donderdag 20 januari 2011

'Beleidsmakers bepalen de markten'

Centrale banken gaan door met huidige beleid totdat bedrijven en consument het stokje overnemen
De centrale banken van deze wereld zijn sinds het uitbreken van de kredietcrisis bezig met een uniek economisch experiment. 'Aan de oppervlakte lijkt het of er sprake is van een normaal economisch herstel, maar als je dieper graaft, zie je dat de beleidsmakers de markten bepalen', stelt Jim Cielinski, hoofd vastrentende waarden van de Britse vermogensbeheerder Threadneedle.

Cielinski, die tot vorig jaar bij zakenbank Goldman Sachs de functie van hoofd hoogwaardige bedrijfsobligaties bekleedde was woensdag in Amsterdam voor een kennismakingsgesprek met pers en klanten. Hij verwacht dat er drie onderwerpen zijn die in 2011 de markten bepalen: hoe gaat de eurozone de schuldencrisis oplossen, hoe gaan opkomende markten om met een hoge inflatie en een oververhitting van de economie, en hoe blijven Japan en de VS wegkomen met een torenhoge staatsschuld.

'Het zijn alle drie beleidsissues. Het probleem met beleidsmakers is dat het moeilijk te voorspellen is wat zij gaan doen. Daarin schuilt een enorm risico, want de belangrijkste centrale banken van deze wereld hebben de neiging om of te veel of juist te weinig te doen.'

De Amerikaan legt uit dat de centrale banken met de huidige maatregelen - een overvloed aan liquiditeit en een lage rente - het vertrouwen willen vergroten om zo het economisch herstel proberen aan te zwengelen tot het moment dat bedrijven en consumenten het stokje weer overnemen. 'Voorlopig lijkt het erop dat dit lukt.'

Bedrijven moeten zoveel vertrouwen krijgen dat ze weer geld lenen voor investeringen en werknemers aannemen waardoor uiteindelijk ook de consument vertrouwen krijgt. Een groot deel van de liquiditeit die door de centrale banken is gecreëerd, vloeit echter niet naar de economie, maar naar de kapitaalmarkten. Cielinski: 'Fed-voorzitter Ben Bernanke heeft dit toegegeven. Hij wil met zijn beleid de aandelenmarkten hoger hebben, zodat het vertrouwen in de economie terugkeert. De aandelenmarkten geven daarom een vertekend beeld van de werkelijke economische situatie.'

De kans dat beleidsmakers fouten maken is het grootst in de eurozone, verwacht Cielinski. 'Hier ligt vooral een politiek probleem, want de oplossing is eigenlijk heel makkelijk: koop de schulden op van in problemen verkerende landen en zorg voor veel liquiditeit. De Amerikaan gelooft niet dat er zogeheten 'eurobonds' worden ingevoerd, een obligatie voor de gehele eurozone. 'Dat is hetzelfde als een cheque uitschrijven voor de komende dertig jaar. Dat gaat niet gebeuren.'

Toch verwacht Cielinski niet dat de eurozone uit elkaar valt. Mocht de schuldencrisis niet worden opgelost, dan komen Europese banken in problemen. Die (nogmaals) redden is vele malen duurder dan bijvoorbeeld het vergroten van het Europees noodfonds. 'Er is geen politicus die nogmaals banken wil redden. Dan koers je rechtstreeks op een verkiezingsnederlaag af', zegt Cielinski.

Duitsland heeft baat bij het huidige ECB-beleid dat volgens hem vooral is afgestemd op dat land en minder op de armere landen. 'Duitsland profiteert van een euro die het land goedkoop maakt, maar voor de perifere landen is de euro nog altijd te duur. De eurozone is een monetaire unie en dit betekent de facto dat geld van rijke landen naar armere landen vloeit.'

De markt heeft echter overal een trucje voor, weet de vermogensbeheerder. 'De markten maken Duitsland nu sterker, zodat ze over een paar jaar de herstructureringen van landen als Griekenland en Ierland makkelijk kunnen opvangen. De logica vereist dat er een oplossing komt. Meestal gebeurt dat dan ook.'

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

woensdag 19 januari 2011

Sneeuweffect

Schaatsen, sleetje rijden en een witte kerst. December 2010 was een maand waar menigeen plezier aan beleefde. Inmiddels maken macro-economische cijfers duidelijk dat de koude feestmaand ook een negatieve invloed heeft gehad op de economie.

Zo kwam de inflatie voor de gehele eurozone in december uit op 1,9%. Aangezien de Europese Centrale Bank (ECB) zich ten doel heeft gesteld de inflatie rond of onder de 2% te houden, lijkt de ECB nog geen problemen te hebben. ECB-president Jean-Claude Trichet liet al wel doorschemeren de inflatie in de gaten te houden. Het gevolg was dat de markten eerder dan verwacht een renteverhoging zijn gaan inprijzen en de euro na de uitspraken omhoog spoot.

De bestuurders van de Bank of England (BoE) kunnen zich al wel achter de oren gaan krabben, want de geldontwaarding over de laatste maand van het jaar is onverwacht hard opgelopen naar 3,7%. Om de inflatie in toom te houden, zou de centrale bank de rente moeten verhogen. De basisrente staat nog steeds op het historisch lage niveau van 0,5%.

Maar het verhogen van de rente is nu net waar de BoE geen zin in heeft. De Britse economie draait namelijk nog lang niet op volle toeren. De door de Britse regering aangekondigde bezuinigingen drukken op de economie, dus een renteverhoging werkt dan als een extra rem.

De BoE heeft nog geen signalen afgegeven over een mogelijke renteverhoging, maar de markt rekent inmiddels al op een verhoging van de basisrente met 60 basispunten dit jaar.

Analisten van Credit Suisse denken dat door de koude decembermaand de Britse economische groei in het vierde kwartaal tot stilstand is gekomen of zelfs een krimp zal vertonen. De bank wijst op de inkoopmanagersindex, die vorige maand onder de 50 punten dook en dit duidt op een daling van de industriële activiteit. De koude decembermaand leidde ook tot een scherpe daling van de bouwactiviteiten.

Bovendien was de afname van het passagiersvervoer in december net zo sterk als in april, toen de luchthavens gesloten waren wegens de vulkaanuitbarsting in IJsland. Dit betekent dat ook het transportcijfer over december een scherpe daling zal vertonen.

Credit Suisse concludeert geruststellend dat dit een seizoensverschijnsel is en de Britse economie er in wezen niet zo slecht voor staat. De economie had in december vooral last van het 'sneeuweffect'.

Sneeuweffect of niet. De druk op de BoE om de rente te verhogen zal bij deze inflatiecijfers toenemen. Want of de hoge inflatie ook een eenmalig seizoenseffect is, moet nog blijken.

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

zaterdag 15 januari 2011

Euro sterker na scherpe woorden over inflatie

De euro heeft de sterkste week in meer dan twee jaar achter de rug. Valutahandelaren speculeren op een eerder dan verwachte renteverhoging nu de Europese Centrale Bank (ECB) waarschuwt voor een oplopende inflatie.

De Europese eenheidsmunt klom de afgelopen week tegenover de zestien belangrijkste handelspartners van de eurozone. De sterkste winst werd donderdag geboekt nadat ECB-voorzitter Jean-Claude Trichet gezegd had een renteverhoging niet uit te sluiten om de inflatie in toom te houden.

Vrijdag waarschuwde ook de Duitse ECB-bestuurder Axel Weber dat de inflatieverwachtingen kunnen stijgen. Hij zei dat de inflatieverwachtingen voor de middellange termijn 'die er momenteel gebalanceerd uitzien, mogelijk kunnen oplopen'. De ECB heeft zich ten doel gesteld de inflatie rond of onder de 2% te houden.

De uitlatingen van de ECB waren voor de Amerikaanse bank Citigroup voldoende om de verwachtingen voor een renteverhoging naar voren te halen. Waar de bank eerder rekende op een renteverhoging in het eerste kwartaal van 2012, denkt Citi nu dat dit in de tweede helft van dit jaar staat te gebeuren. Weber noemt de huidige basisrente, die op een historisch laag niveau van 1% staat, 'nog altijd naar behoren' omdat de inflatie vooral wordt gestuwd door hogere energieprijzen. Desondanks moet de prijsontwikkeling 'nauwlettend in de gaten worden gehouden', aldus Weber.

De oplopende geldontwaarding werd vrijdag bevestigd door Duitse inflatiecijfers. In december kwam de inflatie op jaarbasis uit op 1,9%, tegen 1,6% een maand eerder. Het was de sterkste stijging van de consumentenprijzen sinds oktober 2008. Het waren met name de hogere energiekosten die het inflatiecijfer stuwden. 'Het koude weer heeft hier zeker een rol in gespeeld', zegt ook Gebhard Stadler, econoom van de Bayerische Landesbank tegenover persbureau Bloomberg. 'Dit effect verdwijnt vanaf maart weer uit de cijfers', aldus de econoom.

De euro steeg donderdag met 1,8% tegenover de dollar naar een top van $ 1,3450, om vrijdag tijdens de Aziatische handel weer terug te zakken naar $1,3343. Aan het einde van de handel in Europa kostte een euro $ 1,3358.

Volgens valutastrateeg Chris Turner van ING was er sprake van een 'short squeeze'. Door de onverwacht sterke stijging van de munt moesten handelaren snel hun posities draaien en dit leidde tot extra vraag. Daarnaast zijn er nog andere redenen die de euro steun gaven: ingrepen van de ECB op de obligatiemarkt, succesvolle obligatieveilingen en Duitsland, dat het verzet tegen uitbreiding van het Europese steunfonds heeft opgegeven. Turner wijst erop dat hierdoor de premies van kredietverzekeringen, credit default swaps, op verschillende Europese staatsobligaties daalden. De premies daalden met zo'n 10 tot 15 basispunten. Dit betekent dat een verzekering op vijfjarige staatsobligaties met een onderliggende waarde van euro 10 mln, euro 10.000 tot euro 15.000 minder kost.

Turner verwacht dat de stijging van de euro kan aanhouden als er begin volgende week meer positieve berichten over het Europese noodfonds naar buiten komen in aanloop naar de bijeenkomst van de Europese ministers van financiën. De euro zou op korte termijn verder kunnen oplopen, denkt Turner.
Citigroup rekende eerder op een eerste renteverhoging in het eerste kwartaal van 2012, nu in de tweede helft van dit jaar.

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

vrijdag 14 januari 2011

Verzekeraar AIG bijna klaar voor reprivatisering

De Amerikaanse verzekeraar AIG wordt klaargestoomd voor een herplaatsing van een deel van de aandelen die grotendeels in handen zijn van de overheid. Hiermee neemt het concern een grote stap richting volledige reprivatisering.

De VS pompten sinds het uitbreken van de kredietcrisis in september 2008 $ 182,3 mrd in AIG. Het verzekeringsconcern werd destijds overeind gehouden omdat het omvallen van AIG zou kunnen leiden tot een wereldwijde systeemcrisis.

Donderdag zijn enkele zakenbanken op uitnodiging van het ministerie van financiën bij elkaar gekomen om te kijken wie de herplaatsing van AIG mag begeleiden. Dit meldt persbureau Reuters op basis van verschillende bronnen. Een herplaatsing van aandelen AIG moet in mei plaatsvinden.

Bronnen stellen dat de zakenbank die de plaatsing mag begeleiden kan rekenen op een provisie van maximaal 0,75% van het te plaatsen bedrag. Dit komt overeen met het percentage bij de herplaatsing van General Motors vorig jaar.

'We moeten nadenken over de behoefte om kapitaal op te halen en de liquiditeit te verbeteren', aldus topman Robert Benmosche. Hij gaf geen tijdspad voor een herplaatsing, maar zei wel 'er zo snel mogelijk' klaar voor te willen zijn. Volgens persbureau Reuters zouden AIG en het ministerie van financiën zo'n $ 3 mrd aan aandelen willen herplaatsen.

AIG, voor de kredietcrisis de grootste verzekeraar ter wereld, heeft onder leiding van Benmosche een flink deel van de activiteiten afgestoten om de overheidssteun terug te betalen. Zo werd het Amerikaanse levensverzekeringenonderdeel US Life verkocht aan Metlife voor $ 16,2 mrd en werd er $ 20,5 mrd opgehaald bij de beursgang van een meerderheidsbelang in verzekeraar AIA Group uit Hongkong.

Deze week bereikte AIG overeenstemming over een van de laatste onderdelen die moesten worden afgestoten. Het Taiwanese levensverzekeringenonderdeel Nan Shan wordt voor $ 2,16 mrd verkocht aan een combinatie van enkele Taiwanese bedrijven.

Nu het afstoten van onderdelen is afgerond, zet AIG een nieuwe stap naar onafhankelijkheid. Volgende week geeft AIG warrants uit aan bestaande aandeelhouders die recht geven om voor $ 45 per stuk nieuwe aandelen te kopen. Een aandeel AIG kost nu circa $ 58. Na de transactie hebben de private aandeelhouders 7,9% van de aandelen AIG in handen. De Amerikaanse overheid bezit de resterende 92,1%.

De VS maken winst bij de verkoop van AIG als de aandelen boven de $ 29 staan. Door de uitgifte van de warrants is de verwachting dat het aandeel de komende weken zakt naar een koers van circa $ 45. Op die koers zou dat nog altijd een winst van $ 27 mrd betekenen.

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

woensdag 12 januari 2011

Rapport moet kritiek op Goldman smoren

De Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs heeft dinsdag een rapport gepubliceerd waarin de bank zegt meer inzicht te willen geven in hoe zij haar geld verdient.

De zakenbank probeert met het 63 pagina's tellende document waarin 39 adviezen zijn opgenomen om de cijferrapportage aan te passen, de aanhoudende kritiek op de bank te smoren.
Goldman zegt dat het voor het eerst in zijn 142-jarige bestaan inzicht openheid te geven in de handels- en beleggingsresultaten.

Een van de resultaten van het rapport is dat de divisie 'trading and principal investments', goed voor 84% van de winst, wordt gesplitst. Een nieuwe divisie, 'institutional client services', zal in de toekomst de omzet en de winst voor belasting rapporteren over de handel in obligaties, valuta's en aandelen voor derden. De divisie 'investing and lending' laat zien hoe Goldman verdient met beleggingen uit eigen middelen.

Goldman beperkt daarnaast de macht van de handelsdesk, de laatste jaren gezien als een van de belangrijkste krachten binnen het bedrijf. Handelaren van deze desk worden ervan beschuldigd de meest giftige beleggingen te hebben gecreëerd, zoals de collateralized debt obligation Abacus 2007-AC1, een verpakte hypotheekobligatie. Deze belegging was voor beurswaakhond SEC aanleiding Goldman te beschuldigen van fraude. In juli schikte de bank de zaak voor $ 550 mln.

Goldman informeerde beleggers in de zaak-Abacus niet dat het een hedgefonds toestemming had gegeven tegen de belegging te speculeren. De bank gaf later toe 'een fout' te hebben gemaakt. Na de schikking begon de bank met het opstellen van het rapport met nieuwe richtlijnen.

In het rapport heeft Goldman nu een procedure opgenomen dat de bank geen misbruik van zijn klanten maakt, ook niet als dat per ongeluk mocht gebeuren.

Sinds het uitbarsten van de kredietcrisis zijn in de Amerikaanse media herhaaldelijk vragen gerezen over Goldman's financiële macht en motieven. De bank kwam in tegenstelling tot concurrenten ongeschonden door de kredietcrisis en maakte zelfs winst door op een daling van Amerikaanse hypotheekobligaties te speculeren.
Een deel van de Goldman-bestuurders zag meer transparantie niet zitten omdat concurrenten als J.P. Morgan daar baat bij zouden hebben. Zij waren echter verrast door de resultaten van een klantenonderzoek waaruit bleek dat een overgroot deel boos is op de bank en aangaf Goldman Sachs niet langer te vertrouwen.

Naast een nieuwe wijze om de cijfers te rapporteren gaat het in de toekomst ook een versimpelde balans rapporteren. Ook wil Goldman Sachs meer details gaan verstrekken over operationele en kredietrisico's.
Critici menen dat de nieuwe wijze van rapporteren nog altijd niet voldoende inzicht geeft. Volgens corporate-governance-experts zou Lloyd Blankfein, de topman van Goldman, moeten opstappen of op zijn minst zijn taken als bestuursvoorzitter moeten neerleggen. Maar over de toekomst van Blankfein wordt in het rapport niets gezegd. Goldman zelf zegt dat beleggers en klanten nog altijd achter Blankfein staan.

Blankfein kreeg een storm van kritiek over zich heen nadat hij in een interview gezegd had dat hij bij Goldman Sachs was om 'Gods werk' te doen. Bestuurders van Goldman denken nu dat de nieuwe richtlijnen het imago van de bank bij zowel klanten als het Amerikaanse publiek zullen verbeteren.

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

donderdag 11 november 2010

Lagere kredietstatus voor VS

Chinese kredietbureau Dagong voorziet langdurige recessie en solvabiliteitsprobleem

Amsterdam
De Chinese kredietbeoordelaar Dagong Global Credit Rating heeft hard uitgehaald naar het monetaire beleid van de Federal Reserve. Vanwege 'de verslechterde capaciteit en intentie om de schulden af te lossen' is de kredietstatus van de VS verlaagd van AA naar A+.

Het rapport van Dagong komt overeen met aanhoudende kritiek van China op de Amerikaanse centrale bank. Die besloot vorige week de geldpers aan te zetten door met nieuw geld voor $ 600 mrd aan staatsobligaties op te kopen. Terwijl de VS China beschuldigen van het kunstmatig laag houden van de yuan om de eigen exportpositie te bevoordelen, stelt China dat de VS juist de dollar kunstmatig depreciëren door een tweede ronde van kwantitatieve verruiming. Volgens Dagong stevenen de VS met dit beleid af op 'een langdurige recessie waarbij het steeds moeilijker zal worden om zijn financiële verplichtingen na te komen'.

Het Chinese bureau stelt dat de VS niet uit de problemen komen door een waardedaling van de dollar en voorbijgaan aan de belangen van crediteuren waaronder China. Dit wekt de indruk dat de VS niet de intentie hebben om de schulden te willen afbetalen, stelt een van de grootste kredietbeoordelaar van China.

Dagong, een privaat bedrijf dat nauwe banden heeft met de Chinese overheid, heeft als bedrijfsmotto 'waardeer niets meer dan de waarheid, krediet en onpartijdigheid'. Het bureau genoot nauwelijks bekendheid totdat het afgelopen juli een rapport publiceerde waarin het de kredietwaardigheid van vijftig landen onder de loep nam. Daarbij kwam de kredietstatus van China hoger uit dan die van de VS, Japan, het Verenigd Koninkrijk en andere gevestigde economieën. Nederland heeft bij Dagong een kredietstatus van AA+.

De resultaten verschilden daarmee flink van gevestigde beoordelaars als Standard & Poor's (S & P's) en Moody's die voor de VS de allerhoogste kredietstatus hanteren van AAA. Dagong zegt in zijn analyses te kijken naar het vermogen om welvaart te creëren en vervolgens naar de buffers. Verslechteren deze condities dan gaat de kredietwaardigheid omlaag.

Dagong probeerde eerder dit jaar toegang te krijgen tot de Amerikaanse markt om als concurrent van S &P's, Fitch en Moody's te fungeren, maar de Amerikaanse beurswaakhond SEC stak hier in september een stokje voor omdat het ratingbureau niet zou voldoen aan Amerikaanse federale beursreglementen. Dagong reageerde verbolgen en noemde de beslissing van de SEC 'discriminerend'. Het bureau wil toegang tot deze markt om naar eigen zeggen China's belangen als grootste crediteur te beschermen. China heeft nu voor circa $ 850 mrd aan Amerikaanse staatsobligaties in handen.

In de VS werd de verlaging door sommige media gezien als een 'economische bom'. The Wall Street Journal noemt Dagong 'een obscuur bureau' en het rapport 'bombastisch van toon'. Marktparticipanten zouden zich weinig aantrekken van het rapport. Tegelijkertijd zegt de krant dat de grote kredietbeoordelaars tijdens de kredietcrisis dusdanig slecht hebben gepresteerd dat er een moment kan komen dat beleggers wel rekening gaan houden met andere opinies zoals die van Dagong.

Arnold Tankuş
© 2010 Het Financieele Dagblad