zaterdag 11 juli 2009

Beleggers nerveus in aanloop kwartaalcijfers

De AEX zocht deze week lagere regionen op. Beleggers toonden zich nerveus in aanloop naar de cijfers over het tweede kwartaal.

Sinds de publicatie van tegenvallende arbeidscijfers in de VS, zo'n anderhalve week geleden, staat de stemming op de aandelenmarkten onder druk. De cijfers over het tweede kwartaal en, belangrijker nog, de verwachtingen voor de kwartalen die volgen moeten beleggers meer houvast geven.

Volgens beurshandelaar Rob Koenders van Harmony Vermogensbeheer is door de slechte arbeidscijfers uit de VS zowel het technische beeld als de stemming op de aandelenmarkten verslechterd. Beleggers zijn angstig over het uitblijven van herstel van de Amerikaanse economie. 'De schok van die cijfers dreunt nog na. De markt heeft behoefte aan "green shoots".' Die signalen van herstel moeten komen van de tweedekwartaalcijfers. 'Met de kwartaalcijfers zullen bedrijven die optimistisch naar de toekomst kijken en verbeteringen zien, worden beloond. Maar ondernemingen die nog steeds alleen "doom and gloom" zien, kunnen worden afgestraft.'

Lage volumes

Door die afwachtende houding van beleggers waren de volumes, net als in de afgelopen weken, bijzonder laag. 'Het ontbreekt aan fundamentele gegevens om op te handelen', zei handelaar Geoffrey Leloux van Keijser Capital. 'De handel is voornamelijk technisch gedreven. Daarnaast is er een gebrek aan kopers en is er weinig weerstand naar beneden toe.'

Handelaren en technisch analisten wezen op de 247 punten als een belangrijk technisch steunniveau voor de AEX-index. Op dit steunniveau had de index volgens de analisten moeten opveren om vervolgens weer hogere regionen op te zoeken. Maar deze steun sneuvelde al vrij snel in de loop van de handelsweek. Vrijdag sloot de index van de 25 meest verhandelde fondsen op 243,20 punten, 4,1% lager dan het slot van vorige week. De Midkap sloot op 348,76, een verlies van 4,4% in een week.

Sombere start

De beurs begon maandag al somber aan de nieuwe week. De wegzakkende koersen waren toe te schrijven aan de olieprijs die maandag met bijna 4% tot ruim onder de $ 65 zakte door zorgen over het herstel van de economie. In de week die er aan voorafging bereikte het zwarte goud nog een stand van meer dan $ 73. Dit was het hoogste niveau dit jaar. De olieprijs steeg alleen het tweede kwartaal met ruim 40%.

Door de daling van olie en andere grondstoffen kregen met name de zwaargewichten in de AEX rake klappen. Staalconcern ArcelorMittal verloor in een week 7,1% en olieconcern Shell sloot op weekbasis 4,6% lager.

Air France-KLM profiteerde juist van een lagere olieprijs en sloot maandag nog 2,2% hoger. Een dag later kwam de Frans-Nederlandse luchtvaarder echter met vervoerscijfers die licht onder de verwachting waren, waardoor het fonds op weekbasis toch licht moest inleveren.

TomTom was met een verlies van 18,4% de sterkste daler van de week. Het aandeel noteerde in de week die voorafging ex-claim. Deze week zakte de koers hard weg. Volgens een handelaar in Amsterdam heeft het bankensyndicaat de prijs van TomTom in aanloop naar de emissie hoog weten te houden. De gevolgen daarvan waren daarvan deze week duidelijk zichtbaar. Vooral dinsdag zakte de koers in het laatste uur van de handel hard weg.

De maker van autonavigatiesystemen gaf ruim 85 miljoen nieuwe aandelen uit waarmee TomTom in totaal euro 430 mln aan nieuw kapitaal op wilde halen om de balans te versterken. Daartoe kondigde de onderneming onderhandse plaatsing aan van euro 71 mln en een claimemissie van euro 359 mln.

Met de opbrengst van de emissie gaat TomTom de nettoschuld van circa euro 12 mrd verlagen. Dat was nodig omdat het de afspraken met de banken dreigde te breken. De schuldpositie is het gevolg van de overname van kaartenmaker Tele Atlas eind 2007. Die aankoop van euro 3mrd werd grotendeels gefinancierd met een banklening

Emissie Wavin

In de Midkap noteerde Wavin maandag ex-claim. Ook de buizenmaker uit Zwolle haalde geld uit de markt om de schuldenlast van het concern te verminderen. Het beursfonds kwam de afgelopen maanden in de klem met zijn financiering, doordat de verkopen onderuitgingen na het instorten van de Europese bouwsector. De emissie maakt deel uit van een herfinancieringspakket waarbij Wavin ook nieuwe afspraken met zijn banken heeft gemaakt.

Wavin geeft zijn zittende aandeelhouders het recht om voor elk bestaand aandeel vier nieuwe bij te kopen voor een prijs van euro 0,70 per aandeel. Maandag noteerde het aandeel Wavin, inclusief claim, op euro 2,70. De gehele week bleef de prijs onder druk staan. Vrijdag sloot het aandeel op euro 0,98 en de claims op euro 0,84.

Nog een fonds dat een claimemissie op zijn naam heeft staan is bouwconcern Heijmans. Het aandeel Heijmans was donderdag een van de weinige fondsen waarin driftig werd gehandeld. De bouwer kwam eind juni met een claimemissie en donderdag was de laatste dag van de handel in de claims. In totaal werden alleen donderdag meer dan 11 miljoen stukken verhandeld.

Banken onder druk

De bankensector lag deze week onder druk doordat de Amerikaanse kredietbeoordelaar Moody's begin deze week zijn prognose voor de Nederlandse bankensector verlaagde van stabiel naar negatief. In de AEX behoorden Aegon (-13%) en ING (-8,6%) tot de grootste verliezers. In de Midkap leverde sectorgenoot SNS Reaal 13% in.

Woensdag rapporteerde aluminiumconcern Alcoa - traditiegetrouw het eerste grote Amerikaanse fonds dat de cijfers naar buiten brengt - een minder groot verlies dan vooraf werd verwacht. Ook was het concern wat optimistischer over de komende kwartalen. Alcoa verwacht dat het kan profiteren van de stimuleringspakketten van de Chinese en Amerikaanse overheid. Het cijfer had niet voldoende gewicht om de markten in beweging te krijgen.

Een dag in de plus

Donderdag was de enige dag dat de AEX-index positief wist af te sluiten. De markt leefde op dankzij sterke autoverkopen in China. In de maand juni waren de verkopen met 48% fors gestegen. Daarnaast waren de cijfers van Alcoa een opluchting.

Een van de winnaars van de dag was ArcelorMittal dat woensdag nabeurs bekendmaakte dat het met zijn banken onderhandelt over het tijdelijk oprekken van de leningvoorwaarden. Het bedrijf wil zich daarmee wapenen tegen een mogelijke verdere verslechtering van de staalmarkt.

Vrijdag hadden de zorgen over de resultaten van bedrijven weer de overhand. Zo kreeg het optimisme van beleggers opnieuw een tik door tegenvallende berichten van oliegigant Chevron en sloten de beurzen wederom lager.

Nederlandse beleggers kunnen volgende week uitkijken naar de cijfers over de afgelopen drie maanden van onder meer elektronicaconcern Philips, chipmachinemaker ASML en supermarktbedrijf Super de Boer. Ook komt een aantal grote buitenlandse fondsen met cijfers die de markt in beweging kunnen brengen zoals een trading update van mijnbouwer Rio Tinto. Voor de bankensector zijn de cijfers van de Amerikaanse banken JPMorgan Chase en Bank of America belangrijk.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

vrijdag 10 juli 2009

Chinese autocijfers opsteker markten

Aandelen- en grondstoffenmarkten profiteren van stijging autoverkopen en meevallende cijfers Alcoa

Amsterdam
De Europese en Aziatische aandelenmarkten sloten gisteren voor het eerst in zes handelsdagen hoger. De beurzen wisten zich op te trekken aan een sterk cijfer over de autoverkopen in China en beter dan verwachte cijfers van de Amerikaanse aluminiumgigant Alcoa.

De Chinese associatie van autoproducenten meldde gisteren dat de autoverkopen in juni met 48% zijn gestegen. Het was de sterkste toename sinds februari 2006. Inclusief bussen en vrachtwagens namen de verkopen met 36% toe. In totaal werden in juni 1,14 miljoen auto's, bussen en vrachtwagens verkocht. De associatie verhoogde de verwachtingen voor de rest van het jaar naar 11 miljoen verkochte auto's, tegen een eerdere verwachting van 10,2 miljoen.

De Chinese automarkt is daarmee voor het eerst die van de VS gepasseerd en de grootste automarkt ter wereld. In de VS daalden in de eerste helft van dit jaar de autoverkopen met 35%. De verwachting is dat dit jaar 9,69 miljoen auto's en lichte vrachtwagens worden verkocht, aldus cijfers van Autodata.

De forse stijging van de autoverkopen is mede te danken aan het enorme stimuleringspakket van de Chinese overheid van $ 585 mrd om de binnenlandse vraag te stuwen. De fors opgelopen autoverkopen zijn volgens analisten een bewijs dat China uit de economische vertraging klimt die begin dit jaar het land trof.

'Aan de daling van de Chinese economie is duidelijk een einde gekomen', reageerde analist Wang Qingtao van First Capital Securities tegenover persbureau Bloomberg. 'Daarnaast is er in China een natuurlijke vraag naar vervoersmiddelen, die de industrie nog jaren zal stuwen.' Hij verwacht dat gezien de lage omzetten vorig jaar, ook de komende maanden sterke stijgingen van de autoverkopen zijn te verwachten.

De vraag naar auto's leidt tot een sterke concurrentie op de Chinese markt. Daardoor hebben automakers moeite met het verhogen van de winst. De negentien grootste Chinese automakers zagen de winst in de eerste vijf maanden van dit jaar met 9,9% dalen, terwijl de omzet met 2,3% daalde. Van de negentien producenten waren er acht die de winst zagen stijgen, acht rapporteerden een winstdaling en drie autoproducenten rapporteerden een verlies.

Toch behoren de automakers tot de best presterende sector op de Chinese beurs. Dankzij de sterke cijfers over juni steeg SAIC Motor, de grootste autoproducent van China, met 8,6%. Het was de sterkste koersstijging in twee maanden. Het aandeel SAIC is dit jaar in waarde verdrievoudigd. Dongfeng Motor, de grootste aan de beurs van Hongkong genoteerde automaker, steeg met 9%. Dit aandeel zag de koers dit jaar ruim verdubbelen.

Aluminiumproducenten leunen zwaar op de auto-industrie. Van alle aluminium die wordt geproduceerd, wordt de helft gebruikt voor het maken van auto's. Alcoa, de grootste aluminiumproducent van de VS, kwam woensdagavond na het sluiten van de beurzen op Wall Street met de cijfers over het tweede kwartaal. Daarmee was Alcoa het eerste grote concern dat de cijfers rapporteerde. Alcoa leed een nettoverlies van $ 454 mln. Het bedrijf verwacht dat het kan profiteren van de stimuleringspakketten van de Amerikaanse en met name de Chinese overheid. Topman Klaus Kleinfeld denkt dat de vraag naar metalen hierdoor toeneemt en gunstig uitpakt voor de kasstroom van zijn bedrijf.

'Een van de zaken die de Chinese overheid heel slim aanpakt is dat zij mensen stimuleert die weinig tot geen geld hebben gespaard met geleend geld een nieuwe auto of airconditioner te kopen', zei Kleinfeld tijdens een conferencecall.

Alcoa-topman Kleinfeld verwacht dat ook het Amerikaanse stimuleringspakket, waaronder kortingen bij het inruilen van een oude auto, de vraag naar aluminium zal stuwen. Onder aanvoering van automakers Ford en Toyota zullen de autoverkopen in de VS in de tweede jaarhelft 1 miljoen hoger liggen dan over de eerste zes maanden van dit jaar. In de eerste zes maanden werden in de VS 4,8 miljoen auto's verkocht.

Door de verwachtingen van Alcoa en de hogere omzetcijfers in China, stegen donderdag de grondstofprijzen. Zo steeg de prijs van koper voor het eerste in zes dagen. In een gemiddelde auto wordt circa 1,2 kilometer aan koperkabel verwerkt, aldus cijfers van de International Copper Study Group. De prijs van een ton koper steeg met bijna 3% naar $ 4855. In de voorgaande vijf sessies was het metaal met ruim 7% gedaald. De koperprijs is over het gehele jaar met 58% gestegen. De wereldwijde auto-industrie verbruikt circa 11% van de totale koperproductie.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

donderdag 9 juli 2009

Optie Océ

Er staat wat te gebeuren met het aandeel Océ. Dat verwacht analist Wim Gille van Royal Bank of Scotland (RBS). Hij baseert zich op opmerkelijke volumes in opties op de Limburgse fabrikant van printers en kopieermachines.

Vorige week donderdag en vrijdag was er opvallend veel handel in callopties Océ. Met een call speculeert de koper op stijging van de onderliggende waarde. Een onbekende koper kocht in de open markt meer dan 7500 contracten voor een bedrag van circa euro 300.000.

De gekochte optieseries expireren de derde vrijdag van december en hebben een uitoefenprijs die varieert van euro 4,80 tot euro 6,40. De gemiddelde aankoopprijs bedroeg euro 0,39 per contract en de gemiddelde uitoefenprijs, in jargon de 'strike' genoemd, kwam uit op euro 5,68.

Doordat de uitoefenprijs ruim boven de koers van het aandeel staat, hebben deze opties geen intrinsieke waarde. Woensdag sloot Océ op euro 3,26. De opties staan daarmee in jargon 'out-of-the-money'. Het aandeel moet in waarde verdubbelen wil de koper van de opties er geld aan verdienen.

Eigenlijk zijn er geen redenen waarom het aandeel voor december een dergelijke klapper zou moeten maken. Het bedrijf uit Venlo rapporteerde vorige week over het tweede kwartaal een nettoverlies van euro 14 mln. Het was een tegenvaller voor beleggers, die het aandeel donderdag 9% lager zetten.

In een toelichting op de kwartaalcijfers liet topman Rokus van Iperen weten open te staan voor een strategische samenwerking, fusie of een overname. Alle 'strategische opties' worden in Venlo open gehouden, zoals dat heet. Een overnamebod op Océ is eigenlijk de enige mogelijkheid voor een flinke koerssprong.

Een overname kan wel eens snel komen, stelt Gille van RBS. Hij wijst op de zogeheten 'implied volatility'. Dit is de door de markt verwachte beweeglijkheid van de onderliggende waarde, gedurende de resterende looptijd van de optie. Door de forse handel van vorige week - die tien keer hoger was dan gemiddeld - is de volatiliteitsmeter omhooggeschoten.

De stijging van de volatiliteit is in het verleden een mooie overname-indicator gebleken, zegt Gille. Ook enkele weken voordat op bedrijven als Corporate Express, Numico en Vedior een bod werd uitgebracht, piekte de 'implied volatility'.

Uiteraard is het oplopen van de volatiliteit geen garantie dat Océ ook daadwerkelijk wordt overgenomen. Toch is waakzaamheid geboden als een onbekende koper euro 300.000 investeert in opties die vooralsnog geen waarde hebben. Mocht er op korte termijn inderdaad een overname van Océ plaatsvinden, dan heeft de optiekoper meer informatie en is er sprake van voorkennis.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

dinsdag 7 juli 2009

Roep om alternatief dollar neemt toe

Steeds meer landen ageren voor een andere reservemunt, maar op korte termijn is er geen vervanging

Amsterdam
De druk op de dollar als wereldreservemunt wordt steeds groter. Rusland en China hebben de afgelopen maanden al meermalen aangegeven dat ze graag een alternatief zien voor de 'greenback'. Inmiddels mengen ook landen als India en Frankrijk zich in het debat. De landen willen het onderwerp op de agenda van de komende G8-bijeenkomst zetten.

Vooralsnog lijkt er echter geen realistisch alternatief voorhanden. Maandag trok de dollar licht aan versus de euro. Aan het eind van de Europese handel werd voor één euro $ 1,3934 betaald.

'De uitspraken rond de dollar zijn inmiddels in de koers van de munt verwerkt', zegt valutastrateeg David Woo van Barclays in Londen. Hij verwacht dat de dollar op korte termijn juist zal stijgen naar circa $ 1,35 versus de euro.

Woo schrijft dit toe aan de correctie in de grondstoffen- en aandelenmarkten. 'Je ziet dat als deze markten dalen, de Amerikaanse munt dan aansterkt.'

Op de langere termijn, zes tot twaalf maanden, is de valutastrateeg echter een stuk negatiever. Woo verwacht dat de dollar weg kan zakken naar een bandbreedte van $ 1,45 tot $ 1,55.

In een interview met de Italiaanse krant Corriere della Sera voorafgaand aan de G8-top in Rome deze week riep de Russische president Dmitri Medvedev op tot een alternatief voor de dollar. 'Het wereldreservesysteem gebaseerd op de dollar en euro vertoont barsten', zei hij. Hij herhaalde daarmee zijn standpunt om een nieuwe internationale reservemunt in te voeren.

Suresh Tendulkar, de economische adviseur van de Indiase premier Manmohan Singh, liet vorige week weten dat hij zijn land maant tot een grotere diversificatie in de valutaportefeuille. Tendulkar stelt dat de centrale bank van India minder dollars moet kopen.

Ook de Franse minister van financiën, Christine Lagarde, vindt dat 'de balans tussen valuta's en de rol van valuta's' opnieuw moet worden geëvalueerd 'in een wereld die is veranderd wegens de kredietcrisis en de groeiende rol van de opkomende markten'.

Maar welk alternatief is er dan voorhanden? De meest logische kandidaten zijn de euro, het pond sterling en de yen, stelt een onderzoeksrapport van Barclays Capital. Het zijn munten van landen met voldoende diepe financiële markten en met een degelijk juridisch systeem dat eigendomsrechten waarborgt. Bovendien zijn het landen die relatief weinig interveniëren op de valutamarkt.

Juist op al deze voorwaarden scoren de munten van de opkomende landen slecht. En belangrijker: het ziet er niet naar uit dat ze spoedig hun zaken op orde krijgen. Het zal een tijd duren voordat de yuan, de roepie of de roebel echte uitdagers van de dollar zijn.

Grondstoffenvaluta's, zoals de Australische, Canadese en Nieuw-Zeelandse dollar of de Noorse kroon, zijn mogelijk interessant als alternatief, stelt Barclays Capital. Ze vormen een mooie hedge tegen een dalende dollar en oplopende inflatie. Blijft over het probleem dat de kapitaalmarkten van de grondstoffenproducenten veel te klein zijn.

China ziet mogelijkheden in de special drawing right (sdr), een valuta-eenheid die door het IMF wordt gehanteerd. Volgens de Chinese staatsbank Export-Import Bank of China kan de sdr, een valutamandje bestaande uit de dollar, yen, euro en pond sterling, na verloop van tijd de dollar vervangen in het hart van het internationale monetaire systeem.

Van een overstap in de nabije toekomst lijkt echter geen sprake. Econoom Wang Xin van de Chinese centrale bank zei maandag dat een andere reservemunt niet 'in één stap genomen kan worden'. China houdt 70% van zijn reserves - die worden geschat op $ 1950 mrd - aan in dollars. De Chinese uitspraken worden dan ook opgevat als een teken dat Peking vooralsnog niet gaat aansturen op harde maatregelen om de dollar te vervangen.

Uit het onderzoek door Barclays blijkt dat er een opvallend sterke relatie bestaat tussen dollarzwakte en opbouw van valutareserves. In de acht kwartalen van het afgelopen decennium waarin de officiële dollarreserves in de wereld het sterkst stegen, daalde de waarde van de dollar met gemiddeld 4%. Terwijl de munt met bijna 3% steeg in de acht kwartalen waarin de minste reserves werden toegevoegd. 'Als managers aangeven dat ze hun reserves willen uitbreiden, is dat met andere woorden een heel goede indicator dat de dollar zal wegzakken', stelt Barclays.

Het wijst er bovendien op dat de recente bezorgdheid over de status van de dollar als belangrijkste reservemunt niet per se negatief voor de munt is. Sinds medio mei komt de dollar nauwelijks van zijn plaats.

Marcel de Boer en Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

zaterdag 4 juli 2009

Aandeel opkomende markten stijgt snel

Beleggers zoeken rendement in landen die de economische recessie het snelst te boven lijken te komen

Amsterdam
Het aandeel van de opkomende landen in de mondiale aandelenhandel is dit jaar naar een niet eerder gezien niveau gestegen.

Beleggers zoeken steeds meer rendement in landen die de wereldwijde economische recessie het snelst te boven lijken te komen, zoals Brazilië, China, Rusland en Indonesië.

De 22 markten die van indexleverancier Morgan Stanley Capital International (MSCI) het predicaat 'opkomend' hebben gekregen, zijn inmiddels goed voor 24% van de wereldwijde marktkapitalisatie. Aan het begin van dit jaar lag dat percentage nog op 18%.

De MSCI Emerging Markets Index is dit jaar met 35% opgelopen, terwijl de MSCI World Index voor ontwikkelde landen nog geen 3% heeft weten toe te voegen. Vanaf het dieptepunt van de markt begin maart zijn de koersen in de opkomende landen met gemiddeld 51% gestegen.

'Iedereen probeert op die trein te springen', zegt fondsbeheerder Nicholas Field van Schroders in Londen tegenover persbureau Bloomberg. 'Er zijn veel projecten in die opkomende landen waar ik momenteel heel wat meer kan verdienen dan in het Westen.'

Volgens onderzoeksbureau EPFR Global uit Cambridge, Massachusetts hebben de opkomende aandelenmarkten in het afgelopen tweede kwartaal $26,5 mrd aan kapitaal zien toestromen. Daarmee is het vorige record van $22,4 mrd in het laatste kwartaal van 2007 gebroken.

Op 29 oktober van dat jaar bereikte de MSCI Emerging Markets Index een piek van 1338,5 punten. Vervolgens daalde de graadmeter met 66%. De MSCI World Index speelde zo'n 59% kwijt. Een deel van de extra winst van de opkomende landen moet dan ook worden gezien als een inhaalslag.

Volgens het IMF groeien de ontwikkelingslanden dit jaar gemiddeld met 1,6% en met 4,0% in 2010. De ontwikkelde landen krimpen dit jaar met 3,8% en blijven volgend jaar op de nullijn liggen.

'Er is zeker waarde te vinden in de ontwikkelde markten, maar het is toch minder aantrekkelijk dan in de opkomende markten, waar de groeivooruitzichten simpelweg veel rooskleuriger zijn', zei investeringsstrateeg Rob Lutts van Cabot Money Management tegen de Wall Street Journal.

Opvallend is dat de koersstijgingen zich niet beperken tot Latijns- Amerika en het Verre Oosten. Ook in Oost-Europa worden mooie winsten genoteerd. Terwijl in Amerika en Azië weer gesproken wordt over ontkoppeling, gaat Oost-Europa gebukt onder hoge schulden en forse tekorten op de lopende rekening. Maar ondanks dat ligt het in de lijn der verwachtingen dat de economische activiteit in die regio relatief hoog zal zijn vergeleken met de VS en West-Europa, zeggen analisten.

In China zijn de aandelenmarkt dit jaar met bijna 70% opgelopen. Daarmee behoort de Shanghai Composite Index (SCI) tot een van de best presterende beurzen van de wereld. Deze week sloot de SCI voor de derde week op rij hoger en won het 5%. Vrijdag waren met name energieproducenten in trek op signalen dat de vraag naar energie in China een sterk herstel laat zien. Volgens de China Securities Journal steeg de energieproductie in juni voor het eerst sinds oktober vorig jaar.

De 23 energiefondsen genoteerd aan de CSI 300 zijn dit jaar in waarde verdubbeld en daarmee is het de op een na best presterende sector. In tegenstelling tot de westerse aandelenmarkten, zijn de financiële waarden in China de best presterende aandelen.

De Chinese aandelenmarkten profiteerden deze week van cijfers uit de industriële sector. De industriële productie steeg de afgelopen maand voor de vierde maand op rij. 'De Chinese binnenlandse vraag ziet er sterk uit en dit maakt de zwakkere vraag uit het buitenland goed', zegt Zheng Tuo, portefeuillebeheerder bij Schroder Fund Management in Sjanghai. 'Er is nog steeds ruimte voor hogere koersen', verwacht Tuo.

De Chinese binnenlandse vraag kreeg dit jaar sterke steun door stimuleringspakketten van de centrale Chinese overheid van in totaal $ 585 mrd.

Door de sterke winsten op de Chinese aandelenmarkten is ook de koers-winstverhouding sterk opgelopen. Deze verhouding wordt berekend door de huidige koers van het aandeel te delen door de winst per aandeel en geeft een indicatie hoe duur de aandelen zijn. Deze verhouding bedraagt volgens berekeningen van Bloomberg nu circa 31. Alleen in maart 2008 lag de koers-winstverhouding nog hoger.

Ter vergelijking: de koers-winstverhouding van de Nederlandse hoofdgraadmeter AEX bedraagt momenteel circa 10.

Marcel de Boer en Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

vrijdag 3 juli 2009

Oliekoorts

Olie wordt steeds populairder bij institutionele beleggers. De beleggingen in het zwarte goud zijn met name de laatste maanden fors opgeschroefd, aldus de Amerikaanse website Marketwatch. Zij baseren zich op cijfers van de Commodity Futures Trading Commission (CFTC). Deze Amerikaanse beurswaakhond let specifiek op de handel in de grondstoffenmarkten. Grote beleggers, waaronder pensioenfondsen, hadden eind juni voor circa 600 miljoen vaten aan olie in bezit. Dit is 30% meer dan aan het einde van van het afgelopen jaar.

Neem het Californische pensioenfonds CalPERS. Het grootste publieke pensioenfonds van de VS heeft inmiddels voor $ 600 mln belegd in derivaten die de S&P GSCI volgen, een populaire grondstoffenindex.

Aangezien pensioenfondsen de olie niet daadwerkelijk geleverd willen hebben, kopen zij geen futures maar derivaten. Deze handel gaat via grote partijen als JPMorgan Chase en Goldman Sachs. Zij kopen ter afdekking op de derivaten futures in olie- of andere grondstofmarkten.

Hoeveel grote beleggers exact in olie hebben belegd, is nauwelijks zichtbaar omdat de contracten onzichtbaar, ofwel Over The Counter (OTC) worden verhandeld. De banken dienen de CFTC wel te melden hoeveel futurecontracten zij hebben uitstaan. De CFTC zegt om die reden niet meer dan een ruwe schatting te kunnen geven. Onderliggend zouden institutionele beleggers meer grondstoffen in bezit kunnen hebben.

Dat vooral institutionele beleggers in grondstoffen beleggen, is een opvallende verschuiving, want de afgelopen jaren waren het vooral hedgefondsen die in grondstoffen zoals olie speculeerden. Een groot deel van deze fondsen is tijdens de kredietcrisis uit deze markt verdwenen. Door de crisis hadden zij behoefte aan contanten en werden olieposities - al dan niet gedwongen - van de hand gedaan. Nu blijken indexbeleggers in dit gat te stappen en hun geld liever in grondstoffen dan in aandelen te steken.

De nieuwe categorie grondstoffenbeleggers krijgt niet van iedereen een warm onthaal. Op deze manier stuwen zij de prijzen in een markt waar ze geen invloed op zouden moeten hebben, stellen deskundigen. In tegenstelling tot hedgefondsen die regelmatig van positie verwisselen, houden grote beleggers de beleggingen vast voor de lange termijn. Juist deze 'buy-and-hold-strategie' heeft een prijsopdrijvend effect.

Mocht de olieprijs dit jaar verder oplopen en de benzineprijs aan de pomp stijgt mee, dan kan dus met een vingertje naar de pensioenfondsen worden gewezen. Maar niet getreurd: dat wat u nu te veel betaalt aan de pomp, wordt later deels goedgemaakt door uw pensioenfonds.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad