Posts tonen met het label Technische Analyse. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Technische Analyse. Alle posts tonen

dinsdag 26 mei 2009

Technische analyse: de schijn van eenvoud

Bestudering van koersgrafieken biedt veel beleggers houvast in onzekere markt, maar 'voorspellende waarde is gering'

In deze turbulente beurstijden zoeken veel beleggers hun heil in technische analyse. Is dit wichelroedelopen, of verstandig? 'De modellen zijn niet zaligmakend.'

Amsterdam
Niets in de beleggingswereld is zo controversieel als technische analyse of 'charting'. Het signaleren van beurstrends op basis van historische koersgrafieken kent fanatieke aanhangers en felle tegenstanders. Een tussenweg lijkt er niet te zijn, er zijn gelovers en niet-gelovers.

De gelovers hebben een algemeen wantrouwen ten opzichte van fundamentele economische cijfers en gerapporteerde bedrijfscijfers. Zij zien de kredietcrisis als bevestiging van hun achterdocht.

Volgens de tegenstanders zijn chartisten 'wichelroedelopers' die lijnen trekken in de hoop op steun- en weerstandsniveaus te stuiten. Deze critici vergelijken technische analyse met de dagelijkse horoscoop. Ook wijzen zij erop dat de techniek een zelfbevestigende voorspelling is, een 'selffulfilling prophecy'. Iedereen kijkt naar dezelfde lijnen, steunen en weerstanden, en als een groot deel van de markt daarop handelt, komt het ook uit, stellen zij.

'Als dat zo was, zou je dus altijd naar de technisch analisten moeten luisteren', zegt Royce Tostrams, een van de bekendste technisch analisten van Nederland. 'Maar wij maken ook fouten, anders waren we allemaal rijk', relativeert hij. Maar gelovers of niet, 'zo'n beetje iedere Nederlandse bank heeft tegenwoordig een of meerdere technisch analisten in dienst'.

Volgens Michel van der Stee van Van Lanschot Bankiers heeft dat te maken met de vraag van klanten. 'De markt vraagt om mensen die voorspellingen doen, maar niemand weet waar de beurs naartoe gaat.' Van der Stee is zelf 'geen fan' van deze vorm van analyseren, want de voorspellende waarde noemt hij gering. 'Ik ken geen enkele technisch analist die bij een AEX van 200 punten zei dat ik nu moest instappen.'

Toch geeft ook hij aan dat de markt erdoor wordt beïnvloed. 'Zeker op belangrijke niveaus zie je dat beleggers er rekening mee houden. Des te meer mensen erin geloven, des te beter het werkt.'

De opkomst van internet heeft de technische analyse een steun in de rug gegeven. De belegger kan nu kiezen uit een overdaad aan softwarepakketten waarmee van achter het scherm thuis de lijnen, bodems en weerstanden in eigen grafieken kunnen worden geplaatst. 'Voor euro 5oo heb je een geweldig softwarepakket en kun je in principe aan de slag', zegt Tostrams.

Harry Geels is technisch analist van vermogensbeheerder Inmaxxa uit Naarden. Hij studeerde beleggingsleer aan de VU in Amsterdam en studeerde af op het onderwerp. Hij schreef in 2000 het boek Beleggen met technische analyse. Geels beaamt dat het voor kleine beleggers wel erg makkelijk is om zelf aan de slag te gaan. 'Het heeft de schijn van eenvoud. Een belegger die zich fundamenteel wil verdiepen in één fonds, heeft daar een complete dagtaak aan, terwijl je met technische analyse alleen de koersontwikkeling hoeft te volgen.'

Daar waar fundamenteel analisten naar de achtergronden van bedrijven kijken, bestuderen technisch analisten alleen de grafieken en combineren dit met informatie uit de markt, zoals de historische prijsontwikkeling en omzetten. Chartisten gaan ervan uit dat het gedrag van mensen en beleggers gelijk blijft. In dat gedrag zit een patroon - van paniek tot euforie - en dat herhaalt zich. Simpel gezegd proberen technisch analisten op basis van gedrag uit het verleden de strijd tussen de kopers en verkopers in de toekomst te voorspellen.

Het is daarmee een tegenhanger van de wetenschappelijk onderbouwde efficiënte-markthypothese, die stelt dat alle publieke informatie en toekomstverwachtingen in de koers zijn verwerkt.

Daarmee komen de tekortkomingen van technische analyse in beeld. Geels wijst erop dat technisch analisten de neiging hebben een trend te lang door te trekken. Als koersen een opwaartse lijn vertonen, kunnen ze nog hoger en andersom. 'Als de AEX met 60% is gedaald, zijn er analisten die de trend neerwaarts doortrekken en bijvoorbeeld een koersdoel van 50 punten afgeven. Daarmee worden fundamentele waarden geheel genegeerd.'

Een ander minpunt is het ontdekken van een draai in de trend. Want om een ommekeer in het sentiment te signaleren, moet de koersontwikkeling aan een aantal voorwaarden voldoen. 'Het duurt even voordat je een nieuwe trend ontdekt', legt Geels uit.

De grote Nederlandse pensioenfondsen zeggen technische analyse niet mee te nemen in de aankoopbeslissingen. Volgens een woordvoerder van PGGM gebeurt dit alleen op fundamentele basis. Ook het ABP zegt de theorie niet te gebruiken, maar voegt er in een schriftelijke reactie wél cryptisch aan toe dat het 'tactisch gezien goed is om kennis te nemen van de technische grafiek, maar ook niet meer dan dat'.

Volgens Jeroen Vetter van SNS Fundcoach nemen ook deze grote beleggers grafiekanalyse wel degelijk mee in aan- en verkoopbeslissingen. 'Ze noemen het dan alleen anders, zoals tactische allocatie of kwantitatieve analyse.' Als voorbeeld wijst Vetter op Fidelity, een vermogensbeheerder waar ook Nederlandse pensioenfondsen geld aan uitbesteden. Ofschoon Fidelity altijd op fundamentele basis beleggingsbeslissingen neemt, heeft het toch technisch analisten in dienst. 'Dan gaat het om aandelen waar de beheerder toch al voor een lange tijd in wil zitten. De technisch analist geeft dan zijn mening over het moment waarop het aandeel moet worden aangekocht, maar de portefeuillebeheerder neemt uiteindelijk de beslissing.'

Beleggingsfondsen op basis van technische analyse zijn er al langer. Het JPMorgan Highbridge Statistical Market Neutral-fonds werkt met een model dat is gebaseerd op zogenoemde strategische arbitrage, een model waarbij op basis van historische gegevens wordt gehandeld. Een ander voorbeeld is het Man Investments AHL Diversified Markets EU-fonds. De portefeuillebeheerders handelen op de trend van dat moment, of die nu neerwaarts of opwaarts is.

Een fonds dat vorige maand in het nieuws kwam, is Transtrend van Robeco die werkt volgens zogeheten 'managed futures'. Met de inzet van complexe computermodellen speculeert het op kortstondige trends in nagenoeg alle markten. Met iets meer dan 4% van het beheerde vermogen was Transtrend goed voor 38% van de opbrengst van Robeco over 2008.

Volgens Vetter is technische analyse niet meer weg te denken, maar zijn er wel beren op de weg. 'De modellen zijn niet zaligmakend en het gevaar is dat beleggers er blind op vertrouwen. Vorig jaar sloegen allerlei computermodellen compleet op hol, werd er gekocht als er verkocht moest worden en andersom. En de meeste technisch analisten zagen de crisis toch ook niet aankomen?'

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

woensdag 8 oktober 2008

Technisch analisten: AEX daalt verder naar 218

De AEX-index vertoont alle karakteristieken van een krach. Technisch analisten zien dan ook geen einde aan de huidige daling. Op korte termijn verwachten zij dat de beurs zal opveren, maar op de lange termijn blijft de trend neerwaarts waarbij de het dieptepunt uit maart 2003 van 218 punten voor de de graadmeter als een niveau wordt gezien waar de Amsterdamse graadmeter naar zal afglijden.

Technisch analist Roelof-Jan van den Akker van ING Wholesale Banking voorspelde eind mei in deze krant dat de AEX een stand van 300 zou opzoeken. Gisteren kreeg hij het gelijk aan zijn zijde. ´Ik heb op dat artikel heel veel reacties gekregen. Ik ben uitgelachen en ook vanuit de top van mijn eigen bedrijf heb ik de vraag gekregen waar ik in hemelsnaam mee bezig was', zegt Van den Akker. Volgens de analist hebben beleggers te lang in een ontkenningsfase gezeten en nu 'komt alle pus er ineens uit'. De vlag gaat echter niet uit: 'In een markt als deze had ik liever geen gelijk gekregen.'

'AEX kan dit jaar naar 300 punten' 24 mei 2008

Volgens Van den Akker zal in de komende weken een bodem worden gezocht tussen de 250 en 280 punten. 'De particulieren zijn tot nu toe stil blijven zitten, maar nu de AEX onder de 300 punten is gedoken zal de man op de straat de handdoek in de ring gooien en zorgen voor de laatste duw naar beneden. Een klassiek beeld in een capitulatiefase', stelt Van den Akker. Hij verwacht dat er vervolgens een rally zal komen richting de 350 punten. Dit niveau zal een lagere top opleveren. Lagere toppen en lagere bodems zijn een belangrijk kenmerk van een dalende markt. De analist stelt dat beleggers kunnen profiteren van deze rally, 'want procentueel zullen de uitslagen heel groot zijn'.

Een belangrijk niveau gebroken
'Deze week is met de daling van gisteren door de 300 punten een belangrijk niveau gebroken', zegt ook Ad Nooten van adnbeursanalyse.nl. Nooten wil het einde van de week afwachten, want mocht de AEX op weekbasis boven de 300 blijven noteren, dan blijft de steun alsnog gehandhaafd. Nooten werkt, net als veel andere technisch analisten, volgens de methode van Fibonacci. Dit is de bijnaam van Leonardo van Pisa, een Italiaanse wiskundige uit de 13e eeuw die een reeks van getallen vond waarvan het nieuwe getal steeds bestaat uit de som van de twee voorgaande getallen. Deze ratio's bleken niet alleen toepasbaar op natuurkundige fenomenen, maar ook op beurskoersen. De belangrijkste regel is dat steun- en weerstandniveaus vaak op 38,2%, 50%, 61,8% en 76,4% uitkomen.

Met het doorbreken van de 300 punten is volgens Nooten de 76,4% gebroken vanaf de top die vorig jaar rond de 560 punten werd genoteerd. 'Het zou logisch zijn als de index nu doorzakt naar de 218 punten.' Op de korte termijn denkt Nooten dat woensdag met een dieptepunt van 280 aan het begin van de handelsdag de onderkant van een lange termijn trendkanaal is bereikt waarop de beurzen zouden kunnen opveren. Iets dat in de loop van de handelsdag, mede door een gecoördineerde renteverlaging van de ECB en de Fed, ook gebeurde.

Sterk en spectaculair herstel
Technisch analist Edward Loef van Theodoor Gillisen zegt dat met het oog op de optie-expiratie van volgende week week vrijdag, een relatief fors en spectaculair technisch herstel kan worden verwacht. ´Wie zich heeft ingedekt met derivaten moet hier rekening mee houden´, waarschuwt de analist. ´Wat we geleerd hebben van de krach van 1929, de crash van 1987 en de klap na 9/11 is dat paniek een slechte raadgever is´, zegt Loef. Een ding is echter zeker: 'Op elke forse daling zal vroeg of laat een fors herstel komen.'

Loef rekent voorlopig op een daling richting van de AEX richting de 255 punten. Hij baseert zich op een zogeheten hoofd- en schouders patroon. Dit wordt in de technische analyse als één van de meest betrouwbare patronen beschouwt

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

zaterdag 24 mei 2008

'AEX kan dit jaar naar 300 punten'

Technisch analist van ING ziet eerst campingrally naar 560 punten en dan een sterke koersval

Amsterdam
De AEX gaat terug naar de 300 punten. Geen analist die het in zijn mond durft te nemen. Roelof-Jan van den Akker van ING Wholesale Banking is echter pessimistisch en rekent op een inktzwart scenario voor de aandelenbeurzen. 'Misschien ben ik wel de meest negatief gestemde technisch analist van dit moment', geeft hij toe.

De analist die bij ING institutionele beleggers van technische adviezen voorziet, rekent op een zeer scherpe daling van de AEX-index. In zijn ogen kan de Amsterdamse hoofdgraadmeter terug naar de 300 punten, een niveau dat voor het laatst is gezien in juli 2003.

Na de scherpe koersstijgingen in de jaren negentig, zette de AEX op 5 september 2000 een 'all time high' van 703,18 op de borden. Dit was gedurende de handelsdag, de index sloot die dag op een record van 698,02 punten. Vanaf dat moment ging het bergafwaarts. De index zette een daling in die resulteerde in een laagste stand van circa 218 punten in maart 2003. Sindsdien zitten de beurzen in een bullmarkt, een markt waarin gedurende lange tijd er meer kopers dan verkopers zijn. In juli van het vorige jaar bereikte de AEX een top van rond de 560 punten.
Van den Akkers negatieve scenario, dat niet overeenkomt met dat van de economen van ING, is vooral gebaseerd op de beweging van de rentemarkt. Hij vergelijkt die met die van goud dat in de jaren negentig door iedereen werd genegeerd. Door de sterke stijgingen van de afgelopen jaren staat het edelmetaal volop in de belangstelling. Volgens de analist staat dit ook met de rente te gebeuren: 'Rente zit in een winterslaap en komt daar nu voorzichtig uit.'

Het patroon van een zijwaarts bewegende rente werd in 2006 doorbroken nadat de tienjarige Duitse Bund door de 3,9% steeg. Nu staat de 4,3%-grens op het punt van doorbreken, stelt Van den Akker. 'Ik ben verbaasd dat dit nog niet eerder is gebeurd gezien de scherpe stijging van de olieprijs, grondstoffen en voedselprijzen.' Na het breken van de 4,3% kan de rente 'snel richting de 5%'. Mocht deze barrière ook worden genomen - en Van den Akker acht dit zeer waarschijnlijk - zal de rente verder oplopen naar 6% tot 6,5%.

Het gevolg van de stijgende rente is dat obligatiebeleggers uitstappen en hun heil zoeken op de aandelenmarkten. 'Dit zal leiden tot een campingrally waarin we op lage volumes loeihard omhoog gaan en de toppen van vorig jaar achter ons kunnen laten.' Beleggers hebben een kort geheugen en zullen de kredietcrisis alweer vergeten zijn. 'Boven de 520 punten verstommen alle negatieve geluiden en beleggers worden dan de markt ingezogen. Dat past in het beeld van topvorming om alle negativelingen uit de markt te trekken.' Dit hoogste punt in de markt is nodig om vervolgens een klap uit te delen. Van den Akker: 'Op een dag komen we tot de conclusie dat een stijgende rente en stijgende aandelenkoersen niet hand in hand gaan en dan gaat het mis.'

De nu vijf jaar durende opgaande trend is in januari van dit jaar, toen de koersen hard wegzakten, gebroken. 'Dit was voor mij het eerste signaal. Ook tijdens de crashes van 1929, 1987 en de Azië-crisis van 1998 heeft de markt signalen van een trendbreuk gekregen. Tijdens die laatste crisis verloren de indices in drie maanden 40% van hun waarde, dus het kan hard en snel gaan.' Van den Akker neemt die daling van 40% mee in zijn visie en komt op die manier op een getal van 300 punten. 'Het tijdspad is moeilijk te voorspellen en een crash helemaal niet, maar ik verwacht dat dit in de tweede helft van dit jaar gaat gebeuren.'

Dat de daling er aankomt, staat voor Van den Akker vast. 'De risico's zijn levensgroot en er is een enorme spanning opgebouwd op de financiële markten. Aandeelhouders laten zich verleiden tot de winsten voor de korte termijn en vergeten de risico's voor de lange termijn.'
Collega's vinden het scenario van technisch analist Van den Akker te voorbarig. 'Een daling naar de 300 punten is mogelijk, maar daarvoor moeten punt voor punt bodems worden gebroken', zegt Edward Loef van Theodoor Gilissen. Loef verwacht dat de AEX de komende twee jaar tussen de 400 en 520 zal bewegen.

Ook Ad Nooten van de website adnbeursanalyse.nl vindt het te vroeg om een daling naar 300 punten te kunnen voorspellen. 'Ik wil eerst bewijzen zien. Nu kan ik dit technisch gezien niet hard maken.' Volgens Nooten ligt er een sterke bodem op 390 voordat de koersen verder kunnen wegzakken. 'Gevoelsmatig deel ik wel zijn zorgen', zegt Nooten. 'De meivakantie is aangepakt om de koersen bij lage volumes hoger te zetten. Daar is een tactisch spel gespeeld. De vraag is of men erin is geslaagd de markt naar de hand te zetten.'

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

zaterdag 17 november 2007

Technisch zit AEX nog in een uptrend

Langetermijnbeeld is volgens technisch analisten in orde, zolang de index maar niet onder de 490 sluit

Amsterdam
Kijken naar winstgroei, dividendrendement of economische cijfers doen ze niet. Niets voor technisch analisten. Zij bestuderen trendlijnen, bodems, steunen en weerstanden, en baseren daarop hun handelsvisie.

Voor menigeen is technische analyse abracadabra, voor anderen een houvast om de beleggingsstrategie te bepalen. Dan is er nog een groep die deze techniek een 'self fulfilling prophecy' vindt: als iedereen handelt op de voorspellingen van technisch analisten dan komt het ook uit.

Aanhanger of niet, de technisch analist is steeds vaker een bepalende factor op de beurs.Een rondgang langs enkele technische volgers van de Amsterdamse AEX-index leert dat de graadmeter nog altijd in een opwaartse trend zit, al begint het technische beeld wel de eerste haarscheurtjes te vertonen. Vooral een lagere top kan duiden op een ommekeer.

Ad Nooten is daghandelaar en houdt zich al 25 jaar bezig met technische analyse. Op zijn website adnbeursanalyse.nl houdt hij de technische ontwikkeling van de AEX bijna per uur bij.Nooten werkt met de Fibonacci-methode. Leonardo van Pisa, die de bijnaam Fibonacci droeg, was een Italiaanse wiskundige uit de dertiende eeuw die een reeks van getallen vond waarvan het nieuwe getal steeds bestaat uit de som van de twee voorgaande getallen. Dit kan volgens de gelovers ook op koersen worden toegepast. Volgens de analisten gaan koersbewegingen vaak gepaard met de percentages 38,2, 50 of 61,8.

Volgens Nooten bevindt de AEX zich nog altijd in de opwaartse trend die in 2003 is gestart met een bodem van 217 in maart van dat jaar, vlak voordat de Tweede Golfoorlog uitbrak. 'Die trend is nog steeds intact. In de maand november ligt de steun op 490 punten en volgende maand is dat iets hoger, dus rond de 495 punten.'

Ofschoon Nooten in principe uitgaat van een herstellende beurs, maakt hij zich fundamenteel zorgen. Vlak voor de start van de kredietcrisis in juli zette de AEX een nieuw hoogtepunt neer van 564 punten, waarna de beurs een glijvlucht maakte naar 479 in het midden van augustus.
De hoofdgraadmeter herstelde vervolgens in september in rap tempo naar een nieuwe top van 559. Aangezien technisch analisten uitgaan van een stijgende trend bij hogere toppen en hogere bodems, is er dus sprake van een lagere top. Dit zou op een ommekeer van de trend kunnen wijzen, zegt Nooten. 'Maar zolang de trend intact is, houd ik me daaraan vast.'

Zijn collega Cees de Vries van Van Lanschot Bankiers deelt de technische visie van Nooten. 'Voor de korte termijn is steun op 490 zeer belangrijk', zegt De Vries. De analist let daarnaast ook op de technische ontwikkeling van de Amerikaanse S&P 500. 'Daar ligt de steun op 1450 punten en die is cruciaal. Deze steun is de afgelopen weken al een paar keer getest en die heeft het tot nu toe weten te houden. Zakt de S&P door deze steun, dan zit het niet goed en kunnen we in potentie een flink stuk lager', stelt De Vries. Een steun, het punt waarop de koersen weer zouden moeten opveren, houdt volgens De Vries historisch gezien in acht van de tien gevallen stand.

Behalve steun- en weerstandpatronen houdt De Vries zich ook bezig met seizoenspatronen. Die geven een aantal opmerkelijke zaken aan, zegt de analist. 'De maanden september en oktober zijn in jaren die eindigen op een zeven ongelofelijk beladen. Vreemd genoeg liet afgelopen september een stijging zien. De afgelopen honderd jaar is dit niet eerder voorgekomen.'

Ook Ruud Hoefnagels van Beursplaza.com hanteert 490 als steunniveau. 'De kans is erg groot dat daar een bodem komt.' Hoefnagels houdt zich net als De Vries ook bezig met seizoenspatronen en schat in dat de bodem half of eind november wordt neergezet. Daarnaast is dit een periode die traditioneel goed is en waarin de eindejaarsrally wordt ingezet. Hoefnagels rekent na bodemvorming op een herstel naar 540.

Gisteren kwam de AEX-index rond half vijf in de buurt van de door de technisch analisten genoemde steun van 490 punten. De Amsterdamse hoofdgraadmeter sloot uiteindelijk met een verlies van 1,32% op 500,08 punten.

Ook in de rest van Europa was de stemming ronduit negatief. Opnieuw lagen banken en verzekeraars onder druk. In België werd Dexia (-7,7%) afgestraft voor tegenvallende kwartaalcijfers waarin de bank de winst met 28% zag dalen.

De koersen doken verder omlaag nadat de industriële productie in de VS onverwacht daalde. Daarbij noteerde de S&P aan het eind van de middag rond de door De Vries gehanteerde technische 'cruciale' steun van 1450 punten.

Arnold Tankuş
Download PDF
(c) 2007 Het Financieele Dagblad