woensdag 28 mei 2008

Rode knop helpt adverteerder

Kijker begint te wennen aan idee dat de televisie meer functies heeft dan kijken alleen

Amsterdam
Bruce Springsteen zong ooit 'There's 57 channels and nothin' on'. Heel veel op tv, maar niets te zien. Maar een avondje op de bank hangen en dan afwachten wat de zenders te bieden hebben, wordt steeds minder gebruikelijk. Door de invoering van digitale tv, ruim twee jaar geleden, bepaalt de kijker steeds vaker zijn programmainvulling.

Televisie kijken is meer geworden dan achterover zitten en zappen. Met digitale tv heeft de kijker de macht naar zich toe getrokken. Met de afstandsbediening heeft de kijker de mogelijkheid om naast een enorm aanbod aan zenders, een film te bestellen zonder een bezoek te brengen aan de videotheek of een programma terug te kijken via Uitzending Gemist.
Eén op de drie Nederlandse huishoudens heeft inmiddels een aansluiting voor digitale tv, aldus cijfers van Stichting Kijkonderzoek. Eind dit jaar is minimaal 45% van de Nederlandse huishoudens voorzien. Dit wil niet zeggen dat iedereen ook interactieve tv heeft. Ook Digitenne van KPN wordt gerekend tot digitale tv, terwijl de kijker hier alleen beschikt over een basispakket zenders zonder gebruik te hoeven maken van een analoge kabelaansluiting. Interactieve tv is nog niet tot ieder huishouden doorgedrongen, want nog maar één op de tien Nederlandse huishoudens beschikt daarover.

De introductie van digitale tv is volgens kabelbedrijf UPC een succes. Het bracht de digitale tv zo'n tweeënhalf jaar geleden aan de man door de kijker een settopbox te verkopen.
UPC-directeur Ivo Lochtman vergelijkt de combinatie van producten die via digitale televisie te verkrijgen zijn met een doos bonbons: 'Voor ieder is er wat wils, de een heeft het voor het grotere aanbod, maar er zijn ook mensen die verzot zijn op digitale radio of Uitzending Gemist. We hebben zelfs een harde kern van klanten die dagelijks spelletjes spelen. Gemiddeld kijken we tweeënhalf uur tv en die worden steeds leuker.'

Voor adverteerders lijkt vooral de rode knop op de afstandsbediening interessant. De consument kan daarmee interactief aan de slag. Dat wil zeggen dat hij via een knop op de afstandsbediening kan meedoen aan een prijsvraag, kan stemmen tijdens een programma als Idols, of een uitgebreidere commercial kan bekijken. Deze rode knop is een groter succes dan verwacht. 'Er werd aangenomen dat de consument in zijn luie stoel wilde blijven hangen en niet gestoord wilde worden tijdens het kijken, maar het tegendeel blijkt het geval', zegt Beer Flik, directeur van Dynamic Zone, een bureau gespecialiseerd in interactieve reclame.

Dat de kijker de bereidheid heeft om interactief te zijn, weet ook UPC. Via de rode knop konden kijkers vorig jaar meedoen aan de Nationale IQ-test van BNN, een intelligentietest op tv. Van de 22.000 kijkers die via UPC meededen maakte 95% van de deelnemers de lijst met 57 vragen af. 'De respons was daarmee vele malen hoger dan via sms', voegt Lochtmans eraan toe.
Voor de adverteerder is juist het interactieve deel een van de interessantste onderdelen van het nieuwe tv-kijken, zegt Flik van Dynamic Zone. 'Op deze manier is het succes van je campagne inzichtelijk en meetbaar. Sterker nog, de consument schijnt het wel sympathiek te vinden als je interactieve commercials hebt', aldus Flik.

Daarnaast is het bereik groter dan bijvoorbeeld op internet. Op het moment dat de kijker een signaal krijgt dat via de rode button iets kan worden geactiveerd - op internet vergelijkbaar met een banner - zijn veel mensen bereid om een kijkje te nemen naar een zogeheten i-Ad. 'Van de mensen die op de rode knop drukken, reageert ruim 30%. Dat is voor marketingbegrippen enorm hoog.' Uit het onderzoek van IDBC, een proeftuin voor interactieve televisie van de Bond van Adverteerders waarop Flik zich baseert, blijkt dat van de kijkers die nog nooit aan interactieve tv hebben deelgenomen, 70% daar wel interesse in heeft. 'Mensen beginnen eraan te wennen dat de tv meer functies heeft dan kijken alleen.'

Volgens Lochtman van UPC is het gebruik van 'video on demand' de meest spectaculaire. Met deze functie kan vanuit de bank een film worden besteld of het journaal om kwart over negen worden bekeken in plaats van het standaarduitzendtijdstip van acht uur. 'Op dit moment maken onze klanten gemiddeld twintig keer per maand gebruik van video on demand. We hebben nu zo'n duizend uur aan programma's en films, dat gaat groeien naar tien- tot vijftienduizend. In de VS lopen ze voorop en daar zie je dat gebruikers 43 keer per maand gebruikmaken van video on demand.'

Het nieuwe televisie kijken gaat niet ten koste van de adverteerder. Lochtman van UPC neemt de opkomst de digitale videorecorder als voorbeeld. De kijker kan met de vooruitspoelknop de reclames snel doorspoelen. Op het eerste gezicht slecht voor de adverteerder. 'Niet echt, want de kijker krijgt de beelden wel degelijk mee, al is het dan sneller. Normaal is een reclameblok een goede reden om even van je tv weg te lopen.'

Uitzending Gemist dan? De gebruiker van digitale tv kan een programma van de publieke omroep opvragen en krijgt het programma te zien en geen reclame. 'Nog even en die programma's worden ingeleid met reclame. Zeker als de commerciële zenders met een dergelijke variant komen.'
Lochtman stelt dat er een evolutie gaande is op het gebied van tv kijken. 'De verandering vinden langzaam plaats, maar als je nu vijf jaar terug in de tijd kijkt, is er heel wat veranderd.' Flik meent eveneens dat er sprake is van een evolutie in kijkgedrag. Ook hij wijst op de snelle opkomst van de digitale videorecorder, de DVR. Van de kijkers die in het bezit zijn van een DVR kijkt circa 70% op een later tijdstip naar een uitzending dan de originele uitzendtijd.

Interactieve tv
Reclame werkt
*Interactieve tv maakt het effect van tv-campagnes volledig meetbaar en inzichtelijk
*Steeds meer kijkers zijn zich bewust van de rode knop
*De kijker van een i-Ad waardeert deze hoger dan een reguliere commercial
*De reacties op een i-Ad zijn hoog, vaak boven de 30%
*Adverteerders moeten zich wel aansluiten bij veranderend kijkgedrag

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

zaterdag 24 mei 2008

'AEX kan dit jaar naar 300 punten'

Technisch analist van ING ziet eerst campingrally naar 560 punten en dan een sterke koersval

Amsterdam
De AEX gaat terug naar de 300 punten. Geen analist die het in zijn mond durft te nemen. Roelof-Jan van den Akker van ING Wholesale Banking is echter pessimistisch en rekent op een inktzwart scenario voor de aandelenbeurzen. 'Misschien ben ik wel de meest negatief gestemde technisch analist van dit moment', geeft hij toe.

De analist die bij ING institutionele beleggers van technische adviezen voorziet, rekent op een zeer scherpe daling van de AEX-index. In zijn ogen kan de Amsterdamse hoofdgraadmeter terug naar de 300 punten, een niveau dat voor het laatst is gezien in juli 2003.

Na de scherpe koersstijgingen in de jaren negentig, zette de AEX op 5 september 2000 een 'all time high' van 703,18 op de borden. Dit was gedurende de handelsdag, de index sloot die dag op een record van 698,02 punten. Vanaf dat moment ging het bergafwaarts. De index zette een daling in die resulteerde in een laagste stand van circa 218 punten in maart 2003. Sindsdien zitten de beurzen in een bullmarkt, een markt waarin gedurende lange tijd er meer kopers dan verkopers zijn. In juli van het vorige jaar bereikte de AEX een top van rond de 560 punten.
Van den Akkers negatieve scenario, dat niet overeenkomt met dat van de economen van ING, is vooral gebaseerd op de beweging van de rentemarkt. Hij vergelijkt die met die van goud dat in de jaren negentig door iedereen werd genegeerd. Door de sterke stijgingen van de afgelopen jaren staat het edelmetaal volop in de belangstelling. Volgens de analist staat dit ook met de rente te gebeuren: 'Rente zit in een winterslaap en komt daar nu voorzichtig uit.'

Het patroon van een zijwaarts bewegende rente werd in 2006 doorbroken nadat de tienjarige Duitse Bund door de 3,9% steeg. Nu staat de 4,3%-grens op het punt van doorbreken, stelt Van den Akker. 'Ik ben verbaasd dat dit nog niet eerder is gebeurd gezien de scherpe stijging van de olieprijs, grondstoffen en voedselprijzen.' Na het breken van de 4,3% kan de rente 'snel richting de 5%'. Mocht deze barrière ook worden genomen - en Van den Akker acht dit zeer waarschijnlijk - zal de rente verder oplopen naar 6% tot 6,5%.

Het gevolg van de stijgende rente is dat obligatiebeleggers uitstappen en hun heil zoeken op de aandelenmarkten. 'Dit zal leiden tot een campingrally waarin we op lage volumes loeihard omhoog gaan en de toppen van vorig jaar achter ons kunnen laten.' Beleggers hebben een kort geheugen en zullen de kredietcrisis alweer vergeten zijn. 'Boven de 520 punten verstommen alle negatieve geluiden en beleggers worden dan de markt ingezogen. Dat past in het beeld van topvorming om alle negativelingen uit de markt te trekken.' Dit hoogste punt in de markt is nodig om vervolgens een klap uit te delen. Van den Akker: 'Op een dag komen we tot de conclusie dat een stijgende rente en stijgende aandelenkoersen niet hand in hand gaan en dan gaat het mis.'

De nu vijf jaar durende opgaande trend is in januari van dit jaar, toen de koersen hard wegzakten, gebroken. 'Dit was voor mij het eerste signaal. Ook tijdens de crashes van 1929, 1987 en de Azië-crisis van 1998 heeft de markt signalen van een trendbreuk gekregen. Tijdens die laatste crisis verloren de indices in drie maanden 40% van hun waarde, dus het kan hard en snel gaan.' Van den Akker neemt die daling van 40% mee in zijn visie en komt op die manier op een getal van 300 punten. 'Het tijdspad is moeilijk te voorspellen en een crash helemaal niet, maar ik verwacht dat dit in de tweede helft van dit jaar gaat gebeuren.'

Dat de daling er aankomt, staat voor Van den Akker vast. 'De risico's zijn levensgroot en er is een enorme spanning opgebouwd op de financiële markten. Aandeelhouders laten zich verleiden tot de winsten voor de korte termijn en vergeten de risico's voor de lange termijn.'
Collega's vinden het scenario van technisch analist Van den Akker te voorbarig. 'Een daling naar de 300 punten is mogelijk, maar daarvoor moeten punt voor punt bodems worden gebroken', zegt Edward Loef van Theodoor Gilissen. Loef verwacht dat de AEX de komende twee jaar tussen de 400 en 520 zal bewegen.

Ook Ad Nooten van de website adnbeursanalyse.nl vindt het te vroeg om een daling naar 300 punten te kunnen voorspellen. 'Ik wil eerst bewijzen zien. Nu kan ik dit technisch gezien niet hard maken.' Volgens Nooten ligt er een sterke bodem op 390 voordat de koersen verder kunnen wegzakken. 'Gevoelsmatig deel ik wel zijn zorgen', zegt Nooten. 'De meivakantie is aangepakt om de koersen bij lage volumes hoger te zetten. Daar is een tactisch spel gespeeld. De vraag is of men erin is geslaagd de markt naar de hand te zetten.'

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

vrijdag 23 mei 2008

Indianen trots op hun Hard Rock-imperium

De Amerikaanse indianenstam Seminole nam vorig jaar het Hard Rock-imperium over. Gisteren waren vertegenwoordigers van de stam in Amsterdam.

Amsterdam
'We waren altijd al rijk, maar we hadden nooit geld', zegt Max Osceola in het Hard Rock-café aan het Max Euweplein in Amsterdam. Het café hangt, zoals elke Hard Rock-café, vol met gesigneerde platen, gitaren en posters. De doorsnee bezoeker houdt van keurige rockbands als Bon Jovi en Toto.

Osceola is een van de vertegenwoordigers van de 3400 leden tellende Seminole-stam uit de Amerikaanse staat Florida. Hij is, evenals zijn stamgenoten, zichtbaar trots op het bezit van het Hard Rock-merk. Zijn stam heeft nooit een vredesverdrag getekend met de Amerikaanse overheid. Een woordvoerder: 'Dat moeten ze zo laten. Mensen vinden dat leuk.'

De Seminoles zijn binnen de VS een soevereine staat. 'Onze taal kent het woord belasting niet. Van de opbrengsten uit onze handelsactiviteiten betalen we ons onderwijs, de politie en gezondheidszorg.' De stamleden zijn de eigenaren van alle handelsactiviteiten en worden ingelicht over de zaken.

De stam heeft geprofiteerd van een regeling van de Amerikaanse overheid die indianenstammen bijzondere rechten geeft om casino's uit te baten. De Seminoles waren de eerste en begonnen in 1979 met een bingohal. Inmiddels hebben zij een flinke vinger in de pap bij de gokindustrie in Florida. Daarnaast richt de stam zich op ecotoerisme en landbouw.

Van de opbrengsten van de gokpaleizen werd de aankoop van het Hard Rock-concern deels gefinancierd. Daarnaast gaf de stam obligaties uit op Wall Street. Dat was maart vorig jaar. De stam betaalde $ 965 mln voor Hard Rock.

Hard Rock is een waar imperium. Naast cafés zijn er ook Hard Rock-casino's, -restaurants en -hotels. Er is bijna geen werelddeel waar ze niet zitten.

Voor toeristen werkt het merk vaak als een baken in den vreemde. Wat McDonald's is voor eten, is het Hard Rock-café op kleinere schaal. Vaak dragen ze zelfs een T-shirt met het logo van Hard Rock-café, waarmee ze aangeven dat ze bij 'de familie' horen.

De overname van Hard Rock was voor de Seminole een opmerkelijke stap. Het was de eerste keer dat een indianenstam zich richtte op de internationale zakenwereld. Inmiddels hebben de activiteiten van de Seminole-stam een omzet van ongeveer $ 2 mrd per jaar, van dat bedrag is het Hard Rock-imperium goed voor circa $ 600 mln.

De stam exploiteerde voor de overname onder licentie al twee Hard Rock-casino's in Florida. 'We kenden het merk en het succes en daar wilden we zelf controle over hebben', motiveert Osceola de aankoop. De toekomstplannen, waarvoor de leden van de stam een bezoek aan Amsterdam brachten, blijven echter bij vage termen als 'verder groeien' en het 'fine tunen van de Hard Rock-formule'.

De topman van Hard Rock Café, Hamish Dodds, zegt iets meer. Zo moet het aantal cafés wereldwijd in vijftien jaar groeien van 125 naar 250. 'Maar we willen geen McDonald's worden. We denken aan zeven tot tien nieuwe vestigingen per jaar.'

Ook het aantal hotels moet worden uitgebreid. Of er in Amsterdam een Hard Rock-hotel komt weet Dodds nog niet. 'We hebben er wel naar gekeken, maar hebben het nog niet voor elkaar gekregen om de juiste locatie te vinden. Maar we zijn opportunisten, en als we een mogelijkheid zien, zullen we zeker toeslaan.'

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

donderdag 22 mei 2008

Banken niet langer grootste in S&P 500

Technologie is na daling van bankaandelen grootste sector, energieconcerns rukken op

Amsterdam
Door de kredietcrisis zijn banken niet langer de grootste sector in de breed samengestelde index S&P 500. In de afgelopen anderhalf jaar is de sector gemiddeld met 31% in waarde gedaald.
De leidende positie die de sector sinds 2002 in handen had, is sinds dinsdag overgenomen door de technologiesector. Met concerns als softwaregiganten Google, Microsoft en IBM, zijn de technologieaandelen nu goed voor 16,26% van de index. De bankensector met aandelen als Bank of America en JPMorgan Chase vertegenwoordigen 16,19% in de S&P.

De S&P 500 is de graadmeter met de vijfhonderd grootste beursgenoteerde bedrijven van de Verenigde Staten. Gemiddeld heeft een bedrijf in de S&P een marktwaarde van $ 12,2 mrd. Bij elkaar opgeteld hebben de bedrijven in de S&P een gezamenlijke marktkapitalisatie van $ 1200 mrd, een bedrag met twaalf nullen. De index wordt door veel portefeuillebeheerders gebruikt als benchmark, een ijkpunt waartegen de prestaties van beleggingsportefeuilles en -fondsen worden afgezet.

Van de tien industriële sectoren in de S&P was de financiële sector in 2007 al de slechtst presterende. Ook in het lopende beursjaar zijn de prestaties van bankaandelen onder de maat. Terwijl de S&P dit jaar met circa 4% is gedaald, hebben de financiële waarden een daling van 13% achter de rug. In 2007 verloren de aandelen al bijna 21% aan waarde. Het was het slechtste jaar voor de sector sinds 1990, toen de aandelen een daling van 24% kenden.

De cijfers spreken boekdelen. Want de 92 financials die staan genoteerd aan de S&P - naast banken, ook brokers en verzekeraars - kenden in het eerste kwartaal van dit jaar gemiddeld een winstdaling van 81%. Daartegenover rapporteerden 62 van de 71 techbedrijven die tot nu toe de cijfers hebben voorgelegd een winststijging van gemiddeld 19%. De winsten van techbedrijven zijn op jaarbasis niet meer gedaald sinds 2002.

'De enorme winsten die banken boekten zijn door de kredietcrisis geïmplodeerd', aldus Thomas J. Lee, aandelenstrateeg bij JPMorgan in New York tegenover persbureau Bloomberg. 'Daarentegen zie je de techsector profiteren van een wereldwijde economie die blijft groeien en met name de opkomende economieën.'

Dat techbedrijven het van de opkomende markten moeten hebben bewijzen de laatste cijfers over de verschepingen van mobiele telefoons naar de VS. Deze zijn voor het eerst sinds het laatste kwartaal van 2005 gedaald. Het totaal aantal verschepingen van mobiele telefoons daalde met 4,5% naar 37,9 miljoen mobieltjes, aldus cijfers van onderzoeksbureau Strategy Analytics. Uitzondering in de VS, waar 76% van de bevolking in het bezit is van een mobiel, is de iPhone van Apple en andere mobieltjes in het hogere marktsegment.

De verschepingen naar Azië stegen in de eerste drie maanden van het jaar met 19%. Daarmee groeiden de wereldwijde verschepingen met 14% naar 284,4 miljoen mobiele telefoons. De VS waren de enige regio waar de verschepingen lager uitkwamen dan een jaar eerder.
De technologiesector mag dan de leidende positie hebben overgenomen, het is niet de best presterende groep binnen de index. Techaandelen daalden gemiddeld met circa 6% dit beursjaar. Dit jaar is de energiesector veruit de best presterende sector met gemiddelde koerswinsten van 11%. Energie passeerde dit jaar voor het eerst sinds 1990 de gezondheidszorg en neemt na de banken en technologie de derde plaats met een waarde van 14,89% van de S&P 500. De winsten in de energiesector lopen op door de sterke stijging van de olieprijs, die deze week weer een record op de borden zette.

Bedrijven die olie en gas exploiteren en produceren, zijn in trek. Zo sloten bedrijven als Apache en EOG Resources deze week in een dalende markt op nieuwe hoogtepunten. Ook hier spreken de cijfers voor zich, want de bedrijfswinsten van energieconcerns waren goed voor bijna de helft van alle winsten in de S&P dit jaar. In het eerste kwartaal van het jaar boekten energiebedrijven gemiddeld 28% hogere winsten.

Volgens strateeg Lee zal het niet lang duren voordat de marktwaarde van de energiesector overeenkomt met de voorgelegde winsten. JPMorgan verwacht dat eind dit jaar de energiesector de koppositie van de techsector heeft overgenomen en goed zal zijn voor een waarde van circa 18% in de S&P.

Het zou voor het eerst zijn dat de energiesector de grootste sector is in de S&P. Vanaf 1995 waren de financials de grootste, zij onttroonden destijds bedrijven gericht op consumentenproducten. Van 1998 tot 2001 was de techsector de grootste industriële groep.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

dinsdag 20 mei 2008

Ieder nadeel...

Voetballend Nederland viert dit jaar vooral feest buiten de Randstad. Eindhoven ging enkele weken geleden al hossend de straat op nadat PSV de vierde landstitel op rij had binnengehaald. Daarmee heeft de club uit Brabant rechtstreeks toegang tot de sportief maar vooral financieel lucratieve Champions League (CL). In Heerenveen en Nijmegen zijn ze blij met het behalen van een ticket voor de Uefa-cup en in Enschede was het groot feest na het behalen van de voorrondes van de CL. Dit ging ten koste van de 'godenzonen' uit Amsterdam. Ajax werd weliswaar tweede in de reguliere competitie, maar moest tegen FC Twente in de play-offs het onderspit delven. Ajax kan zich volgend seizoen richten op de Uefa-cup en de landelijke competitie.

Ajax wist twee seizoenen achter elkaar wel de voorrondes te behalen, maar veel hadden de Amsterdammers er niet aan. De club werd uitgeschakeld door in Europa weinigzeggende clubs als FC Kopenhagen en vorig jaar Slavia Praag. Een blamage, want de Tsjechische club werkt met een begroting van euro 5 mln. Ajax heeft een begroting van circa euro 65 mln.

Op zich is het toernooi om de Uefa-cup leuk om aan deel te nemen, maar in financieel opzicht is het een stuk minder aantrekkelijk dan de CL. Dat is voor de deelnemers een waar miljoenenbal. Zo hield PSV het afgelopen seizoen een bedrag van euro 31,6 mln over aan de CL. Dit was vooral te danken aan Ajax. Doordat de club niet verder kwam dan de voorronde, was PSV de enige Nederlandse deelnemer en kreeg het alle inkomsten over de Nederlandse televisierechten.
Het mislopen van de CL kost Ajax volgens eigen berekeningen circa euro 22 mln. Het gaat hier met name om de premies van de Uefa. Daarnaast zijn er factoren die niet volledig te berekenen zijn, zoals spelers die minder waard worden doordat ze niet op het hoogste Europese niveau spelen.

Het overbekende 'ieder nadeel heeft zijn voordeel' van Johan Cruijff zou wel eens van toepassing kunnen zijn op Ajax. De commissie onder leiding van voorzitter Uri Coronel adviseerde de club weer van de beurs te halen. Naarmate Ajax slechter presteert, daalt de waarde van het aandeel. Gisteren leverde het aandeel Ajax 2% in en sloot op euro 7,50. Het aandeel is dit jaar al met 8,5% gedaald.

Hoewel er nog geen plannen zijn, wordt de mogelijkheid om de beursnotering te schrappen steeds concreter. Sinds zondag kan het plan van Coronel worden doorgezet, nu een nieuwe raad van commissarissen onder zijn leiding is aangetreden met Joop Krant in de functie van commissaris voor financiële zaken. De voormalige directievoorzitter van Kempen & Co is ook financieel adviseur en zou dit klusje goed kunnen klaren. Het gaat Ajax sowieso minder kosten dan de opbrengst van de beursgang in 1998, toen euro 54 mln werd opgehaald. Met de slotkoers van gisteren zijn de 3,92 miljoen vrij verhandelbare aandelen nog euro 29,4 mln waard.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

zaterdag 17 mei 2008

Garantie graag

Beleggen met vangnet

Banken richten zich met garantieproducten op de particuliere belegger. Door een gegarandeerde uitkering van de inleg is het populair en het aantal aanbieders wordt steeds talrijker.

Garantieproducten zijn er in soorten en maten. Een beleggingsconstructie kan worden opgezet rond een index, een mandje aandelen van een bepaalde sector, maar ook een gestructureerd product op één aandeel behoort tot de mogelijkheden.

'Een gestructureerd product is een combinatie van twee of meer financiële producten', legt Arnold Jensema van ING Wholesale Banking uit. Hij ontwikkelt samen met Marcel Pronk gestructureerde producten, of structured products zoals het in jargon heet. In de meeste gevallen is een garantieproduct een combinatie van een obligatie plus een optieconstructie. Het grootste deel van de inleg gaat in veilige obligaties. De rente-inkomsten tijdens de looptijd zorgen ervoor dat de inleg van de hoofdsom aan het eind van de looptijd is gegarandeerd. Met het restant van de inleg worden optieconstructies opgezet. Deze moeten voor het extra rendement zorgen. 'Op dit moment is het maken van dit soort producten in vergelijking met een jaar terug duurder geworden, want de optiepremies liggen door de turbulentie op de aandelenbeurzen een stuk hoger', zegt Jensema.

De eerste garantieproducten ontstonden in de jaren negentig onder de naam clickfondsen en kennen hun oorsprong in Frankrijk. 'Beleggen met kapitaalgarantie, daar is het mee begonnen', legt Jensema uit. De naam clickfonds kreeg echter een negatieve lading door Operatie Clickfonds, toen een van de grootste beursfraudes met beschuldigingen over witwaspraktijken en handel met voorkennis uit de Nederlandse financiële geschiedenis aan het licht kwam.

Sinds die tijd is er veel veranderd, zeggen Jensema en Pronk. Met name als het gaat over de informatievoorziening naar beleggers toe. 'Vroeger werd er duidelijk aangegeven welke kansen de belegger had, maar werden de risico's onder de mat geschoven', zegt Jensema. Dit is echter in een snel tempo veranderd, stellen de ontwikkelaars van ING. 'De klant is steeds beter in staat zelf een goede afweging te maken. Door internet is de kwaliteit van informatie met stappen vooruitgegaan.' Maar hoewel de belegger zelf goed kan nagaan welk product geschikt is voor zijn portefeuille, komen garantieproducten voor circa 80% via een adviseur bij de klant terecht.

Verschillen met beleggingsfonds
Volgens Jensema en Pronk heeft een gestructureerd product een aantal voordelen ten opzichte van een beleggingsfonds. Het kan snel worden opgezet en vervolgens ook binnen korte tijd - soms slechts twee weken - naar de markt. Ter vergelijking: om een beleggingsfonds te introduceren kunnen er zes maanden verstrijken. Daarnaast is een beleggingsfonds aan wijzigingen onderhevig. Een garantieproduct is daarentegen een kant-en-klaar product en de belegger moet op elk moment kunnen zien waar hij aan toe is. 'Het product moet een heldere uitbetalingsformule hebben die de belegger zelf op een papiertje kan uitrekenen', aldus Jensema. Een belegger betaalt bij een garantieproduct alleen de opstartkosten en niet zoals bij een beleggingsfonds extra kosten voor het team dat een beleggingsfonds blijft volgen. Bovendien hoeft met een garantieproduct een minder groot bedrag uit de markt te worden gehaald. 'Wij mikken op minimaal euro 10 mln, maar soms is een product zo populair dat we euro 100 mln aan inleg hebben.'

'De markt voor garantieproducten groeit erg sterk, zelfs in een markt die erg volatiel is', zegt Thomas See, hoofd strategie structured products bij Schroders. 'De mensen zien de markten sterk bewegen en zijn zich er goed van bewust dat aandelen ook flink kunnen dalen. Dat verklaart voor een deel het succes van deze produc- ten: mensen willen graag zekerheid.' See verwacht dat deze markt zal blijven groeien met als bijkomend voordeel steeds lagere kosten voor de belegger. 'De markt voor financiële producten waarmee garantieproducten worden gemaakt is door de sterke vraag steeds beter toegankelijk geworden. Steeds meer grootbanken introduceren dergelijke producten, de concurrentie neemt toe en dat drukt de prijs.'

Exotische producten
Was een garantiefonds ooit een simpel product met de AEX-index als onderliggende waarde, door de toenemende vraag worden de producten steeds exotischer van aard. Na de Amsterdamse index werden er garantieproducten ontwikkeld op de Europese graadmeter, de Eurostoxx 50, daarna volgden opkomende economieën zoals producten die de Turkse beurs volgen. Overigens hebben beleggers maar weinig trek in producten die rekenen op een daling van de markt, zegt Jensema. 'We kunnen ze met gemak opzetten, er is alleen weinig tot geen vraag naar. Beleggers zijn toch liever actief in een opgaande of zijwaarts bewegende markt dan in een dalende markt.'

Inspelen op herstel
Door de turbulentie op de aandelenmarkten dit jaar spelen nieuwe producten in op het herstel van sectoren die door de kredietcrisis harde klappen hebben gekregen. Zo heeft ING sinds kort een garantieproduct dat inspeelt op het herstel van banken en bouwers in de Verenigde Staten, die door de kredietcrisis fors in waarde zijn gedaald. Een trend die wordt herkend door See van Schroders. 'Ook de particuliere belegger leest de krant en weet dat grote banken als UBS, Citi en Merrill Lynch flink in waarde zijn gedaald. Er zijn nog steeds risico's, maar die kun je met een garantieproduct deels afdekken.

De particulier moet desondanks opletten waarin hij wil beleggen, waarschuwt See. 'Let op de looptijd en de flexibiliteit van het product. Tussendoor uitstappen kan een ander resultaat opleveren dan de eindtijd van het product af te wachten. Probeer daarnaast het product te begrijpen. Kijk naar de formule, daar moet je je als belegger wel lekker bij voelen.'

Garantieproduct

Een garantieproduct of gestructureerd product is een combinatie van minimaal twee financiële producten. In de meeste gevallen wordt een groot deel van de inleg belegd in obligaties die tijdens de looptijd oprenten tot de ingelegde hoofdsom. Hierdoor ontstaat de garantie dat de inleg weer wordt uitgekeerd. Met het restant van de inleg worden optieconstructies opgezet die voor het extra rendement, of een jaarlijkse uitkering moeten zorgen.

In Nederland werd in 2007 voor circa euro 7 mrd aan gestructureerde producten uitgegeven. Dit is inclusief een hefboomproduct als de Turbo van ABN Amro. Volgens schattingen van de Autoriteit Financiële Markten heeft een op de drie beleggers in Nederland een gestructureerd product in de portefeuille. In Nederland geven ABN Amro, Rabo, Robeco en ING 80% van de gestructureerde producten uit.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad