woensdag 30 september 2009

Oktober: de moeder aller crashmaanden

Zodra de bladeren weer van de bomen vallen, slaat menig belegger de angst om het hart. Oktober is nu eenmaal de crashmaand bij uitstek.

Amsterdam

'Van september tot begin november kennen beurzen vaak een correctie', zegt technisch analist Roelof-Jan van den Akker van ING Wholesale Banking. 'In de afgelopen tien jaar kwam dit zeven keer voor.' Er worden verschillende redenen genoemd, variërend van minder daglicht tot het einde van de vakantieperiode, maar een fundamentele verklaring is er niet.

Bij beleggers waren tot vorig jaar de oktobercrashes van 1929 en 'Zwarte Maandag' van 1987 het beruchtst. De Amerikaanse aandelenbeurzen zakten in deze paniekmaanden met respectievelijk 20,4% en 23,2% in. Voor de eerste grote oktobercrash moet nog verder in de geschiedenis worden teruggekeken: 13 oktober 1857. Op die dag verloren de koersen in een dag een kwart van hun waarde.

Beleggers zeggen vaak dat een crash als een dief in de nacht en dus onverwacht komt. Maar in de praktijk blijken er vaak een aantal voorvallen plaats te vinden die uiteindelijk leiden tot een climax van paniek: de beurscrash. De oktobercrash van 1857 werd al in augustus ingeleid door het omvallen van Ohio Life Insurance and Trust, een grote financiële speler.

Het omvallen van de levensverzekeraar gaf het vertrouwen in de financiële markten een flinke knauw. Dat vertrouwen kreeg nog een extra opdoffer doordat Britse beleggers kort na dit voorval hun geld weghaalden bij Amerikaanse banken. Voorts klapte de grondprijzenmarkt in de VS ineen. Veel Amerikanen verloren geld doordat zij hadden gespeculeerd op stijgende prijzen op plekken waar treinstations zouden worden gebouwd.

De oktobercrash van 1857 is geen uitzondering. Ook in 1873 en tijdens de bankencrisis van 1907 zakten de beurzen na een reeks van debacles in oktober als een kaartenhuis in elkaar. Overigens waren er wel degelijk oktobermaanden die positief waren (zie grafiek).

Vorig jaar waren er eveneens tekenen aan de wand, al werden die lange tijd genegeerd. De slechte toestand van de Amerikaanse hypotheekobligatiemarkt was al ruim een jaar algemeen bekend en een enkele econoom gaf aan dat de VS wellicht al in een recessie verkeerde. Het omvallen van zakenbank Lehman Brothers opende bij veel beleggers de ogen. Toch duurde het nog enkele weken voordat beleggers in paniek raakten. September vorig jaar zakte de AEX met 6,8%. De echte klap kwam in oktober: de AEX leverde 27,1% in: een historisch verlies.

Technisch analist Van den Akker vreest dit jaar weer een correctie in oktober. 'Ik reken op een daling van zo'n 10 tot 15%.' Daarentegen ziet Michel van der Stee van Van Lanschot Bankiers dit jaar de koersen niet hard dalen. 'Statistieken liegen niet, maar de voorspellende waarde is natuurlijk niet groot.' Volgens Van der Stee nodigt de huidige rentevergoeding niet uit tot sparen. Hij denkt dat een deel van dat geld naar de beurs vloeit. 'Wellicht krijgen we een correctie, maar er is geen enkele reden tot paniek.'



Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

zaterdag 26 september 2009

'Chinees exportmodel niet houdbaar'

BlackRock: correctie op Chinese aandelenmarkten is een goed instapmoment voor de lange termijn

Amsterdam
De Chinese aandelenbeurs leek dit jaar onstuitbaar. Afgelopen juli stond de hoofdindex 70% hoger dan aan het begin van het jaar. Totdat in augustus een forse correctie volgde. 'Precies wat we nodig hadden', zegt Jing Ning, fondsbeheerder van het BlackRock China Fund, met een beheerd vermogen van circa $ 200 mln. 'Want een beurs die zo hard oploopt, is ongezond. Dan ga je terug naar 2007, toen er echt sprake was van een aandelenbubbel.'

Op de korte termijn is Ning voorzichtig over de beurs, maar correcties bieden goede instapkansen. 'Op de lange termijn zal de Chinese beurs andere markten gaan outperformen. De MSCI World Index bestaat nu voor 2,3% uit Chinese aandelen, dat zal over vijf jaar bijna 12% zijn.'

In die periode zal het economische model van de Chinezen wel moeten veranderen, stelt Ning. Het huidige exportmodel als basis voor economische groei is niet langer houdbaar. China zal zich meer moeten richten op de binnenlandse markt om op de lange termijn solide te kunnen groeien.

Ning, die deze week in Amsterdam was om haar beleggingsfonds te promoten, begint haar verhaal met een uitleg van het Chinese teken voor crisis. Ze laat zien dat het woord in het Chinees uit twee symbolen bestaat. Als die worden opgesplitst, betekent het eerste symbool 'gevaar', maar het andere symbool staat voor 'kansen' en de crisis biedt China vooral kansen, aldus Ning.

'Deze crisis is een geluk bij een ongeluk, want in Peking werd door de centrale overheid al jaren gesproken over het stimuleren van de binnenlandse markt. Maar er gebeurde eigenlijk vrij weinig. Nu is de crisis aangegrepen om eindelijk deze stappen te zetten.' Ning wijst erop dat het geld niet alleen naar grote infrastructurele of vastgoedprojecten gaat, maar ook naar wat zij 'zachte infrastructurele projecten' noemt, zoals de gezondheidszorg, cultuur en onderwijs. Het stimuleringspakket wordt tevens ingezet voor technische innovatie, duurzaamheid en het verbeteren van de financiële infrastructuur. 'Dit is misschien nog wel belangrijker dan het aanleggen van nieuwe wegen.'

Het exportverhaal waarmee China drie decennia hard is gegroeid, is voorbij, denkt Ning: 'De Amerikaanse consument, onze grootste klant, besteedt minder en gaat bovendien meer sparen. Voor ons geldt het omgekeerde: wij zullen meer moeten spenderen en minder moeten sparen. Dus moet er hard worden nagedacht over hoe China toch die jaarlijkse economische groei van 8% haalt.'

Een groei van 8% per jaar is voor de Chinese overheid 'een magisch getal' omdat daaronder de werkloosheid en de kans op politieke instabiliteit oploopt. 'De Chinese economie staat op een kruispunt en de enige manier om die 8% per jaar te halen is het stimuleren van de binnenlandse markt.'

Economen hebben de afgelopen maanden veel kritiek geuit op het Chinese stimuleringsbeleid. Het herstel is namelijk ingezet dankzij een stimuleringspakket van $ 586 mrd. Daarnaast hebben de Chinese banken de leensluizen volledig opengegooid. Dit is volgens diverse economen een ongezonde manier van groei. Ning pareert deze kritiek deels. 'Natuurlijk is er veel geleend en is een deel daarvan naar de beurzen gevloeid. Ik ben het er mee eens dat op deze wijze het herstel niet solide is. Maar met het oplopen van de kredieten, liepen ook de deposito's op. Veel geld staat geparkeerd totdat projecten daadwerkelijk worden gestart. Ik maak me daarom geen zorgen over de kredietgroei.'

Voor een solide economische groei moeten de private investeerders terug in de Chinese markt komen, zegt Ning. Een proces dat zich volgens haar nu voltrekt. Ning baseert zich niet op de officiële groeicijfers van de regering, want die zijn niet altijd even betrouwbaar. Daarom kijkt Ning naar het energieverbruik en dat is in augustus weer toegenomen. Dit duidt op een toename van particuliere investeerders. Daarnaast ziet Ning de vastgoedmarkt aantrekken. 'Wij hebben de laatste maanden goede huizenverkopen gezien, dat is een goed signaal.'

De politiek zal in die vijf jaar ook toewerken naar een flexibelere verhandeling van de yuan. Nu bepaalt de overheid in welke bandbreedte de munt tegenover andere valuta's wordt verhandeld. Dit tot grote ergernis van voornamelijk de VS, die al jaren aandringen op een appreciatie van de munt. 'Je ziet nu al dat China met belangrijke Aziatische handelspartners steeds meer inzet op de yuan en contracten in yuans afhandelt. De overheid wil de munt een grotere rol toebedelen. Maar men moet van van China geen radicale veranderingen verwachten. Hier gaat alles altijd met kleine stapjes.'

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

donderdag 24 september 2009

Navigeren

Voor de belegger in TomTom is het bijhouden van alle advieswijzigingen een ondoenlijke klus. Toch is dit belangrijk, want volgens marktvorsers wordt de koersvorming van de autonavigatieproducent deels bepaald door deze adviezen. Dat de analisten niet eensgezind zijn, maakt het er niet gemakkelijker op.

De laatste maanden is het aandeel flink opgelopen. Gisteren sloot TomTom op euro12,26 en zo staat het weer bijna op het koersniveau van een jaar terug.

Ter herinnering: op het dieptepunt van de beurzen in maart van dit jaar en toen de financiële positie van TomTom er alles behalve rooskleurig uitzag, kon de belegger met een goed gevoel voor timing en een portie lef de aandelen voor nog geen euro 3 per stuk aanschaffen. Overigens was er door de onzekerheid op de markten toen nauwelijks handelshuizen of banken te vinden die beleggers adviseerden het aandeel te kopen.

Zelfs de afwachtende belegger die pas in juni voor circa euro 6 in TomTom stapte, heeft nog een geweldige rit achter de rug. Want de rally kreeg toen echt vorm en het aandeel is sindsdien in rap tempo in waarde verdubbeld.

De adviezen van diverse banken wezen echter niet op een dergelijke koersspurt. Neem Société Générale. Deze Franse bank zette in juni TomTom op 'verkopen' wegens de claimemissie en daarbij horende verwatering. Het was een advies dat de belegger beter naast zich neer had kunnen leggen, want anders was hij een rendement van zo'n 78% misgelopen.

De afgelopen weken kwam er een rits aan advieswijzingen voor de autonavigatieproducent voorbij. Het Amerikaanse Goldman Sachs zette het aandeel op de kooplijst, de Zwitserse zakenbank UBS stelde TomToms taxaties naar boven bij en verhoogde het koersdoel naar euro 12. Bank of America verlaagde juist het advies, evenals Petercam. De laatste zakenbank ging hiertoe over omdat de koers van het aandeel de afgelopen periode meer dan verdubbeld is.

Gisteren kwam Fortis Bank Nederland met een nieuw advies voor TomTom. Analist Niels de Zwart verhoogde het koersdoel van euro 9 naar euro 14, maar verlaagde het advies van 'kopen' naar 'houden' wegens het inmiddels beperkte opwaartse potentieel. Voor een stijging boven de euro 14 moeten de zonnigste scenario's uit de kast worden gehaald en dat vindt De Zwart gezien het huidige economische klimaat niet realistisch.

Met zoveel uiteenlopende meningen is het moeilijk om als belegger de juiste weg te vinden. De analistenrapporten zijn nuttig om meer inzicht te krijgen in de ontwikkelingen en toestand van een bedrijf. Maar vaak is het beste advies om vast te houden aan de eigen ingezette koers, waar die ook heenvoert.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad