van de voorraden, die bijna op nul stonden. Het is logisch dat je dan een opleving ziet. Dit is geen voorbode van een duurzaam herstel.'

Pimco, de grootste obligatiebelegger van de wereld, verwacht dat de Federal Reserve de officiële rente lang laag zal houden: 'Wij gaan ervan uit dat de Fed voor 2011 de rente niet zal verhogen.' Woensdag komt het rentebeslissende orgaan van de Fed, het Federal Open Market Committee, bij elkaar. Economen verwachten dat de rente ongewijzigd blijft op het huidige niveau van 0 tot 0,25%.

Een dag later worden de cijfers over de consumentenprijzen gerapporteerd. Economen rekenen op een vlak cijfer, na een stijging van 0,7% in juni. Desondanks loopt de inflatie in de obligatieprijzen. Het verschil tussen de renteopslag van de tienjarige treasury en de Treasury Inflation Protected Securities - een indexobligatie die een aparte vergoeding geeft voor inflatie - stond maandag op 2,01%, tegen bijna nul in december. Dit geeft aan dat de verwachtingen voor de inflatie oplopen en dat de prijsstijging zich kan versnellen.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

zaterdag 8 augustus 2009

Kaskoning KPN

De beurzen hebben de weg omhoog weer gevonden. Dit geldt echter niet voor KPN. Het aandeel komt nagenoeg niet van zijn plek nu beleggers weer risico durven te nemen. Het telecomconcern valt sinds enkele jaren onder de categorie 'defensief' en deze aandelen zijn in de huidige rally niet in trek.

Het defensieve karakter heeft ook zijn voordelen. KPN-beleggers kregen tijdens het rumoerige beursjaar 2008 ook een tik, maar het koersverlies verbleekte bij dat van bijvoorbeeld banken en verzekeraars. KPN begon 2008 op een koers van circa euro 12 en sloot het jaar af op euro 10, terwijl de AEX in 2008 met meer dan de helft daalde.

Sinds de publicatie van de kwartaalcijfers stijgt het aandeel weer. KPN kondigde rigoureuze kostenbeheersingen aan om de winstdoelen voor 2010 overeind te houden. Daarnaast wist het ondanks een omzetdaling toch winstgroei te boeken. Dit kwam mede door het snijden in extern personeel en een reorganisatie bij Getronics.

Hierdoor is het aandeel gisteren naar euro 10,52 geklommen. Daarmee staat KPN weer rond het niveau van begin dit jaar.

Ondanks het defensieve karakter menen de analisten van ING Wholesale Banking dat er koerswinst in het verschiet ligt. Zij geven een koopadvies en een koersdoel van euro 14. KPN kan dus nog ruim 30% stijgen, denkt ING.

De bank is vooral te spreken over de enorme hoeveelheid cash die het bedrijf genereert. Dit is gunstig voor de belegger, zegt ING, want het overgrote deel gaat terug naar de aandeelhouder. ING verwacht dat dit jaar 10,5% en volgend jaar 11,6% van de huidige marktwaarde wordt uitgekeerd in de vorm van dividend of door de inkoop van eigen aandelen. Bij Europese sectorgenoten ligt dit percentage gemiddeld tussen de 6 en 8%, terwijl KPN op dezelfde wijze - circa 5,3 keer het bedrijfsresultaat over 2010 - wordt gewaardeerd als zijn branchegenoten.

ING stelt dat KPN daarnaast het enige bedrijf is dat de zogeheten multibrand-strategie goed uitvoert. Daarbij zet een bedrijf meerdere merken voor verschillende doelgroepen in de markt.

Het bestuur krijgt een pluim voor een solide reputatie bij de strategie, het voldoen aan eerder afgegeven doelstellingen, de integratie van overgenomen bedrijven en het snijden in de kosten.

Is er dan helemaal niets mis met KPN? Toch wel, want sinds het opstappen van Marcel Smits is de baan van financieel topman nog steeds vacant, terwijl topman Ad Scheepbouwer een contract heeft van nog maar twee jaar. De opvolging is een van de zaken die de koers van KPN onder druk kunnen zetten. Want het zijn juist Smits en Scheepbouwer die de afgelopen vijf jaar van KPN de kaskoning hebben gemaakt die het nu is.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

donderdag 6 augustus 2009

Verstandshuwelijk

De zoveelste aanval op zoekgigant Google is ingezet. Concurrenten Yahoo en Microsoft maakten dinsdagavond laat de details bekend van een overeenkomst, die vorige week werd aangekondigd.

De bedrijven willen een einde maken aan het enorme marktaandeel van Google's online advertentie-omzet, dat in de VS 65% bedraagt. Yahoo en Microsoft komen gezamenlijk niet op de helft met een marktaandeel van respectievelijk 20% en 8%.

Beleggers lijken weinig heil te zien in de deal. Sinds de aankondiging is het aandeel Yahoo met 15% gedaald. En dat terwijl Yahoo-beleggers het toch al zwaar voor de kiezen hebben gehad de afgelopen jaren. Het aandeel kwam door tegenvallende resultaten nauwelijks van zijn plek totdat Microsoft vorig jaar $ 33 per aandeel, of bijna $ 50 mrd, voor de gehele onderneming bood. Het bestuur weigerde echter genoegen te nemen met minder dan $37 per aandeel. Dit tot grote ontsteltenis van beleggers, die na het afketsen van de overname het aandeel als een baksteen lieten vallen. Yahoo zakte in december naar een dieptepunt van $ 8,94. Sindsdien is het aandeel weer langzaam uit het dal gekropen. Dinsdag sloot Yahoo op $ 14,51.

De ontevredenheid over de alliantie betreft het ontbreken van een substantieel bedrag voor Yahoo's zoekmachine. Analisten becijferden dat de softwaregigant hiervoor $ 1 mrd tot $ 2 mrd zou betalen. Zover gaat Microsoft bij lange na niet.

In feite komt het erop neer dat Microsoft de zoekactiviteiten van Yahoo overneemt, waardoor Yahoo honderden miljoenen kan besparen. Yahoo krijgt 88% van de advertentie-inkomsten gedurende de eerste vijf jaar van het tienjarige contract. Na vijf jaar ontvangt Yahoo een percentage van 83 tot 93%, afhankelijk van omzetontwikkeling. Daarnaast krijgt Yahoo eenmalig $150 mln voor 'onvoorziene transitiekosten' en euro50 mln per jaar gedurende de eerste drie jaar. Microsoft neemt verder minimaal 400 medewerkers over die aan zoektechnologie werken.

Uit een PowerPoint-presentatie die per ongeluk door Microsoft online is gezet, blijkt dat de partijen 7 dollarcent per zoekopdracht willen gaan verdienen. Dit is precies wat Google per advertentie ontvangt, tegen 4,3 cent voor Yahoo en 3,9 voor Microsoft. Om de doelstelling van 7 cent te halen moet het marktaandeel dus flink stijgen.

Of de alliantie gaat werken, is zeer de vraag. Mede door de overnamesoap van vorig jaar is Google's positie er alleen maar sterker op geworden. Bovendien is de samenwerking een defensieve en ontstaan door de Google's kracht. De samenwerking is daarom een verstandshuwelijk en zeker geen liefde op het eerste gezicht. De praktijk leert dat zulke huwelijken zelden een vruchtbaar resultaat opleveren.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

zaterdag 1 augustus 2009

Oliemarkt wacht op duidelijk herstel

Voor het eerst sinds januari daalt de olieprijs door oplopende voorraad en inzakkende vraag

Amsterdam
Voor het eerst sinds januari is de olieprijs in juli op maandbasis gedaald. Ondanks signalen van economisch herstel, zet dit beeld zich vooralsnog niet door in de olieconsumptie. Vrijdag noteerde een vat ruwe olie van 159 liter aan het eind van de Europese handel $ 67,35. Eind juni kostte een vat olie circa $ 70. In een maand daalde de olieprijs met ruim 3%.

De daling is opvallend, omdat de aandelenmarkten al enkele weken bezig zijn aan een rally dankzij meevallende kwartaalcijfers en macro-economische data die erop wijzen dat het diepste punt van de recessie mogelijk achter ons ligt. De aandelenmarkten staan hierdoor rond de hoogste standen van het jaar. De oliemarkt wil echter sterkere aanwijzingen zien voor het economische herstel. Cijfers geven echter aan dat de olieconsumptie nog altijd dalende is.

Dit jaar steeg de olieprijs met zo'n 50%, maar vergeleken met een jaar eerder staat de prijs nog altijd circa 55% lager.

De olieprijs stond deze week onder druk door een verrassend sterke stijging van de Amerikaanse olievoorraad. Deze nam in de week die eindigde op 24 juli met 5,15 miljoen vaten toe naar een totale voorraad van 347,8 miljoen vaten, aldus het Amerikaanse ministerie van energie. Daarmee is de voorraad 18% hoger dan twaalf maanden geleden.

De voorraad gedistilleerde producten, waaronder diesel, steeg in de VS met 2,1 miljoen vaten tot 162,2 miljoen. Dit is de hoogste gedistilleerde olievoorraad sinds januari 1985. De raffinagecapaciteit daalde naar 84,6%. Dat is 2,6 procentpunt lager dan in juli 2008, de maand dat de olieprijs een record bereikte: 11 juli 2008 noteerde een vat olie een piek van $ 147, 27.

Vrijdag drukten de Amerikaanse consumentenuitgaven de prijs. De persoonlijke consumptieve uitgaven in de VS zijn in het tweede kwartaal met 1,2% gedaald, terwijl de consumentenuitgaven in het eerste kwartaal nog een stijging van 0,6% lieten zien. De consumentenuitgaven zijn goed voor circa 70% van de economie in de VS.

Daarnaast werd bekend dat de economie in de Verenigde Staten in het tweede kwartaal minder sterk is gekrompen dan werd gevreesd. Het bruto binnenlands product (bbp) daalde met 1% op basis van een eerste raming, terwijl economen uitgingen uit van een krimp van 1,5%. 'Het cijfer mag dan beter zijn dan verwacht, maar het is wel het vierde opeenvolgende kwartaal van economische krimp', zei John Kilduff van MF Global in een reactie. 'De markt is duidelijk op zichzelf vooruit gelopen.'

Cijfers eerder op de dag uit Japan waren ook geen steun voor de olieprijs. Japan, na de VS en China de grootste olieverbruiker van de wereld, zag de olie-import in juni voor de negende maand op rij dalen. De import van het zwarte goud zakte met 8,3% naar 96,9 miljoen vaten, meldde het ministerie van economie, handel en industrie. In Japan daalde de raffinagecapaciteit met 5,8 in juni nog harder dan in de VS.

'Vooralsnog lijkt $ 70 de bovengrens voor een vat olie', aldus Christopher Bellow van Bache Commodities tegenover persbureau Bloomberg. 'Er zijn sterkere signalen van economisch herstel nodig om deze barrière te breken.'

Sommige handelaren zijn nog negatiever en gaan een stap verder. 'Ik zie niet in waarom je nu aan de koopkant zou moeten zitten', zegt Tim Evans van Citi Futures Perspective in New York. 'Dit is niet eens een markt met overaanbod, maar een markt die kampt met oververzadiging.'

Voor volgende week wordt gerekend op wederom een stijging van de Amerikaanse olievoorraad. Analisten rekenen daarom op een verdere daling van de olieprijs. Bijna 70% van de gepolste analisten rekent op een olieprijs die lagere regionen gaat opzoeken. Het is de meest negatieve marktverwachting sinds maart vorig jaar. Afgelopen week rekenden 46% van de analisten op een daling.

Technisch analisten van Standard Chartered zien het minder somber in en rekenen juist op een stijging van het zwarte goud. Daarvoor moet de olieprijs echter wel weer boven de $ 70 sluiten om te kunnen klimmen naar de hoogste niveaus van dit jaar. Eind juni bereikte de future met een levering voor september een hoogste stand van $ 74,25. De prijs van deze future zal eerst door het 250-daags gemiddelde moeten breken, die ligt rond de $ 69. 'De olieprijs bevind zich momenteel in niemandsland: het heeft een duidelijke bodem rond de $ 60 en de grens van $ 70 is er een van psychologisch belang', stelt David Barclay van Standard Chartered in Londen. Eind april, toen de olieprijs nog rond de $50 schommelde, voorspelde Standard Chartered een verdere stijging richting de $ 62.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad