donderdag 14 mei 2009

Soepelere bankafspraak Océ

Limburgs bedrijf kan reorganisatie doorzetten en schrapt nog eens 550 banen

Amsterdam
Océ heeft van zijn banken per direct soepelere voorwaarden gekregen over de schuldlimiet. Met het aangepaste bankconvenant kan de Limburgse producent van printers en kopieermachines de geplande reorganisatie uitvoeren.

In de nieuwe afspraken moet Océ ervoor zorgen dat voor het einde van deze maand de nettoschuld niet boven de 3,25 maal het brutobedrijfsresultaat uitkomt. In het oude convenant was de limiet voor deze ratio 3. Vanaf 1 juni aanstaande mag dit plafond oplopen tot 3,5.

Het bedrijf moet er wel voor zorgen dat de ratio voor maart 2010 weer wordt teruggebracht naar 3,25. In een volgende stap moet ze voor juni 2010 verder worden verlaagd naar 3. Als het Océ lukt om de schuldratio onder de 2,5 te krijgen, kan het over 2009 en 2010 ook weer dividend uitkeren.

De aanpassing van het convenant houdt in dat het concern de reorganisatiekosten met terugwerkende kracht tot 1 maart 2008 buiten beschouwing mag laten voor de berekening van de verhouding tussen bedrijfsresultaat (ebitda) en schuld. Dit geldt alleen in het geval als de kosten per kwartaal hoger zijn dan euro 2,5 mln.

'Het nieuwe convenant is een logisch gevolg van de herstructureringen die Océ wil doorvoeren', zegt analist Niels de Zwart van Fortis Bank Nederland. 'Het bestaande convenant kende een definitie die vrij ongebruikelijk was. Nu heeft Océ meer ruimte.' De Zwart geeft aan dat Océ met een herstructurering een bijzondere last moet nemen. 'Dat is een significant hoog bedrag, waardoor ze het convenant zouden breken.'

Océ wil met reorganisaties dit en volgend jaar in totaal euro 64 mln besparen. Het grootste deel, zo'n euro 44 mln, moet dit jaar worden gehaald. De reorganisatie kost Océ ook geld. Het bedrijf verwacht dat het schrappen van banen in 2009 euro 45 mln gaat kosten. In totaal hoopt Océ, inclusief de maatregelen die vorig jaar werden genomen, de kosten dit jaar met euro 124 mln te reduceren.

Door kostenreducties wist Océ de markt in het eerste kwartaal te verrassen met een winst van euro 15,3 mln, terwijl analisten rekening hielden met verlies.

Ofschoon analist De Zwart de stap van Océ begrijpt, ziet hij ook een minpunt. 'Het geeft wel aan dat Océ voorlopig nog geen verbetering in de markt ziet en daar werd toch wel op gehoopt.'

Volgens Océ lopen de kosten door het aangepaste convenant met 1,6 procentpunt op, vergeleken met 2008. Mocht Océ dit of volgend jaar winst maken of bijvoorbeeld vastgoed van de hand doen, dan wordt de opbrengst ervan gebruikt om schulden te reduceren.

Naast de vernieuwde afspraken over de schulden, liet het bedrijf uit Venlo weten nog eens achthonderd arbeidsplaatsen te schrappen. Dit is inclusief de al eerder aangekondigde tweehonderdvijftig werkplekken bij de fabriek in het Duitse Poing. Océ schrapte het afgelopen jaar al 1250 banen.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

'Bankier luisterde slecht naar klant'

Amsterdam
Vermogensbeheerders hebben jaren nodig om het vertrouwen van klanten terug te winnen. Dat stelt Daniel Gresch van consultantsbureau Roland Berger. Private investeerders moeten klanten niet voorzien van op maat gemaakte producten, maar van advies op maat, zo stelt hij.

Gresch, voormalig bankier bij het Zwitserse UBS, schreef het rapport 'Regaining momentum in wealth management', waarin hij tot harde conclusies komt. Want door de kredietcrisis heeft het vertrouwen in vermogensbeheer een enorme klap gekregen.

Volgens Gresch heeft dit deels te maken met het indelen van klanten op basis van het risicoprofiel. 'Iemand met een vermogen tot euro 1 mln komt in bak A, iemand met euro 2,5 mln in bak B, enzovoorts. Maar het vermogen van een klant zegt niets over zijn wensen. Er is kwantitatief naar de klant gekeken en niet kwalitatief.'

Volgens Gresch is de laatste jaren nauwelijks naar de klant geluisterd. 'Een klant die een deel van zijn geld op een deposito wilde zetten, werd dan toch een bepaald produkt aangeboden, maar de klant wilde gewoon sparen. Doe dan gewoon wat de klant vraagt.'

Daarnaast is de sector te druk bezig geweest met het zoeken van klanten bij een product, terwijl het omgekeerd dient te zijn. 'Daarnaast waren producten te complex en wisten zelfs de beheerders niet aan welke risico's ze waren blootgesteld. Kijk bijvoorbeeld naar fondsen die deels weer in fondsen van Madoff belegden.'

Niet alleen zijn de beleggingsproducten te complex, dat geldt ook voor het verdienmodel van de sector. Om de groei te stimuleren zijn de kosten sterk opgelopen, maar door de kredietcrisis staan de marges nu onder grote druk.

Het beheerde vermogen is wereldwijd in een jaar met 20% gedaald, circa euro 6000 mrd. Door die daling willen klanten minder met geleend geld beleggen en ook geen complexe producten meer. Dit zorgt voor extra druk op de marges. Zelfs als de kosten met 30% afnemen, resulteert dit de komende jaren in een daling van de brutomarge met zo'n 20%.

Gresch heeft meerdere tips waardoor de sector het vertrouwen kan terugwinnen. Zo moet de communicatie met de klant fors verbeteren. De klant moet ingedeeld worden op basis van behoeften en niet op vermogen. Ook moet het productaanbod worden aangepast. Ten slotte moet de cultuur, strategie en uitvoering van de vermogensbeheerder in overeenstemming worden gebracht met de klant. 'Dit gaat tijd kosten, maar de sector zal wel moeten.'

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

dinsdag 12 mei 2009

Op de golven van olie

De samenhang tussen de koers van Fugro en de olieprijs is groot. Daalt de prijs van het zwarte goud, dan zakt het aandeel van de bodemonderzoeker mee. Vreemd is dat niet, want het bedrijf uit Leidschendam is voor zijn inkomsten voor 75% afhankelijk van energie.

Analisten van Rabo Securities berekenden dat Fugro een correlatie heeft met de olieprijs van 0,87. Dat wil zeggen dat de koers van Fugro voor 87% wordt bepaald door de beweging van de prijs van olie.

In de zomer van vorig jaar bereikte de prijs van een vat ruwe Texaanse olie van 159 liter een hoogste stand van $ 147. Het aandeel Fugro piekte toen op een koers van euro 60.

Toen de prijs van ruwe olie vervolgens in een glijvlucht terechtkwam en binnen enkele maanden daalde naar circa $ 50, zakte Fugro net zo hard mee. Het aandeel bereikte in december 2008, en in maart van dit jaar, een dieptepunt van euro 19.

Vooralsnog lijkt euro 19 de bodemprijs voor Fugro te zijn. In ruim twee maanden werd het aandeel ongeveer de helft meer waard. Gisteren daalde Fugro met 6,7% naar euro27,77. Dit verlies is vertekend, want Fugro noteerde gisteren euro 1,50 ex dividend.

De belegger met een goed gevoel voor timing die op een koers van euro 19 in Fugro stapte, heeft er een leuke rit op zitten. Volgens de analisten van Rabo Securities zit er nog meer in het vat. De koers kan met ruim 20% omhoog naar euro 36, stellen zij.

De Rabo-analisten wijzen als eerste - uiteraard - op de olieprijs. Op de korte termijn zijn ze voorzichtig over de ontwikkeling ervan, maar op de langere termijn zal de prijs weer aantrekken omdat de vraag naar energie blijft toenemen.

Pas bij een daling naar $ 30 per vat worden de vooruitzichten voor Fugro somber. Op deze prijs investeren olieconcerns minder in nieuwe projecten en worden kapitaalinvesteringen, al dan niet tijdelijk, verlaagd. Dit raakt direct de orderportefeuille van Fugro, die voor de tweede helft van het jaar overigens goed is gevuld en 15% hoger ligt dan een jaar eerder.

Ondanks de fors lagere olieprijs zijn de investeringen van de grote olieoncerns nog nauwelijks aangetast. Alleen Chevron zegt de investeringen met 10% te willen verminderen. BP, Shell en ExxonMobil houden de investeringen nagenoeg op peil.

Het aandeel Fugro wordt echter nog steeds gewaardeerd op een scenario waarbij olie op $ 30 noteert. Dat is wel erg voorzichtig, vinden de analisten van Rabo. Op de huidige koers is Fugro fundamenteel, historisch en in vergelijking met sectorgenoten goedkoop. Het zijn vast goede redenen voor een koopadvies. Maar bij een aandeel dat zo veel verband toont met de grillige olieprijs, kan de Fugro-belegger niet anders dan met een schuin oog de olieprijs in de gaten houden.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

vrijdag 8 mei 2009

Shell uit windparkproject

Olie- en gasconcern laat Nuon park voor Zuid-Hollandse kust alleen bouwen

Amsterdam
Olieconcern Shell is uit een project gestapt om samen met energieconcern Nuon voor de kust van Zuid-Holland een groot windturbinepark te bouwen.

De stap is het eerste concrete voorbeeld van Shells intentie om de investeringen in windenergie op een lager pitje te zetten. In maart gaf het olieconcern aan minder geld te zullen besteden aan windenergie en zich te richten op biobrandstoffen.

Shell bevestigt dat het niet meedoet aan het nieuwe windturbinepark in de Noordzee. 'Dit besluit is in overeenstemming met de plannen die we in maart hebben gecommuniceerd. Vervolgens zijn we met onze partners daarover in gesprek gegaan', zegt een woordvoerder van Shell.

Nuon opende samen met Shell in 2007 voor de kust van Egmond aan Zee het eerste Nederlandse windturbinepark in zee. Het park heeft een vermogen van 105 megawatt. Shell geeft aan dat het in dit project zal blijven participeren.

'Wij waren op de hoogte van de plannen van Shell om minder te investeren in windenergie', aldus een zegsvrouw van energiebedrijf Nuon. 'Onlangs is pas duidelijk geworden dat ze niet met dit project doorgaan.' Hoe de bouw van het windturbinepark nu gefinancierd moet worden, kan de woordvoerder nog niet zeggen. 'Daarvoor zitten we nog in een te vroeg stadium. Wij willen duidelijk maken dat Nuon dit windpark ook zonder Shell wil bouwen.' Nuon zegt niet in gesprek te zijn met mogelijke nieuwe partners, maar de woordvoerder geeft aan 'alle opties open te houden'.

Nuon verwacht op korte termijn een vergunning van Rijkswaterstaat te krijgen voor de bouw van het windturbinepark 'Vervolgens wachten we op de toekenning van subsidie', zegt de woordvoerder. Het ministerie van Economische Zaken komt binnenkort met richtlijnen waaraan bedrijven die in aanmerking komen voor deze subsidie moeten voldoen.

Het kabinet besloot in maart de langetermijndoelstelling van 6000 megawatt in 2020 naar voren te halen. Dit moet nu in 2015 worden bereikt. Nuon zegt de intentie te hebben voor 2015 voor 1400 megawatt aan windenergie te willen ontwikkelen, bijna een kwart van de kabinetsdoelstelling.

Het nieuwe windpark, een zogeheten offshorewindturbinepark, dat 24 kilometer voor de kust van Zuid-Holland gebouwd moet worden, krijgt de naam Beaufort. Het windturbinepark wordt daarmee vernoemd naar de Ier Sir Francis Beaufort. Hij bedacht in de 19de eeuw een indeling in dertien windsterktes, beter bekend als de beaufortschaal, die nog steeds wordt gebruikt.

Volgens Nuon past het park in de ambitie van het energieconcern om samen met Vattenfall, het Zweedse staatsbedrijf dat het productie- en leveringsbedrijf van Nuon overneemt, Europees marktleider te worden op het gebied van windenergie op zee.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

Voorkennis 2.0

De Amerikaanse beurswaakhond heeft een primeur: de eerste voorkenniszaak rond 'credit default swaps' (cds'en). De aanklacht heeft een Nederlands tintje, want het gaat om cds'en uitgegeven op obligaties van uitgeefconcern VNU.

De cds, een kredietverzekering waarmee een belegger zich kan indekken tegen wanbetalingen (default) op bedrijfsobligaties, was tot het uitbreken van de kredietcrisis een onbekende voor het grote publiek en de gemiddelde belegger. Inmiddels is de term dankzij de kredietcrisis niet meer weg te denken. De cds is op grote schaal gebruikt voor allerlei financiële producten die hebben geleid tot miljardenverliezen bij banken. Verzekeraar AIG ging bijna ten onder door de grote verplichtingen die het was aangegaan rond dit soort contracten.

De zaak rond VNU dateert echter nog van voor de kredietcrisis, namelijk juli 2006 en de Securities and Exchange Commission (SEC) klaagt twee personen aan. Renato Negrin, een voormalige portefeuillebeheerder van Millennium Partners en Jon-Paul Rorech, van de obligatie- en cds-salesafdeling van Deutsche Bank Securities.

Volgens de aanklacht van de SEC heeft Rorech op illegale wijze Negrin getipt over een verandering in de kredietstructuur van VNU. Om beleggers te lokken, onderzocht VNU de mogelijkheid om obligaties in de markt te plaatsen die werden afgedekt door cds'en op dat moment al in de markt werden verhandeld. Een onderdeel van Deutsche Bank in New York zorgde voor de plaatsing van een aanvullende tranche.

Doordat een cds een direct verband heeft met de onderliggende obligatie, heeft iedere wijziging van de voorwaarden van de obligatie of de kredietstructuur van het bedrijf invloed op de koers van de cds. Die kan bij dergelijke aanpassingen scherp dalen of stijgen.

Met deze voorwetenschap kocht Negrin cds'en op obligaties van VNU voor een hedgefonds van Millennium. Toen het nieuws over de plaatsing van extra obligaties eind juli 2006 naar buiten werd gebracht, sloot Negrin de cds-positie en wist zo in een dag rond de $ 1,2 mln te verdienen.

De SEC onderzoekt sinds 2007 de handel in cds'en, want de laatste jaren zijn vaker opmerkelijke koersvormingen in de handel met cds'en gesignaleerd, terwijl niet veel later bijvoorbeeld een bedrijfsovername werd aangekondigd. Dit riekt naar voorkennis en de kans dat er na de VNU-primeur meer van dit soort zaken volgen, lijkt dan ook groot.

Daar zal niemand rouwig om zijn. De cds mag voor de gemiddelde belegger een raadselachtig product zijn, zelfs als het gaat om de meest ingewikkelde financiële instrumenten, dient de markt voor iedereen transparant te zijn.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

zaterdag 2 mei 2009

Griep raakt beurs kort

De Mexicaanse griep leek de opwaartse trend te breken. De markt legde de mogelijke pandemie weer snel naast zich neer.

April is een uitstekende beursmaand geworden. In een maand tijd won de Amsterdamse AEX-index bijna dertig punten, een winst van 14%. Ondanks het hervonden optimisme staat de graadmeter nog wel onder het niveau van 245 punten waarop het jaar werd begonnen. De beurzen hebben echter nog een lange weg te gaan: exact een jaar geleden stond de AEX nog op ruim 475 punten. Macro-economische cijfers duiden nog altijd niet op herstel. Zo bleek de Amerikaanse economie in het eerste kwartaal met 6,1% te zijn gekrompen, nadat in het vierde kwartaal de economie in de VS met 6,3% terugging. Toch denken - en hopen - beleggers dat het ergste achter de rug is en slaan de markten de weg omhoog in.

Fors lagere start

De beurzen kwamen maandag fors lager uit de startblokken nadat in het weekend de berichten over de verspreiding van de Mexicaanse griep het nieuws hadden beheerst. Handelaren schreven de koersdalingen toe aan de angst voor een pandemie. Volgens Tom Muller van Theodoor Gilissen was het een aanleiding voor beleggers om even bij te komen van de koersstijgingen van de week ervoor. 'Het is een korte handelsweek en partijen zijn voorzichtig met het innemen van posities.' Met name de luchtvaartsector lag onder druk vanuit de gedachte dat minder mensen het vliegtuig zullen pakken uit angst voor een wereldwijde pandemie.

'De markt is bang voor een tweede Sars', reageerde analist Thijs Berkelder van zakenbank Petercam maandag. Sars is een ernstige acute ademhalingsziekte en greep begin 2003 om zich heen in Azië. 'Zakelijke vluchten richting Azië werden uit- of afgesteld, maar ook toeristen zochten toen naar andere bestemmingen', weet Berkelder zich te herinneren. In Amsterdam daalde Air France-KLM met 6,6%. Over de gehele week bleef het verlies beperkt tot 4,5%. Ook touroperators en hotelketens stonden die dag onder druk.

De farmasector profiteerde juist van de oprukkende epidemie. In Amsterdam blonk Crucell uit met een winst van bijna 8%. In Zwitserland koerste het aandeel Roche flink hoger. Het bedrijf is de maker van Tamiflu, een middel tegen influenzavirussen. Tamiflu werd in 2003 onder andere ingezet om de kans op besmetting van mensen met het vogelpestvirus te verkleinen. Het kan nu ook tegen de varkensgriep worden ingezet.

Identiek koersverloop

De fors lagere opening op maandag werd in de middag bijna compleet weggepoetst. Dit was vooral te danken aan Wall Street. Ook in New York openden de markten lager, maar ze herstelden zich nog tijdens de handel in Europa, waardoor de AEX, die de gehele dag ruim 2% lager stond, uiteindelijk met een verlies van een half procent de dag uit ging.

Dinsdag leek het koersverloop een kopie van dat van maandag. Weer was de Mexicaanse griep de aanleiding voor dalende koersen in de ochtend. Maandagavond na het sluiten van de Europese beurzen werd bekend dat de Wereldgezondheidsorganisatie het alarmniveau had verhoogd naar fase vier, het op een na hoogste niveau, uit angst voor een pandemie. De Amsterdamse graadmeter stond in de ochtend bijna 3% lager, maar door een beter dan verwacht Amerikaans consumentenvertrouwen over de maand april werd een groot deel van de daling weggewerkt en sloot de index 1,4% lager.

Naast de Mexicaanse griep drukte ook nieuws uit de Amerikaanse bankensector de stemming. Diverse banken moeten mogelijk meer kapitaal ophalen omdat ze de zogenoemde stresstest van de overheid niet helemaal zouden hebben gehaald en miljarden dollars tekortkomen. Het nieuws woog bij beleggers zwaarder dan de cijfers van Deutsche Bank. De bank kende een sterk eerste kwartaal en rapporteerde een beter dan verwachte nettowinst van euro 1,2 mrd. Het aandeel verloor in Frankfurt bijna 7%.

Banken sterk

Aan het begin van de beursweek stond de bankensector onder druk op geruchten dat de stresstest van de Amerikaanse overheid duidelijk maakte dat enkele banken behoefte hebben aan nieuw kapitaal. Donderdag, de laatste handelsdag van deze beursweek, gingen de koersen van bankaandelen weer hard omhoog. De winst was niet duidelijk te verklaren, maar volgens diverse marktpartijen zouden de uitkomsten van de stresstest juist meevallen. De uitslagen van de stresstest worden maandag bekendgemaakt, maar de publicatie wordt mogelijk verlaat omdat men bang is voor negatieve reacties op de financiële markten. In Amsterdam behoorden Aegon en bank-verzekeraar ING tot de best presterende fondsen van de week. Aegon werd in vier handelsdagen bijna een kwart meer waard en ING won in de korte handelsweek ruim 15%.

Staalconcern ArcelorMittal was met een verlies van circa 10% de sterkste daler onder de hoofdfondsen. Woensdag kwam het bedrijf met cijfers over het eerste kwartaal. Daarnaast meldde het voor euro 3 mrd aan kapitaal uit de markt te willen halen.

Arnold Tankuş is redacteur van Het Financieele Dagblad. E-mail: tankus@fd.nl
© 2009 Het Financieele Dagblad