Eerst crisis, nu recessie

Nog meer ellende. Na wekenlang paniek door de financiële crisis laat de belegger zich nu leiden door de recessie die onvermijdelijk lijkt.

Het begon zo mooi. Na een week van blinde paniek, waarin de AEX een kwart van zijn waarde inleverde, gingen de beurzen maandag enthousiast van start. Een nieuwe bankgarantie gaf beleggers hoop. Leiders van de eurozone en Groot-Brittannië maakten vorig weekend bekend garant te staan voor de leningen die banken aan elkaar en aan grote institutionele beleggers verstrekken. De aandelenbeurzen maakten daarop een vreugdesprong: de AEX won in één dag 27 punten, een winst van 10,55%. Het was in procenten de grootste koerssprong sinds 11 november 1987.

Fortis pennystock
Op dinsdag leken de beurzen het herstel door te zetten. De AEX-index wist in de loop van de ochtendhandel met een winst van meer dan 6% kort boven de 300 punten uit te komen. De hervatting van de handel in Fortis gooide echter roet in het eten. Nadat de handel zes handelsdagen had stilgelegen na de opdeling van het concern tussen Nederland, België, Luxemburg en de Franse bank BNP Paribas, startte de handel met een koersdaling van 60%. Daarmee werd de AEX direct met tien punten teruggeworpen. Aan het eind van de dag zakte de koers van Fortis nog verder weg om te sluiten op euro 1,20, een verlies van bijna 78%. In de loop van de week daalde de koers zelfs onder euro 1. Fortis sloot vrijdag op een slotkoers van euro 0,88. Vorig jaar om deze tijd kostte het aandeel nog meer dan euro 20. Terwijl de rest van Europa aan het eind van de dag plussen op de borden had staan, leverde de Amsterdamse beurs 0,3% in.

Nieuwe tegenvallers
Op woensdag kreeg de beurs opnieuw een flinke tik, met name in de laatste uren van de handel. Een daling van de detailhandelsverkopen in de VS dompelde de markt in een mineurstemming. De winkelverkopen bleken met 1,2% te zijn gedaald. Uitspraken van Janet Yellen, de bankpresident van de Federal Reserve van San Francisco, strooiden eveneens zout in de wonden. Zij zei dat nagenoeg alle sectoren van de Amerikaanse economie nu zijn geïnfecteerd door de financiële crisis en dat de groei van de economie tot stilstand is gekomen. Voor het vierde kwartaal acht Yellen de kans op krimp 'heel waarschijnlijk'.

De AEX daalde in een rap tempo en sloot de dag af met een verlies van 21 punten, ofwel 7,6%. TomTom was met een verlies van 18% de grootste daler onder de hoofdfondsen. De koers werd gedrukt door een rapport van Goldman Sachs. Analisten van de bank stellen dat de toekomstige winst per aandeel van de producent van navigatieapparatuur wordt gehalveerd bij een wereldwijde recessie. Daarnaast vrezen ze voor de liquiditeitspositie van het bedrijf. TomTom zou in het ergste geval nieuw kapitaal moeten ophalen om de balans op orde te brengen. TomTom was in 2007 nog een van de sterkst presterende fondsen. Dit jaar is het aandeel al met 86% in waarde gedaald. Vrijdag sloot het aandeel op euro 7,07. TomTom is na Fortis het slechtst presterende hoofdfonds.

'Vanaf woensdag zijn beleggers zich gaan richten op de onderliggende resultaten', zegt Mark Pieter de Boer, hoofd aandelen van Royal Bank of Scotland. 'Daarbij lieten Philips, TNT en ASML een duidelijke verzwakking van de resultaten zien. Beleggers zullen huiverig blijven voor het verdere verloop van de kwartaalcijfers.'

Verwachtingen omlaag
Ofschoon sommige analisten menen dat aandelen nu goedkoop zijn, verwacht De Boer dat analisten de verwachtingen fors naar beneden bij moeten stellen. 'Voor Nederland en België rekenen analisten voor 2009 op een groei van het bedrijfsresultaat van gemiddeld 10%. In de huidige omstandigheden is dat eerder te hoog dan te laag.' Analisten lopen daarom niet alleen achter de feiten aan, ze spiegelen zich aan eerdere neerwaartse bewegingen van de economie. 'Iedereen houdt vast aan eerdere cycli. We hebben te maken met een financiële crisis die we nooit eerder hebben gezien. Wat zegt een analyse op basis van eerdere modellen?, vraagt De Boer zich af.

ING hard onderuit
Gisteren kende het Damrak de laatste grote oktoberexpiratie uit de geschiedenis. Vanaf volgend jaar expireren langlopende opties voortaan in december. Toch was dit niet het belangrijkste nieuws. Alle ogen waren gericht op bank-verzekeraar ING die het onderwerp van geruchten werd. Het aandeel daalde bij flinke omzetten met 27,5% naar euro 7,33, de laagste stand in meer dan dertien jaar. De vrees bestaat dat ING voor een kapitaalinjectie naar de overheid moet. ING maakte vrijdag net voor sluiten van de beurs bekend dat het verwacht het derde kwartaal af te sluiten met een verlies van euro 500 mln. De markt houdt rekening met het aanpassen van dividend over 2008 en 2009.

De AEX-index sloot uiteindelijk onder het slot van 258,05 van vorige week vrijdag en bereikte een nieuw dieptepunt dit jaar van 252,26 punten.

Arnold Tankuş is redacteur van Het Financieele Dagblad. E-mail: tankus@fd.nl