zaterdag 23 augustus 2008

Damrak blijft kwetsbaar

Ondanks een lawine van slecht nieuws wist de AEX-index deze week de schade binnen de perken te houden.

De economische wind is guur. Of zoals de voorzitter van de Federal Reserve, Ben Bernanke, het vrijdag samenvatte: 'De economische storm die vorig jaar opstak, is nog niet gaan liggen en heeft geleid tot de meest uitdagende economische omstandigheden sinds mensenheugenis.' Ook deze week waren er veel signalen die erop wijzen dat de storm nog lang niet is uitgeraasd. Ofschoon het Nederlandse consumentenvertrouwen in augustus licht is gestegen, was het de twaalfde maand op rij dat de indicator een negatieve score aangaf. Andere signalen wijzen eveneens op afzwakking. Het Verenigd Koninkrijk zag in het tweede kwartaal de economische groei steken op een minimaal plusje van 0,2%, het zwakste kwartaal sinds 1992. Op het Europese vasteland lieten de fabrieksorders in juni met een min van 7,4% de snelste daling sinds 2001 zien. In de VS stijgt de inflatie sneller dan verwacht en de huizenmarkt bereikte er een nieuw dieptepunt. Hierdoor leek de AEX-index de gehele week op een verlies af te stevenen. Op de laatste handelsdag werd echter een groot deel van de schade weggewerkt.

Fannie en Freddie
Niet alleen macrocijfers wijzen op zwaar weer, uit de hoek van de financiële sector is het nieuws ook weinig hoopgevend. Het afgelopen weekend staken geruchten de kop op dat Fannie Mae en Freddie Mac, de grootste spelers op de Amerikaanse hypotheekmarkt, nog dieper in de problemen zitten. Beleggers vrezen voor nationalisatie van beide instellingen. Maandag becijferde het Amerikaanse zakenblad Barron's dat Freddie Mac nu een negatief eigen vermogen heeft van $ 50 mrd. Het blad verwacht dat het slechts een kwestie van tijd is voordat de Amerikaanse regering Fannie en Freddie zal moeten nationaliseren. In New York daalde de koers daarop met 20%. Het aandeel, waar vorig jaar om deze tijd nog ruim $ 65 voor moest worden betaald, noteert nu rond de $ 3. Bij Fannie Mae is het koersverloop even dramatisch. Een aandeel gaat nu voor minder dan $ 5 van de hand, tegen circa $ 70 twaalf maanden geleden.

Het slechte nieuws zorgde ook in Europa voor druk op de financiële waarden. Op Beursplein 5 leverde dit verliezen op voor ING (-4,3%) en Aegon (-2,4%), al werden deze aan het eind van de week deels weggepoetst. Het veelgeplaagde Fortis zette met topman Maurice Lippens een charmeoffensief in door aan aandeelhouders zijn verontschuldigingen aan te bieden wegens het misleiden van beleggers bij het ophalen van kapitaal eind juni. Tevens wees Lippens met een beschuldigende vinger richting de Europese Commissie. De bank-verzekeraar zou hebben gevraagd minder streng om te gaan met de eis 10% van ABN Amro Nederland door te moeten verkopen. 'We hebben commissaris Neelie Kroes gesmeekt', aldus Lippens. Kroes weet echter van niets: 'Hij heeft absoluut niet voor mij op de knieën gelegen. Lippens heeft mijn mobiele nummer. Hij heeft mij echter helemaal niet benaderd.' Het aandeel Fortis blijft de grootste verliezer van het lopende beursjaar en daalde deze week ruim 5%.

Grondstoffen in de lift
Waar banken en verzekeraars voor druk zorgden, boden aandelen in de grondstoffensector deze week tegenwicht. Sinds midden juli daalden de prijzen van olie en andere grondstoffen met meer dan 20% op de verwachting dat de vertragende wereldeconomie de vraag naar basisstoffen gaat raken.

Deze week liepen de prijzen weer op. De olieprijs werd gestuwd door oplopende spanningen tussen de VS en Rusland. Polen stemde deze week in met de plaatsing van een Amerikaans antiraketschild. Rusland zei donderdag dat het zou reageren met meer dan alleen diplomatiek protest als de VS doorgaan met hun plan om een raketschild in Polen te plaatsen. De meningen over het verdere verloop van de olieprijs lopen uiteen. Waar de ene econoom denkt dat de prijs van het zwarte goud verder zal zakken wegens een dalende consumptie en vraag, herhaalde Goldman Sachs dat de olieprijs het record van ruim $ 147 dit jaar weer zal opzoeken wegens een sterke vraag vanuit de opkomende markten.

In Amsterdam profiteerden oliewaarden als Shell (+3,6%) en maritiem dienstverlener SBM Offshore (+2,6%) in de AEX. Bodemonderzoeker Fugro sloot op weekbasis 7,8% hoger.

Speculeren met TNT
Al weken speelt het gerucht dat logistiek bedrijf TNT wordt overgenomen door branchegenoot UPS. Het aandeel TNT is daardoor al weken onderwerp van speculatie. Een Amerikaans bod nadert volgens de Britse krant The Times nu met rasse schreden. De krant meldde vrijdag als 'gerucht van de dag' dat een bod van UPS op TNT dit weekend op stapel staat. Hierbij zou UPS euro 34 tot euro 38 per aandeel willen bieden. De AEX-index die in september weer wordt aangevuld tot 25 fondsen, lijkt daarmee dit jaar na Corporate Express, Hagemeyer, Vedior en Tele Atlas, met TNT weer een grote naam te verliezen. Aandeelhouders van TNT zullen hier niet mee zitten, want TNT was met een winst van 7,9% de grote winnaar onder de hoofdfondsen.

Arnold Tankuş is redacteur van Het Financieele Dagblad. E-mail: tankus@fd.nl
© 2008 Het Financieele Dagblad

vrijdag 22 augustus 2008

Hallo sukkel

Kijk, een sukkel. Op het Journaal hoort hij iedere dag dat er een recessie komt, maar op de beurs veren de koersen hard op. Hij krabt zich achter de oren en vraagt zich af of de bodem is bereikt. Bang om de boot en mogelijke koerswinsten te missen stapt hij alsnog in en versterkt daarmee de opwaartse beweging. Maar de opleving is van korte duur en in de dagen erop dalen de koersen weer. Denkt-ie geld te verdienen, krijgt-ie weer een draai om de oren.

De sukkel is in een typisch beursfenomeen getrapt: de 'Sucker Rally', een sterke stijging op dagbasis in een op langere termijn neergaande markt. Het zijn koersstijgingen voor de naïeveling waarbij de hoop het wint van de ratio.

Volgens zakenbank Merrill Lynch is de Sucker Rally een prima recessie-indicator. De Dow- Jonesindex kent sinds het begin van de bearmarkt handelsdagen waarop de graadmeter 300 punten of meer wist te winnen. Dit soort sterke opwaartse bewegingen zijn kenmerkend voor een dalende trend in de markt. Want in de bullmarkt van 2002 tot 2007 is er niet één handelsdag te vinden waarop de Dow met 300 punten omhoog ging. In de huidige bearmarkt zijn zulke sterke stijgingen inmiddels al zes keer voorgekomen. Na het knappen van de internetzeepbel in 2000 kende de Dow maar liefst twaalf dagen met dergelijke sterke oplevingen van de koersen.

De dalende trend die de beurzen nu in zijn greep heeft, is nog niet ten einde, stelt econoom David Rosenberg van Merrill Lynch. De recessie in de VS is niet eens halverwege en de aandelenkoersen zijn nog lang niet gewaardeerd op een niveau waarbij de economie krimp vertoont.

Sterker nog, officieel moet de recessie nog worden aangekondigd, want daar is officieel sprake van als de economie minimaal twee opeenvolgende kwartalen van krimp laat zien. In het eerste kwartaal groeide de Amerikaanse economie nog met 0,9% en in het tweede kwartaal zelfs met 1,9%.

Volgens Rosenberg moet niet blind worden gestaard op dit cijfer, want het vertekent het werkelijke beeld. Hij verwijst daarvoor naar het uiteenspatten van de huizenbubbel in Japan begin jaren negentig. Het duurde pas tot 1993 totdat de Japanse economie geen groei meer liet zien. Ondertussen was de Japanse Nikkei al met 50% gedaald.

Veel belangrijker is het werkgelegenheidscijfer. Dat vertoont in de VS al zeven maanden op rij een daling. In zestig jaar economische data kon Rosenberg geen voorbeeld vinden waarbij de economie niet in een klassieke recessie belandde.

Als Merrill-econoom Rosenberg gelijk heeft, volgen er nog minstens zes dagen van koersstijgingen van 300 punten. Slechte tijden op komst voor onze sukkel, want die zal vast de verleiding niet kunnen weerstaan en instappen.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

woensdag 20 augustus 2008

HP wordt hip

De laptop moet hipper, mooier en persoonlijker. De tijd dat vooral de jongere consument genoegen nam met een zwaar werkpaard in een eenvoudig omhulsel is verleden tijd.

Hewlett-Packard (HP) is zich daarvan bewust. De Amerikaanse computermaker zocht hulp bij designers uit Milaan om de laptops van HP stijlvoller, gladder en naar eigen zeggen 'eleganter' te maken. In juni kwam HP met een nieuwe lijn laptops voorzien van trendy tapijtwerken en andere hippe patronen. De verschuiving van goedkope computers zonder al te veel poespas naar design en functionaliteit, is een forse omslag in het businessmodel van HP.

HP's topman Mark Hurd beweegt met deze trend in de richting van Apple. Dit bedrijf staat bekend om de aandacht die het besteedt aan het design van zijn computers, zoals de iMac met een herkenbaar frame van geanodiseerd aluminium. In januari kwam Apple met de MacBook Air, een ultradunne laptop. HP en Dell volgden snel met een eigen dunne laptop.

Niet alleen HP richt zich op design, ook sectorgenoot Dell verschuift in deze richting. Dell kwam vorige week met een nieuwe lijn laptops. Eerder had Dell de focus gelegd op de lange levensduur van de batterij, nu promoot het de modellen als 'een briljant nieuw ontwerp'.

De verschuiving naar design is ingegeven doordat de laptop een opmars maakt. HP's omzet uit laptops is de afgelopen zes kwartalen, ieder kwartaal met meer dan 30% gestegen. Twee jaar geleden haalde HP 40% van de omzet uit laptops, het afgelopen kwartaal was dit al 53%.

Er kleven echter gevaren aan de verschuiving naar design, waarschuwen analisten van Credit Suisse. Zij stellen dat de brutomarge - het percentage dat overblijft na aftrek van de productiekosten - van zowel HP als Dell onder druk komt te staan doordat de twee elkaar op prijs zullen blijven beconcurreren. Het afgelopen boekjaar lag de brutomarge bij HP op 24,4% tegen 19,1% bij Dell. Apple noteerde in het tweede kwartaal een brutomarge van bijna 35%.

Als de aandelenmarkt wordt gehanteerd als maatstaf van succes, is de belegger in Apple de lachende derde. Sinds het begin van 2005 is het aandeel ruim vervijfvoudigd. Over dezelfde periode verdubbelde de waarde van een aandeel HP, terwijl de koers van Dell in 2,5 jaar is gehalveerd.

Topman Hurd schrapte vorig jaar 15.000 banen, waarmee $ 1,9 mrd per jaar wordt bespaard. Daarbovenop voegde hij datacenters samen. Dit leidde tot nog een jaarlijkse besparing van $ 1 mrd. Hierdoor kon HP Dell blijven beconcurreren op prijs. Volgens Credit Suisse, dat op het aandeel HP het advies 'neutral' heeft staan, is het echter een kwestie van tijd dat beide bedrijven in elkaars vaarwater terechtkomen. Grote kans dat hierdoor de winst en de koersontwikkeling van HP én Dell onder druk blijven staan.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

zaterdag 16 augustus 2008

Krantje, koffie en koersen

Waar beurshandelaren vroeger op de vloer van Beursplein 5 de orders door schreeuwden, werken ze nu op kantoor. 'Het is allemaal veel klinischer geworden.'

Amsterdam
De werkdag begint voor handelaar Rik Zwaneveld rond achten, een uur voor de opening van de beurs in Amsterdam. 'Daar gaan we weer met TNT', zegt hij en wijst op het bericht in de krant dat het Amerikaanse UPS $ 10 mrd zou willen bieden op het Nederlandse logistieke bedrijf. De laatste weken stuitert het aandeel TNT door overnamegeruchten die aanzwellen en weer worden afgezwakt. Zo ook vandaag. Bij opening schiet het aandeel met 7% omhoog naar circa euro 27. 'Ik doe even niet mee', zegt Zwaneveld.

Met zijn 43 jaar is de handelaar inmiddels een oude rot in het vak. Vers van de havo kwam hij op 18-jarige leeftijd in 1985 op de handelsvloer van Beursplein te werken. Hoekman voor fondsen als Ahold, Bijenkorf, DAF. 'Mooie namen hoor', zegt hij met gevoel voor nostalgie. Om in die tijd als handelaar aan de slag te kunnen was 'alleen een beetje kunnen rekenen' niet voldoende. Het hielp als je een aardig balletje kon trappen, want ook het voetbalteam van de beurshandelaren, de Beursbengels, kon altijd vers bloed gebruiken. Met het voetbal beleefde Zwaneveld mooie tijden. 'Dan kwam zo'n beursjongen de kantine van de tegenpartij binnen en riep dan: "Zo, wat kost deze plaggenhut"'. Hij kan er nog altijd smakelijk om lachen. Maar de tijd van de open outcry waar beurshandelaren hun orders over de vloer schreeuwden is verleden tijd. Al is het ouderwetse nostalgische beeld van de druk gebarende, schreeuwende handelaren met zweet doorweekte overhemden volgens Zwaneveld ook overdreven. 'Die lui van het journaal kwamen ook alleen maar filmen als er crisis was natuurlijk.'

Op kantoor
De beurshandelaar anno 2008 zit op het kantoor. Ook Zwaneveld. Hij is broker, en handelt in aandelen voor zijn werkgever AFS Brokers aan de Oudezijds Voorburgwal, op steenworp afstand van de oude beursvloer. 'Van mij hoeft het niet hoor, maar de meesten vinden het toch fijn om nog steeds in de buurt van het Damrak te werken. 'De werkplek van nu bestaat uit een kamer vol met grote schermen die weer gevuld zijn met flikkerende koersen, een constante stroom aan nieuws en een chatbox waarvan het grootste deel van de orders binnenkomt. Bij een melding van de chatbox klinkt er applaus. 'Een order vinden wij wel een applausje waard', grapt de geboren Amsterdammer die altijd in is voor een geintje of een praatje. Weer een ander geluid klinkt als er aandelen worden gekocht of verkocht.

Applaus. Een klant wil 50.000 aandelen KPN kwijt op een koers van euro 11,15 en het liefst een beetje snel. Zwaneveld legt de order in vijf keer 10.000 stuks in. Niet in één keer, want dit wordt een 'iceberg', het puntje van de ijsberg. Zo kan de markt niet zien dat er één grote verkooporder is. Nadeel is dat iedere nieuwe order geen voorrang heeft op andere verkooporders met dezelfde prijs. Dat heb je wel als de order in één keer wordt ingelegd, legt Zwaneveld uit. Weer applaus. Een verkooporder van 25.000 stuks van de Duitse automaker BMW. 'Die legt Rene erin, dat is onze specialist', en wijst naar zijn collega. 'Ja, ik heb er drie', lacht hij.

Met de tijd mee
Zwaneveld vindt dat hij met de tijd moet meegaan en wil zich niet mee laten sleuren in de nostalgie dat vroeger alles beter was, want de systemen van nu zijn zo veel beter en de markt is door de grote toestroom aan geld veel meer liquide. Maar toch. 'Het is allemaal wel een stuk klinischer geworden. Op de beursvloer praatte je veel met elkaar. Dat contact is er nu veel minder.' Niet alleen de handel, maar ook de markt is veranderd: 'De beurs heeft op dagbasis niets meer te maken met de onderliggende waarde van de bedrijven. Er zijn momenten dat het een speelbal is geworden van speculanten en labiele miljonairs.' Daarnaast heeft het beroep niet meer dezelfde uitstraling als in de jaren tachtig. 'Toen ik vroeger op een verjaardagsfeestje zei dat ik beurshandelaar was, maakte dat indruk. Tegenwoordig krijg ik te horen "oh wat zielig"'. Toch heeft hij nog steeds veel lol in zijn werk. 'Ik heb leuke collega's en met zijn zessen zijn we goed voor meer dan honderd jaar beurservaring. Ik vind de markt nog altijd geweldig om bij te houden en als ik voor een klant een mooie trade kan doen, dan haal ik er daar veel voldoening uit.'

Een order voor de Franse beurs: verkopen 10.000 Total. Ook hier wordt de order niet in één keer ingelegd. De klant geeft aan dat er geen haast bij is en de aandelen rustig aan kunnen worden verkocht. De handelaar legt verschillende orders in. 'Gestaffeld' noemt hij dat. Een order van duizend op euro 45,95 en per duizend legt hij de order met een stuiver hoger in. Een order van 2500 gaat erin op euro 46,30. 'Je weet maar nooit of iemand een verkeerde order inlegt.' Want een foutje is zo gemaakt. Een nulletje meer of minder, een komma op de verkeerde plek of een verkooporder in plaats van een kooporder. Het zijn zaken die gebeuren.
In de middag komen er headlines van een bestuurder van UPS voorbij, waarin hij laat weten dat een overname van TNT de waarde van het aandeel UPS zou verminderen. 'Het lijkt me duidelijk dat UPS geen interesse heeft', zegt de handelaar als een persbureau de handelaar belt om de reden van de plotse koersdaling te peilen. Binnen korte tijd is de plus van meerdere procenten omgeslagen in een min van meer dan 7%. Nu wil de handelaar toch even meedoen in TNT en legt een order in op euro 22,90. Een koers die niet wordt gehaald, want het aandeel klimt alweer. 'Toch opmerkelijk. Blijkbaar broeit er iets. In de markt zullen ze wel denken: is het niet UPS dan zal het wel Fedex zijn', speculeert Zwaneveld.

Judo
De AEX-index beweegt vandaag maar met een paar punten en daarmee is het een rustige handelsdag. Zeker omdat de afgelopen weken een beweging van meer dan tien punten op één dag meer regel dan uitzondering is. De handelaren volgen daarom de Olympische Spelen. De aandacht van Zwaneveld gaat vooral uit naar judo, want hij beoefende de vechtsport vanaf zijn vierde jaar en kon zich in zijn jonge jaren zo'n drie jaar meten met de Nederlandse top. 'Ik heb het nog vier jaar weten te combineren met de beurs, maar toen ik 22 was en moest kiezen, was dat eigenlijk makkelijk: ik wilde het liefst op de beursvloer zijn', weet Zwaneveld zich nog te herinneren. Als handelaar heeft hij veel aan de sport gehad. 'Ik heb leren omgaan met verlies, relativeren en geleerd met beide benen op de grond te blijven staan.' Maar net als de beurs is ook het judo van nu niet meer zoals het in zijn tijd was. 'Er wordt veel meer getrokken, het is een tactisch spelletje geworden.'

Het applaus gaat weer. Een klant die in de ochtend zijn aandelen van verzekeraar Aegon verkocht, wil op lagere koersen weer terugkopen. Op een spreadsheet is te zien dat hij met deze trade circa euro 6500 heeft verdiend vandaag. Vervolgens een telefoontje van een klant die wil weten hoe de beurs ervoor staat. 'Het is een rustige dag, de olieprijs zakt weg, een eurootje onder de eenvijftig.' Als de klant vraagt of hij moet speculeren op een daling raadt Zwaneveld dat af: 'Ik zou even niks doen en dicht bij huis blijven. Er kan best nog een "short squeeze" komen en dan kan de index zomaar oplopen naar 420 tot 425 punten.'
Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

vrijdag 15 augustus 2008

Kosten voor zeevracht dalen snel

Recessie-indicator Baltic Dry Index sinds mei met 40% gedaald, einde niet in zicht aldus Goldman Sachs

Amsterdam
De scheepvaarttarieven dalen hard. De Londense zeevrachtbeurs, de Baltic Dry Index, is aan een van de scherpste dalingen uit zijn historie bezig. Tot 12 augustus daalde de index die de vrachttarieven op een aantal belangrijke scheepvaartroutes volgt, 23 dagen achter elkaar. Door een vertraging van de wereldeconomie is er een lagere vraag naar ruwe materialen en dit treft direct de scheepvaartsector. Banken als UBS en Merrill Lynch zien de index daarom als een belangrijke recessie-indicator.

'We zien hier een klassiek voorbeeld van een cyclische neergang', zegt Andreas Vergottis, directeur onderzoek van Tufton Oceanic, 's werelds grootste hedgefonds dat belegt in de zeevrachtsector. 'Als consumenten minder auto's en minder huizen kopen, wordt er minder geproduceerd en dat zie je uiteindelijk terug in de mijnbouw- en grondstoffensector.'

Op 20 mei van dit jaar bereikte de Baltic Dry Index een record van 11.793. Sindsdien is de index in een vrije val terechtgekomen en met 40% gedaald. De afgelopen handelsdagen noteerde de index kleine plussen. De Bloomberg Dry Ships Index, waarin twaalf van de grootste vrachtvaarders van de wereld zijn opgenomen, verloor over dezelfde periode circa 37%.

De bedrijfswinsten van de vervoerders lijken vooralsnog niet te worden aangetast. Zo rapporteerde de grootste bulkvervoerder van Zuid-Korea, STX Pan Ocean, over het tweede kwartaal een winststijging van 46%. Dryships, gezeteld in Athene en in grootte de tweede vervoerder in de Bloomberg Dry Ships Index, meldde in mei een winst over het eerste kwartaal die meer dan verdubbeld was. De huidige daling van de tarieven was daarin echter nog niet verwerkt.

Ondanks de scherpe daling van de tarieven in de afgelopen maanden zijn de vervoerskosten nog altijd driemaal hoger dan het twintigjarig voortschrijdende gemiddelde van de Baltic Dry Index van 2015.

Maar het einde van de daling is nog niet in zicht, stellen analisten Tom Kim en Edman Wong van de Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs in Hongkong. De Baltic Dry Index zal dit jaar uitkomen op een gemiddelde van 8498 en in 2009 met nog eens 40% dalen naar 5099. Voor 2010 rekenen de analisten op een daling van bijna 50% naar 2719, waarmee de prijzen weer in de buurt van het twintigjarig voortschrijdende gemiddelde komen.

Ook derivaten gelieerd aan de zeevracht dalen. De 'forward freight agreements', een derivaat waarop men kan inspelen op de toekomstige huurkosten van een schip, zijn voor zogeheten 'capesizes' in een maand met bijna 7% gedaald. Capesizes zijn de grootste zeevrachtvervoerders van de wereld en varen tussen de Atlantische en Stille Oceaan via Kaap de Goede Hoop omdat ze te groot zijn voor het Panamakanaal. Derivaten op het huren van panamaxes, schepen half zo groot als de capesizes, zijn met 13% gedaald.

De scheepvaart heeft te lijden onder de scherpe daling van de grondstofprijzen. Een mandje van 24 verschillende grondstoffen, zoals gemeten in de S&P GSCI-index, zijn sinds het record dat op 3 juli op de borden werd gezet met 22% gedaald en daarmee officieel in een bearmarkt terechtgekomen.

China, 's werelds grootste verbruiker van kolen, ijzererts en andere industriële materialen, zag de economie in het tweede kwartaal van dit jaar in het traagste tempo groeien sinds 2005. De Chinese industriële productie daalde in juli op maandbasis voor het eerst in minimaal drie jaar. Voor een groot deel is dit toe te schrijven aan de Olympische Spelen. Om voor schone lucht te zorgen tijdens het internationale sportevenement werden staalconcerns en andere vervuilende fabrieken tijdelijk gesloten.

Herman Bulling van Golden Ocean Management uit Noorwegen verwacht dat de scheepsactiviteiten vanaf september weer zullen toenemen. 'De vraag is gedaald door de Olympische Spelen en daarnaast speelt ook de vakantieperiode een rol', aldus Bulling tegenover persbureau Bloomberg.

Maar niet iedereen is hiervan overtuigd. 'Je kunt stellen dat er een duidelijke daling van de vraag is, met name in belangrijke regio' s zoals China', zegt Steve Rodley van M2M Management in Londen.

'De komende twee maanden zullen antwoorden geven op vragen als: is de huidige zwakte in zeevrachtvervoer seizoengerelateerd, te wijten aan de Olympische Spelen of is er sprake van een algehele vertraging in de sector?', aldus Omar Nokta van maritiem onderzoeksbureau Dahlman Rose & Co in een rapport. Nokta adviseert beleggers een 'voorzichtige houding' aan te nemen ten aanzien van aandelen in de scheepvaartsector, maar geeft geen verkoopadvies af.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

zaterdag 9 augustus 2008

Sentiment op Damrak blijft kwetsbaar

Gerapporteerde kwartaalcijfers geven wisselend beeld, maar dalende olieprijs en aantrekkende dollar zorgen voor steun

Amsterdam

Een aansterkende Amerikaanse dollar en een dalende olieprijs bezorgden de aandelenmarkten deze week enige opluchting. Door twee sterke handelsdagen wist de AEX-index stevig boven de 400 punten te sluiten.

'Het was een week waarin we een eerste draai naar een positiever sentiment hebben gezien', aldus Cees Smit, handelaar en directeur van Today's Beheer. Hij verwacht dat het lichte herstel, dat deze week is ingezet, de komende weken kan doorzetten. 'Technisch analisten worden positiever en we zien tekenen van bodemvorming', zegt Smit. Daarnaast wijst hij op de Postbank Beleggingsbarometer, die aangeeft dat het vertrouwen bij de particuliere belegger op het diepste punt noteert sinds de metingen in september 2002 zijn gestart. 'Dat is een mooie contra-indicator', stelt de handelaar.

Olieprijs daalt hard
Een van de opstekers voor de markten, gezien de aanhoudende zorgen om een oplopende inflatie, is een dalende olieprijs. Waar enkele weken terug de markt zich nog richtte op een olieprijs van $ 200, lijkt een prijs van $ 100 per vat van 159 liter nu een realistischer scenario. Nadat de prijs van een vat Texaanse lichte olie in juli een record van $ 147 op de borden zette, is de prijs met ruim 20% teruggevallen naar $ 116. Dit komt voornamelijk doordat de vraag naar olie afneemt door een verzwakking van de wereldwijde economie. Ook de prijs van andere grondstoffen zijn de afgelopen weken flink gedaald.

Naast een dalende olieprijs bood ook een stijgende dollar steun. 'Zeker omdat veel bedrijven te kennen gaven last te hebben van een dure euro is dit natuurlijk goed nieuws', zegt Smit. De dollar, die enkele weken geleden nog bijna op $ 1,60 tegenover één euro noteerde, liep op naar bijna $ 1,50 aan het eind van de handelsweek. Vrijdag werd de dollar op één dag bijna 2% meer waard. De daling van de euro was voor een groot deel op het conto van ECB-president Trichet te schrijven. Bij het rentebesluit van donderdag - zoals verwacht bleef de basisrente op 4,25% - zei hij dat de groei in de eurozone de afgelopen maanden sterker dan verwacht is afgezwakt en dat blijft doen. De uitspraken drukten niet alleen de eurokoers, maar ook de rendementen op obligaties, die in snel tempo daalden.

Fortis trapt af
Beleggers konden zich richten op een stroom aan bedrijvencijfers die wisselend werden ontvangen. De geplaagde bank-verzekeraar Fortis trapte maandag de week af met een hoger dan verwachte nettowinst, deels door eenmalige meevallers. In eerste instantie ging het aandeel omhoog, aan het eind van de handelsdag noteerde het aandeel echter 3,2% lager. Fortis blijft een van de slechtst presterende aandelen in de Amsterdamse hoofdgraadmeter en noteert sinds begin dit jaar 48% lager.

Dinsdag kende de beurs de sterkste handelsdag van de week. Dankzij meevallende cijfers van de Franse bank Société Générale waren met name de financiële waarden in trek en sloot de AEX 2,8% hoger.

De uitzendsector was dinsdag eveneens in trek. De meeste fondsen noteren grote verliezen sinds de start van het beursjaar wegens een vertragende economie. Overnamenieuws stuwde ditmaal de koersen nadat het Frans-Zwitserse Adecco de Britse concurrent Michael Page had benaderd over een mogelijke overname. Randstad won in een week 7,3%. In de Midkap kon branchegenoot USG People 8% bijschrijven.

Aegon stelt teleur
Donderdag waren alle ogen gericht op de resultaten van verzekeraar Aegon. In het tweede kwartaal daalde de nettowinst met meer dan de helft mede door verliezen op beleggingen en een toename van de afwaarderingen op de kredietportefeuille. Daarnaast werd het resultaat gedrukt door de zwakkere Amerikaanse dollar en het Britse pond. 'Teleurstellend op de meeste fronten', aldus een analist van zakenbank Petercam in een reactie op de cijfers.

Fortis zat wederom in de hoek waar de klappen vielen en daalde met meer dan 5% nadat deze krant meldde dat Chinese toezichthouders de goedkeuring van de joint venture van Fortis met Ping An hebben uitgesteld.

Niet alleen de cijfers van Aegon werden slecht ontvangen. Ook maritiem dienstverlener Smit Internationale kon niet aan de verwachtingen voldoen en daalde met ruim 10% donderdag. De winst bleef in de eerste zes maanden van 2008 nagenoeg gelijk aan die van 2007, waar analisten juist rekenden op een winststijging. Advies- en ingenieursbureau Arcadis kon beleggers ook niet bekoren en leverde 8% in.

Op de laatste handelsdag van de week stond de financiële sector opnieuw in de belangstelling. Royal Bank of Scotland meldde over de eerste zes maanden van dit jaar een nettoverlies van £ 802 mln door grote afschrijvingen voorafgaand aan de aandelenemissie van £ 12 miljoen in het voorjaar. Het Amerikaanse hypotheekinstituut Fannie Mae kwam met een verlies over het tweede kwartaal van $ 2,3 mrd. Dit was vele malen groter dan verwacht.

Ofschoon handelaar Smit tekenen van herstel ziet, stelt technisch analist Ad Nooten van adnbeursanalyse.nl dat de dalende trend nog steeds intact is. 'Ik zie een patroon dat mogelijk wijst op een aanstaande daling waarbij de AEX op weg is naar de 390 punten. Wordt dit niveau gebroken dan kunnen we zelfs naar de 350 punten.'

Hij wijst erop dat grote partijen de markt proberen te sturen. 'De forse bewegingen van soms tien punten op een dag wijzen daar op. De strijd tussen kopers en verkopers is nog volop bezig.'

Arnold Tankuş is redacteur van Het Financieele Dagblad. E-mail: tankus@fd.nl
© 2008 Het Financieele Dagblad