zaterdag 12 februari 2011

Splitsingen leiden tot trendbreuk

De afgelopen jaren moesten bij de herweging van de AEX vooral lege plekken worden opgevuld. De ene na de andere overname veroorzaakte nieuwe gaten in de index. Zo verdwenen de afgelopen jaren namen als ABN Amro, Fortis, Numico, Buhrmann en Hagemeyer uit de AEX.

Er vertrokken zoveel hoofdfondsen dat beursbedrijf NYSE-Euronext in 2008 besloot om naast de normale aanpassing in maart, een extra herziening in september in te voeren om de AEX weer aan te vullen tot 25 fondsen. De reglementen van alle Europese indices van NYSE-Euronext zijn onlangs geharmoniseerd. Hierdoor zijn er nog twee extra herzieningen per jaar.

Bij de herweging die na het slot op 18 maart plaatsvindt, moet er voor het eerst in jaren een fonds wegens een splitsing uit de AEX verdwijnen. De 'schuldige' is staalconcern ArcelorMittal, dat zo'n twee weken geleden de roestvaststaaldivisie Aperam afsplitste. Sindsdien telt de AEX 26 fondsen.

Het was de eerste afsplitsing in de AEX sinds 1998. In de zomer van dat jaar werd PTT gedeeld in KPN en TNT en Vendex splitste in hetzelfde jaar uitzender Vedior af.

Bij de herweging in maart is de effectieve aandelenomzet bepalend voor een notering in de AEX. Simpel gezegd komt het erop neer dat de gemiddelde beurswaarde wordt vermenigvuldigd met de gemiddelde dagomzet over het afgelopen jaar.
Voor bouwer BAM en vastgoedfonds Wereldhave, met respectievelijk een 26ste en 27ste plek, dreigt degradatie naar de Midkap. Voor Midkappers Imtech en Vopak, die nu de 24ste en 25ste plek bezetten, lonkt promotie.

Na de herweging is het goed mogelijk dat de index snel weer meer dan het maximaal toegestane aantal van 25 fondsen telt. Want er staan meer afsplitsingen op stapel. Zo moet ING zijn bank- en verzekeringsactiviteiten splitsen en TNT gaat zijn Post -en Express-activiteiten scheiden.Volgens de nieuwe beursregels worden deze afsplitsingen direct in de AEX opgenomen. Dit kan tijdelijk zijn, want bij de interimherziening kan een fonds weer worden verwijderd.

Er is dit jaar sprake van een trendbreuk. Waar de herziening de afgelopen jaren werd gebruikt om de AEX aan te vullen, wordt het moment nu benut om een ander fonds te laten degraderen.

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

vrijdag 11 februari 2011

Bos ontfermt zich over financiële educatie jongeren

Voormalig minister van Financiën Wouter Bos daalt af van de bankmiljarden naar de kinderspaarpot.

Amsterdam
Wouter Bos verliet de politiek om meer tijd aan zijn gezin te besteden. Nu gaat de voormalige minister van Financiën zich ook richten op andermans kinderen. Bos gaat ze leren met geld om te gaan.

Hij wordt namens KPMG, waar hij in september vorig jaar aan de slag ging, medebestuurder van de Stichting Weet Wat Je Besteedt (WWJB). Dat is een organisatie die de 'financiële zelfredzaamheid' van jongeren tussen de 12 en 25 jaar wil verbeteren.

De voormalig minister hoeft zijn werk voor WWJB niet mee naar huis te nemen. Zijn eigen twee kinderen zijn 'gelukkig' nog te jong voor financiële educatie en vallen nog niet in de doelgroep. 'Voorlopig kosten ze alleen maar een heleboel geld', zegt Bos.

Een voormalig minister van Financiën weet uiteraard veel van geld, moeten ze bij de stichting WWJB gedacht hebben. Zelf was Bos in zijn ministertijd een 'big spender'. Tijdens de kredietcrisis stak hij miljarden in probleembanken. Noodzakelijk beleid om erger te voorkomen, maar wel een bron van veel extra schuld. Jongeren hebben ook te maken met schulden, weet Bos. 'Door onverantwoord leengedrag kun je al op jonge leeftijd behoorlijk in de knoei komen.'

Bos ziet het als zijn belangrijkste taak om zijn netwerk in te zetten om nog meer partijen voor de stichting te winnen. 'Het moet een breedgedragen collectief worden met allerlei partijen die iets van geld weten.'

De stichting WWJB heeft het eerste jaar benut om onderzoek te doen naar wat jongeren willen weten over geld en hoe hun kennis is. De resultaten van het onderzoek worden volgende maand gepresenteerd. Dit zal ook de eerste keer zijn dat Bos als nieuwe bestuurder acte de présence zal geven, want het moet nog beginnen. 'Het is allemaal nog heel pril hoor.'

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

donderdag 10 februari 2011

To QE or not to QE

De sceptici binnen de Federal Reserve laten steeds meer van zich horen. Fed-bestuurders Jeffrey Lacker en Richard Fisher vinden dat voorzitter Ben Bernanke moet stoppen met quantitave easing (QE). In goed Nederlands wordt dit kwantitatieve verruiming genoemd, een mooie term voor het aanzwengelen van de geldpers

In de praktijk betekent dit dat de Fed Amerikaanse staatsobligaties opkoopt om de rente laag te houden met als doel het vertrouwen in de financiële markten te herstellen en economische groei te stimuleren.
De Fed zag na het uitbreken van de kredietcrisis geen andere weg dan QE, omdat de rente al was verlaagd naar een historisch dieptepunt van 0 tot 0,25%. Een negatieve rente is te radicaal, dus moest er een ander middel worden ingezet.

Tijdens de eerste ronde kocht de Fed voor $ 1700 mrd aan staats- en hypotheekobligaties op. Dit programma eindigde maart vorig jaar. In november kondigde de Fed QE2 aan. Goed voor nog eens $ 600 mrd, waarvan de helft nu is besteed. Door dit beleid heeft de Fed inmiddels voor $ 1108 mrd aan staatsobligaties op de balans staan.

Maar het is genoeg geweest, zeggen Lacker en Fisher, bestuurders van de Fed in respectievelijk Richmond en Dallas. Fisher zei dinsdag dat de Fed met QE 'de grens van het toelaatbare' heeft opgezocht en dat hij tegen ieder voorstel voor uitbreiding zal stemmen.

Het doel, groei van de Amerikaanse economie, is tenslotte bereikt. Groeide de economie in de VS afgelopen jaar met 2,9%, dit jaar wordt gerekend op een groei die dicht tegen de 4% aanzit. Daarnaast lijken beleggers het vertrouwen in de markten te hebben herwonnen: de rente loopt langzaam op en ook de aandelenbeurzen stijgen. Een teken dat beleggers weer risico's durven te nemen. In beide opzichten lijkt de Fed dus geslaagd in zijn opzet.

Ondanks de kritische geluiden zijn Lacker en Fisher een minderheid binnen de Fed. De bank heeft zelf aangegeven met regelmaat het beleid, indien nodig, te herzien en de stimuleringsmiddelen aan te passen.
Dit betekent dat bij de geringste hapering of economische tegenslag de Fed het QE-middel kan handhaven. Zo loopt de werkloosheid niet snel genoeg terug. Een lage werkloosheid is naast prijsstabiliteit een van de doelen van de Fed en zou een reden kunnen zijn om met QE door te gaan.

Voor de markten is het daardoor gissen of de Fed doorgaat met QE of niet. Tegelijkertijd geeft het ook zekerheid, want zo lang de discussie over QE aanhoudt, blijft de basisrente op het huidige niveau staan. De markten gaan pas over een hogere rente denken als de Fed geen QE3 aankondigt.

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

dinsdag 8 februari 2011

BinckBank ziet in Italië vierde thuismarkt

Broker op zoek naar meer volume

Amsterdam
De online-effectenbank BinckBank gaat halverwege 2012 uitbreiden naar Italië. BinckBank, nu actief in Nederland, België en Frankrijk, ziet in dat land goede mogelijkheden om de transactievolumes op te schroeven.

'Italië is een van de grootste effectenmarkten in Europa met 45 miljoen beleggingstranscaties per jaar tegen 15 miljoen in Nederland', aldus bestuursvoorzitter Koen Beentjes in een toelichting op de vierdekwartaalcijfers, die maandag werden gerapporteerd.

'Er zijn in Italië twee grote spelers: IW Bank, een dochter van UBI Bank, en Fineco van Credito. Zij richten zich vooral op onlinebankieren, waardoor ze vaak de focus op een niche als beleggen verliezen. Ons onderzoek laat zien dat er in Italië ruimte is voor een specialistische partij als BinckBank.'

Bovendien is het op verschillende vlakken een land dat vergelijkbaar is met Nederland. Zo wordt er veel gehandeld in derivaten, met name futures. Daarnaast zegt Beentjes dat het systeem van BinckBank 'vrij goed' is aan te sluiten op dat van de Italiaanse beurs. De online-effectenbank heeft geen plannen om ook naar andere landen uit te breiden. 'We zetten één stap tegelijk', zegt Beentjes.

Analist Georg Krijgh van Rabo Securities kan zich goed vinden in de keus voor Italië. 'Een derde van de handel daar is in derivaten. Daar wordt goed geld mee verdiend, ook in Nederland.' Krijgh is blij dat de onlinebroker niet gaat uitbreiden naar landen als Duitsland, waar de handelsactiviteit van particuliere beleggers laag is, of in Spanje, dat economisch een flinke klap heeft gekregen.

Albert Ploegh, analist bij ING, vindt de stap richting Italië weinig verrassend. 'Het moest of Spanje of Italië worden.' Volgens Ploegh moeten de activiteiten in Frankrijk halverwege 2012 break-even draaien. 'BinckBank kan dan laten zien dat het als relatief onbekend merk een nieuwe markt kan betreden.' Ploegh ziet in Italië goede mogelijkheden omdat het land veel actieve beleggers kent. BinckBank verdient vooral veel geld aan beleggers die veel handelen.

BinckBank zag in het vierde kwartaal de transactievolumes weer toenemen, maar over geheel 2010 daalden deze met 8%. 'De lagere commissie-inkomsten uit transacties werden gedeeltelijk gecompenseerd door een stijging van de overige transacties zoals inkomsten uit vermogensbeheer', aldus Beentjes. Volgens de bestuursvoorzitter moeten de aanvullende activiteiten ertoe leiden dat de resultaten minder afhankelijk worden van de volatiliteit van de markten.

Particulieren in Nederland handelden minder, maar dit werd goedgemaakt door meer handel in België en Frankrijk. In Frankrijk heeft BinckBank nu bijna 25.000 effectenrekeningen, tegen ruim 13.000 een jaar eerder. In België steeg het aantal met een kwart naar 40.907.

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

zaterdag 5 februari 2011

Obligatiemarkt rekent toch op renteverhoging

De Europese obligatiemarkten anticiperen op een renteverhoging later dit jaar. Dit is terug te zien aan het verschil tussen het rendement op de tienjarige en dertigjarige obligatie. Dit verschil, de spread genoemd, is weer terug op het niveau van 2008, voor het uitbreken van de kredietcrisis.

De rente op de obligatie met een looptijd van tien jaar loopt al sinds augustus vorig jaar gestaag op. Het rendement dat omgekeerd beweegt aan de koers, op de Nederlandse tienjarige bedroeg vrijdag 3,43%. De staatsobligatie met een looptijd tot 2041 rendeerde 3,76%. Daarmee is het verschil inmiddels gedaald naar 33 basispunten, tegen 70 in 2009. Nederland heeft daarmee een van de laagste spreads in Europa.

Een lagere spread duidt op een verwachte renteverhoging omdat kortlopende obligaties sneller reageren op renteveranderingen dan langlopende obligaties.

De bewegingen op de obligatiemarkt komen niet overeen met het beleid van de Europese Centrale Bank (ECB). Zo zei president Jean-Claude Trichet te verwachten dat de inflatie de komende maanden verder kan oplopen, maar hij zag nog geen aanleiding om de rente te verhogen. 'Het renteniveau is nog steeds gepast', aldus Trichet donderdag in een toelichting op het besluit om de basisrente op het niveau van 1% te handhaven.

Macrocijfers wijzen echter op een aantrekkende economie. Bovendien loopt de inflatie op. Daardoor zal de spread de komende maanden nog verder afnemen, zegt Padhraic Garvey, strateeg bij ING Bank. 'In aanloop naar zo'n renteverhoging, zijn bewegingen op de obligatiemarkten zoals we ze nu zien heel gebruikelijk.' Garvey verwacht dat de komende weken het rendement op de tienjarige met zo'n 25 basispunten oploopt, en op de dertigjarige met circa 15.'

Als de verwachting van Garvey uitkomt, betekent dit dat de spread de komende tijd verder afneemt naar zo'n 25 basispunten. 'De rente op de tienjarige stijgt sneller dan die op een langlopende obligatie omdat die gevoeliger is voor een aantrekkende economie.' Bij obligaties met een nog kortere looptijd is dit nog beter te zien. 'Als het gaat om bijvoorbeeld inflatie, geeft een obligatie met een looptijd van dertig jaar minder risico. De ECB heeft dan nog jaren de tijd om het beleid te corrigeren', aldus Garvey, die denkt dat de ECB aan het einde van dit jaar de rente met 25 basispunten verhoogt.

De spreads kunnen per land flink verschillen. Zo bedraagt de spread tussen obligaties met eenzelfde looptijd in de VS zo'n 110 basispunten. In het Verenigd Koninkrijk is dat 71. Landen als Duitsland, Denemarken en Zweden komen met een spread van 42 tot 44 basispunten nog het meest in de buurt van Nederland.

Een obligatiestrateeg in Amsterdam, die niet met zijn naam in de krant wil, wijst erop dat er in Nederland een bijzondere factor speelt die de rente op langlopende obligaties drukt: de Nederlandse pensioenfondsen. Zij zijn na het uitbreken van de kredietcrisis, de klap die aandelen toen kregen en de dalende dekkingsgraden veel meer in dertigjarig staatspapier gaan beleggen.

'Dit heeft het rendement op langlopend staatspapier zeker gedrukt', zegt de strateeg. 'De vraag naar dertigjarige obligaties is groter geworden, terwijl de Nederlandse markt voor dertigjarige leningen niet zo heel groot en dus minder liquide is.'

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

donderdag 3 februari 2011

Fed troeft China af met obligaties VS

Door tweede ronde kwantitatieve verruiming wordt balans van Amerikaanse centrale bank steeds groter
De Federal Reserve heeft de afgelopen maand China gepasseerd als de grootste bezitter van Amerikaanse staatsobligaties. De Fed heeft inmiddels voor $ 1108 mrd aan staatsobligaties op de balans staan.

Dit bedrag zal de komende tijd alleen maar verder oplopen omdat het Amerikaanse stelsel van centrale banken nog niet klaar is met de tweede ronde van kwantitatieve verruiming, in de markt beter bekend als QE2. In november kondigde de Fed dit opkoopprogramma van $ 600 mrd aan. Sindsdien heeft de Fed voor $ 284 mrd aan obligaties opgekocht.

Daarnaast herinvesteert de Fed $250 mrd tot $300 mrd aan aflossingen uit eerder aangekochte obligaties. Dit wordt 'QE lite' genoemd. Analisten verwachten dat door beide opkoopprogramma's in juni van dit jaar de balans van de Fed is opgelopen naar $ 1600 mrd.

Daarmee heeft de Fed straks bijna net zoveel staatsobligaties op de balans staan als China en Japan samen, die respectievelijk $ 896 mrd en $ 877 mrd aan Amerikaans staatspapier hebben.

In totaal hebben centrale banken buiten de VS circa $ 2600 mrd aan staatsobligaties, toen QE2 in half november begon. Dat bedrag is sindsdien ongeveer gelijkgebleven. Dit duidt erop dat de Fed het aantal aankopen heeft opgeschroefd, terwijl andere centrale banken juist minder treasuries hebben gekocht.

'De Fed wil met QE2 direct de lange rente aanpakken. Het conventionele beleid was uitgeput', legt Teunis Brosens, VS-econoom bij ING Commercial Banking uit. Doordat de basisrente al op het historisch lage niveau van 0% tot 0,25% staat, heeft de Fed geen mogelijkheden meer om op die manier de economie te stimuleren. 'Dan zou de rente negatief moeten zijn, maar dat kan natuurlijk niet.'

Door langlopende staatsobligaties op te kopen, loopt de prijs van op. Dit betekent tegelijkertijd dat de rente op dezelfde obligatie daalt. Brosens: 'Dit is voor de Fed een extra kanaal om de economie te stimuleren. Op deze manier hoopt de Fed dat de rentedaling zich verspreidt over de rest van de economie.'

Fed-voorzitter Ben Bernanke, die sinds dinsdag vijf jaar de baas is van de centrale bank, hoopt dat de aandelenbeurzen hierdoor gaan stijgen. 'Daardoor neemt het vermogen van huishoudens toe en daarmee ook het consumentenvertrouwen.'

Volgens Brosens is het moeilijk te zeggen of het opkoopprogramma ook echt werkt, want de lange rente loopt al enkele maanden gestaag op. Zo is de rente op de tienjarige obligatie het afgelopen halfjaar met 48 basispunten gestegen naar 3,45%. Dit komt overigens bijna overeen met het percentage op de Nederlandse staatsobligatie met eenzelfde looptijd, die woensdag op 3,41% bedroeg.

Brosens denkt dat het moeilijk te bepalen is of het beleid niet goed werkt. 'Wellicht was de rente nog harder opgelopen als de Fed niets had gedaan. Monetair beleid is geen laboratorium waarin je wat proeven kunt doen.'

De Fed koopt nauwelijks obligaties op met een zeer lange looptijd. 67% van de tot nu toe opgekochte obligaties had een looptijd van 4,5 tot 10 jaar. Slechts 5% van de obligaties die de Fed opkoopt, hebben een looptijd die langer is dan 17 jaar. De rente op de dertigjarige is in een halfjaar met 55 basispunten opgelopen. Woensdag was het rendement op de Amerikaanse dertigjarige 4,6%.

Brosens, die niet verwacht dat de Fed nog met een derde of vierde ronde kwantitatieve verruiming komt omdat de economie aantrekt, zegt dat de balans van de Fed vanzelf weer terugloopt. 'Als de Fed niets meer doet, dan lopen de obligaties vanzelf weer af. Dit duurt natuurlijk wel een paar jaar.'

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad