donderdag 27 november 2008

Dieper graven

Beleggers in Rio Tinto zijn in mineur. Nadat mijnbouwbedrijf BHP Billiton het bod op de sectorgenoot had ingetrokken, stortte de koers van Rio in elkaar. Het aandeel Rio leverde dinsdag maar liefst 37% in. Het was de grootste daling voor het aandeel sinds 1987. BHP werd beloond met een winst van 7%.

BHP, het grootste mijnbouwconcern ter wereld, deed begin dit jaar een vijandig bod op Rio van circa $ 155 mrd. De bieding was volledig in aandelen. Omdat ook de koers van BHP door de kredietcrisis en fors gedaalde grondstoffenprijzen hard onderuit is gegaan, was de waarde van het bod inmiddels gezakt tot zo'n $ 66 mrd.

BHP vond het vanwege de kredietcrisis en slechte marktomstandigheden niet langer verantwoord om Rio in te lijven. Bovendien had BHP mogelijk enkele onderdelen van de hand moeten doen om te voldoen aan eisen van de Europese mededingingsautoriteiten terwijl het nu net niet de juiste tijd is om kopers te vinden. Daarnaast had het concern weinig trek in de forse schuldenpositie van Rio Tinto van $ 42,1 mrd.

Om Rio te kunnen kopen had BHP $ 55 mrd moeten lenen, waarmee het de grootste lening uit de bedrijfsgeschiedenis in de boeken had gezet. Op dit vooruitzicht zette kredietbeoordelaar Standard & Poor's de beoordeling van BHP op 'negative'. S&P houdt hier voorlopig aan vast totdat het duidelijk wordt welke kant het management van BHP nu op wil.

Voor vermogensbeheerder BlackRock is het klip en klaar wat die richting moet zijn: BHP moet op zoek naar andere overnamekandidaten. Nu de acquisitie van Rio niet doorgaat, zal BHP zijn groei ergens anders vandaan moeten halen, stelt Evy Hambro, portefeuillebeheerder van het BlackRock World Mining Fund met een waarde van zo'n $ 4,7 mrd.

Volgens Hambro liggen er juist nu mogelijkheden voor BHP om andere grondstoffenproducenten voor een mooie prijs in te lijven. Niet alleen de koers van BHP is fors gedaald, ook sectorgenoten hebben het zwaar voor de kiezen gehad.

Neem het Brits-Zwitserse Xstrata. Dat concern zag begin oktober af van een bod op branchegenoot Lonmin. Het aandeel Xstrata is dit jaar met 76% in waarde gedaald en wordt nu verhandeld op 2,3 keer de jaarwinst. Een andere mijnbouwer, Anglo American, wordt momenteel gewaardeerd op 4,3 keer de winst.

Door de kredietcrisis krijgt een flink aantal kleinere spelers de financiering voor grote projecten niet rond. Hier kan BHP op inspelen, aldus Hambro. Door af te zien van de overname van Rio, heeft het bedrijf nu de sterkste kaspositie in de sector. Hierdoor kan BHP fungeren als financier en opkoper, maar wel op de voorwaarden van BHP. Het concern zit hierdoor in een luxe positie die het met de koop van Rio nooit had kunnen verwerven.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

woensdag 26 november 2008

Overnames grondstoffen op laag pitje

Kredietcrisis en dalende prijzen brengen consolidatieslag grondstoffensector knarsend tot stilstand

Amsterdam
Met het intrekken van het bod van $ 66 mrd op mijnbouwer Rio Tinto door branchegenoot BHP Billiton is gisteren voorlopig een einde gekomen aan de consolidatieslag in de grondstoffensector.

Door de sterk toenemende vraag vanuit de opkomende markten liepen de prijzen van grondstoffen zoals olie, goud, ijzer en koper tot dit jaar fors op. De stijgende prijzen waren de stuwende kracht voor de ene na de andere miljardenovername in de sector. Door de kredietcrisis en de snel gedaalde prijzen van diverse basismaterialen, is daar nu een eind aan gekomen.

BHP Billiton, het grootste mijnbouwbedrijf ter wereld, liet gisteren weten geen bod uit te brengen op sectorgenoot Rio Tinto. Volgens BHP zijn de verslechterende marktcondities en de crisis op de financiële markten de belangrijkste reden voor deze beslissing. BHP Billiton bracht in februari van dit jaar een vijandelijk bod uit op het Brits-Australische Rio Tinto.

'Ongetwijfeld is aan deze consolidatieslag even een einde gekomen', zegt Jurriaan Hofman, aandelenanalist van Iris, het onderzoeksbureau van de Rabobank en Robeco. 'Er is de afgelopen jaren al een enorme overnamegolf geweest, waardoor dit soort bedrijven nu met behoorlijke schuldniveaus zitten. Zij zullen zich nu concentreren op het afbouwen hiervan. Daardoor ontbreekt het nu aan slagkracht.'

Volgens Richard Keizer, portefeuillebeheerder van het fonds Basic Materials van ING Investment Management, valt het met de schuldposities van de bedrijven wel mee. 'Die zijn op een heel aanvaardbaar niveau, al is dit wel afhankelijk van de ontwikkeling van de economie.' Ook Keizer verwacht dat op korte termijn geen grote overnames worden gepleegd. 'Voor nieuwe deals is de financiering duur, zo niet onmogelijk geworden. Een overname als die van Rio Tinto moet door banken worden onderschreven. Zij moeten dat risico op de balans nemen. Daartoe zijn banken op dit moment gewoon niet bereid. Eerst moet de kredietmarkt zich weer normaliseren.'

Keizer denkt dat er nog wel kleine acquisities zullen worden gepleegd door de grote bedrijven. 'Dat zijn meestal bedrijven die op één project zitten en nu moeite hebben met de financiering ervan. Die gaan nu bij een grotere partij aankloppen.'

Niet alleen in de grondstoffensector, ook in de staalsector vond de afgelopen jaren een golf van consolidatie plaats, die ook in Nederland duidelijk merkbaar was. Zo nam het aan het Damrak genoteerde Mittal Steel in 2006 Arcelor over voor euro 18,6 mrd. Een jaar later kwam het Brits-Nederlandse Corus in handen van Tata Steel uit India voor euro 8,4 mrd.

Maar de kredietcrisis en de daaruit volgende economische neergang heeft ook de staalsector zwaar getroffen. ArcelorMittal liet deze maand weten de productie wereldwijd met gemiddeld 40% te verlagen. In september dacht de staalreus nog dat een verlaging van 15% toereikend zou zijn.

Gisteren maakte het Japanse Nippon Steel bekend de productieverlagingen te willen verdubbelen wegens een inzakkende vraag vanuit de autosector. 'De financiële crisis heeft een duidelijk effect op de reële economie', aldus Shoji Muneoka, topman van de Japanse staalproducent. 'Als de situatie verder verslechtert, zullen we de productieverlagingen nog verder moeten opvoeren.'

In Zuid-Korea neemt Dongkuk Steel, in grootte de derde staalproducent van het land, een week extra de tijd om na te denken over de overname van ingenieursbedrijf Ssanyong Engineering & Construction. Dongkuk wil heronderhandelen over de prijs. Korea Asset Management, die de verkoop van een belang van 50,7% leidt, weigert echter iets aan de prijs te doen. Dit ondanks dat het aandeel Ssanyong sinds juli met circa 67% is gedaald. Dongkuk wilde in eerste instantie omgerekend euro 283 mln betalen , gisteren noteerde het aandeel Ssanyong Won 6100, waarmee het belang nog circa euro 95 mln waard is.

Het aandeel Dongkuk steeg gisteren met 12%. Beleggers speculeerden dat het bedrijf het bod zal intrekken.

Voorlopig zijn overnames naar de achtergrond verdwenen, maar de meeste kenners verwachten dat zodra de economie aantrekt deze weer in aantal zullen toenemen.

'De cyclische vraag zakt nu in, maar dit was nooit het belangrijkste in deze consolidatieslag', zegt een portefeuillebeheerder die anoniem wenst te blijven. 'De echte stuwende kracht is schaarste. Dat is nu naar de achtergrond gedrongen, maar dat komt vanzelf weer terug, want het schaarsteprobleem is niet ineens verdwenen.'

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

dinsdag 25 november 2008

Dubai remt ontwikkeling eilanden










Ook in Dubai voelen ze de pijn van de kredietcrisis. Enkele grote projecten worden opgeschort. Vervelend nieuws voor baggeraars.

Amsterdam
De laatste jaren kon het niet op in het schatrijke oliestaatje Dubai. Het ene na het andere project werd uit de grond gestampt. Of beter gezegd: uit zee, waar een aantal eilanden in de vorm van palmbomen werd opgespoten.

Maar nu komt de klad erin. Tekenen dat ook in Dubai de (palm-) bomen niet tot in de hemel groeien, worden zichtbaar.

Vorige week maakte Nakheel, een van de grootste projectontwikkelaars van Dubai, bekend dat het een aantal van zijn projecten opschort. Het nieuws kwam enkele weken nadat Meed, een andere grote lokale ontwikkelaar, had aangegeven het opspuitwerk bij Palm Deira voorlopig stil te zetten.

Nakheel laat in een reactie per e-mail weten de gevolgen van de 'wereldwijde, negatieve economische ontwikkeling' te voelen. De projectontwikkelaar ziet het als zijn 'verantwoordelijkheid' ervoor te zorgen dat de regio zijn 'gezonde momentum behoudt'.

In gewone taal: laten we niet te veel bijbouwen nu het minder gaat, want dat komt de prijzen van het huidige aanbod niet ten goede.

Verstandig, vindt vastgoedadviseur Global Property Guide. Deze zegt dat het aanbod van huizen in Dubai zo overweldigend is dat de prijzen onder druk komen.

De ontwikkeling in Dubai kan gevolgen hebben voor de Nederlandse baggeraars Boskalis en Van Oord en hun Belgische concurrent Jan de Nul. Het Midden-Oosten, met Dubai, heeft zich ontwikkeld tot een belangrijke regio. Vijf jaar terug was het gebied goed voor 5% tot 10% van de omzet in de baggersector; nu is dat circa 35%.

Boskalis, maar vooral Van Oord en het Belgische Jan de Nul, trokken de afgelopen jaren flink profijt van de opmars van Dubai.

Woordvoerders van Jan de Nul en Van Oord laten weten dat het vooralsnog om een verplaatsing van werkzaamheden gaat, en dat er per saldo geen werk verloren gaat. Maar de woordvoerder van Van Oord zegt ook: 'Wat de toekomst brengt, is lastig aan te geven. We zijn realistisch genoeg om te zien dat de wereldeconomie vertraagt en dat dat ook ons raakt.'

Mathijs Schifffers en Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

maandag 24 november 2008

'Vroeger haalden mensen glas in lood weg, nu is het een groeimarkt'

Amsterdam
Hoe oud de techniek van het maken van glas in lood ook mag zijn, volgens aankomend eigenaar Freek van Elk van de Zaansche Glas-in-Loodzetterij heeft het nog steeds toekomst. 'Ik wil het ambacht lostrekken van het hobbyisme.'

Vanaf 1 januari aanstaande is Van Elk de baas van de zaak die door zijn opa in 1967 werd overgenomen van de Zaanse heer De Ronde. Vandaar het 'Zaansche' in de naam, legt Van Elk uit, die zelf Nijmeegse roots heeft. Trots laat hij een oude zwart-witfoto uit de jaren dertig van de vorige eeuw zien. Het ambachtelijke bedrijf is al sinds 1934 gesitueerd in het hartje van de Amsterdamse Jordaan. En dat blijft ook zo, zegt Van Elk: 'Het is een hartstikke mooie locatie en een zaak als deze past heel goed in een buurt waar vele kunstgalerieën en cultuur om de hoek liggen.'

Bij binnenkomst in zijn appartement boven de zaak aan de Looiersgracht wordt meteen duidelijk dat glas een belangrijke rol speelt in het leven van de 27-jarige ondernemer. Glas in lood in de tussendeur, glas in lood voorzien van brandschilderingen in de bovenramen van zijn huiskamer en nog meer glas: een verzameling vreemde bierflesjes. Die stammen uit de tijd dat hij voor zijn afstudeeropdracht bedrijfskunde in de Democratische Republiek Congo voor bierbrouwer Heineken werkte.

In het Afrikaanse land onderzocht hij de mogelijkheid om één bierflesje in heel Midden-Afrika in te voeren. De bierbrouwer wilde op die manier kosten besparen, maar die gedachte bleek niet juist. 'Ook toen ik daar drie jaar geleden werkte, was er al veel onrust in dat gebied en bleek dat de bewoners juist gehecht waren aan de verschillende flessen als onderdeel van hun identiteit.'

Opa Van Elk opende vlak na de Tweede Wereldoorlog al een glasgroothandel in Nijmegen waar onder meer broeikassen werden gebouwd. Vader Jan van Elk stapte in 1965 in de zaak en startte in 1972 de Wijchense Glashandel die zich voornamelijk richtte op de particuliere markt en nam in 1985 het gehele bedrijf over. Weer 23 jaar later wordt kleinzoon Freek de derde generatie die in het glas in lood gaat.

De Zaansche maakt niet alleen glas in lood en brandschilderijen. Een groot deel van de tijd besteed het bedrijf aan restauratiewerk. Niet de minste namen werden door de Zaansche onder handen genomen. Het glas in lood van bekende gebouwen als Paradiso, het Rijksmuseum, de Rozengrachtkerk in Amsterdam en de Waag in Nijmegen werden door het bedrijf opgeknapt. Dit jaar kreeg het glas in lood van de Amsterdamse Valeriuskliniek een opknapbeurt.

Veel glas-in-loodzaken zijn er niet meer in Nederland. Een stuk of zeven, schat Van Elk. 'Als hobby is het erg populair, maar ik wil daar bovenuit stijgen.' Daarom moet het eeuwenoude ambacht deels een verjongingskuur ondergaan om de tand des tijds te doorstaan. Zo is het met nieuwe technieken mogelijk om glas in lood te plaatsen in isolatieglas.

Hier wil de aanstaand eigenaar vol op inzetten. 'Vroeger werd glas in lood uit de huizen weggehaald, maar dat tijdperk ligt achter ons. Steeds meer mensen willen hun huis in de oude staat herstellen. De originele kenmerken van het huis kunnen nu ook worden hersteld zonder dat je inlevert op de kwaliteit van het wonen met energiezuinig glas in lood', zegt Van Elk. 'Dit is een markt waarin we kunnen groeien.'

Daarnaast ziet de nieuwe eigenaar groeimogelijkheden in brandschilderingen. Waar vroeger alleen kerken en herenhuizen werden voorzien van deze kunstige glaswerken, zijn er steeds meer particulieren die hun huis persoonlijker willen maken door brandschilderingen van de kinderen of een idool in glas in lood te plaatsen.

Een van de lastigste zaken bij een ambacht als glas in lood is het vinden van personeel. Momenteel heeft de Zaansche vier mensen in dienst. Een van de werknemers werkt al twintig jaar voor het bedrijf. Hier blijkt ook sprake van een familietraditie, want zijn vader werkte jarenlang voor het bedrijf.

De huidige vier personeelsleden moeten er meer worden. Daar ligt een probleem, want glas in loodzetter word je niet zomaar. Het duurt circa drie jaar voordat het vak volledig zelfstandig kan worden uitgeoefend. Van Elk heeft daarom plannen om een klein praktijkopleidingsinstituut op te zetten om zo nieuw en jong personeel in huis op te leiden. Ook denkt hij aan een samenwerking met een Regionaal Opleidingen Centrum. 'Het zou echt zonde zijn als dit ambacht zou uitsterven, bovendien heb ik het personeel nodig om de groei te kunnen waarborgen.'

Met zijn plannen denkt de nieuwe eigenaar de 74 jaar oude Zaansche Glas-in-Loodzetterij verder te kunnen uitbouwen. Zo moet de komende twee jaar de omzet worden verdrievoudigd naar zo'n euro 1 mln en moet de winst binnen vijf jaar zijn verdubbeld. Een doelstelling die hij ondanks de economische neergang handhaaft. 'Als de huizenprijzen dalen, blijven de meeste mensen zitten waar ze zitten. Vaak zijn ze dan bereid geld in het eigen huis te steken.'

Van Elk werkt tot het einde van dit jaar voor Sara Lee-Douwe Egberts. Daar is hij verantwoordelijk voor de commerciële controle van de koffiecategorieën van de koffiebrander. Het overnemen van de glas-in-loodzaak van zijn vader lijkt dan ook een stap in de andere richting. 'Ik wist altijd al dat ik ondernemer wilde worden. Dat het glas in lood is geworden? Het bloed kruipt toch waar het niet gaan kan.'

Dit jaar is hij bezig geweest met de overdracht van het bedrijf. Omdat hij de eenmanszaak van zijn vader overneemt, maakt hij gebruik van de zogeheten opvolgingsregeling waarmee fiscale voordelen te verkrijgen zijn. 'Het was samen met mijn accountant veel zoekwerk om te kijken aan welke eisen je moet voldoen. Het is een wirwar aan regels met uitzondering op uitzondering. Het kost veel tijd om alles te snappen.'

Naast het doornemen van alle regels en papierwerk, moest het worden getaxeerd en ook binnen de familie moest worden overlegd over de overdracht. 'Dat verliep vrij vlekkeloos', zegt Van Elk.

Vader Jan van Elk heeft het volste vertrouwen in zijn opvolger: 'Freek weet heel goed wat hij wil en ik heb hem altijd al ondernemer zien worden, al heb ik er een tijd lang niet meer op gerekend dat hij de zaak zou overnemen. En mijn andere zoon wilde sowieso niet', aldus de zestigjarige Van Elk. Nee, hij heeft zijn zoon nooit onder druk gezet, maar echt verbaasd dat het uiteindelijk toch zover is gekomen, is hij niet. 'Hij was altijd al kind aan huis, al vanaf zijn zesde was hij alle weekenden en vrije tijd in de zaak.'


Opvolging
Binnen de familie

Zo'n vijf jaar geleden heeft het ministerie van Financiën de vrijstelling van overdrachtsbelasting bij een bedrijfsoverdracht in de familiesfeer aangepast. Als een of meer familieleden een onderneming in haar geheel voortzet, hoeven zij daar geen overdrachtsbelasting over te betalen. Dat geldt bijvoorbeeld voor het onroerend goed dat tot het bedrijf behoort

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

donderdag 20 november 2008

Olieconcerns snijden in investeringen door lage prijs

Olie daalt in vier maanden 64%

Amsterdam
Nu de wereld in een recessie wegzakt, snijden grote oliemaatschappijen sneller in investeringen of stellen projecten uit. De grootste olieconcerns ter wereld, waaronder Saudi Aramco, Shell en Petroleo Brasileiro, snijden versneld in investeringen, aldus zakenbank Morgan Stanley gisteren in een rapport. Tot 18 november zijn 44 projecten uitgesteld of zijn de investeringen teruggedraaid. Op 5 november waren dit er nog 19.

Volgens de bank overweegt Saudi Aramco de uitnodigingen om te investeren in een raffinageproject terug te trekken. 'De plannen zijn gemaakt in een tijdperk waarin olie tussen de $ 80 en $ 100 noteerden, en werken niet in een wereld waarin een vat olie $ 65 kost', aldus Aramco tegenover Morgan Stanley.

Het Franse Technip, in grootte Europa's tweede ingenieursbedrijf op het gebied van olievelden, zegt dat projecten met drie tot negen maanden worden uitgesteld omdat klanten willen heronderhandelen over de contracten.

Het Braziliaanse Petroleo Brasileiro (Petrobras) zei onlangs dat een vijfjarig investeringsplan vertraging oploopt. Het Russische Gazprom gaat volgende maand om de tafel zitten om de investeringsplannen nogmaals te bekijken.

Het Internationaal Energie Agentschap (IEA) schreef vorige week in een rapport dat de vertragingen in nieuwe olie-investeringen de komende twee decennia tot een energiecrisis kunnen leiden. 'Het snijden in de investeringen volgend jaar heeft gevolgen voor de olietoevoer voor de lange termijn', aldus de IEA.

De alsmaar dalende olieprijs is debet aan de uitstel van projecten. Olie bereikte dinsdag het laagste punt in bijna twee jaar. Beleggers zijn nog steeds bevreesd dat de economische crisis de olieconsumptie zal verminderen. Dinsdagavond kostte een vat lichte Texaanse olie $ 54,39 in New York, een stand die in 22 maanden niet is gezien.

Sinds olie in juli een record van $ 147,27 bereikte, is de prijs in een razende vaart gezakt. In dollars bedraagt de daling ruim 60% in vier maanden tijd. In euro's is de olieprijs minder hard gezakt, maar komt de daling nog altijd uit op 34%. In juli noteerde de euro op circa $ 1,60 tegen $ 1,26 gisteren.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

woensdag 19 november 2008

Opstappen Yahoo-topman Yang maakt weg vrij voor Microsoft

Amsterdam
Yahoo-topman Jerry Yang stapt op. Daarmee lijkt een overname van het Amerikaanse internetbedrijf door Microsoft weer een stap dichterbij te zijn gekomen.

Yang, medeoprichter van het bedrijf, heeft nog geen achttien maanden aan het roer van Yahoo gestaan. De periode waarin hij de leiding gaf werd gekenmerkt door mislukte overnames, fusies en een kelderende aandelenkoers.

De laatste weken werden de geruchten rond zijn aftreden hardnekkig, maar dit werd door Yahoo altijd ontkend. Nog geen twee weken geleden zei Yang tijdens de technologiebijeenkomst Web 2.0 Summit in San Francisco bereid te zijn 'door muren te gaan' om topman van Yahoo te blijven. 'Het beste wat Microsoft kan doen is Yahoo kopen', zei Yang op hetzelfde congres. Dit leidde tot de nodige gefronste wenkbrauwen, want juist Yang was eerder dit jaar een felle tegenstander van een overname door de softwaregigant.

Microsoft bood begin dit jaar $ 31 per aandeel en verhoogde dit tot $ 33, wat neerkomt op bijna $ 50 mrd. Het bestuur en Yang weigerden genoegen te nemen met minder dan $ 37 per aandeel.

Na maanden van onderhandelingen zag Microsoft in mei van dit jaar af van het bod. Het was de inleiding voor de duikeling van het aandeel. Sinds mei verloor het aandeel meer dan 50%. Maandag sloot het aandeel op $ 10,63.

De kritiek op Yang nam verder toe nadat ook maandenlange gesprekken met Time Warner om samen te werken met internetdivisie AOL in niets waren uitgemond. De kwartaalcijfers stelden teleur en twee weken geleden trok Google de stekker uit een overeenkomst op het gebied van onlineadvertenties. De samenwerking stuitte op bezwaren van onder meer Microsoft, een van de belangrijkste concurrenten van beide bedrijven, en verschillende adverteerders. Zij vreesden dat de combinatie veel te veel macht in handen zou krijgen.

Yahoo heeft een headhuntersbureau ingehuurd om een vervanger voor Yang te vinden. Volgens een woordvoerder van Yahoo is er geen tijdstip bepaald waarop Yang dient te vertrekken, maar naar verwachting wordt binnen vier tot twaalf weken een opvolger gepresenteerd.

In kringen rond Yahoo wordt directielid Sue Decker als een van de opvolgers van Yang genoemd. Analist Jeffrey Lindsay van Sanford Bernstein ziet in Jon Miller de nieuwe topman. Miller is de voormalig topman van AOL, de internetdivisie van Time Warner.

Yang richtte Yahoo op in 1995 met studiegenoot David Filo. Het duo mocht zich een van de eerste internetmiljardairs noemen toen zij het bedrijf in 1996 naar de beurs brachten. Filo zit nog steeds in het managementteam van Yahoo. Yang werd in juni 2007 de topman van Yahoo.

Yang keert na zijn aftreden terug in zijn oude functie als 'Chief Yahoo', waarbij hij zich richt op strategie en technologie. Yang blijft lid van de raad van bestuur.

Microsoft wilde geen commentaar geven op het vertrek van Yang. Ook de activistische aandeelhouder Carl Icahn, die aandrong op het vertrek van Yang, onthield zich van een reactie.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

Wall Street trekt beurzen uit het slop

Zware verliezen in Europa verdwijnen als sneeuw voor de zon na optimisme in de Verenigde Staten

Amsterdam
De beurzen kenden gisteren een uitermate wispelturige handelsdag. In de ochtend noteerden de Europese graadmeters nog diep in het rood. In de middag werden de verliezen weggepoetst en sloten de aandelenmarkten met winst.

De beweging van gisteren lijkt veel op het koersverloop in de maand oktober. Een beweging van de AEX-index met tien punten of meer was in die maand meer regel dan uitzondering. Dinsdag kende de hoofdgraadmeter een laagste stand van 239,29 en een hoogste stand van 250,78. Uiteindelijk sloot de AEX op 250,62 punten, een winst van 1,74%.

Ook andere Europese beurzen sloten hoger. De Franse CAC 40 won 1,1%, ook de FTSE in Londen sloot 1,1% hoger. De DAX noteerde aan het slot een plus van 0,2%.

De helpende hand kwam vanuit New York. Daar openden de beurzen in de plus dankzij onder meer Hewlett-Packard (HP), het opstappen van topman Yang bij Yahoo en meevallende cijfers van retailer Home Depot.

HP, 's werelds grootste producent van pc's, boekte over het vierde kwartaal van het gebroken boekjaar beter dan verwachte cijfers. De winst en omzet van HP waren hoger dan de verwachting van analisten op Wall Street. Volgens topman Mark Hurd heeft HP het vermogen om 'goed te presteren in moeilijke omstandigheden'.

Nog meer steun voor de techsector kwam van internetfirma Yahoo. Het concern maakte maandag nabeurs bekend dat topman Jerry Yang vervangen zal worden. Het nieuws werd door veel beleggers gezien als een nieuwe opening naar Microsoft. De softwarereus trok een overnamebod van $ 33 per aandeel, bijna $ 50 mrd, in mei van dit jaar terug. Nu Yang het veld ruimt, speculeren beleggers op een nieuw bod van Microsoft.

Analisten denken dat het concern mogelijk tussen de $ 15 en $ 19 wil bieden. Microsoft heeft echter nog nergens op gereageerd. Beleggers reageerden toch verheugd op het vertrek van Yang, en het aandeel Yahoo stond aan het eind van de handelsdag in Amsterdam circa 13% hoger.

In de retailsector waren de cijfers van Home Depot een meevaller. De grootste doe-het-zelfretailer van de wereld zag de winst met 31% dalen naar $ 756 mln, tegen $ 1,09 mrd een jaar eerder. Analisten rekenden op een grotere winstdaling. Home Depot herhaalde de winstdoelstelling voor het gehele jaar, maar verwacht dat de omzet dit jaar met 8% zal dalen. Dit was wel meer dan het bedrijf eerder had aangegeven.

Op maandag kwam sectorgenoot Lowe's al met cijfers. De nummer twee achter Home Depot boekte een 24% lagere winst en verlaagde de winstverwachting voor het gehele jaar.

Beide bedrijven hebben veel last van de ingezakte Amerikaanse woningmarkt en consumenten die de hand op de knip houden.

'De daling van de consumentenbestedingen gaat als een olievlek door de gehele productieketen. Dit vermindert de inflatiedruk, en leidt mogelijk zelfs tot deflatie', aldus Gregory tegenover persbureau Bloomberg.

Beleggers putten gisteren moed uit een daling van de producentenprijzen. Voor opening van Wall Street werd bekend dat deze in oktober met 2,8% zijn gedaald, een niet eerder gemeten daling. In september daalden de prijzen met 0,4%. 'De brandstofprijzen zakken als een baksteen en dat zal aanhouden', zegt Michael Gregory, senior econoom van BMO Capital uit Toronto. Hij rekende vooraf op een daling van 2,5%. Economen rekenden gemiddeld op 1,9% lagere producentenprijzen.

De prijs van olie heeft een grote invloed op de producentenprijzen. Een vat ruwe olie daalde in oktober met bijna een kwart in prijs. Ook deze maand zette de olieprijs de daling door en is er weer een kwart van de prijs af gegaan. In juli had een vat olie nog een recordprijs van $ 147. Gisteren noteerde een vat lichte Texaanse olie rond $ 55.

De zogeheten kernproducentenprijzen - exclusief voedsel en energieprijzen - stegen met 0,4%. Dit duidt erop dat de daling van de grondstofprijzen nog niet in andere producten is terug te zien.

Dat de geldontwaarding hard terugloopt, was ook te zien aan het inflatiecijfer uit Groot-Brittannië. Op jaarbasis stegen de consumentenprijzen met 4,5%, terwijl economen rekening hielden met 4,8%. In september was dit nog 5,2%. De inflatie daalde tussen september en oktober in het sterkste tempo sinds werd begonnen met meten in 1997.

Vandaag worden in de VS het inflatiecijfer over de maand oktober bekendgemaakt. Analisten rekenen op een daling van de prijzen met 0,8%. Mocht dit cijfer uit de bus rollen, dan is dit de grootste prijsdaling sinds 1949.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

vrijdag 14 november 2008

'Wind is olie in de lucht, we hoeven het alleen maar te winnen'

Windenergie is één van de duurzame alternatieven om energie te winnen. Vestas is marktleider in deze relatief jonge bedrijfstak en 's werelds grootste producent en leverancier van windturbines.

Amsterdam

'Wind is olie in de lucht, we hoeven het alleen maar te winnen', zegt Ditlev Engel, de topman van Vestas. De Deense topman is in Nederland om spreken met aandeelhouders en mogelijk geïnteresseerde beleggers. En dat uitgerekend in het land dat de windmolen ziet als een onderdeel van zijn cultuur.

'Op een bepaald punt in de geschiedenis was Nederland inderdaad een voorloper op het gebied van wind', weet ook Engel. Maar Nederland is ingehaald. 'Het had niet genoeg prioriteit van de Nederlandse regering.'
Dat de overheid een leidende rol kan vervullen bij het ontwikkelen van duurzame alternatieven bewijst zijn eigen Denemarken. Daar wordt inmiddels 20% van de energie gewonnen uit wind.

Vestas had vorig jaar een marktaandeel van meer dan 23% in een sector die groeit als kool. Dit jaar verwacht Vestas een organische groei van euro 600 mln, volgend jaar rekent Vestas op een groei van euro 1,2 mrd. Topman Engel heeft hoge doelstellingen: in 2020 moet wind 10% van de totale energiehoeveelheid in de wereld gaan leveren. Nu is dat nog geen 1%.

'De reden waarom wij als Vestas bestaan, is dat de Deense regering prioriteiten en doelen heeft gesteld. Als je onafhankelijk wilt worden van olie of gas, dan moet je naar alternatieven zoeken.'

Die alternatieven zijn niet het bouwen van nieuwe kolen- en kerncentrales. 'Kernenergie is veilig zolang er niets gebeurt', zegt Engel. Hij wijst erop dat kerncentrales geen CO2 uitstoten. 'Er is wel ander restafval. Ook is het bouwen van een kerncentrale een dure grap.' Los van alle nadelen, vindt Engel dat innovatiekracht hierdoor wordt gesmoord. 'Meer geloof in eigen kunnen en innovatie moet juist worden gestimuleerd.'

Om die 'olie uit de lucht' te halen zijn volgens Engel grote investeringen nodig. 'Je moet niet denken aan her en der één windmolen, maar aan grote windparken op land of in zee. Toen we olie en gas uit de grond wilden halen, zijn ook grootschalige investeringen gedaan. Dit moet nu ook met duurzame energie gebeuren.'

Aan de techniek ligt het niet meer, zegt Engel. Die is er al. De turbines hoeven alleen maar te worden geïnstalleerd. Bovendien wordt de techniek ieder jaar beter. In 1986, toen Vestas begon met het produceren van windturbines, leverde een turbine 30 kilowatt per uur, inmiddels is dat opgelopen tot 3000 kilowatt per uur. De verwachting is dat deze techniek de komende jaren nog verder verbeterd zal worden.

Engel zegt niet bang te zijn dat de kredietcrisis zijn sector hard gaat raken. Ook al heeft ook het aandeel Vestas door de onzekerheid op de financiële markten een flinke tik gekregen en is het dit jaar met meer dan de helft gedaald.

Vanuit het perspectief van de belegger is windenergie interessant, stelt Engel: 'In een tijd waar risico's worden gemeden, is windenergie een belegging met een laag risicoprofiel. Het gaat hier om een investering voor een termijn van twintig jaar, die zichzelf terugverdient. De vraag naar energie neemt alleen maar toe. Neem India. Alleen in dat land zijn er nog 600 miljoen mensen die nu nog geen stroom hebben.' Ook hij vindt de kredietcrisis ernstig, maar Engel maakt zich meer zorgen om klimaatverandering. 'De kosten daarvan zijn vele malen groter dan die van de kredietcrisis.'

De topman van Vestas verwacht dat de nieuwe energiepolitiek van de vorige week tot president van de VS gekozen Barack Obama een positief effect zal hebben voor zijn bedrijfstak. Hij beloofde de kiezers miljoenen banen te creëren door in te zetten op duurzame energie. Een mening die Engel onderschrijft en staaft met de cijfers van zijn eigen bedrijf. In 2005 telde Vestas nog tienduizend werknemers. Nu is dit aantal verdubbeld. 'Dan heb ik het nog niet over de banen die zijn gecreëerd bij toeleveranciers en afnemers.'

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

donderdag 13 november 2008

Nederland kleine speler in nieuwe Global Dow-index

Amsterdam
De Amerikaanse Dow-Jonesindex heeft er een broertje bij: de Global Dow. De nieuwe graadmeter moet de concurrentie aangaan met de MSCI World Index.

Met de Global Dow wil bedenker Dow Jones - uitgever van onder meer The Wall Street Journal - een beter beeld geven van de veranderde verhoudingen in de financiële wereld.

De Global Dow wordt net als de Dow-Jonesindex samengesteld door de redacteuren van The Wall Street Journal. De graadmeter bestaat uit de 150 grote fondsen uit de hele wereld, die alle een gelijke weging hebben. De redacteuren hebben vooral gelet op bedrijven uit opkomende markten. Azië kent in de Global Dow (exclusief Japan) een weging van 11%.

Doordat ING het enige bedrijf is met een notering, kent Nederland een weging van slechts 0,29%. Shell en ArcelorMittal staan ook in de index, maar vallen onder Groot-Brittannië en Frankrijk.

Ad van Tiggelen, senior beleggingsstrateeg van ING Investment Management, vindt 11% voor Azië een zeer behoorlijk aandeel. 'Opkomende markten zijn goed voor 30% van de wereldeconomie, maar dat zie je nog niet terug in de marktkapitalisatie op de beurs. Niet alle bedrijven hebben er een beursnotering. Bovendien zijn een hoop bedrijven uit opkomende markten in westerse handen.'

Voor veel institutionele beleggers is de MSCI nog altijd het benchmark, een index waaraan de fondsbeheerders de eigen resultaten afmeten. 'Het zal even duren voordat de Global Dow een echte concurrent wordt', aldus Feike Goudsmit, directeur vermogensbeheer van Threadneedle.

'Veel institutionele beleggers zijn door contracten gebonden aan MSCI. Daarnaast zijn er heel veel derivaten die de MSCI als onderliggende waarde gebruiken. De Global Dow is een indicator en net als de Dow zelf: iedereen heeft het erover maar niemand gebruikt hem.'

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad


dinsdag 11 november 2008

Yahoe?

Hoe moet het toch verder met Yahoo? Vorige week trok Google zich terug uit een advertentiedeal die de beide internetbedrijven eerder dit jaar met elkaar hadden gesloten. De druk van de mededingingsautoriteiten, het Amerikaans ministerie van justitie en belangrijke adverteerders werd Google te groot. Allen vreesden dat de combinatie veel te veel macht in handen zou krijgen. Volgens de adverteerders zouden de twee bedrijven samen zo'n 90% van de online advertentiemarkt in handen krijgen. 'Op de lange termijn is dit niet in het belang van Google en onze gebruikers', aldus het concern dat vervolgens de stekker uit de deal trok.

Dit tot grote teleurstelling van Yahoo. Het bedrijf rekende alleen in het eerste jaar van de overeenkomst al op $ 250 mln tot $ 450 mln aan extra omzet.

In een periode waarin internet een steeds belangrijkere positie inneemt en adverteerders steeds meer geld besteden op internet, wil Yahoo maar niet groeien. De cijfers over het derde kwartaal maakten dit pijnlijk duidelijk. De winst daalde met 64% en Yahoo kondigde aan ten minste 10% van zijn banen te schrappen. Daarnaast gaat Yahoo andere kostenbesparende maatregelen treffen zoals het verkopen van onroerend goed.

Voor de aandeelhouders van Yahoo is het huilen met de pet op. Het aandeel sloot vrijdag op $ 12,20. Dat is ruim onder het bod van $31 per aandeel dat Microsoft in februari van dit jaar uitbracht. Een bod dat later nog werd verhoogd naar $ 33.

Jerry Yang, topman en medeoprichter van Yahoo, weigerde en bleef koppig vasthouden aan een bod van minimaal $ 37. Toen Microsoft van de overname afzag was Yang bij aandeelhouders de gebeten hond.

Een van de mogelijkheden om geld aan aandeelhouders uit te keren en zo de druk op de top te verminderen, was het verkopen van minderheidsbelangen in Aziatische internetbedrijven. Deze hadden ooit een waarde van meer dan $ 10 mrd. Door het instorten van de koersen is dit niet het juiste moment de belangen van de hand te doen.

AOL, de internetdivisie van TimeWarner, wordt genoemd als een mogelijke overnamekandidaat. Maar AOL kost volgens geruchten $ 6 mrd tot $ 8 mrd. Een prijs die Yahoo mede door de daling van het eigen aandeel niet zomaar kan opbrengen.

Microsoft is ondertussen de lachende derde. Topman Steve Ballmer zei vorige maand dat een overname van Yahoo nog steeds 'logisch' is. De overname zou Microsoft houvast geven op de jonge en lucratieve markt voor onlineadvertenties.

Ofschoon Ballmer ontkende interesse te hebben in het herstarten van de overnamegesprekken, zegt topman Yang nu wel open te staan voor gesprekken met Microsoft. Het lijkt een kwestie van tijd voordat Microsoft alsnog met Yahoo aan de haal gaat. Maar dan voor een veel lagere prijs dan het eerder in gedachten had.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

zaterdag 8 november 2008

Olieconsumptie daalt

Mondiale vraag neemt af door groeivertraging opkomende markten

Amsterdam
Door een afnemende vraag uit de opkomende markten zal de wereldwijde consumptie van olie volgend jaar dalen. Het is voor het eerst sinds 1983 dat de olieconsumptie afneemt, stelt het Britse adviesbureau Wood Mackenzie.

De wereldwijde vraag naar olie zal met 250.000 vaten per dag dalen, een krimp van 0,3%. In de volgroeide westerse economieën is de daling dit jaar al geaccelereerd, dit werd echter gemaskeerd doordat de vraag in opkomende markten bleef groeien.

Maar ook in de opkomende markten, die de laatste jaren de vraag naar het zwarte goud stuwden, wordt volgend jaar minder olie verbruikt. Een begin van een groeivertraging van de Chinese economie is inmiddels zichtbaar. China is na de VS de grootste verbruiker van olie.

Door de afnemende vraag zal de prijs van olie 'relatief zwak' zijn, ofschoon productieverlagingen van de Organisatie van Olie-Exporterende Landen (Opec) een ineenstorting van de olieprijs richting $ 30 tot $ 40 zullen voorkomen.

Donderdag daalde de prijs van een vat olie richting $ 61 wegens de angst voor een afnemende vraag. De olieprijs kwam hierdoor op de laagste stand in anderhalf jaar. In juli noteerde de prijs van een vat olie nog een recordprijs van $ 147,27. Sindsdien is de prijs met bijna 60% gedaald.

Op de korte termijn zijn olie-analisten verdeeld over de richting van de olieprijs. Van de analisten gepolst door persbureau Bloomberg rekent 45% op een stijging. Ruim een derde van de analisten verwacht een daling en 20% gelijkblijvende prijzen. Vorige week rekende 57% nog op een stijging, de olieprijs daalde deze week echter met 10%.

Twee weken geleden besloot de Opec de olieproductie vanaf 1 november met 1,5 miljoen vaten per dag te verminderen om zo de daling van de olieprijs een halt toe te roepen. De secretaris-generaal van de Opec, Abdallah el-Badri, zei vorige week een extra bijeenkomst, voor de reguliere vergadering van het oliekartel in december, niet uit te sluiten. Een extra vergadering van de Opec voedt speculaties dat de productie verder zal verlagen.

Wood Mackenzie verlaagde ook de verwachting voor de olieproductie wegens de financiële crisis. Dit treft vooral investeringen voor de olieproductie voor de korte termijn. Het gaat om productiefaciliteiten in Rusland en de VS. Het bureau stelt dat hierdoor de olieproductie in Rusland in 2009, maar ook in 2010, zal afnemen.

Daarentegen blijft de olieproductie van niet-Opec-landen stijgen. Het gaat om de productie in de Golf van Mexico, de Kaspische zee, Canadese teerzanden en Brazilië.

Dit betekent volgens Wood Mackenzie dat de Opec de productie moet verlagen. Het adviesbureau verwacht dat de niet gebruikte productiecapaciteit van de Opec in 2009 in een sterk tempo toeneemt tot 5 miljoen vaten per dag.

Het Internationale Energie Agentschap (IEA) voorspelt in zijn World Energy Outlook dat zodra de wereldeconomie tekenen van herstel vertoont, de olieprijs weer zal oplopen richting $ 100. Het rapport verschijnt volgende week, maar de Financial Times heeft het al ingezien.

Ondanks de verwachtingen van Wood Mackenzie stijgen de verschepingen van Noordzee Brent-olie in december met 11%. In december worden 159.484 vaten per dag verscheept, tegen 144.000 vaten in november. Dit komt neer op 4,94 miljoen vaten in december, tegen 4,32 miljoen in november.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

vrijdag 7 november 2008

Analisten stellen verwachting snel bij

Een derde van bedrijfsresultaten in S&P 500 komt niet overeen met de berekeningen van analisten

Amsterdam
Beleggers richten zich weer op de ontwikkeling van de economie, nu de Amerikaanse presidentsverkiezingen voorbij zijn. De berichten die binnenkomen stemmen tot somberheid. De beurzen gingen gisteren voor de tweede dag op rij naar beneden.

'Het effect van de verkiezing van Obama is gisteren en vandaag weer verruild voor de realiteit van de economie', aldus Clemence Bounaix, fondsbeheerder van KBL Richelieu Gestion. 'De markt is nog steeds erg nerveus.'

De koersdalingen werden ingezet na teleurstellende resultaten van Toyota. De Japanse autoproducent verwacht de grootste winstdaling in 18 jaar. Het Amerikaanse Cisco Systems, producent van netwerkapparatuur, liet weten voor het eerst in vijf jaar een omzetdaling te verwachten en de Duitse sportartikelenproducent Adidas rapporteerde gisteren winstcijfers die niet met de verwachtingen van analisten overeenkwamen.

'We krijgen de ene na de andere winstwaarschuwing voor onze kiezen', zegt Romain Boscher, portefeuillebeheerder bij Groupama Asset Management in Parijs. Het fonds heeft circa $ 17 mrd aan aandelen in beheer. 'Er is een stroom aan slecht nieuws. De recessie is er, dat is duidelijk. Maar de vraag is: hoe lang duurt de recessie en hoe diep zal deze zijn? We zitten op onbekend terrein.'

Om de economie te stimuleren, verlaagde de Bank of England de rente met een ongekende 150 basispunten van 4,5% naar 3%. De Europese Centrale Bank verlaagde de basisrente met 50 basispunten van 3,75% naar 3,25%. De markten hadden al rekening gehouden met de renteverlagingen, waardoor de beurs hier nauwelijks op reageerde.

Door de lange rij aan winstwaarschuwingen snijden analisten in rap tempo in hun verwachtingen voor het vierde kwartaal en het eerste kwartaal van 2009. 'De verwachtingen worden in een duizelingwekkende vaart naar beneden bijgesteld', zegt Dirk van Dijk, directeur van onderzoeksbureau Zacks Investments Research in Chicago. 'Terecht, want het ziet er ook slecht uit', aldus van Dijk.

Volgens analisten zullen de winsten van de bedrijven, genoteerd aan de Amerikaanse S&P 500, in het vierde kwartaal met 15% toenemen. Eind augustus rekenden analisten nog op een gemiddelde winststijging van 42%. Voor geheel 2009 rekenen analisten nog altijd op een winstgroei van 13%, twee maanden geleden was dit nog 24%.

'Analisten op Wall Street hebben de negatieve impact van de mondiale groeivertraging op de bedrijfswinsten onderschat', zegt Alec Young, aandelenstrateeg van S&P in New York. 'Het is nog steeds een zoektocht om te zien waar de bodem ligt.'

Tot nu toe hebben 415 bedrijven in de S&P 500 de cijfers over het derde kwartaal gerapporteerd. Gemiddeld lieten zij een winstdaling zien van 9,6%. Met name bedrijven in de auto-, financiële en retailsector drukten de winsten. Meer dan 30% van de voorgelegde cijfers kwam niet overeen met de verwachting van analisten. Dit is het grootste aantal sinds 1997.

De S&P staat sinds het begin van dit jaar 35% lager en is daarmee op weg naar het slechtste jaarresultaat sinds 1937.

'Vooral de financiële sector wordt afgemaakt. En ik bedoel afgemaakt zoals in de "Sopranos", zegt Van Dijk, die verwijst naar de populaire Amerikaanse dramaserie over een georganiseerde misdaadfamilie in New Jersey. 'Het is echt een slagveld.'

Bank of America, de grootste retailbank van de VS, boekte dit kwartaal een winst van $ 1,18 mrd, wat neerkwam op een winst per aandeel van 15 dollarcent. Analisten rekenden gemiddeld op 61 dollarcent.

Maar banken staan niet alleen. De tweede retailer ter wereld op het gebied van kantoorartikelen, Office Depot, kwam met cijfers die nauwelijks overeenkwamen met de analistenverwachting. De omzet in Noord-Amerika was fors gedaald. Maar ook elektronicaketen Best Buy en vliegtuigbouwer Boeing kwamen met cijfers die ver beneden de gemiddelde verwachtingen lagen.

Door de klappen op de aandelenmarkten zijn de koers-winstverhoudingen gedaald naar het laagste niveau in 23 jaar. Volgens Young van S&P zegt dit lage niveau weinig. De kredietcrisis heeft er namelijk voor gezorgd dat bedrijven nog geen uitspraken over 2009 durven te doen, of de verwachtingen voor volgend jaar uitstellen. Ook worden groeidoelen naar beneden bijgesteld of teruggetrokken. 'Er is momenteel geen enkel inzicht', aldus Young. 'Ik kijk niet eens naar de verwachtingen voor 2009, want ik vertrouw ze niet. Ze zijn veel te hoog.'

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

donderdag 6 november 2008

CNN pakt uit met Star Wars-gadget

Amsterdam

'We beamed you in', roept presentator Wolf Blitzer van CNN tot twee keer toe tegen zijn collega Jessica Yellin. De Amerikaanse nieuwszender pakte dinsdagnacht tijdens de presidentsverkiezingen uit met een nieuwe techniek die tot nu alleen bekend was bij de liefhebbers van de sciencefictioncyclus Star Wars: het hologram.

De verkiezingsnacht is voor de Amerikaanse zenders een gelegenheid als de Olympische Spelen om de kijker de nieuwste technische snufjes voor te schotelen.

'Zoiets heeft u nog nooit eerder gezien', zegt Blitzer tegen zijn kijkers. Dan verschijnt presentatrice Yellin in de studio. Niet echt, maar door hologramachtige techniek lijkt het alsof zij in de CNN-studio in New York staat. In werkelijkheid is zij in Chicago, waar toekomstig president Barack Obama op de uitslagen wacht.

Presentatrice Yellin, die de eer heeft om als eerste in hologram live op tv te verschijnen, legt uit hoe het werkt. In een speciaal gebouwde tent wordt zij door 44 camera's gefilmd. In combinatie met twintig computers wordt uit allerlei hoeken rondom een beeld van haar gemaakt. Vervolgens worden die beelden meegenomen in de beelden die de camera's in de CNN-studio in New York filmen. Daardoor lijkt het op televisie alsof zij er staat. Aanwezigen in de studio zien echter niets.

Yellin maakt tijdens de uitleg de vergelijking met prinses Leia Skywalker uit de film Star Wars. In de beroemde sciencefictionfilm is een holografische opname gemaakt van prinses Leia, die door middel van de holo-projector door robot R2-D2 wordt geprojecteerd.

Vicedirecteur David Bohrman van CNN droomde er al meer dan tien jaar van om deze techniek toe te passen. Tot nu toe was dit onmogelijk, omdat het te veel computerkracht kostte.

Of de nieuwe techniek vaker wordt ingezet, is volgens Bohrman nog maar de vraag. 'Ofwel dit is een evolutie op tv-gebied en dan gaan we live-interviews vaker op deze manier brengen. Anders was het een leuk uitprobeersel.'

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

woensdag 5 november 2008

Roze bril

Oktober was een van de slechtste maanden uit de beurshistorie. Toch zijn analisten op Wall Street nog steeds positief gestemd.

Neem de winstverwachting van analisten voor de S&P 500. In deze index staan de 500 grootste beursgenoteerde bedrijven van de VS uit alle geledingen van de economie. De S&P wordt daarom gezien als een betrouwbaardere graadmeter dan de Dow-Jonesindex waaraan dertig bedrijven staan genoteerd.

Analisten verwachten dat bedrijven in de S&P 500 in het vierde kwartaal gemiddeld 29% meer winst zullen boeken. Voor het eerste kwartaal van 2009 stijgen de winsten met nog eens 15%, verwachten zij. Als alle winsten van de bedrijven in de S&P worden gedeeld door de miljarden uitstaande aandelen, komt een gemiddelde winst per aandeel uit de bus voor de S&P van $ 91,41. Een record.

Maar de markt heeft een andere kijk op de werkelijkheid dan analisten, want de S&P 500 daalde dit jaar met 35%. De markt neemt de recessie kennelijk serieuzer dan analisten.

Om een beter idee te krijgen wat de beurs mogelijk te wachten staat, is het goed te kijken naar de verwachtingen van strategen. In tegenstelling tot analisten letten zij niet op de resultaten van individuele bedrijven, maar kijken zij van bovenaf naar de invloed van de economie en werkgelegenheid op de bedrijfswinsten.

Beleggersblad Barron's peilde de mening van vijf vooraanstaande strategen. Zij verwachten voor dit jaar een winstdaling van 15% en nog eens 3% in 2009. Dit komt neer op een gemiddelde winst per aandeel van $ 70 volgend jaar. Deel de huidige koers van aandelen door de winst per aandeel en er komt een koers-winstverhouding (kw) uit van 13,7.

Dit lijkt redelijk gezien het feit dat de gemiddelde kw over de afgelopen zestig jaar 17,62 bedraagt. Het is laag als het wordt vergeleken met de huidige kw van 21.

Zakenbank Merrill Lynch is nog somberder dan de strategen. Ze hanteert voor 2009 een gemiddelde winst per aandeel van $ 60. Als je dit vermenigvuldig met het historisch kw-gemiddelde van 17,82 dan staat de S&P eind 2009 op 1069 punten. Dat is 10% hoger dan het slot van afgelopen maandag. Gezien de koersdalingen van dit jaar, is dat geen slecht rendement.

Er is wel één maar: de kw's moeten niet gaan dalen. De historie leert dat in eerdere recessies de kw's ver onder het meerjarige gemiddelde zakten. Tijdens de recessie van 1975 noteerde de kw op 7,28 en in 1980 kwam die zelfs op 6,84. Vermenigvuldig de winst per aandeel van $ 60 met 6,84 en eind volgend jaar staat de S&P op slechts 420 punten, 50% lager dan het huidige niveau.

De verhalen van analisten met een roze bril zijn prettig voor de belegger. Het is echter de vraag of dit wel realistisch is.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad