Inflatie stuwt rentevergoedingen

Druk op Amerikaanse treasuries neemt toe door hoge geldontwaarding

Amsterdam
De rentevergoedingen op staatsleningen lopen de laatste tijd opmerkelijk steil op. De dalende obligatieprijzen - een trend die circa drie maanden geleden is ingezet - is slechts het begin, verwachten partijen in de markt.

De tienjarige Amerikaanse treasury noteerde gisteren aan het eind van de handelsdag een rendement van 4,25%, terwijl de inflatie in mei op jaarbasis 4,2% bedroeg, waardoor de opbrengst voor obligatiebelegger nu nihil is. Volgens cijfers van Bloomberg overstijgen de consumentenprijzen sinds december het rendement op tienjarige obligaties met gemiddeld 36 basispunten.

In slechts drie maanden tijd zijn de rentevergoedingen op de tienjarige Europese en Amerikaanse staatsleningen met bijna honderd basispunten gestegen. Het rendement op tweejarig schatkistpapier is aan beide zijden van de oceaan zelfs met 1,7 procentpunt gestegen. In Europa staan de yields inmiddels weer ongeveer op de niveaus van vlak voor het uitbreken van de kredietcrisis ongeveer een jaar geleden.

De laatste keer dat de geldontwaarding boven de rentevergoeding op treasuries uitkwam was in 2005 nadat de orkanen Katrina en Rita de Amerikaanse consumentenprijzen in een maand met 4,7% hadden opgestuwd, maar dit was een eenmalig effect. De VS kenden voor het laatst in 1980 een langdurige periode waarin de rente lager noteerde dan de inflatie. De geldontwaarding in de VS bereikte in 1980 het hoogste punt in 33 jaar van 14,8%, terwijl de rendementen op de tienjarige treasuries op 11,4% noteerden.

De huidige situatie doet veel handelaren denken aan het eind van de jaren zeventig, toen de inflatie opliep en de economie stagneerde. 'Ik heb sterk de indruk dat steeds meer marktpartijen de oude handboeken openslaan om nog eens terug te lezen welke gevolgen de olieschokken van de jaren '70 ook alweer hadden', stelt econoom Carsten Brzeski van ING Bank. 'Het lijkt wel alsof iedereen de discomuziek en broeken met wijde pijpen herontdekt.'

De oplopende inflatie zorgt er ook voor dat de winsten op de aandelenmarkten worden gedrukt. De gemiddelde winsten van bedrijven in de S&P 500 liggen nu 0,2 procentpunt hoger dan de rentevergoeding op de tienjarige treasury. Een dergelijk klein verschil is sinds 2004 niet meer gemeten.

Economen van zakenbank Morgan Stanley voorzien een nog hogere geldontwaarding in de VS van 5 tot 5,5% deze zomer. 'De wereldwijde inflatiegeest is uit de fles', aldus de bank in een rapport.

De consumentenprijzen lopen dusdanig hard op dat in de VS na een serie van forse renteverlagingen waarin de rente sinds september vorig jaar van 5,25% is verlaagd naar 2%, de markt inmiddels rekening houdt met renteverhogingen van de Fed. De futures op de Chicago Board of Trade, die een indicatie geven hoe groot de markt de kans op een renteverlaging of verhoging acht, wijst op een kans van 22% dat de rente bij de volgende rentebijeenkomst op 25 juni met 25 basispunten zal worden opgetrokken. Een verhoging voor het eind van dit jaar wordt ingeschat op 100%. Twee maanden geleden rekende 90% van de handelaren nog op een rentedaling.

'Je ziet een herprijzing van risico', zegt Marc van Heel van obligatiebelegger Pimco. 'Eerst werd de obligatiemarkt bepaald door de kredietcrisis, toen kwam er de liquiditeitscrisis en nu is er inflatie.'

Van Heel wijst erop dat vooral de westerse economieën in een periode van stagflatie - een stagnerende economie gecombineerd met een hoge inflatie - terecht kunnen komen. 'De opkomende economieën zorgen ervoor dat de wereldeconomie in een redelijk tempo blijft groeien. Eerst importeerden wij deflatie door hun goedkope arbeidskrachten, maar dat effect lijkt nu weg.'

Volgens van Heel zijn centrale banken in deze landen geneigd de rente op de huidige standen te handhaven om zo de eigen munt goedkoop te houden.

Sommige obligatiespecialisten stellen dat het gevaar van inflatie wordt overdreven, want de lonen van de Amerikaanse arbeiders stijgen minder hard mee. In april en mei stegen deze met 3,5%, het laagste niveau sinds februari 2006.

'Ik zie geen verdere inflatiedruk ontstaan en zie geen rechtvaardiging voor een grote rentesprong', aldus obligatiespecialist Francis Mustaro van Seligman & Co in New York. Mustaro wijst daarvoor op de Treasury Inflation Protected Securities, of Tips. Deze geven een indicatie voor de inflatieverwachting voor het volgende decennium. De rentevergoeding op de tienjarige Tips noteert nu op 2,52% tegen 2,56% in maart. Dit was de hoogste stand in anderhalf jaar.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad