Waar beurshandelaren vroeger op de vloer van Beursplein 5 de orders door schreeuwden, werken ze nu op kantoor. 'Het is allemaal veel klinischer geworden.'
Amsterdam
De werkdag begint voor handelaar Rik Zwaneveld rond achten, een uur voor de opening van de beurs in Amsterdam. 'Daar gaan we weer met TNT', zegt hij en wijst op het bericht in de krant dat het Amerikaanse UPS $ 10 mrd zou willen bieden op het Nederlandse logistieke bedrijf. De laatste weken stuitert het aandeel TNT door overnamegeruchten die aanzwellen en weer worden afgezwakt. Zo ook vandaag. Bij opening schiet het aandeel met 7% omhoog naar circa euro 27. 'Ik doe even niet mee', zegt Zwaneveld.
Met zijn 43 jaar is de handelaar inmiddels een oude rot in het vak. Vers van de havo kwam hij op 18-jarige leeftijd in 1985 op de handelsvloer van Beursplein te werken. Hoekman voor fondsen als Ahold, Bijenkorf, DAF. 'Mooie namen hoor', zegt hij met gevoel voor nostalgie. Om in die tijd als handelaar aan de slag te kunnen was 'alleen een beetje kunnen rekenen' niet voldoende. Het hielp als je een aardig balletje kon trappen, want ook het voetbalteam van de beurshandelaren, de Beursbengels, kon altijd vers bloed gebruiken. Met het voetbal beleefde Zwaneveld mooie tijden. 'Dan kwam zo'n beursjongen de kantine van de tegenpartij binnen en riep dan: "Zo, wat kost deze plaggenhut"'. Hij kan er nog altijd smakelijk om lachen. Maar de tijd van de open outcry waar beurshandelaren hun orders over de vloer schreeuwden is verleden tijd. Al is het ouderwetse nostalgische beeld van de druk gebarende, schreeuwende handelaren met zweet doorweekte overhemden volgens Zwaneveld ook overdreven. 'Die lui van het journaal kwamen ook alleen maar filmen als er crisis was natuurlijk.'
Op kantoor
De beurshandelaar anno 2008 zit op het kantoor. Ook Zwaneveld. Hij is broker, en handelt in aandelen voor zijn werkgever AFS Brokers aan de Oudezijds Voorburgwal, op steenworp afstand van de oude beursvloer. 'Van mij hoeft het niet hoor, maar de meesten vinden het toch fijn om nog steeds in de buurt van het Damrak te werken. 'De werkplek van nu bestaat uit een kamer vol met grote schermen die weer gevuld zijn met flikkerende koersen, een constante stroom aan nieuws en een chatbox waarvan het grootste deel van de orders binnenkomt. Bij een melding van de chatbox klinkt er applaus. 'Een order vinden wij wel een applausje waard', grapt de geboren Amsterdammer die altijd in is voor een geintje of een praatje. Weer een ander geluid klinkt als er aandelen worden gekocht of verkocht.
Applaus. Een klant wil 50.000 aandelen KPN kwijt op een koers van euro 11,15 en het liefst een beetje snel. Zwaneveld legt de order in vijf keer 10.000 stuks in. Niet in één keer, want dit wordt een 'iceberg', het puntje van de ijsberg. Zo kan de markt niet zien dat er één grote verkooporder is. Nadeel is dat iedere nieuwe order geen voorrang heeft op andere verkooporders met dezelfde prijs. Dat heb je wel als de order in één keer wordt ingelegd, legt Zwaneveld uit. Weer applaus. Een verkooporder van 25.000 stuks van de Duitse automaker BMW. 'Die legt Rene erin, dat is onze specialist', en wijst naar zijn collega. 'Ja, ik heb er drie', lacht hij.
Met de tijd mee
Zwaneveld vindt dat hij met de tijd moet meegaan en wil zich niet mee laten sleuren in de nostalgie dat vroeger alles beter was, want de systemen van nu zijn zo veel beter en de markt is door de grote toestroom aan geld veel meer liquide. Maar toch. 'Het is allemaal wel een stuk klinischer geworden. Op de beursvloer praatte je veel met elkaar. Dat contact is er nu veel minder.' Niet alleen de handel, maar ook de markt is veranderd: 'De beurs heeft op dagbasis niets meer te maken met de onderliggende waarde van de bedrijven. Er zijn momenten dat het een speelbal is geworden van speculanten en labiele miljonairs.' Daarnaast heeft het beroep niet meer dezelfde uitstraling als in de jaren tachtig. 'Toen ik vroeger op een verjaardagsfeestje zei dat ik beurshandelaar was, maakte dat indruk. Tegenwoordig krijg ik te horen "oh wat zielig"'. Toch heeft hij nog steeds veel lol in zijn werk. 'Ik heb leuke collega's en met zijn zessen zijn we goed voor meer dan honderd jaar beurservaring. Ik vind de markt nog altijd geweldig om bij te houden en als ik voor een klant een mooie trade kan doen, dan haal ik er daar veel voldoening uit.'
Een order voor de Franse beurs: verkopen 10.000 Total. Ook hier wordt de order niet in één keer ingelegd. De klant geeft aan dat er geen haast bij is en de aandelen rustig aan kunnen worden verkocht. De handelaar legt verschillende orders in. 'Gestaffeld' noemt hij dat. Een order van duizend op euro 45,95 en per duizend legt hij de order met een stuiver hoger in. Een order van 2500 gaat erin op euro 46,30. 'Je weet maar nooit of iemand een verkeerde order inlegt.' Want een foutje is zo gemaakt. Een nulletje meer of minder, een komma op de verkeerde plek of een verkooporder in plaats van een kooporder. Het zijn zaken die gebeuren.
In de middag komen er headlines van een bestuurder van UPS voorbij, waarin hij laat weten dat een overname van TNT de waarde van het aandeel UPS zou verminderen. 'Het lijkt me duidelijk dat UPS geen interesse heeft', zegt de handelaar als een persbureau de handelaar belt om de reden van de plotse koersdaling te peilen. Binnen korte tijd is de plus van meerdere procenten omgeslagen in een min van meer dan 7%. Nu wil de handelaar toch even meedoen in TNT en legt een order in op euro 22,90. Een koers die niet wordt gehaald, want het aandeel klimt alweer. 'Toch opmerkelijk. Blijkbaar broeit er iets. In de markt zullen ze wel denken: is het niet UPS dan zal het wel Fedex zijn', speculeert Zwaneveld.
Judo
De AEX-index beweegt vandaag maar met een paar punten en daarmee is het een rustige handelsdag. Zeker omdat de afgelopen weken een beweging van meer dan tien punten op één dag meer regel dan uitzondering is. De handelaren volgen daarom de Olympische Spelen. De aandacht van Zwaneveld gaat vooral uit naar judo, want hij beoefende de vechtsport vanaf zijn vierde jaar en kon zich in zijn jonge jaren zo'n drie jaar meten met de Nederlandse top. 'Ik heb het nog vier jaar weten te combineren met de beurs, maar toen ik 22 was en moest kiezen, was dat eigenlijk makkelijk: ik wilde het liefst op de beursvloer zijn', weet Zwaneveld zich nog te herinneren. Als handelaar heeft hij veel aan de sport gehad. 'Ik heb leren omgaan met verlies, relativeren en geleerd met beide benen op de grond te blijven staan.' Maar net als de beurs is ook het judo van nu niet meer zoals het in zijn tijd was. 'Er wordt veel meer getrokken, het is een tactisch spelletje geworden.'
Het applaus gaat weer. Een klant die in de ochtend zijn aandelen van verzekeraar Aegon verkocht, wil op lagere koersen weer terugkopen. Op een spreadsheet is te zien dat hij met deze trade circa euro 6500 heeft verdiend vandaag. Vervolgens een telefoontje van een klant die wil weten hoe de beurs ervoor staat. 'Het is een rustige dag, de olieprijs zakt weg, een eurootje onder de eenvijftig.' Als de klant vraagt of hij moet speculeren op een daling raadt Zwaneveld dat af: 'Ik zou even niks doen en dicht bij huis blijven. Er kan best nog een "short squeeze" komen en dan kan de index zomaar oplopen naar 420 tot 425 punten.'
Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad
