donderdag 23 oktober 2008

Zwaar weer voor Aziatische valuta's

Beleggers vermijden risico's en ruilen munteenheden opkomende markten in voor Amerikaanse dollars

Amsterdam
Aziatische valuta's zijn uit de gratie. De tien belangrijkste Aziatische munten - exclusief de Japanse yen - daalden gisteren naar nieuwe dieptepunten. Beleggers trekken op grote schaal geld terug van de beurzen van opkomende markten wegens de angst voor een recessie. Zij verruilen de lokale munten voor de Amerikaanse dollar.

De Koreaanse won behoort dit jaar tot de slechtst presterende Aziatische valuta's. De won daalde dit jaar al met 32%. Woensdag daalde de munt met 3,3% naar Won 1363 voor één dollar. Voor de zesde dag op rij deden grote beleggers de won in de verkoop.

'De vraag naar dollars overtreft die van de won ruimschoots', zegt Kim Sung Soon, een Koreaanse valutahandelaar van Industrial Bank of Korea. 'Buitenlandse beleggers blijven aandelen verkopen en tegelijkertijd loopt de export terug', aldus de handelaar tegenover persbureau Bloomberg. Hij verwacht dat de centrale bank gaat interveniëren als de dollar boven de Won 1400 uitkomt.

De Koreaanse overheid heeft eerder aangegeven voor deze maand nog een overschot op de handelsbalans te hebben, maar die voorspelling zou wel eens verkeerd uit kunnen vallen, schrijft de Maeil Business Newspaper. De Koreaanse import over de eerste twintig dagen van deze maand zal $ 2,7 mrd hoger uitvallen dan de export, aldus de krant op basis van bronnen van het Koreaanse ministerie van economie.

Een andere munteenheid die het zwaar te verduren heeft is de Indonesische roepia. De munt daalde woensdag met 1,2% naar Rpe 9970 voor één dollar, de laagste stand in bijna drie jaar. Oorzaak van de daling waren berichten van de Indonesische overheid, die aangaf dat de export in 2009 minder hard zal stijgen dan de eerder geraamde 11,9%. Voor dit jaar verwacht Indonesië nog een exportgroei van 12,5%.

'Het vermijden van risico speelt de belangrijkste rol in de waardedaling van de roepia', stelt Gundy Cahyadi van Ideaglobal in Singapore. 'Beleggers zijn extreem voorzichtig. Iedere keer als de roepia oploopt richting de Rpe 9800, worden er weer dollars gekocht.' Cahyadi voorspelt dat de centrale bank de munt met interventies blijft ondersteunen. Dit gaat volgens hem gebeuren als de roepia onder de Rpe 9900 tegenover één dollar duikt.

In de tien weken tot 3 oktober daalden de valutareserves van Indonesië met circa $ 4 mrd naar $ 56,5 mrd omdat de centrale bank buitenlandse valuta's verkocht om de eigen munt te ondersteunen.

In Singapore daalde de lokale munt, de Singapore-dollar, naar het laagste niveau van het jaar. De Straits Times-index, de belangrijkste graadmeter van het land, leverde 5,5% in. Daarmee is het verlies van de index dit jaar uitgekomen op 48%. 'Er is veel angst voor de recessie voor dit en volgend jaar', zegt Ho Woei Chon, econoom van United Overseas Bank, de tweede bank van het land. De stadstaat is dit kwartaal voor het eerst sinds 2002 in een recessie terechtgekomen.

In de Filippijnen kwam de peso uit op de laagste stand in meer dan anderhalf jaar. Beleggers speculeren erop dat Filippijnen die in het buitenland werken door een stagnerende economie minder buitenlandse valuta's naar het thuisland sturen. In augustus groeiden deze afdrachten met 10% op jaarbasis, in juli was die groei nog 25%.

'We zien niet de gebruikelijke hoeveelheid geld naar de Filippijnen stromen die we normaal gesproken in de maanden voor kerst zien', aldus Ricky Cebrero van East West Banking in Manilla. 'Daarnaast vermoeden we dat onze werknemers in het buitenland wachten met het sturen van geld omdat ze verwachten dat de peso nog verder zal dalen.'

Hoofd opkomende markten Azië van Barclays, Peter Redward, verwacht dat de Indiase roepie nog voor het einde van dit jaar op een dieptepunt van Rpe 52 voor een dollar staat. Gisteren was dit Rpe 48,99. Redward rekent op verdere renteverlagingen in India. Afgelopen maandag verlaagde de bank de basisrente met 100 basispunten naar 8%. Redward verwacht dat de bank vandaag de rente voor de tweede keer in een week zal verlagen naar 7,5%. De roepie is dit jaar 20% gedeprecieerd. Na de won is de roepie de slechtst presterende munt van Azië.

Niet alleen Aziatische munten daalden gisteren in waarde. De dollar won ook tegenover de euro en het Britse pond. De euro daalde naar $ 1,28, het laagste niveau in twee jaar. De Britse munt kwam uit op het laagste punt in meer dan vijf jaar. De Britse bankpresident Mervyn King zei dat door de grootste financiële crisis sinds de Eerste Wereldoorlog het land waarschijnlijk in een recessie belandt.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

zaterdag 18 oktober 2008

Nervositeit naar hoogtepunt

Amsterdam
De AEX-index stuiterde deze week over de borden. In één week bewoog de Amsterdamse hoofdgraadmeter circa 60 punten op en neer, ofwel meer dan 20%. Het geeft aan dat de belegger hoogst nerveus is.

Deze nervositeit wordt gemeten in de volatiliteitsindex, een graadmeter waaraan de beweeglijkheid van de beurs is af te lezen. De index, in jargon de vaex, is in de afgelopen weken hard opgelopen.

'De afgelopen jaren werd 70 genoemd als een getal waarbij de paniek een hoogtepunt bereikt', zegt handelaar Gert-Jan Geels van Eur-effect, 'maar de laatste tijd staat de vaex daar ruim boven.' Een stand van 15 geeft een stabiele beurs aan. Gisteren noteerde de vaex 80,7.

Volgens Cees Smit, directeur van handelshuis Today's Beheer, valt de lange duur van nervositeit op. 'Tijdens de Aziëcrisis in 1998 stond de vaex nog hoger, maar de lange periode van nervositeit waarin we nu zitten, is heel bijzonder.'

De hoge volatiliteit heeft gevolgen voor optiepremies. Die lopen op naarmate de beweeglijkheid van de beurs toeneemt. Vooral zij die eerder putopties hebben gekocht, waarmee wordt gespeculeerd op dalingen van koersen, hebben geprofiteerd, zegt Smit. 'De volatiliteit gaat omhoog en de beurzen omlaag, dus zij hebben dubbel geld verdiend.'

Gisteren kende de AEX mede door de oktoberexpiratie wederom een beweeglijke dag met een laagste stand van 242,37 en een hoogste van 260,97. De index sloot op 252,26, een winst van 1,7%.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

Eerst crisis, nu recessie

Nog meer ellende. Na wekenlang paniek door de financiële crisis laat de belegger zich nu leiden door de recessie die onvermijdelijk lijkt.

Het begon zo mooi. Na een week van blinde paniek, waarin de AEX een kwart van zijn waarde inleverde, gingen de beurzen maandag enthousiast van start. Een nieuwe bankgarantie gaf beleggers hoop. Leiders van de eurozone en Groot-Brittannië maakten vorig weekend bekend garant te staan voor de leningen die banken aan elkaar en aan grote institutionele beleggers verstrekken. De aandelenbeurzen maakten daarop een vreugdesprong: de AEX won in één dag 27 punten, een winst van 10,55%. Het was in procenten de grootste koerssprong sinds 11 november 1987.

Fortis pennystock
Op dinsdag leken de beurzen het herstel door te zetten. De AEX-index wist in de loop van de ochtendhandel met een winst van meer dan 6% kort boven de 300 punten uit te komen. De hervatting van de handel in Fortis gooide echter roet in het eten. Nadat de handel zes handelsdagen had stilgelegen na de opdeling van het concern tussen Nederland, België, Luxemburg en de Franse bank BNP Paribas, startte de handel met een koersdaling van 60%. Daarmee werd de AEX direct met tien punten teruggeworpen. Aan het eind van de dag zakte de koers van Fortis nog verder weg om te sluiten op euro 1,20, een verlies van bijna 78%. In de loop van de week daalde de koers zelfs onder euro 1. Fortis sloot vrijdag op een slotkoers van euro 0,88. Vorig jaar om deze tijd kostte het aandeel nog meer dan euro 20. Terwijl de rest van Europa aan het eind van de dag plussen op de borden had staan, leverde de Amsterdamse beurs 0,3% in.

Nieuwe tegenvallers
Op woensdag kreeg de beurs opnieuw een flinke tik, met name in de laatste uren van de handel. Een daling van de detailhandelsverkopen in de VS dompelde de markt in een mineurstemming. De winkelverkopen bleken met 1,2% te zijn gedaald. Uitspraken van Janet Yellen, de bankpresident van de Federal Reserve van San Francisco, strooiden eveneens zout in de wonden. Zij zei dat nagenoeg alle sectoren van de Amerikaanse economie nu zijn geïnfecteerd door de financiële crisis en dat de groei van de economie tot stilstand is gekomen. Voor het vierde kwartaal acht Yellen de kans op krimp 'heel waarschijnlijk'.

De AEX daalde in een rap tempo en sloot de dag af met een verlies van 21 punten, ofwel 7,6%. TomTom was met een verlies van 18% de grootste daler onder de hoofdfondsen. De koers werd gedrukt door een rapport van Goldman Sachs. Analisten van de bank stellen dat de toekomstige winst per aandeel van de producent van navigatieapparatuur wordt gehalveerd bij een wereldwijde recessie. Daarnaast vrezen ze voor de liquiditeitspositie van het bedrijf. TomTom zou in het ergste geval nieuw kapitaal moeten ophalen om de balans op orde te brengen. TomTom was in 2007 nog een van de sterkst presterende fondsen. Dit jaar is het aandeel al met 86% in waarde gedaald. Vrijdag sloot het aandeel op euro 7,07. TomTom is na Fortis het slechtst presterende hoofdfonds.

'Vanaf woensdag zijn beleggers zich gaan richten op de onderliggende resultaten', zegt Mark Pieter de Boer, hoofd aandelen van Royal Bank of Scotland. 'Daarbij lieten Philips, TNT en ASML een duidelijke verzwakking van de resultaten zien. Beleggers zullen huiverig blijven voor het verdere verloop van de kwartaalcijfers.'

Verwachtingen omlaag
Ofschoon sommige analisten menen dat aandelen nu goedkoop zijn, verwacht De Boer dat analisten de verwachtingen fors naar beneden bij moeten stellen. 'Voor Nederland en België rekenen analisten voor 2009 op een groei van het bedrijfsresultaat van gemiddeld 10%. In de huidige omstandigheden is dat eerder te hoog dan te laag.' Analisten lopen daarom niet alleen achter de feiten aan, ze spiegelen zich aan eerdere neerwaartse bewegingen van de economie. 'Iedereen houdt vast aan eerdere cycli. We hebben te maken met een financiële crisis die we nooit eerder hebben gezien. Wat zegt een analyse op basis van eerdere modellen?, vraagt De Boer zich af.

ING hard onderuit
Gisteren kende het Damrak de laatste grote oktoberexpiratie uit de geschiedenis. Vanaf volgend jaar expireren langlopende opties voortaan in december. Toch was dit niet het belangrijkste nieuws. Alle ogen waren gericht op bank-verzekeraar ING die het onderwerp van geruchten werd. Het aandeel daalde bij flinke omzetten met 27,5% naar euro 7,33, de laagste stand in meer dan dertien jaar. De vrees bestaat dat ING voor een kapitaalinjectie naar de overheid moet. ING maakte vrijdag net voor sluiten van de beurs bekend dat het verwacht het derde kwartaal af te sluiten met een verlies van euro 500 mln. De markt houdt rekening met het aanpassen van dividend over 2008 en 2009.

De AEX-index sloot uiteindelijk onder het slot van 258,05 van vorige week vrijdag en bereikte een nieuw dieptepunt dit jaar van 252,26 punten.

Arnold Tankuş is redacteur van Het Financieele Dagblad. E-mail: tankus@fd.nl

vrijdag 17 oktober 2008

Na de crisis Nigel Bolton

Amsterdam
Aandelen worden momenteel te hard afgestraft. Dat vindt Nigel Bolton, hoofd aandelen Europa van vermogensbeheerder BlackRock. Bolton is verantwoordelijk voor een portefeuille die eind september een waarde had van $12,5 mrd.

V: Zijn aandelen na de forse daling van de afgelopen weken echt zo goedkoop geworden?

'De markten prijzen nu een daling van de bedrijfswinsten in van 30 tot 40%, terwijl in een klassieke recessie een winstdaling van 25% gebruikelijk is.'

V: Waar moet de belegger op letten?


'Wij kijken zelf vooral naar bedrijven met een sterk dividendrendement, kasstroom en een krachtig merk. De dividendrendementen staan op de hoogste niveaus sinds het eind van de jaren tachtig. Juist als het pijn doet, is het de beste tijd om aandelen te kopen.'

V: De afgelopen weken werd het woord depressie vaak genoemd. Was dat terecht?


'Er zijn nu genoeg maatregelen genomen om een depressie te voorkomen en er moet worden gewerkt aan herstel van het vertrouwen. Zonder vertrouwen in het interbancaire systeem is er geen herstel mogelijk. De maatregelen gaan ons echter niet meer uit een recessie helpen, want daar zitten we al in. Een klassieke recessie duurt gemiddeld vier tot vijf kwartalen.'

V: Wat kan een belegger nu beter links laten liggen?


'De laatste jaren is een hoop geleend geld richting commercieel vastgoed gevloeid. De komende maanden zullen we al merken dat er minder wordt gebouwd. Ook landen die het de afgelopen jaren economisch sterk hebben gedaan, zoals Spanje, Ierland en Oost-Europa en waar risicovol is gefinancierd, kunnen beter worden gemeden.'

V: Waar gaan nog klappen vallen?

'Vooral bij private equity verwacht ik een "shake out". Ik verwacht dat het daar het einde wordt voor velen, maar dat hoort nu eenmaal bij een recessie. Private equity heeft op grote schaal en agressief gebruikgemaakt van goedkoop geld. De inkomsten die deze partijen binnenkrijgen, tegenover de rente die ze moeten betalen, zal veel partijen de das om doen.'

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

ECB blijft kort op de bal in geldmarkt

Centrale bank van eurozone verruimt kredietmogelijkheden voor banken en leent geld aan Hongarije

Amsterdam
Om de kredietmarkten weer op gang te krijgen schroeft de Europese Centrale Bank (ECB) de activiteiten steeds verder op. Tot nu toe sorteert dat een beperkt effect.

Woensdag gaf de centrale bank van de eurozone aan dat banken leningen met een lagere kredietstatus kunnen inruilen voor cash. Eerst was de minimale eis dat deze leningen een kredietstatus hadden van A-. Nu kunnen banken ook kredieten met een lagere status, tot BBB- aanbieden. In ruil daarvoor krijgen de banken zoveel euro's als zij wensen voor een periode van zes maanden. De maatregelen zijn met onmiddellijke ingang en blijven intact tot eind dit jaar.

De ECB heeft daarnaast het programma verruimd waarmee banken ongelimiteerd geld kunnen krijgen voor hun langlopende operaties. Tot vorige week werd dit geld alleen op wekelijkse basis verstrekt. 'De centrale banken halen alles uit de kast om de kredietmarkten weer op gang te krijgen', aldus Win Thin, econoom van Brown Brothers Harriman & Co tegenover persbureau Bloomberg.

Volgens een berekening van chef-econoom Julian Callow van Barclays Capital pompt de ECB op deze manier tot euro 450 mrd in de Europese geldmarkt. 'Op deze manier wordt op meer substantiële wijze geld in het bankensysteem gepompt', zegt Callow.

Woensdag leende de ECB $ 170,9 mrd uit voor een periode van zeven dagen tegen een vaste rente van 2,27%. 'De ECB probeert de renteverlaging van vijftig basispunten van vorige week op een zo effectief mogelijke manier door te spelen naar de economie', stelt Gilles Moec, econoom bij Bank of America.

Het lijkt erop dat de beleidsmakers kleine successen beginnen te boeken om de interbancaire markt weer op gang te laten komen. Gisteren daalde de rente die banken elkaar onderling berekenen voor een periode van drie maanden voor de vijfde dag op rij naar 5,175%. Dat is nog altijd ruim boven het officiële rentetarief van 3,75% die de ECB sinds vorige week als basisrente hanteert.

De ECB verstrekte gisteren een krediet van maximaal euro 5 mrd aan de centrale bank van Hongarije. Het land, dat niet tot de landen behoort die de euro gebruiken, krijgt op deze wijze meer mogelijkheden om de eigen banken van liquiditeit te voorzien. De ECB leent daarom euro's uit voor lokale valuta's.

Ook de Bank of England zal het voorbeeld van de ECB volgen, denkt econoom Kenneth Broux van Lloyds TSB Group. De centrale bank van Groot-Brittannië wil bovendien van de kritiek af dat het te weinig zou doen om de kredietcrisis te bestrijden. 'We zien steeds vaker een gecoördineerd optreden van de centrale banken. Dat is goed nieuws en geeft de Bank of England de ruimte om te volgen.'

Obligaties van financiële instellingen stegen gisteren voor de derde dag op rij. De winst was grotendeels te danken aan de hulp van de Zwitserse overheid om de twee grootste banken van het land, UBS en Credit Suisse, met miljarden aan kapitaal te ondersteunen.

UBS kreeg gisteren een kapitaalinjectie van ZFr 6 mrd (ruim euro 3,9 mrd) in ruil voor waardepapieren. UBS is een van de Europese banken die het zwaarst zijn getroffen door de kredietcrisis. De bank schreef sinds het begin van 2007 in totaal $ 44,2 mrd af op Amerikaanse hypotheekobligaties. Wereldwijd hebben banken meer dan $ 646 mrd afgeschreven.

De Markit iBoxx Financials Index, een graadmeter die bestaat uit 562 verschillende bedrijfsobligaties van een bank als Barclays of verzekeraar Axa, steeg met 0,24 punt naar 81,19. Het was de eerste keer sinds 8 augustus dat de graadmeter drie handelsdagen achtereen hoger sloot. In augustus noteerde de index nog op 90,53. De index heeft een waarde van circa euro 537 mrd.

Banken hebben het zwaar te verduren als het om het verkrijgen van krediet gaat. Beleggers vragen aan banken een renteopslag die momenteel 4,16 procentpunt hoger ligt dan op staatsobligaties. Afgelopen maandag was dit verschil nog groter: 4,31 procentpunt.

Beleggers zijn ook nog steeds huiverig als het om kredietverlening aan bedrijven gaat. Het werd donderdag duurder om risico's op bedrijfsobligaties af te dekken. De credit default swap (cds) is een betrouwbare indicator die aangeeft hoe hoog beleggers het risico op bedrijfsobligaties inschatten. De Markit iTraxx Crossover Index, een kredietverzekering waarin de vijftig meest risicovolle Europese bedrijfsobligaties met een hoge kredietstatus zijn samengenomen, steeg gisteren met 50 basispunten naar 740. Dit wil zeggen dat de koper van een cds euro 740.000 moet betalen voor een mandje van euro 10 mln aan bedrijfsobligaties.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

donderdag 16 oktober 2008

Belegger kiest anders

Er resten nog 19 dagen voordat de Amerikanen hun stem kunnen uitbrengen op Barack Obama of John McCain. Een van de twee wordt in januari beëdigd als de nieuwe president van de Verenigde Staten.

Maar heeft een belegger nog iets aan de uitslag van de verkiezingen? Onderzoekers van de Pepperdine Universiteit in Malibu in de staat Californië, denken van niet.

Zij vergeleken vanaf 1952 de resultaten van de Amerikaanse S&P 500 en legden dit naast de vierjarige ambtstermijnen. Daaruit concludeerden zij dat de aandelenmarkten tijdens de ambtsperiode van vier jaar in een patroon terechtkomen. Regeringen zijn voorspelbaar als het gaat om het stimuleren van de economie. Een belegger kan daar dus rekening mee houden, stellen de onderzoekers.

Zo zeggen zij dat beurzen onrustiger bewegen vlak voor presidentsverkiezingen wegens de onzekerheid rond de uitslag. Zodra er weer zekerheid is, komt de markt weer tot rust. Gezien de huidige bewegingen op de aandelenmarkten geen gekke veronderstelling.

Een andere opvallende conclusie: de aandelenmarkten bereiken meestal in het tweede jaar na de inauguratie van een president een bodem, na 1,87 jaar om precies te zijn. Mochten ze gelijk hebben, dan betekent dit dat de huidige bearmarkt in november 2010 een dieptepunt bereikt.

De onderzoekers concludeerden daarnaast dat beleggers beter af zijn in het tweede deel van de ambtstermijn. De onderzoekers kozen hiervoor twee beleggingsstrategieën.

Om de hypothese kracht bij te zetten, stapt belegger A voor $ 1000 in op de eerste dag van de aanstelling van de president. Hij verkoopt zijn aandelen op 30 september in het tweede jaar van de ambtsperiode. Belegger B koopt op 1 oktober van het tweede jaar van de presidentiële termijn voor $ 1000 een mandje aandelen in de S&P 500 en blijft zitten tot het einde van het verkiezingsjaar.

Over de periode van 1952 tot en met 2008 waren er slechts twee voorbeelden te vinden waarin belegger A het beter deed dan belegger B: in 1984 onder president Ronald Reagan en in 2006 onder George W. Bush. In alle andere gevallen was belegger B het beste af. Belegger B verloor met zijn methode in ruim een halve eeuw slechts één keer geld, en dat is nu. Dat verlies bedraagt nu 17%, maar zou nog kunnen worden rechtgetrokken.

Zonder herbeleggingen en dividenduitkering had belegger A na 56 jaar een kapitaal over van $ 431, een verlies van bijna 47%. Belegger B heeft met zijn strategie een kapitaal opgebouwd van $ 64.704, een winst van 6470%. Een indrukwekkend verschil.

Tot diep in de nacht opblijven voor debatten en politieke programma's uitpluizen is voor een belegger niet nodig. Het maakt niet uit wie er wint.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad