Oliekoorts

Olie wordt steeds populairder bij institutionele beleggers. De beleggingen in het zwarte goud zijn met name de laatste maanden fors opgeschroefd, aldus de Amerikaanse website Marketwatch. Zij baseren zich op cijfers van de Commodity Futures Trading Commission (CFTC). Deze Amerikaanse beurswaakhond let specifiek op de handel in de grondstoffenmarkten. Grote beleggers, waaronder pensioenfondsen, hadden eind juni voor circa 600 miljoen vaten aan olie in bezit. Dit is 30% meer dan aan het einde van van het afgelopen jaar.

Neem het Californische pensioenfonds CalPERS. Het grootste publieke pensioenfonds van de VS heeft inmiddels voor $ 600 mln belegd in derivaten die de S&P GSCI volgen, een populaire grondstoffenindex.

Aangezien pensioenfondsen de olie niet daadwerkelijk geleverd willen hebben, kopen zij geen futures maar derivaten. Deze handel gaat via grote partijen als JPMorgan Chase en Goldman Sachs. Zij kopen ter afdekking op de derivaten futures in olie- of andere grondstofmarkten.

Hoeveel grote beleggers exact in olie hebben belegd, is nauwelijks zichtbaar omdat de contracten onzichtbaar, ofwel Over The Counter (OTC) worden verhandeld. De banken dienen de CFTC wel te melden hoeveel futurecontracten zij hebben uitstaan. De CFTC zegt om die reden niet meer dan een ruwe schatting te kunnen geven. Onderliggend zouden institutionele beleggers meer grondstoffen in bezit kunnen hebben.

Dat vooral institutionele beleggers in grondstoffen beleggen, is een opvallende verschuiving, want de afgelopen jaren waren het vooral hedgefondsen die in grondstoffen zoals olie speculeerden. Een groot deel van deze fondsen is tijdens de kredietcrisis uit deze markt verdwenen. Door de crisis hadden zij behoefte aan contanten en werden olieposities - al dan niet gedwongen - van de hand gedaan. Nu blijken indexbeleggers in dit gat te stappen en hun geld liever in grondstoffen dan in aandelen te steken.

De nieuwe categorie grondstoffenbeleggers krijgt niet van iedereen een warm onthaal. Op deze manier stuwen zij de prijzen in een markt waar ze geen invloed op zouden moeten hebben, stellen deskundigen. In tegenstelling tot hedgefondsen die regelmatig van positie verwisselen, houden grote beleggers de beleggingen vast voor de lange termijn. Juist deze 'buy-and-hold-strategie' heeft een prijsopdrijvend effect.

Mocht de olieprijs dit jaar verder oplopen en de benzineprijs aan de pomp stijgt mee, dan kan dus met een vingertje naar de pensioenfondsen worden gewezen. Maar niet getreurd: dat wat u nu te veel betaalt aan de pomp, wordt later deels goedgemaakt door uw pensioenfonds.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad