donderdag 28 februari 2008

Records grondstoffen door lage dollar

Nieuw dieptepunt Amerikaanse munt zorgt voor stijgende prijzen van olie, goud, zilver, koper en platina

Amsterdam
De records stapelen zich op. De Amerikaanse dollar noteerde gisteren op een nieuw dieptepunt tegenover de euro van $ 1,5144. De dalende munt zorgde er tevens voor dat diverse grondstoffen naar nieuwe hoogtepunten stegen.
De olieprijs, die voor het eerst een niveau van $ 102 bereikte, zakte na de bekendmaking van een sterker dan verwachte stijging van de olievoorraad in de VS weer terug richting de $ 100. De markt rekent echter op een verdere stijging van het zwarte goud. Uit cijfers van de Commodity Futures Trading Commission blijkt dat beheerders van hedgefondsen en andere grote marktpartijen hun longposities - waarmee wordt gespeculeerd op een stijging - de afgelopen weken verder hebben vergroot.

Niet alleen de olieprijs staat op een ongekend niveau. Ook de goudprijs liep op naar een 'all time high' van $ 964,70. Zilver steeg naar $ 19,36, een prijs die sinds 1980 niet meer op de borden heeft gestaan. Tin noteerde gisteren voor de derde dag op rij een record. Andere grondstoffen, zoals koper, platina, aluminium, palladium en zink, werden eveneens duurder. De koperprijs steeg in Azië op de verwachting dat de vraag vanuit China de gestegen wereldvoorraad zal absorberen. In januari steeg de Chinese import van koper op jaarbasis met 7,1%.

De UBS Bloomberg Constant Maturity Commodity Index, een graadmeter waarin de prijsontwikkeling van 26 basismaterialen wordt gemeten, steeg ook naar een record. Deze index is dit jaar al met 16% opgelopen. Het zijn niet alleen de grondstofprijzen die sterk stijgen. Ook voedingsmiddelen als tarwe, suiker, maïs, sojabonen, cacao, koffie en palmolie noteren op recordhoogtes. De prijs van robusta, het meest verhandelde koffiecontract, steeg naar het hoogste punt in tien jaar. Daarmee is de prijs van de koffieboon al met 38% opgelopen dit jaar. Cacao noteerde de hoogste stand sinds 2003 omdat de export vanuit de Ivoorkust - de grootste cacaoproducent van de wereld - met 4,5% daalde in januari. Daarnaast zijn er zorgen over de kwaliteit en kwantiteit van de bonen, deels wegens het droger dan gebruikelijke weer in Ghana en Ivoorkust, die samen goed zijn voor 70% van de wereldwijde cacaoproductie. De prijs van de grondstof voor chocola is dit jaar met 28% opgelopen.

De recordprijzen voor grondstoffen komen grotendeels op het conto van een lagere dollar. Beleggers kopen goud en olie om zich af te dekken tegen een dalende Amerikaanse munt.
De oplopende goudprijs - het edelmetaal is dit jaar met 15% gestegen - is behalve aan een afzwakkende dollar toe te schrijven aan een oplopende inflatie. Beleggers gebruiken sinds jaar en dag goud om zich af te dekken tegen geldontwaarding. Dinsdag bleek dat de groothandelsprijzen in de VS in januari sterk zijn opgelopen. De producentenprijzen stegen met 1,0%. De stijging was veel sterker dan verwacht: economen rekenden op een stijging van 0,4%.

Ondanks een oplopende inflatie in de VS houdt de markt rekening met nieuwe renteverlagingen van de Federal Reserve. De uitspraken die Fed-vicevoorzitter Donald Kohn dinsdag deed in een toespraak voor de Universiteit van North Carolina wijzen in die richting. Volgens Kohn is een vertragende economische groei een grotere bedreiging dan inflatie. De vicevoorzitter van de Fed verwacht dat de oplopende inflatie niet lang zal aanhouden. Kohn rekent erop dat de komende jaren de inflatie minder sterk zal zijn. De prijzen voor energie en grondstoffen zullen weer dalen, verwacht Kohn. Voorzitter Ben Bernanke drukte zich gisteren in gelijksoortige woorden uit. Dit deed hij voor het Committee on Financial Services van het Amerikaanse House of Representatives.

'De uitspraken tonen het dilemma van de Fed aan', zegt macro-econoom Philip Marey van de Rabobank. 'Op de korte termijn zullen ze wat moeten doen aan de ontwikkeling van de economie, aan de andere kant blijft de inflatie hardnekkig.' Volgens Marey is de Fed tot in oktober bezig geweest met het bedwingen van de inflatie, maar is de bank na de kredietcrisis overstag gegaan en is zich gaan richten op de economische groei. De Rabo-econoom verwacht dat zodra de economie in de VS een herstel laat zien, de Federal Reserve zich weer op de inflatie zal richten. 'Als de neerwaartse risico's uit het zicht zijn, zal de rente tamelijk snel weer worden verhoogd.'

Vooralsnog zorgen de renteverlagingen in de VS indirect voor het aanwakkeren van de prijsdruk. Ofschoon een goedkopere dollar goed is voor de Amerikaanse export, wordt de import steeds duurder. Hierdoor wordt ook de inflatie geïmporteerd.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

zaterdag 23 februari 2008

Banken trekken de kar

Beleggers verwerkten deze week een reeks aan jaarcijfers. Een verdeeld beeld was het gevolg. Goed nieuws kwam uit de bankensector waardoor de AEX-index hoger koerste.

Beleggers keken deze week met hoop en vrees uit naar de publicatie van de jaarresultaten van met name banken en - nog belangrijker - eventuele verwachtingen voor het lopende jaar. 'Het was een enerverende week met veel nieuws en beweging', aldus handelaar Cees Smit van Today's Beheer.

Vooral de rapportage van ING kon rekenen op veel belangstelling. De prangende vraag was hoeveel de bank-verzekeraar zou moeten afschrijven op de Amerikaanse hypotheekportefeuilles. De markt vreesde voor een miljardenafschrijving vanwege de kredietcrisis, maar de afschrijving bleek alleszins mee te vallen. De schade over 2007 bleef voor ING beperkt tot euro 194 mln, waar sommige analisten rekenden op afboekingen tot euro 2 mrd vanwege het pakket van euro 27 mrd aan zogeheten Alt-A-hypotheken, een niveau boven de subprime-hypotheken, die ING in bezit heeft. Naast de afwaardering laat ING via het resultaat euro 751 mln aan waardevermindering van kredietportefeuilles via de balans lopen. 'ING was toch de smaakmaker van de week. Als de cijfers waren tegengevallen, was de beurs zeker door het ijs gezakt. Nu kreeg de index vleugels', stelt Smit. ING, zwaargewicht in de AEX-index, won in een week 11,5%.

De week begon al gunstig voor banken en verzekeraars doordat de Britse regering de in nood verkerende hypotheekbank Northern Rock gaat nationaliseren. De bank kwam vorig jaar als een van de eerste in de problemen door de kredietcrisis. Daarnaast berichtte The Sunday Times afgelopen weekend dat diverse Britse banken met dividendverhogingen komen. Banken zouden hiertoe overgaan om de markt duidelijk te maken dat het grootste deel van de 'subprime-crisis' achter de rug is. Nog meer goed nieuws voor de sector kwam vanuit het Midden-Oosten. Oliestaat Qatar gaat het komende jaar fors investeren in deelnemingen in Europese en Amerikaanse banken. Volgens premier Hamad bin Jasim bin Jaber al-Thani wil zijn land het lopende jaar voor $ 15 mrd aan aandelen in Europese en Amerikaanse banken kopen. Qatar is al begonnen met kopen van aandelen Credit Suisse. Fortis, Aegon en ING boekten op dit nieuws winsten van 4% tot 5% waarmee de Amsterdamse hoofdgraadmeter ruim 2% hoger aan de week begon. De koersstijgingen gingen geheel op eigen kracht, want Wall Street was dicht wegens President's Day.

Staples wil Corporate Express
Vorig jaar verloor de AEX-index enkele grote namen door overnames. Daar zou dit jaar kantoorartikelenhandelaar Corporate Express aan toegevoegd kunnen worden. Het gerucht dat sectorgenoot Staples een bod zou doen hing al langer in de lucht en dinsdag was het dan eindelijk zover. De Amerikaanse concurrent wil euro 2,5 mrd voor het voormalige Buhrmann neerleggen, wat neerkomt op euro 7,25 per aandeel. 'Iedereen zat erbij en keek ernaar', aldus Smit. 'De vrijage van Staples was zo openbaar dat bijna niemand erop rekende dat er ook echt een bod kon komen.' De koers van Corporate Express schoot door het bod met ruim 45% omhoog. Het aandeel is daarmee veruit de sterkste stijger onder de hoofdfondsen deze week. Volgens Smit gaf het bod de beurs vertrouwen.

Heineken en TomTom omlaag
Niet alle cijfers konden rekenen op een warm onthaal. Zo leverde Heineken woensdag 6% in. Beleggers schrokken niet van de winstgroei van 23% over 2007, vooral de vooruitzichten stelden teleur. Weliswaar rekent de bierbrouwer op een verdere stijging van de winst, maar het bedrijf zei te kampen met hogere kosten voor grondstoffen. Door de onzekere ontwikkeling van de economie durfde Heineken geen prognose af te geven over de bierverkoop.
Een dag later was leverancier van navigatiesystemen TomTom de gebeten hond en moest het donderdag een daling van ruim 9% verwerken. 'Beleggers waren bang voor marge-erosie. Alhoewel bestuursvoorzitter Goddijn zei dat hij rekent op een marge van boven de 40% dit jaar, zat de pap toen al in de markt', aldus handelaar Gert-Jan Geels van Eureffect.

Grondstofprijzen blijven stijgen
Een andere tegenvaller is de oplopende prijs voor grondstoffen. Zo sloot de olieprijs deze week even boven de $100. Ook de prijzen voor goud, koper en platina blijven stijgen. Dat dit de economie raakt, blijkt uit diverse inflatiecijfers die op het hoogste niveau in jaren uitkomen. In de VS wordt zelfs het woord stagflatie in de mond genomen, een combinatie van een hoge inflatie bij een in recessie verkerende economie. Stagflatie is sinds de jaren zeventig niet meer gesignaleerd.

Macrocijfers uit de VS wijzen er steeds meer op dat die recessie aanstaande is, maar beleggers negeerden deze feiten deze week, zegt handelaar Smit. 'De focus lag deze week echt bij de bedrijvencijfers. Die telden. Als de cijfers de komende weken blijven meevallen, kan de AEX boven de weerstand van 455 punten uit breken en dat zou een koopsignaal betekenen.'

Arnold Tankuş is redacteur van Het Financieele Dagblad. E-mail: tankus@fd.nl
© 2008 Het Financieele Dagblad

donderdag 21 februari 2008

Handelaren klagen over turbo's

Storingen bij ABN Amro op momenten dat belegger wil handelen

Amsterdam
Handelaren zijn boos op ABN Amro. De bank schiet tekort bij de handel in turbo's, stellen zij. Er zijn te vaak storingen op momenten dat de koers van de onderliggende waarde in beweging komt en in bepaalde gevallen komt de belegger nauwelijks van zijn turbo's af. 'Steeds meer handelaren nemen afscheid van de turbo', aldus Peter Verhaar, oud-directeur en medeoprichter van beleggingsbank Alex. Verhaar is sinds de overname van Alex door Binck weer als zelfstandig handelaar actief.

De turbo is als derivaat ruim 3,5 jaar geleden door ABN Amro geïntroduceerd. Een belegger kan hiermee speculeren op een koersstijging met een turbo long, of op een daling met een turbo short. De turbo is de laatste jaren steeds populairder geworden bij particuliere beleggers omdat met een relatief lage inleg kan worden gespeculeerd op bewegingen van onder meer grondstoffen, aandelen, indices of valuta.

'Ik ben helemaal klaar met de turbo', zegt Bart Peters. De handelaar is sinds 1989 beroepsmatig actief op de financiële markten en handelt samen met veertig anderen op de 'Virtual Floor', een virtuele handelsvloer waarop oud-beurshandelaren met elkaar in contact in blijven. 'De laatste tijd zijn storingen aan de orde van de dag. Vorige week kwam de koers van DSM in beweging en moest een collega van mij drie uur wachten voordat hij kon handelen. Dat is zuur als je winst wilt nemen. In principe is het een prachtig product. Het is zonde hoe ABN Amro daar de laatste maanden mee omgaat', aldus Peters.

In enkele turboseries is helemaal geen handel mogelijk, zegt Jan Krager: 'Het is onmogelijk te handelen in de turbo short op de dollar-yuan: er staat wel een biedprijs, maar de laatprijs staat op nul. Zo kan ik toch niet handelen?' Kager is voormalig hoofd aandelen van ING en ABN Amro en handelt dagelijks in turbo's. Hij kocht turbo shorts op de dollar-yuan om in te spelen op een waardestijging van de Chinese munt ten opzichte van de dollar. Nu Kager van de stukken af wil staat in het handelsboek alleen een biedprijs die volgens Kager lager is dan de intrinsieke waarde. De Chinese munt steeg inderdaad, maar door een rente van 11% die ABN Amro berekent, wist hij toch geen winst te maken op zijn positie.

'De turbo op de yuan is uitverkocht', zegt Erik Mauritz van ABN Amro Markets en verantwoordelijk voor turbo's. Volgens Mauritz wordt daarom toch een biedprijs afgegeven zodat een belegger op die koers zijn stukken kan verkopen. Handelaar Peters zegt niets met dit argument te kunnen: 'Geef dan een nieuwe serie uit. We hebben het hier over een wereldmunt, niet over de Thaise bath.'

Het rentetarief van 11% op de turbo op de yuan is volgens Mauritz van ABN Amro te verklaren. 'De rente van 11% is toe te schrijven aan de Chinese rente, die berekenen we door in de turboprijs. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor turbo's op de Turkse index, waar de rente ook erg hoog is. Bij turbo's die de euro als onderliggende waarde hebben is de jaarrente circa 5,5%.' Ook dit argument legt handelaar Peters terzijde. 'Dan is het dus een kansloos product en moeten ze het niet verkopen.'

Mauritz geeft toe dat de handel in turbo's is getroffen door storingen. 'Elke storing is er een te veel. Klanten kunnen ons daar altijd over bellen. In sommige gevallen kwam dit door een storing bij Euronext. Soms leggen wij zelf de handel stil omdat de onderliggende waarde zo snel verandert dat er geen fatsoenlijke prijsstelling mogelijk was. Daarmee beschermen we beleggers juist tegen een vreemde koersvorming.' Handelaar Peters noemt dit 'een kulargument', omdat de turbobelegger juist wil profiteren van bewegingen van de onderliggende waarde. 'ABN Amro adverteert dat je met een hefboom kan inspelen op bewegingen. Als het dan leuk begint te worden, treden storingen op. Vreemd genoeg niet in alle series, maar in enkele.'

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

dinsdag 19 februari 2008

Ajax kan route Feyenoord volgen

Amsterdam
De Amsterdamse voetbalclub Ajax weet nog niet wat hij gaat doen met de adviezen en conclusies in het rapport 'Ajax, de weg naar winst'. De onderzoekscommissie onder leiding van Uri Coronel adviseert Ajax te laten onderzoeken op welke wijze de notering beëindigd kan worden. Veel mogelijkheden heeft de club niet. Ajax zal een bod uit moeten brengen op de eigen aandelen, maar komt geld tekort. De club zou het voorbeeld van aartsvijand Feyenoord kunnen volgen: een obligatie uitgeven.

De Rotterdamse club ging niet zoals Ajax naar de beurs, maar gaf in 1999 een 25 jaar lopende obligatie uit waarmee hij circa euro 6 mln ophaalde. De 'Feyenoord-obligatie' heeft standaard een jaarrente van 2%, maar kent meerwaardes bij goede prestaties. Als Feyenoord de Champions League speelt, krijgt de houder 2% extra. Bereikt Feyenoord de kwartfinale, dan komt er nog eens 2% bij. Dit geldt ook voor het behalen van een halve finale of finale van een Europees toernooi. In beide gevallen krijgt de belegger 2% extra uitgekeerd. Bij speciale overwinningen wordt onder de houders zelfs een superpremie van euro 450.000 verloot. Dit gebeurde voor het laatst in 2002, toen de Rotterdammers de Uefa-cup wisten te winnen. Feyenoord heeft 70% van het opgehaalde geld gebruikt voor versterking van de selectie. De rest is bij een bank op deposito gezet en rent op tot het oorspronkelijke bedrag, zodat daarmee de aflossing is veiliggesteld.

Tegen een slotkoers van euro 8 - het aandeel steeg gisteren met 6,7% - zal AFC Ajax nv, zoals het voetbalbedrijf officieel heet, ongeveer euro 40 mln moeten neerleggen om zichzelf van de beurs te halen. Ajax ging in 1998 naar de Amsterdamse beurs en haalde met de plaatsing van ongeveer 5 miljoen aandelen euro 54,4 mln op. Mocht Ajax het aandeel tegen de huidige koers van de beurs halen, dan zou Ajax dus ruim euro 14 mln verdienen aan het opgeven van een plek aan Beursplein 5.

'Het is dat ze dat geld al verbrast hebben, anders was het een mooie deal geweest', zegt Corné van Zeijl van SNS. Volgens Van Zeijl is een andere optie het stopzetten van de notering. 'Daarvoor zal Ajax toestemming moeten vragen aan de aandeelhouders. Het lijkt me sterk dat een grootaandeelhouder als Delta Lloyd met een belang van 8,6% met zo'n voorstel akkoord zal gaan.'

Woordvoerder Anja de Kiewit van beursbedrijf NYSE Euronext zegt dat er maar één manier is om de beurs te verlaten en dat is door middel van een bod. 'Als het bod gestand wordt gedaan bij 95%, kan de delisting beginnen. De bieder kan vervolgens de resterende 5% afdwingen door een uitrookprocedure te starten.' Het stopzetten van een notering, zoals Van Zeijl oppert, is 'juridisch onhaalbaar'.

De vraag is of Ajax wel het geld heeft om zichzelf van de beurs te halen. In het laatste jaarverslag van de Amsterdamse voetbalclub staat dat Ajax zo'n euro 24 mln aan liquide middelen heeft. Onvoldoende om een bod uit te brengen en al zeker geen bod met een overnamepremie. Dit is gebruikelijk als aandeelhouders worden gevraagd om hun aandelen aan te bieden. 'Ajax kan de aandeelhouders verzoeken om ze tegen bijvoorbeeld euro 7,50 aan te bieden, maar ook hier kun je je afvragen of beleggers en met name de grootaandeelhouders dit zullen doen', aldus Van Zeijl.

Een woordvoerder van Ajax wil niet ingaan op een mogelijke exit van de beurs. 'Wij hebben het rapport ook pas sinds dit weekend binnen. Het zou vreemd zijn als wij nu al plannen hebben klaarliggen om de beurs te verlaten. Het is allemaal prematuur, al spreken de aanbevelingen voor zich', aldus de woordvoerder.

Beurshandelaren zeggen geen traan te laten bij een mogelijke beursexit van Ajax. 'Een delisting is het beste voor de beurs én voor Ajax', aldus een handelaar in Amsterdam. 'Voor die duizend stukjes die per dag worden verhandeld, zal geen mineurstemming ontstaan.'
De Kiewit van NYSE Euronext betreurt wel een eventueel afscheid van Ajax aan het Damrak: 'Wij vinden het nooit leuk als een notering ophoudt te bestaan. Bij een aandeel als dat van Ajax zit er een emotionele component in. Ajax is een Amsterdamse club genoteerd aan de Amsterdamse beurs. Het zou voor ons jammer zijn als zo'n aandeel verdwijnt.'

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

zaterdag 16 februari 2008

Invloed van centrale banken op inflatie is tanende

De effecten van globalisering bepalen voor een groot deel de nationale geldontwaarding

Amsterdam
Er lijkt een einde te komen aan een kwarteeuw van lage inflatie. De honger naar energie en voedsel vanuit de opkomende markten stuwt de prijzen. Tegelijkertijd staan de Europese, Australische en Canadese centrale banken alleen in hun strijd tegen de geldontwaarding. De VS zetten met renteverlagingen in op groei en probeert coute que coute een recessie te vermijden. De centrale banken van de opkomende markten overspoelen de wereld met geld.

Inflatie wordt wereldwijd steeds homogener. Dat concludeerden economen Matteo Ciccarelli en Benoit Mojon vorig jaar in het rapport Global Inflation. Zij legden de inflatiecijfers van de leden van de Oeso van de afgelopen 45 jaar naast elkaar en daaruit blijkt dat de inflatiecijfers van de geïndustrialiseerde landen steeds dichter naar elkaar toe zijn gelopen. De effecten van globalisering bepalen 70% van het nationale inflatiecijfer. Alleen in landen met een strak monetair beleid is de invloed van globalisering minder groot.

Op regionaal niveau valt voor centrale banken nog enige eer te behalen, maar verder is de invloed dus tanende. Wat kunnen ze doen aan wereldwijde tendensen als oplopende prijzen voor grondstoffen als olie, koper en goud? De inhaalrace van de opkomende economieën gaat aanhouden.

De 'tweede ronde'-effecten waar voorzitter van de Europese Centrale Bank (ECB) Jean-Claude Trichet voor waarschuwt, lijken een kwestie van tijd. Salariseisen zullen worden opgevoerd, al is tot nu toe nog geen wijdverbreide reactie op stijgende prijzen. En niet alleen in de gevestigde economieën. 'Ook de gewone man in de opkomende markten zal een groter deel van de koek opeisen', zegt Lex Hoogduin, hoofdeconoom Robeco en directeur van Iris.

Volgens Hoogduin komt een einde aan een lange periode van lage inflatie. Die werd ingezet aan het begin van de jaren tachtig toen de Federal Reserve onder voorzitter Paul Volcker overging tot een strak monetair beleid waarin het beteugelen van inflatie de belangrijkste doelstelling werd. De huidige voorzitter, Ben Bernanke, heeft het relatief gezien makkelijk als gekeken wordt naar de problemen waar Volcker voor stond toen hij aantrad in 1979. Niet alleen was de inflatie volledig uit de hand gelopen, Volcker kreeg ook te maken met een slecht draaiende economie.
Door de rente scherp te verhogen wist hij de inflatiespiraal te doorbreken. Hierdoor ontstond een diepe recessie die eind 1982 eindigde. Volcker legde met dit beleid de basis voor een kwarteeuw van dalende rentetarieven en stijgende obligatie- en aandelenkoersen. 'Deze periode van "the great moderation" waarin effectief de inflatie kon worden bestreden is niet blijvend. Het wordt voor centrale banken moeilijker om het in toom te houden', stelt Hoogduin.

Het huidige accommoderende beleid van Ben Bernanke door met flinke renteverlagingen de Amerikaanse economie te behoeden voor een recessie, wijkt op dat punt af van de aanpak van Volcker. Hoogduin: 'De Fed zet alles in op groei. De inflatie zal wel teruglopen of we lossen het later wel op, is de gedachte. Het is de vraag of ze wel bereid zijn om een recessie in te gaan en de pijn te incasseren. Ik heb respect voor de beslissingen die Volcker destijds heeft genomen. Die vergden moed. Ik vrees dat het nu, net als in de jaren zeventig, eerst uit de hand moet lopen voordat de bereidheid tot incasseren er is.'

De les van Volcker is glashelder. Tegen inflatie is maar één geneesmiddel: het opschroeven van de rente. De Zweedse centrale bank deed afgelopen week een greep in de medicijnkast door de rente met 25 basispunten te verhogen naar 4,25%. De geldontwaarding van het Scandinavische land liep in december op naar 3,6%. Ook in de eurozone liep de inflatie op naar het hoogste niveau in 14 jaar: 3,2% in januari. Ofwel 1,2 procentpunt boven de doelstelling van de ECB. Aangezien de ECB zichzelf ziet als de hoeder van de inflatie, zal de Zweedse ingreep worden gevolgd.

Maar wat helpt het als een deel van de centrale bankiers het rentewapen inzet en andere banken niet meegaan? De aantrekkende inflatoire druk heeft een diepere oorzaak dan alleen de stijging van basisprijzen. Vooral de centrale banken van opkomende markten en met name die van Rusland en China, zijn niet onafhankelijk genoeg, zegt Sylvester Eijffinger, hoogleraar economie aan de Universiteit van Tilburg. 'Zij kunnen geen "nee" zeggen tegen de druk van politici en hanteren een heel ruime geldhoeveelheid. Eigenlijk overspoelen ze de wereld met geld. Doordat de globalisatie in volle gang doorgaat, kun je je daar regionaal niet meer voor isoleren.'

Net als Hoogduin heeft ook Eijffinger kritiek op het handelen van de Federal Reserve. 'Ook zij stellen zich niet onafhankelijk op. Waar in opkomende economieën politici zich mengen in het monetaire beleid, kan Bernanke geen "nee" zeggen tegen de financiële markten.'
Econoom Hoogduin gelooft in de goede bedoelingen van de ECB. Hij vraagt zich af of het ook tegen de druk bestand is als het erop aankomt. 'Zelfs hier is het lastig om de rente te verhogen. Op papier ben je onafhankelijk, maar zo makkelijk is dat niet.' Toch is hij niet bang voor inflatiecijfers zoals die in de jaren zeventig voorkwamen. 'Er zijn wel degelijk lessen geleerd. Een inflatie die in de dubbele cijfers loopt, zie ik niet zo snel meer gebeuren.'

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

De week van Warren

Superbelegger Warren Buffett dook deze week op als 'redder in nood' van de in problemen geraakte obligatieverzekeraars in de VS. De markt zag de zet van Buffet als een impuls voor hogere koersen.

De Amerikaanse miljardair en superbelegger Warren Buffett kwam dinsdag met een plan waarin hij tegen een vergoeding wil optreden als herverzekeraar voor een groot deel van de portefeuille van drie Amerikaanse obligatieverzekeraars. MBIA, Ambac en FGIC zouden op die manier hun allerhoogste kredietstatus, de zogeheten triple A-status, terugkrijgen. De onzekerheid over deze status zorgde voor grote onrust op financiële markten. Overigens liet Ambac woensdag weten het bod van Buffett af te slaan: het hulpplan was niet in het belang van de maatschappij of zijn polishouders. Toch was het aanbod van Buffett een opluchting voor de aandelenmarkten. Vooral banken en verzekeraars profiteerden van de plannen. Buffett zei niet uit liefdadigheid te handelen. 'Als ik straks voor de hemelpoort sta, dan zal ik dit aanbod niet mee laten wegen door Petrus', aldus de 77-jarige Buffett tegenover CNBC.

Slachtoffers kredietcrisis
Aan het begin van de week stond de financiële sector nog onder druk door de grootste verzekeraar van de wereld American International Group (AIG). Accountants hadden 'een materiële zwakheid' ontdekt in de manier waarop het verzekeringsconcern aan hypotheken gelieerde contracten had gewaardeerd. Volgens AIG was de waarde van de contracten in de maanden oktober en november met $ 4,88 mrd gedaald, terwijl het concern in december nog had laten weten dat bepaalde kredietderivaten met $ 1,1 mrd waren gedaald. Daar bovenop kwamen berichten van de Franse bank Société Générale. De bank kondigde een claimemissie van euro 5,5 mrd aan om de verliezen van euro 4,9 mrd van haar handelaar Kerviel te dekken. De nieuwe aandelen worden tegen een forse koerskorting op de markt gebracht en dat zette de aandelenprijs maandag onder druk. Dat de kredietcrisis nog steeds zijn tol eist, bleek woensdag in Duitsland. Daar schoot de Duitse regering de noodlijdende bank IKB te hulp met euro 1 mrd. IKB, een bank voor middelgrote bedrijven, was het eerste Duitse slachtoffer van de Amerikaanse hypotheekcrisis en al verscheidene malen op de been gehouden met financiële injecties.

Ook aan het eind van de handelsweek kwamen weer nieuwe afschrijvingen boven tafel. Deze keer was het lijdend onderwerp de Zwitserse bank UBS. Volgens een rapport van Citigroup moet de bank mogelijk nog eens euro 7,4 tot euro 12,4 mrd afschrijven op risicovolle beleggingen gerelateerd aan de Amerikaanse hypotheekmarkt. Vorig jaar schreef UBS al $ 18 mrd af op deze beleggingen.

Cijfers geven verdeeld beeld
Staalconcern ArcelorMittal en chemiebedrijf DSM kwamen woensdag met de publicatie van jaarcijfers. Beide aandelen sloten de dag af met verlies. ArcelorMittal, het grootste staalbedrijf ter wereld, zag de winst over geheel 2007 met 30% oplopen. Beleggers waren teleurgesteld over de verwachting voor het bedrijfsresultaat in het eerste kwartaal. DSM heeft last van de dollarkoers en de hoge grondstof- en energieprijzen. Beleggers deden dit aandeel van de hand omdat het bedrijf een vertraging voorspelt op de markt in de VS. De koers van DSM trok aan het eind van de week weer aan omdat zakenbank Lehman Brothers zich positief uitliet en het advies verhoogde.

In Amsterdam kenden de uitzenders donderdag een sterke dag. De sector was vorig jaar fors afgestraft voor de angst voor een mogelijke recessie. De cijfers van Randstad waren daarom een oppepper want het concern presteerde beter dan verwacht en trok sectorgenoten als Vedior, en USG mee omhoog. In een week sloot Randstad 12% hoger, Vedior won 7,6% en USG klom in de Midkap 7,8%.

Belangrijke mannen spreken
Jean-Claude Trichet, de voorzitter van de Europese Centrale Bank (ECB), zorgde donderdag voor onrust. Hij gaf in een toespraak aan bezorgd te zijn over de situatie op de financiële markten en benadrukte de noodzaak van wereldwijde samenwerking.

Naast Buffett en Trichet, liet ook voormalig Fed-voorzitter Alan Greenspan weer eens van zich horen. 'Wij begeven ons duidelijk op de rand van een recessie. Als het bedrijfsleven niet in zo'n buitengewoon sterke vorm verkeerde, dan zouden we ons niet afvragen of we in een recessie waren beland, maar hoe lang en diep deze zou zijn', aldus Greenspan tijdens een conferentie in Houston. Hij gaat er vanuit dat de huizenprijzen verder zullen afzwakken. Zijn opvolger, Ben Bernanke, zei dezelfde dag tegenover het Senate Banking Committee dat door de dalende huizenprijzen de risico's op een groeivertraging zijn toegenomen. Bernanke herhaalde dat de Federal Reserve paraat staat om passend en tijdig in te grijpen om de economische groei te ondersteunen. De kans dat de rente verder wordt verlaagd is dus groot.

Arnold Tankuş is redacteur van Het Financieele Dagblad. E-mail: tankus@fd.nl
© 2008 Het Financieele Dagblad