woensdag 1 juni 2011

Zwarte Zwanen

Het is ongeveer een jaar geleden dat beleggers zich zorgen maakten om een zogeheten dubbele dip. Met name in de Verenigde Staten was men bevreesd voor een scenario waarbij de economie opnieuw in een recessie zou belanden.

De Federal Reserve zorgde met een aanhoudend lage rente - geld lenen is bij een rente van 0,25% zo goed als gratis - en met het opkopen van honderden miljarden aan staatsobligaties dat een krimp van de economie werd vermeden.

De zorgen om een nieuwe recessie mogen verdwenen zijn, maar de zaken die de aandelenmarkten vorig jaar in hun greep hadden spelen nog steeds, zegt Ed Yardeni, voormalig hoofdeconoom van Deutsche Bank. Hij spreekt van 'drie zwarte zwanen' die beleggers in de gaten dienen te houden.

De zorgen om krimp zijn verruild voor die van een (te) langzaam groeiende economie. Dit blijkt bijvoorbeeld uit een artikel in The Wall Street Journal van dinsdag met de titel: 'Economen stellen de groeiverwachtingen naar beneden bij'. Deze economen zien signalen dat de zwakke groei doorzet.

De tweede zwarte zwaan is China. Vorig jaar speelde een oplopende inflatie voor de economie een belangrijke rol. De Chinese centrale bank reageerde door banken te dwingen een grotere kasreserve aan te houden en verhoogde enkele malen de rente. Een jaar later heeft het land te maken met de ergste droogteperiode sinds 1954.

Experts stellen dat de droogte lang kan aanhouden. De droogte treft 9,1 miljoen hectare akkerland, en voedselprijzen zijn al door het dak gegaan. Nog meer droogte kan leiden tot problemen met de elektriciteitsproductie door een gebrek aan koelwater. Het gebrek aan elektriciteit kan de industriële productie treffen en zo een verdere groei in de weg staan.

Hogere kosten voor energie en voedsel gaan de inflatie verder aanjagen. De Chinese centrale bank zou het monetaire beleid verder kunnen aanscherpen, maar dat zou de vooruitzichten voor de economie weer verslechteren.

De derde zwarte zwaan is dichter bij huis: de Griekse schuldenproblemen. Een jaar geleden moest Griekenland worden gered van een faillissement. Nu nadert een tweede reddingsboei met rasse schreden. Herstructureren, afstempelen of een haircut? Het is de markten niet duidelijk, en daar houden beleggers niet van.

Met zo veel ellende zou je bijna niet meer in aandelen durven stappen. Want zijn er dan geen witte zwanen te bekennen? Zeker wel. De bedrijfswinsten groeien en de winstmarges van bedrijven opgenomen in de S&P 500 zijn voor het zevende kwartaal op rij gestegen naar een record van 9,5%.

Voor beleggers is het kiezen: witte of zwarte zwanen. De notoire pessimist zal altijd donkere wolken of een crisis zien aankomen en zo een stijgende markt missen, terwijl de optimist altijd kansen ziet, ook in slechte tijden, en tegen een enorm verlies kan aanlopen. Beleggen blijft de eeuwige strijd tussen pessimisten en optimisten. Nu instappen of niet? Zet u ook in voor de volgende ronde: wit of zwart? Rien ne va plus!

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

zaterdag 28 mei 2011

Cup met grote oren altijd voor rijke clubs

Vanavond beslissen Barcelona en Manchester United wie er meer dan euro 100 mln opstrijkt.

Voetballiefhebbers spreken van 'een mooi affiche' of een 'droomfinale'. Maar voor de financieel onderlegde supporter kan het nauwelijks een verrassing zijn dat twee van de rijkste clubs ter wereld, Manchester United en FC Barcelona, strijden om 'dat ding met de grote oren' zoals voetbaltrainer Leo Beenhakker de beker voor landskampioenen ooit noemde. Iedereen weet dat Engelse, Spaanse, Italiaanse en in mindere mate Duitse teams bijna altijd zeker zijn van een plek in de finale. Deze landen hebben de clubs met de hoogste begrotingen, 's werelds meest talentvolle voetballers, best betalende sponsors en ontvangen de hoogste opbrengst in merchandise.

De relatie tussen clubinkomsten en ver komen in de Champions League is dit jaar enger dan ooit. De finalisten, Manchester United en Barcelona, staan in de top drie van clubs met de hoogste omzetten: euro 349 mln versus euro 398 mln. Dat blijkt uit onderzoek van het adviesbureau Deloitte naar de inkomsten van voetbalclubs in seizoen 2009-2010. Ook halve finalist Real Madrid is grootverdiener in het voetbal. En al lijkt de andere halve finalist, Schalke 04, financieel een vreemde eend in de bijt, ook de Duitse club hoort met een omzet van euro 139,8 mln tot de zestien rijkste. Na het succesvolle rondje Champions League dit seizoen stijgen de voetballers uit Gelsenkirchen bovendien enkele plaatsen op de lijst.

Nederlandse clubs halen die lijst van Deloitte niet, zoals ze ook al vijftien jaar lang in sportief opzicht een marginale rol spelen in de Champions League. Ajax zette vorig jaar euro 69,5 mln om en PSV euro 51,8 mln. Toch hadden Ajax en PSV, ondanks beduidend lagere begrotingen, voor de eeuwwisseling nog kans het kampioenbal te winnen. Sinds het poulesysteem de knock-out heeft vervangen, is de kans op vroegtijdige uitschakeling voor de grootverdieners marginaal. Een slechte dag maakt ieder team wel eens mee; zes slechte dagen is hoogstonwaarschijnlijk.

Die wetmatigheid heeft de verrassing uit het kampioenenbal gehaald. Na het seizoen 2003-2004, toen het Portugese Porto en het Franse AS Monaco het in de finale mochten uitvechten, trad steevast een van Europa's tien rijkste clubs aan in de finale.

Sportmarketeer Frank van den Wall Bake vindt het logisch - het zijn vaak ook de beste teams - maar benadrukt dat de Champions League ook een weldoener is voor minder presterende teams. 'Het is een toernooi voor kampioenen. Dat betekent dat ook veel andere Europese landskampioenen goed geld verdienen, door het spelen van voorrondes of uit te komen in poules. Dat Ajax zich rechtstreeks heeft geplaatst voor de Champions League levert de club toch weer minimaal euro 15 mln op.'

Niet voor niets heeft de kersverse landskampioen begin dit jaar victorie gekraaid bij de presentatie van de halfjaarcijfers. De Amsterdamse club schrijft mede zwarte cijfers dankzij de lucratieve deelname aan de Champions League. Die heeft sportief overigens niets opgeleverd. Meedoen of afvallen is voor clubs beslissend of ze al dan niet een gapend gat in de begroting hebben. Zo rekende voorzitter Joop Munsterman van FC Twente na de verloren kampioenswedstrijd tegen Ajax direct uit euro 10 mln te hebben verloren omdat directe plaatsing voor het kampioensb al is mislukt. En schroeft PSV, dat twee jaar op rij de Champions League heeft gemist, voor komend seizoen de begroting terug van euro 60 mln naar euro 40 mln.

'Het is verschrikkelijk moeilijk geworden om als Nederlandse club de Champions League te winnen', zegt Jeroen Slop, financieel directeur van Ajax. 'Maar we zijn niet kansloos. We moeten vindingrijker zijn dan rijke clubs door er bijvoorbeeld voor te zorgen dat we spelers opleiden en zien te behouden.' Slop is daarom ook voor het invoeren van een salarisplafond en de zogeheten 'homegrown-regel' die een club verplicht om minimaal zes eigen opgeleide spelers op te stellen. 'Dat zou Ajax echt helpen, want dan wordt het eenvoudiger om spelers te behouden.' Bovendien wordt de Champions League er dan minder voorspelbaar op, denkt hij. 'Een paar jaar geleden kwamen van de vier halve finalisten er drie uit Spanje. Hoe leuk is dat?'

De term miljoenenbal kan inmiddels overboord als metafoor voor de Champions League. Vorig seizoen is de Europese voetbalbond Uefa voor het eerst in haar historie gastheer geweest van een miljardenbal. De sportorganisatie heeft in het seizoen 2009-2010 euro 1,1 mrd aan inkomsten overgehouden aan de Champions League, 73% van de totale omzet. Het grootste deel van de inkomsten komt uit de verkoop van uitzendrechten, gevolgd door marketing en verkoop van kaartjes. Ook sponsordeals met MasterCard, het Nederlandse Heineken, Sony en UniCredit laten de kassa rinkelen.

Van die euro 1,1 mrd keert de sportorganisatie euro 757 mln uit aan de 32 deelnemende clubs. Het is lekker geld verdienen met een startbonus van euro 4 mln, een wedstrijdbonus van euro 550.000 en daarbovenop euro 800.000 voor een gewonnen wedstrijd en euro 400.000 voor een gelijkspel. Voor clubs die zich bij de laatste 16 scharen, loopt de teller verder op. Voor het bereiken van de achtste finale wordt euro 3 mln aan prijzengeld uitbetaald, de kwartfinale levert euro 3,3 mln op en de halve finale euro 4 mln.

De finale is een warm geldbad. De verliezend finalist ontvangt euro 5,6 mln en de winnende euro 9 mln. En het houdt niet op na het eindduel. Het winnen van de Champions League kan een club een slordige euro 100 mln aan extra inkomsten opleveren, blijkt uit berekeningen van twaalf Europese experts op het gebied van voetbal en financiën. Ook creditcardbedrijf en toernooisponsor MasterCard heeft in 2009 eens uitgerekend wat de Champions League de finalisten - Manchester United en FC Barcelona, toevallig dezelfde als nu - waard is. Het bedrijf hield het op een meeropbrengst van ruim euro110 mln voor de winnaar. Daarnaast krijgt ook de stad van de ploeg die wint euro 17,5 mln overgemaakt.

De winnaar van de Champions League int ongeveer euro 30 mln aan startgelden, premies, kwalificatiebonussen en televisierechten. Dat betekent dat na het toernooi nog eens euro 70 mln lonkt in de vorm van verbeterde sponsorcontracten, hogere transferwaardes voor spelers en het spelen van lucratieve demonstratiepotjes.

Bij Liverpool kloppen die meeropbrengsten bijvoorbeeld tot achter de komma. Toen de Engelse club in 2005 de Champions League won, pluste zij het jaar daarop zo'n euro 70 mln in de vorm van gestegen consumptieve uitgaven, extra sponsors en hogere mechandise-inkomsten.

Voor Nederlandse clubs is deelname het hoogst haalbare in de huidige opzet van de Champions League. De kloof in begroting met de top van Europa is te groot geworden. 'Het is een illusie om te denken dat een Nederlandse club nog de Champions League kan winnen', zegt sportmarketeer Van den Wall Bake. 'Clubs met begrotingen van euro 200 mln tot 300 mln halen de beste spelers en de coach in huis. Dat levert niet per se de allerbeste teams op, maar wel betere kansen.

Heineken verlengt sponsorcontract

Heineken heeft zijn contract met de Europese voetbalbond Uefa over de sponsoring van de Champions League met nog eens drie jaar verlengd. Hoeveel geld de bierbrouwer voor die periode overmaakt naar de Uefa mag contractueel niet bekend worden gemaakt.

Heineken sponsort de Champions League inmiddels al zes jaar. In de verlenging van het voetbalevenement, dat volgens de brouwer wereldwijd meer dan vier miljard tv-kijkers trekt, zijn voor het eerst ook nieuwe digitale rechten opgenomen. Zo mag Heineken de herhalingen van de wedstrijden via de website van de Uefa sponsoren en heeft het ook de exclusieve rechten om content te leveren voor sites als Facebook en YouTube.

Volgens Hans Erik Tuijt, wereldwijd verantwoordelijk voor de sponsorships van Heineken, is met name het digitale aspect in het contract nieuw. 'Tot nu toe was de sponsoring traditioneel beperkt tot tv, maar we zien dat steeds meer mensen de wedstrijden digitaal bekijken.' De kijker die een wedstrijd op de website uefa.com bekijkt, krijgt voor, na en tijdens de wedstrijd uitingen van Heineken te zien.

Daarnaast wil de brouwer meer interactieve onderdelen toevoegen zodat de kijker tijdens een wedstrijd bijvoorbeeld vragen kan stellen aan deskundigen.

Heineken gaat met het verlengen van het sponsorcontractvoor het eerst ook adverteren in Duitsland. Een unicum, zegt Tuijt: 'Duitsland was lange tijd niet interessant genoeg, dus we verkochten de rechten altijd door aan een lokale brouwer. Het gaat goed in Duitsland, dus hebben we besloten daar reclames uit te zenden.' De naam Heineken zal vlak voor het begin van de wedstrijd te zien zijn in zogeheten 'bumpers' van enkele seconden.

Heineken wil ook zogeheten guerrilla-marketingcampagnes rond de wedstrijden blijven organiseren. Zo kwam de bierbrouwer vorig jaar met een campagne waarbij mannen, die al weken uitkeken naar de wedstrijd Real Madrid tegen AC Milan, door vriendin of vrouw werden gevraagd die avond mee te gaan naar een klassiek concert op een manier dat de man geen nee kon zeggen. Tijdens het concert waren op een scherm in de zaal teksten te lezen als: 'Had je nu niet veel liever met je vrienden naar de wedstrijd gekeken?' en: 'Hoe kan het dat je deze wedstrijd wil missen?', waarna het orkest de hymne van de Champions League inzette.

Beluister hier het fragment van Arnold Tankuş op BNR: 'Zonder poen geen kampioen'

Jorge Groen en Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

AEX in eerste jaarhelft niets opgeschoten

2011 zou het jaar van het aandeel worden, zo stelden analisten begin dit jaar. De eerste helft van dit jaar is daar niets van gebleken.

Van SNS Securities tot Schroders en ING, alle zakenbanken en vermogensbeheerders waren het erover eens: beleggers kunnen in 2011 niet om aandelen heen. 'We voorspellen een winst van 13% voor Europese aandelen in 2011', aldus de analisten van Nomura eind vorig jaar. De koersdoelen van analisten liepen uiteen, maar allemaal gingen ze uit van een stijging van de AEX-index. Nomura hield het op een stand van 380 punten aan het einde van dit jaar, terwijl SNS ronduit optimistisch mikte op een stand van 425 punten eind dit jaar.

Zes maanden later blijkt er van die voorspellingen vooralsnog weinig uitgekomen. De AEX is niets opgeschoten en staat met een slotstand van 346,06 op een verlies van 2,4% tot nu toe dit jaar.

Zelfde zorgen

Eigenlijk heeft de beurs nog dezelfde zorgen als een jaar terug. De Europese schuldencrisis en met name de problemen van Griekenland halen bijna dagelijks het nieuws. Het probleem is nog steeds niet opgelost. 'De eerste drie maanden van het jaar liep de beurs met name dankzij de financiële waarden nog aardig op', zegt Koen Bender van Mercurius Vermogensbeheer. 'Men is alweer bijna vergeten dat er nogal wat onverwachte zaken zijn gebeurd dit jaar.' Bender wijst op de revoluties in het Midden-Oosten, overstromingen in Australië en uiteraard de ramp in Japan. 'Vervolgens is de schuldencrisis weer in de schijnwerpers komen te staan. Dat blijft een etterende wond waar we voorlopig nog niet vanaf zijn.'

Maandag laaiden de zorgen over de schuldencrisis weer op. Dit leidde ertoe dat de AEX maandag fors in het rood werd geduwd. Beleggers vrezen dat de crisis overslaat naar eurolanden zoals Spanje en Italië. In combinatie met toenemende zorgen over vertraging van de Chinese en westerse economieën veroorzaakte dat een wereldwijde verkoopgolf.

De AEX leverde 1,7% in en sloot op 342,46 punten, het laagste niveau van dit jaar. Naast Griekenland waren er ook zorgen over Italië, omdat kredietbeoordelaar Standard & Poor's zijn verwachting over de kredietwaardigheid van het land verlaagde. S&P acht de kans een op drie dat het kredietwaardigheidsoordeel over Italië de komende twee jaar naar beneden wordt bijgesteld. 'De markt vreest dat er extra landen moeten worden toegevoegd aan het rijtje probleemlanden waar Griekenland en Ierland al op staan', reageerde handelaar Frank Bonsee van RBS maandag op de scherpe daling.

Volgens Bender moesten sommige partijen maandag gedwongen stukken van de hand doen. Bender baseert zich op de opmerkelijke daling van kwaliteitsaandelen. 'Neem HALTrust, daar ging ineens euro 3 vanaf. Het lijkt erop dat er beleggers zijn geweest die een margincall hebben gekregen.' Dit betekent dat een belegger geld op zijn rekening moet bijstorten om aan zijn verplichtingen te voldoen. Als dat geld er niet is, worden aandelen gedwongen verkocht, ook al wilde de partij die eigenlijk niet verkopen.

Een dag later gleed de AEX verder weg naar 340 punten, maar veerde vanaf dat niveau weer op. In de loop van de week steeg de index langzaam verder, al werden de eerder in de week geleden verliezen niet weggepoetst. Bender: 'De beurs gaat met de lift naar beneden, maar met de trap omhoog.'

Splitsing TNT

Donderdag was de dag van twee nieuwe aandelen na de splitsing van postbedrijf TNT. De eerste handelsdag mocht met recht spectaculair worden genoemd: bij stevige omzetten schoot de koers van TNT Express omhoog en kwam die van PostNL in een vrije val.

PostNL wordt door beleggers als minder aantrekkelijk gezien dan TNT Express, omdat bij die laatste mogelijk een overnamepremie te verwachten is. Aan het slot van de handel stond er een plus van van 9,7% op de borden, PostNL leverde 7,4% in. De splitsing van TNT bracht de rest van de AEX niet in beroering Door tegenvallende Amerikaanse groeicijfers sloot de beurs met een lichte min.

Volgens veel analisten zijn Europese aandelen nog steeds goedkoop. Want ondanks de schuldencrisis zijn de bedrijvencijfers relatief goed ook al zijn de vooruitzichten soms aan de voorzichtige kant. Het wachten is op een oplossing van de schuldencrisis. Pas dan zou 2011 toch nog het jaar van het aandeel kunnen worden.

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

vrijdag 27 mei 2011

'Harde taal van ECB is slechts retoriek'

Economen pleiten voor variant Vienna Initiative waarbij Griekse schulden vrijwillig worden doorgerold

De Europese Centrale Bank (ECB) heeft mogelijk meer ruimte om de Griekse schulden te herstructureren dan naar buiten toe wordt gecommuniceerd. ECB-beleidsmakers waarschuwen juist dat een herstructurering tot een systeemcrisis zou kunnen leiden.

Volgens economen van CitiGroup en Deutsche Bank is dit slechts retoriek om Griekenland tot hardere maatregelen te dwingen. 'Zonder de harde taal hadden de Grieken geen extra bezuinigingen doorgevoerd', aldus Jurgen Michels, econoom van Citigroup.

Een oplossing die de ECB zou kunnen omarmen is een variant op het zogeheten European Bank Coordination Initiative, ook bekend als het Vienna Initiative. In de praktijk betekent dit dat crediteuren worden aangemoedigd om nieuwe schulden van Griekenland te kopen, terwijl de oude aflopen. In 2009 sloten een aantal regionaal belangrijke westerse banken, waaronder UniCredit en Société Generale, in overleg met multilaterale instellingen als het IMF een akkoord over het doorrollen van kredietlijnen en herkapitalisaties om een systeemcrisis binnen de bankensector in Centraal- en Oost-Europa te voorkomen. Een groot verschil is echter dat de situatie in Griekenland nu aanzienlijk slechter is dan destijds in Centraal- en Oost-Europa.

Eurocommissaris van economische zaken Olli Rehn heeft dit plan al geopperd. Bronnen tegenover persbureau Bloomberg stellen dat iets minder dan de helft van het 23-koppige ECB-bestuur openstaat voor dit idee.

'Gezien alle opties die op tafel liggen, is dit een versie waarmee de ECB zou kunnen leven', denkt Michels. Het nadeel van deze constructie is echter dat de kredietbeoordelaars een dergelijke regeling kunnen zien als een afwaardering van de Griekse schulden zodat ze toch de kredietbeoordelingen zullen verlagen. Een dergelijk plan moet 'oprecht vrijwillig' worden uitgevoerd, zegt Alastair Wilson van Moody's Investors Service. 'Als wij concluderen dat er een dwangelement in dit plan zit, dan beschouwen wij dit vrijwel zeker als een wanbetaling.'

Ofschoon er dus wel degelijk plannen zijn voor een vorm van herstructurering, blijft de toon echter dat een herschikking of afstempeling van de schulden onbespreekbaar is. Zo zei ECB-bestuurder Christian Noyer nog deze week: 'Een herstructurering is geen oplossing, maar een horrorverhaal'. Zijn Spaanse collega José Manuel-Gonzales-Paramo liet vorige maand weten dat zo'n stap 'hoogstwaarschijnlijk' consequenties heeft voor het financiële systeem 'die verdergaan dan de gevolgen van het omvallen van Lehman Brothers' in september 2008.

Nouriel Roubini, de econoom die de financiële crisis voorspelde maar ook wordt gezien als een notoire zwartkijker, noemde de opmerkingen van de ECB-bestuurders gisteren 'baarlijke nonsens' die de Grieken kunnen 'aansporen tot een bankrun'.

Volgens berekeningen van Citigroup blijft de schade bij een afschrijving niet beperkt tot de Griekse bankensector. Griekse instellingen hebben ongeveer 29% van de schuld in handen. Een derde, circa euro 109 mrd, is in handen van buitenlandse financiële instellingen. De ECB en de 17 centrale banken van de eurolanden zijn goed voor euro 130 mrd.

'Het ECB-mantra van "geen herstructureringen" is beperkt houdbaar', schrijven economen Gilles Moec en Mark Wall van Deutsche Bank in een rapport. Zij denken niet dat de ECB hieraan vasthoudt mocht de situatie op de markten verslechteren. 'Dan zal de ECB de verantwoording moeten dragen voor een crisis in de Griekse bankensector. Wil de ECB verantwoordelijk zijn voor het verergeren van de situatie? Wij denken van niet.'

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

woensdag 25 mei 2011

Beursgang van Russische Yandex overtreft alle verwachtingen

Succesvolle aandelenemissie van Ruslands grootste zoekmachine levert $ 1,3 mrd op

Yandex, de populairste internetzoekmachine in Rusland, heeft met een gang naar de beurs $ 1,3 mrd uit de markt gehaald. Het bedrijf, dat nu een notering heeft op beursplatform Nasdaq, is daarmee twee keer zo duur als Google.

Yandex heeft een belang van 16,2%, ofwel 52,2 miljoen aandelen in de markt gezet voor $25 per aandeel. Bij het sluiten van deze krant noteerde het aandeel al 44% hoger op $36, waarmee het internetbedrijf wordt gewaardeerd op ruim $ 11 mrd. Eerder ging het bedrijf uit van een emissieprijs die tussen de $20 en $22 zou liggen. Beleggers betalen voor een aandeel Yandex bij de emissie ruim 23 keer de winst over 2012. Ter vergelijking: Google kent een koers-winstverhouding van 13.

Het internetbedrijf uit Moskou met een zetel in Den Haag staat zesde op de lijst van meest bezochte sites van de wereld. Yandex kent in Rusland een ijzersterke positie. Vorig jaar nam Yet Another Index in Rusland 65% van alle zoekopdrachten op internet voor zijn rekening. Nummer twee, Google, moest het doen met 22%.

In een interview met de Russische krant Rossiskaja Gazeta twee jaar geleden gaf oprichter en eigenaar Arkadi Volozj aan waarom zijn bedrijf zo goed draait. 'Ten eerste heeft Rusland een groot genoeg publiek dat internet gebruikt. Ten tweede hebben we in Rusland een sterke wiskundige cultuur, dus computerprogrammering. Honderden hoogopgeleide personen zijn in staat om concurrerende internetdiensten te ontwerpen en op te zetten.' Want Yandex is meer dan zoeken. Populair is de live filewijzer, waarin alle files van dat moment in Moskou worden vermeld.

Rusland biedt Yandex nog altijd grote kansen. Joeli Matevosov, ICT-analist bij de Russische Alfabank, voorspelt dat het aantal huishoudens met internet in de komende drie à vier jaar verdubbelt. Verwacht wordt dat in Rusland internetreclame de komende jaren met 25 à 30% toeneemt. Aantrekkelijk voor Yandex, dat 97% van zijn inkomsten uit advertenties haalt. In 2010 zag Yandex zijn winst met 90% stijgen naar $ 135,3 mln ten opzichte van het jaar daarvoor.

Van 2008 tot en met 2010 stegen de inkomsten uit internetadvertenties in Rusland met ruim de helft, terwijl tegelijkertijd de advertenties voor print met 41% inzakten en die voor radio en tv met 6% daalden.

De emissie van Yandex, de grootste in de technologiesector tot nu toe dit jaar, komt een week na die van LinkedIn. De beursgang van deze sociale netwerktsite leverde $ 405,7 mln op. Het aandeel steeg in een week met ruim 100%.

Floris Akkerman en Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

zaterdag 14 mei 2011

Donkere Griekse wolken boven de beurs

De start van deze beursweek begon al het afgelopen weekend. Het rumoer begon kort na het sluiten van de beurzen vrijdag. Het Duitse blad Der Spiegel meldde dat Griekenland, het zorgenkind van de Europese Unie, overweegt de eurozone te verlaten en opnieuw zijn oude valuta in te voeren. Daarnaast zouden de Europese ministers van financiën en vertegenwoordigers van de Europese Commissie vrijdagavond een geheim crisisberaad in Luxemburg houden, aldus het Duitse blad.

Het nieuws kwam te laat om de aandelenmarkten in Europa nog in beweging te zetten, maar de valutahandel reageerde direct met een scherpe daling van de euro. De munt daalde binnen enkele minuten met 2 cent tegenover de dollar. Op de valutamarkten is dit een enorme beweging.

Griekse exit
Het uitgelekte feit dat vrijdagavond een aantal Europese ministers inderdaad heimelijk bij elkaar was gekomen om de financiële positie van Griekenland te bespreken, deed de fantasie oplaaien over een mogelijke exit uit de euro. Op de eerste dag van de handelsweek startten alle toonaangevende Europese beurzen met verlies.

Maandag na de lunch maakte kredietbeoordelaar Standard en Poor's bekend het oordeel over de kredietwaardigheid van Griekenland zowel voor de korte- als langetermijnsituatie met twee treden te verlagen. Niet veel later strooide de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (Oeso) nog wat zout in de wonden van beleggers.

Op basis van zijn eigen index van economische indicatoren sprak het onderzoeksinstituut de verwachting uit dat vrijwel alle grote Europese economieën de komende maanden een groeiterugval tegemoet kunnen zien.

Donkere wolken
Een handelaar uit Amsterdam, die niet met zijn naam in de krant wil, vindt dat de aandelenmarkten ondanks het Griekse drama goed standhouden. 'De bedrijvencijfers over het eerste kwartaal waren door de bank genomen prima, al waren bedrijven over de toekomst erg voorzichtig.'

De handelaar zegt zich grote zorgen te maken over de Griekse schuldencrisis. 'Het lijkt erop dat beleggers nog steeds een feestje op het strand vieren terwijl ze de donkere wolken vanuit zee niet willen zien aankomen. Als je de wolken zou zien, zou je alvast een paraplu pakken, maar er wordt gewoon doorgefeest', aldus de handelaar met gevoel voor beeldspraak. 'Welke Griekse oplossing er ook op tafel komt, het zal nooit de beste, maar de minst slechte oplossing zijn.'

Dat er een oplossing moet komen, staat als een paal boven water. 'Wel of geen herstructurering van de schulden, blijven ze nu wel of niet in de euro en dan ook nog geniepige vergaderingen. Dat maakt beleggers kopschuw. Het wordt tijd dat de bittere pil wordt geslikt: de markt eist duidelijkheid', stelde het hoofd treasury van een Nederlandse bank eerder deze week.

KPN
Op dinsdag leken beleggers de Griekse problemen weer voor even te zijn vergeten dankzij geruchten dat nieuwe noodsteun voor het getergde land al onderweg is. Een ECB-bestuurslid noemde het zeer onwaarschijnlijk dat Griekenland failliet gaat of zijn schulden herstructureert.

KPN was die dag de gebeten hond nadat de nieuwe topman van het telecombedrijf, Eelco Blok, geen gemakkelijke boodschap voor beleggers had. KPN heeft meer geld nodig voor investeringen en om tegenvallers op te vangen en dat geld wordt niet aan de aandeelhouders uitgekeerd, zoals het de afgelopen jaren op grote schaal deed. Dus keerden beleggers op het Damrak de debutant de rug toe. KPN verloor dinsdag 3,5%. Een dag later kondigde het bedrijf aan zijn aandeleninkoopprogramma te versnellen en herstelde KPN met een plus van 2,4%.

Ook op de laatste handelsdag van de week werden de ontwikkelingen in Griekenland scherp in de gaten gehouden. De Grieken hebben hoogstwaarschijnlijk extra steun nodig, maar de weerstand in Europa groeit met de dag. Zonder een oplossing is de kans groot dat de Griekse problemen ook de aankomende week de beurzen weer in een houdgreep houden. Om in de beeldspraak van de Amsterdamse handelaar te blijven: het is tijd om de paraplu in de buurt te houden.

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

vrijdag 13 mei 2011

Fries belang

Het hangt letterlijk boven de markt: een belang van 23% van Friesland Bank in Van Lanschot. Als het aan de Bossche bank voor welgestelden ligt, mag het pakket in de verkoop. Van Lanschot verwacht dat als dit pakket aandelen naar de markt komt het de verhandelbaarheid van het aandeel ten goede komt. Doordat een groot deel van de aandelen in vaste handen is, is de zogeheten 'free float' nu laag.

Als het pakket gewoon op de beurs wordt verkocht, zouden er opeens veel meer vrij verhandelbare aandelen van Van Lanschot in omloop zijn, zo is de achterliggende gedachte. Het wordt voor beleggers interessanter om aandelen Van Lanschot te kopen, want een hogere liquiditeit betekent dat men makkelijker in en uit het aandeel kan stappen, en daar houden beleggers van. 'Voor ons heeft verhoging van de liquiditeit de hoogste prioriteit', aldus topman Floris Deckers woensdag.

Van Lanschot gaat ervan uit dat de beurskoers stijgt naarmate de verhandelbaarheid hoger wordt. Ook Friesland Bank zou daarvan profiteren, omdat vermoedelijk niet het gehele pakket wordt verkocht. Hier lijkt de wens vooral de vader van de gedachte, want het aandeel komt nauwelijks van zijn plek: de afgelopen twaalf maanden bewoog het in een bandbreedte van euro 29 tot euro35.

Beleggers die langer in het aandeel zitten, kijken tegen een flink verlies aan. Van Lanschot noteerde voor het uitbreken van de kredietcrisis in september 2008 circa euro 70. Exclusief dividenduitkeringen staat het aandeel nu op hetzelfde niveau als in het voorjaar van 2003.

Friesland Bank heeft eerder aangegeven alle opties open te houden en 'enkele jaren de tijd te nemen' voor de operatie. Het is echter nog niet zeker wat Friesland Bank gaat doen: de stukken los verkopen op de beurs, of als één of meerdere blokken plaatsen bij een andere belegger. In het laatste geval komt er van de wens Van Lanschot niets terecht, de free float blijft dan zoals die nu is.

Als Friesland Bank ervoor kiest om de aandelen op de beurs te verkopen, kan het inderdaad een jarenlange operatie worden voordat alle aandelen op de markt zijn. Dagelijks worden gemiddeld nog geen 3000 aandelen Van Lanschot verhandeld. In totaal staan er 29,6 miljoen aandelen Van Lanschot uit, waarmee het belang van Friesland bank goed is voor circa 6,8 miljoen aandelen.

Stel dat Friesland alle aandelen op de beurs zou willen verkopen en iedere handelsdag 3000 aandelen van de hand weet te doen, heeft het in totaal 2266 handelsdagen nodig om van alle aandelen af te komen. Dat betekent in theorie dat het zo'n acht tot negen jaar kan duren voordat Friesland alle aandelen heeft verkocht.

Met een dergelijk groot blok aandelen dat naar de markt wordt gebracht, denkt een belegger wel twee keer na om in te stappen: morgen is er weer nieuw aanbod en dat jaren achter elkaar van een aandeel waar toch al weinig schot in zit. Beide banken zullen met een inventievere oplossing moeten komen om zowel de koers als de verhandelbaarheid van het aandeel op te krikken.

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

donderdag 12 mei 2011

Extreem weer drijft voedselprijzen op

Droogte en overstromingen in belangrijkste voedselproducerende regio's in wereld drukken voorraden

De droogte in het noorden van Europa heeft mogelijk een opdrijvend effect op de prijzen van grondstoffen als tarwe en maïs. April was de warmste maand sinds 1900 en de droogste in ongeveer vijftig jaar.

Ofschoon het nog te vroeg is de kosten van het droge weer in te schatten, wordt rekening gehouden met mindere oogsten dit jaar.

Met name in het noorden en het noord-westen van Frankrijk, de grootste landbouwproducent van Europa, is het erg droog en zijn er in sommige gebieden al restricties op het gebruik van water ingevoerd. Het Franse ministerie van landbouw komt morgen bijeen om de situatie te bespreken. Aanstaande maandag vergadert het zogeheten 'droogte-comité' over de droogte in het land.

In Frankrijk vreest men voor een herhaling van de zomer van 2003. Dat jaar overleden in Frankrijk zo'n 14.000 mensen aan de gevolgen van het warme en droge weer. De Europese landbouwsector kende dat jaar een verlies van circa euro 13 mrd. Niet alleen in Europa is er sprake van opmerkelijk weer voor de tijd van het jaar. In de VS heeft de landbouwsector last van overstromingen van de rivier de Mississippi en van droogte in de staten Kansas en Oklahoma. Afgelopen winter had Australië te kampen met overstromingen.

In het oosten van China, dat bekend staat als China's graanschuur en goed voor 80% van de graanproductie van het land, was het de afgelopen wintermaanden ook extreem droog. Op bepaalde plaatsen was in 200 jaar niet zo weinig neerslag gevallen. De Voedsel en Landbouworganisatie (FAO) van de Verenigde Naties waarschuwde dat dit tot een crisis zou kunnen leiden met gevolgen voor de wereldvoedselprijzen.

De voedselprijzen zijn de afgelopen twaalf maanden al sterk gestegen. Zo zijn de futures voor maïs met zo'n 50% opgelopen doordat de Amerikaanse voorraden op het laagste niveau in vijftien jaar staan. De prijs voor tarwe is in dezelfde periode met 64% gestegen.

Koen Straetmans, strateeg grondstoffen van ING Investment Management zegt de komende maanden 'overwogen' te blijven in landbouw. 'Incidenten zoals de onrust in het Midden-Oosten en Noord-Afrika en de Japanse aardbeving hebben, in combinatie met de tijdelijke terugval van de prijzen, al geleid tot nieuwe reserve-aankopen van strategische landbouwgrondstoffen in landen als Algerije, Tunesië en Egypte.'

Straetmans wijst erop dat ook Irak zijn strategische aankopen heeft verhoogd en dat Saudi-Arabië zijn tarwevoorraad binnen drie jaar wil verdubbelen.

Ook de ramp in Japan drijft de voedselprijzen op, zegt Straetmans. 'Nu de binnenlandse Japanse landbouwsector waarschijnlijk zwaar wordt getroffen door de gevolgen van het incident in Fukushima, is er mogelijk een stijging van de import nodig. Het land is met 17% van de totale wereldwijde import 's werelds grootste maïsimporteur.' Daarnaast is Japan de op twee na grootste importeur van sojabonen en de op drie na grootste importeur van tarwe.

De Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs verhoogde woensdag de verwachtingen voor de tarweprijs voor de komende drie maanden van $ 7,75 naar $ 8 per bushel (circa 35 liter), de internationaal gangbare inhoudsmaat voor granen. 'Wij verhogen de verwachtingen voor verschillende landbouwprijzen wegens extreme weersomstandigheden in de belangrijkste voedselproducerende regio's', aldus Goldman-analist Damien Courvalin woensdag in een rapport.

De analist rekent op een lagere productie dan eerder aangenomen en 'ook de tarwevoorraad neemt minder toe dan waar we eerder op hadden gerekend'.

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

woensdag 11 mei 2011

Gross' Missers

Pimco, 's werelds grootste obligatiebelegger, moet niets van Amerikaanse staatsobligaties hebben. Enkele maanden terug deed het vlaggenschip, het Total Return Fund (TRF), al zijn 'treasuries' van de hand. Inmiddels zit het fonds, met een beheerd vermogen van $ 240,7 mrd, zelfs 'short'. Dat wil zeggen dat het fonds staatsobligaties verkoopt die het niet in bezit heeft, in de hoop ze op een lagere prijs weer terug te kopen.

Eind maart had Pimco daardoor een negatief percentage (-3%) van zijn vermogen belegd in Amerikaans schuldpapier. De afgelopen maand is dat opgelopen naar -4% om zo te verdienen aan een daling van staatsobligaties.

De 67-jarige Bill Gross, medeoprichter van Pimco, denkt dat vooral een oplopende inflatie een stijgende rente en dus dalende obligatiekoersen zal veroorzaken. Hij verwacht een 'milde bearmarkt' voor obligaties met 'inflatie als ultieme factor'.

De beslissingen van Gross worden door de markten nauwlettend in de gaten gehouden, maar Gross heeft niet altijd de beste timing. Zo kocht zijn fonds in 2008 hypotheekobligaties op, terwijl iedereen ze aan het verkopen was. Gross ging er vermoedelijk van uit dat de Federal Reserve deze giftige leningen zou opkopen. Een vergissing, zo bleek later: de Fed had geen trek om de opkopers van deze obligaties te belonen met een 'gratis' premie van 30%.

Vervolgens stapte Pimco in zogeheten municipal bonds, obligaties van lagere Amerikaanse overheden, net voordat de markt hard in elkaar zakte.

De vraag is of Gross nu wel over de juiste timing beschikt. Zo gaat hij ervan uit dat als de Fed stopt met opkoopprogramma QE2, de rente gaat stijgen, omdat de Fed niet meer als koper in de markt opereert. Dat is op zich geen vreemde theorie. Maar mocht de rente inderdaad hard oplopen, dan is het niet uit te sluiten dat de Fed alsnog een nieuw opkoopprogramma, QE3, aankondigt en de rente weer rap lagere regionen opzoekt.

Dan is er nog Gross' visie op de inflatie. Ofschoon de Fed bij het laatste rentebesluit de inflatieraming naar boven bijstelde - de Fed gaat nu uit van een inflatie van 2,1% tot 2,8% dit jaar - zei Bernanke dat er een tijdelijk effect is van de hoge grondstoffenprijzen. Aangezien de werkloosheid met 9% nog altijd hoog is, ziet hij geen redenen om de rente te verhogen.

Inflatie loopt vooral op als tweederonde-effecten merkbaar worden. Werknemers voelen de stijgende prijzen in hun portemonnee en vragen daarvoor een compensatie in de vorm van een hoger loon. In de VS is daar door de hoge werkloosheid geen sprake van. Sterker nog: doordat de prijzen stijgen maar de lonen niet, gaat het besteedbaar inkomen van Joe Sixpack er juist op achteruit.

Voor een sterk oplopende inflatie dient eerst de arbeidsmarkt aan te trekken. De vorige week gepubliceerde arbeidscijfers wijzen op een lichte verbetering, maar het herstel is lang niet sterk genoeg om de inflatie en de rentes op obligaties te stuwen. Gross' beslissing om short te gaan, lijkt daarom voorbarig. Maar een superbelegger als Gross zal toch niet voor de derde keer scheefzitten?

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

dinsdag 10 mei 2011

'Griekse euro-exit schept precedent'

Als Grieken eurozone mogen verlaten, houdt niets landen als Ierland en Portugal tegen hetzelfde te doen

Het gerucht dat Griekenland mogelijk de eurozone verlaat, leidde vrijdag tot een scherpe daling van de euro. Noteerde de Europese eenheidsmunt vorige week woensdag nog op $ 1,4940, gisteren aan het eind van de Europese handel werd een euro verhandeld voor $ 1,4266. Met een verlies van ruim 4% is het de grootste daling op weekbasis in meer dan een jaar.

Vooral vrijdag kreeg de euro een flinke tik toen het Duitse blad Der Spiegel berichtte dat Griekenland uit de eurozone zou stappen. In enkele minuten daalde de euro met 2 cent. In valutamarkten is dit een enorme beweging.

De markten zien een mogelijke exit van de Grieken als een zeer slecht signaal voor de eurozone als monetaire unie. Hoe betrouwbaar is de unie nog als een land dat zijn schulden niet meer kan betalen er zomaar uit kan stappen?

Toch is het geen vreemde vraag of een euro zonder Griekenland niet veel gunstiger is. Er blijft dan een munt over met sterke landen en minder zwakke broeders. 'Dat is op zich dan een logische gedachte, maar dat is niet waar de financiële markten naar kijken', zegt het hoofd treasury van een Nederlandse bank. 'Als de Grieken de euro verlaten, wat houdt de Ieren en de Portugezen dan nog tegen om exact hetzelfde te doen? Dan is er sprake van het volledig uiteenvallen van de ooit zo geroemde Europese Monetaire Unie.'

'Als Griekenland de euro mag verlaten, schept dat een gevaarlijk precedent', stelt ook Chris Turner, hoofd valutastrategie van ING in Londen. 'Ik vrees voor een kettingreactie op de markten als de Grieken uit de euro stappen.'

De valutamarkten worden momenteel gedreven door onzekerheid, zegt het hoofd treasury. 'Wel of geen herstructurering van de schulden, blijven ze nu wel of niet in de euro en dan ook nog geniepige vergaderingen. Dat maakt beleggers kopschuw. Het wordt tijd dat de bittere pil wordt geslikt: de markt eist duidelijkheid.'

Kredietbeoordelaar Standard & Poor's, die maandag de kredietstatus voor de langlopende schuld van Griekenland heeft verlaagd van BB- naar B, noemt een Griekse exit uit de eurozone 'hoogst onwaarschijnlijk en juridisch bijzonder complex'.

'Bovendien stap je niet van de ene op de andere dag uit de euro', zegt Trevor Cullinan, hoofd Europese obligaties van S&P. 'Dat proces kan maanden duren. In de tussentijd kan het financiële systeem onder bijzonder grote druk komen te staan, en dat wil niemand.'

Volgens Turner is de euro de afgelopen dagen door een combinatie van factoren gedaald. Naast de geruchten over Griekenland staat de munt onder druk sinds de Europese Central Bank (ECB) vorige week aangaf voorlopig geen haast te hebben met het verhogen van de rente. ECB-president Jean-Claude Trichet liet de woorden 'sterke waakzaamheid' achterwege. 'Dit werd door de markt geïnterpreteerd als een sterk signaal dat de eerstvolgende renteverhoging van de ECB niet in juni maar in juli of nog later dit jaar zal plaatsvinden', schreef Rabobank gisteren.

Partijen die vooraf rekenden op een snelle renteverhoging draaiden van positie en deden de euro van de hand, waarop in enkele minuten de munt met meer dan een cent daalde. Ondanks de daling van de afgelopen dagen staat de euro sinds de start van het jaar nog steeds op een winst van 3% tegenover de negen valuta's van de belangrijkste handelspartners.

Turner spreekt van een 'gezonde correctie'. De munt is na een dieptepunt van $ 1,1877 in juni vorig jaar flink opgelopen. 'De markt rekende op meerdere renteverhogingen en de euro is daarom opgelopen naar $ 1,50.' De valutastrateeg ziet nu een bodem rond $ 1,40 waarna de euro weer kan stijgen. 'Wij mikken op $ 1,50 deze zomer.'

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

zaterdag 7 mei 2011

Oproep aan het verkeerde adres

De olieprijs is hard gedaald, dus moet de benzineprijs ook hard omlaag, concludeerde de Partij Voor de Vrijheid (PVV) vrijdag. De scherpe daling van de prijs van ruwe olie de afgelopen dagen was voor de partij aanleiding om op te roepen tot een 'fors lagere benzineprijs'.

'Geen uitvluchten, smoezen of andere vage berekeningen meer om de hoge brandstofprijs te handhaven', aldus de PVV. De partij verwacht daarom een mooi weekend voor autorijders 'als men dit nu eerlijk doorberekent'.

De vraag is: wat is dan een eerlijke doorberekening? Daarvoor moet worden gekeken naar de opbouw van de brandstofprijs en die wordt bepaald door vier componenten. Het grootste deel is niet de olieprijs, maar belastingen. Als een liter benzine euro 1,70 kost, dan zijn accijns en btw goed voor circa euro 1 per liter. Kortom, als u veertig liter benzine tankt, vloeit euro 40 naar de schatkist.
Dan zijn er nog de vervoerskosten: van het olieproducerende land naar Nederland en van de raffinaderij naar het tankstation. Als dit allemaal bij elkaar wordt opgeteld, dan blijft er nog zo'n 10 cent marge voor de pomphouder over. In die 10 cent zitten de kosten zoals de huur, vergunningen, elektriciteit en een stukje winst.

Bovendien is ruwe olie geen eindproduct en dient te worden verwerkt. Daardoor komen er nog raffinagekosten bij en sinds enkele jaren ook de kosten voor het bijmengen van biobrandstof.
Ruwe olie is goed voor ongeveer euro 0,55 per liter. Bij een daling van de olieprijs met 10% betekent dit dat de prijs van benzine met 5 cent omlaag zou kunnen. Olie wordt echter niet in euro's maar in dollars afgerekend. De olieprijs daalde deze week hard, maar tegelijkertijd steeg de dollar in waarde en daarmee is een deel van de daling dus gedempt.

Een structurele daling van de olieprijs wordt altijd vertraagd doorgevoerd, aldus Paul van Selms, directeur van consumentencollectief United Consumers. 'Prijzen gaan sneller omhoog dan omlaag. Dat is een economische wetmatigheid.' Volgens Van Selms zit er altijd een vertragingsmechanisme in het verwerken van grondstofprijzen. 'Dat heeft met de voorraden en risicospreiding te maken.'

De PVV-oproep om na deze prijsdaling de benzineprijzen fors te verlagen is gericht aan het verkeerde adres. Wie de grondstoffenmarkten kent, weet dat prijzen fluctueren. Zo denkt Goldman Sachs dat de olieprijs weer snel zal stijgen omdat de vraag blijft toenemen. Olie zal de hoogste stand van dit jaar weer opzoeken en passeren, aldus de bank.

Als de PVV direct iets aan de benzineprijs wil doen, zal zij de accijnzen moeten verlagen. Gezien de bezuinigingen die dit kabinet moet doorvoeren, zal een voorstel daartoe kansloos zijn.

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

vrijdag 6 mei 2011

Grondstoffenbeleggers dumpen zilver

Prijs van zilver daalt in een week met meer dan 25% op hogere marge-eisen van beursbedrijf CME Group

Zilverbeleggers hebben het de afgelopen dagen goed voor de kiezen gekregen. De prijs is in enkele handelsdagen met meer dan $ 13 per troy ounce, ofwel 2% gedaald. Het is de sterkste daling van het edelmetaal sinds 1983.

Van de negentien meest verhandelde grondstoffen was zilver tot vorige week de sterkst stijgende. Zilver bereikte vorige week maandag het hoogste niveau in ruim 31 jaar, op $ 49,84. Tot vorige week was zilver in vier maanden tijd met 57% in waarde gestegen. Aan het einde van de handel in Europa gisteren noteerde een troy ounce (31,1 gram) zilver op $ 36,70.

De scherpe daling zette in nadat beursbedrijf CME - het moederbedrijf van Comex, waar zilver wordt verhandeld - de margeverplichting voor het houden van zilverfutures voor de vijfde keer in twee weken heeft opgehoogd. Vanaf aanstaande maandag eist CME voor een zilverfuture een waarborgsom van $ 21.600, tegen $ 11.745 twee weken geleden.

'Dat is een gigantische verhoging', zegt Hans van Cleef, grondstoffenanalist van ABN Amro Private Banking. CME verhoogde de marges wegens 'een ongekend hoge volatiliteit' in zilver. De volatiliteit was opgelopen door de sterke stijgingen de afgelopen weken. 'Door de maatregel is de beweeglijkheid juist nog verder opgelopen', aldus Van Cleef. De volatiliteitsmeter voor zilver is deze week omhooggeschoten naar 79,39, een niveau dat sinds maart 2009 niet meer is gezien.

Van Cleef schreef vorige week een rapport waarin hij zegt signalen in de markt te zien dat veel partijen op zoek waren naar mogelijkheden om in te stappen omdat ze de boot hadden gemist. 'Als iedereen één kant op kijkt, dan is dat meestal een teken om eruit te stappen', aldus de analist die toegeeft het rapport bijzonder goed te hebben getimed. Volgens de analist kan zilver doorzakken richting $ 32. 'Wij raden onze klanten daarom ook aan om voorlopig even pas op de plaats te maken.'

Analisten gepolst door Bloomberg denken eveneens dat de zilverprijs nog verder kan dalen. Zij rekenen gemiddeld op een daling tot $ 34. Dat zou betekenen dat er nog eens 14% van de prijs af gaat.

'Met de nieuwe margeregels zijn vooral kleinere partijen uit de markt gezet', zegt Ron Schouten, edelmetaalhandelaar bij Deutsche Bank in Rotterdam, de voormalige HBU. 'De zilverprijs was zo hard gestegen dat het ook wel tijd was voor een correctie. De prijs ging in een rechte lijn omhoog, dat kon zo niet langer doorgaan.'

Volgens Schouten zijn deze week naast zilverfutures ook posities in zogeheten exchange traded funds (etf's, ook wel trackers) in zilver in grote hoeveelheden geliquideerd. Het iShares Silver Fund, de grootste etf in zilver, daalde woensdag met 4,7%, de sterkste daling sinds januari 2008.

De zilverprijs brak vorige week net niet het record van $ 50,35 uit januari 1980. Ook toen werd de stijging van zilver een halt toegeroepen door nieuwe margeregels. Comex voerde toen de 'Silver Rule 7' in waarmee er grote restricties kwamen op het kopen van zilver op krediet. Het beursbedrijf ging hiertoe over nadat de Amerikaanse overheid een onderzoek startte naar marktmanipulatie door de Hunt Brothers.

Deze twee broers, Nelson en William Hunt, kochten vanaf 1970 met geleend geld zilver op en hadden in 1979 bijna de gehele zilvermarkt in handen. De zilverprijs steeg van $ 11 in september 1979 naar $ 50 in januari 1980. Na de invoering van de margeregel daalde de prijs onder de minimumwaarborgsom en kregen de broers een margincall van $ 100 mln waar ze niet aan konden voldoen. De zilvermarkt klapte in elkaar: in vier handelsdagen daalde zilver met 50%. Twee maanden later kostte zilver weer minder dan $ 11.

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

Abrupt einde aan zilverfeest

Het ging hard met de zilverprijs dit jaar, te hard. Aan de sterke rally is deze week abrupt een eind gekomen: in enkele handelsdagen is de prijs met meer dan 25% gezakt.

De prijs van zilver bereikte vorige week maandag met $ 49,84 per troy ounce (31,1 gram) het hoogste niveau in ruim 31 jaar. Het record van $ 50,35 uit januari 1980 werd daarmee net niet verbroken. Gisteren noteerde zilver aan het eind van de Europese handel op $ 36,70, een daling van ruim $ 13 in iets meer dan een week.

De scherpe daling zette in nadat beursbedrijf CME - het moederbedrijf van Comex, waar zilver wordt verhandeld - de margeverplichting voor het houden van zilverfutures voor de vijfde keer in twee weken heeft opgehoogd. Vanaf aanstaande maandag eist CME voor een zilverfuture een waarborgsom van $ 21.600, tegen $ 11.745 twee weken geleden.

'Een typisch gevalletje van "what goes up, must go down"', zegt Hans van Cleef, grondstoffenanalist van ABN Amro Private Banking die beleggers adviseert voorlopig 'pas op de plaats te maken' omdat de prijs verder kan zakken richting $ 32. 'De hogere margeverplichting was de aanleiding om winst te nemen. Nu is er sprake van een sneeuwbaleffect, veel beleggers nemen tegelijkertijd winst.'

De daling was ook voor Nederlandse particuliere beleggers aanleiding om flink te handelen in derivaten met zilver als onderliggende waarde, zegt Erik Mauritz van Royal Bank of Scotland. De bank geeft zogeheten turbo's uit waarmee een belegger met een hefboom onder meer in grondstoffen kan beleggen. Afgelopen dinsdag werden er voor het eerst meer turbo's in zilver verhandeld dan op de AEX. 'Uniek, zoiets hebben we de laatste jaren niet gezien.'

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

woensdag 4 mei 2011

'Op korte termijn geen Griekse haircut'

Markten prijzen afstempeling van Griekse schuld hoog in, beleidsmakers kopen nu zo veel mogelijk tijd

Ofschoon de markten rekenen op een herstructurering van Griekse schulden, zal een afstempeling niet eerder dan in 2012 plaatsvinden. Dat stellen marktstrategen van verschillende banken.

'De beleidsmakers kopen momenteel tijd in de hoop dat de Europese banken er over een tijd beter voor staan', aldus Pavan Wadhwa, rentestrateeg van J.P. Morgan in Londen. Volgens Wadhwa is momenteel niemand gebaat bij een afstempeling van Griekse schulden. 'Van veel Europese banken zijn de balansen nog niet sterk genoeg. Bij een haircut ben ik vooral bang voor besmettingsgevaar.'

Een herstructurering van de Griekse staatsobligaties geeft vooral het sentiment in de markten een knauw, denkt Wadhwa. 'De markten zullen denken dat dit niet de laatste herstructurering is, en na Griekenland meteen de pijlen richten op Ierland en Portugal. Wellicht dat daarna ook Spanje in het vizier komt, en dan komen de markten in de problemen.'

Elwin de Groot, econoom van Rabobank, is bevreesd voor een domino-effect als Griekenland de schulden gaat afstempelen. 'Als aan het eind van de looptijd de Grieken nog steeds in de problemen zitten, zal toch de portemonnee moeten worden getrokken om het land buiten de markten te houden. Dat is goedkoper dan opnieuw de banken te hulp schieten.'

De Groot denkt dat de markten de kans op een herstructurering van Griekenland nu te hoog inschatten. 'Een herstructurering hoeft niet te betekenen dat de schuld wordt afgestempeld. Het kan ook zijn dat de afbetalingen over een langere termijn worden uitgesmeerd. De neveneffecten van nu afstempelen zijn te groot.'

De rente op Griekse staatsobligaties en het verzekeren van Griekse schuld zijn in de afgelopen weken opgelopen naar recordniveaus. Het verschil in rente tussen tienjarige obligaties van ankerland Duitsland en die van Griekenland is opgelopen naar bijna 12,5%-punt tegen 9,5%-punt begin dit jaar. De rente op staatsobligaties met een looptijd van twee jaar noteert op 23%, iets minder dan het record van 25% dat vorige week werd bereikt.

Volgens kredietbeoordelaar Standar & Poor's is de kans op een afstempeling van Griekse staatsobligaties wel degelijk toegenomen en kan een potentiële 'haircut' oplopen tot 70%. Dit betekent dat een obligatie met een startwaarde van euro 1000 zou worden afgewaardeerd naar euro 300.

De staatsschuld van de Grieken bedraagt momenteel 142,8% van het bruto binnenlands product. De verwachting is dat dit in 2012 oploopt naar 159%. Een deel van de beleggers denkt dat de Grieken niet anders kunnen dan afstempelen om de fiscale positie weer op orde te kunnen krijgen.

De Groot verwacht dat de afstempeling er wel komt, maar niet op de zeer korte termijn. 'Als de afstempeling 50% zou zijn, zijn Griekse banken direct door hun kapitaal heen. De banken hebben meer tijd nodig.'

Volgens Wadhwa is vooral de politiek een onzekere factor. 'Als je rationeel en economisch naar de cijfers kijkt, is het duidelijk dat onder de streep een afstempeling veel duurder is dan de Grieken nog een keer te hulp schieten.'

Wadhwa vreest voor een politieke oplossing waarmee zijn scenario dat de Grieken in 2012 gaan afstempelen in de prullenbak zou verdwijnen. 'Politici kijken niet altijd even rationeel naar dit probleem en maken zich vaker zorgen om de mening van het electoraat.'

Het niet steunen van perifere landen valt bij kiezers erg goed. Zo won de eurosceptische partij Echte Finnen onlangs de verkiezingen door zich tegen deze steun te keren. De partij liet gisteren weten toch niet bereid te zijn in te stemmen met noodhulp aan Portugal.

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

zaterdag 30 april 2011

China's cadeau is een duurdere yuan

De druk op China om de yuan te laten appreciëren is groot. Het land houdt de munt kunstmatig laag en bevoordeelt zo zijn eigen exportpositie, luidt het oordeel van met name de VS. Publiekelijk zegt het land zich niets aan te trekken van de kritiek, maar in stilte schuift het land wel degelijk op richting de wensen van het Westen.

China heeft altijd toegezegd de munt op te waarderen, maar in een tempo dat het land zelf goed dunkt. De snelheid is de laatste weken opgeschroefd: de yuan klom voor de zevende dag op rij tegenover de Amerikaanse dollar. Vrijdag doorbrak de munt de volgens valutabeleggers magische grens van 6,5 yuan voor $ 1.

Als de yuan in waarde stijgt, betekent het dat 'Peking' daar toestemming voor geeft, want de munt is niet vrij inwisselbaar. De yuan is gekoppeld aan de dollar met een zogeheten referentievoet. Beleggers mogen de yuan verhandelen binnen een marge van 0,5% van de referentievoet, die nu op 6,499 voor $ 1 staat.

Of de opwaardering is toe te schrijven aan westerse druk, valt te betwijfelen, want er zijn voldoende binnenlandse factoren die de centrale bank van gedachten hebben doen veranderen. De Chinese economie toont tekenen van oververhitting, zoals vastgoedprijzen die door het dak gaan en een scherp oplopende inflatie.

Om de overvloed aan geld terug te dringen heeft de centrale bank de rente en reserveverplichtingen voor banken al verschillende keren opgehoogd. De stappen zijn niet effectief genoeg. In maart bedroeg de inflatie 5,4%, de sterkste stijging van de consumentenprijzen in 32 maanden.

Omdat een goedkope munt bij zulke omstandigheden niet helpt, heeft de centrale bank besloten de yuan in te zetten als monetair instrument. 'De ongebruikelijk snelle stijging duidt erop dat de yuan wordt gebruikt om de inflatie te beteugelen', aldus Credit Agricole in een rapport. Met een duurdere yuan wordt de export duurder, waardoor de economie en inflatie worden afgeremd.

Een opvallend gegeven is dat in aanloop naar een topontmoeting tussen China en de VS, de yuan bijna altijd in waarde stijgt. Zo klom de munt in de week voor de ontmoeting tussen presidenten Obama en Hu Jintao in januari met 0,58%. 'Een cadeau om een vriendelijke atmosfeer voor de top te creëren', aldus een valutastrateeg. 'De huidige appreciatie is daarop geen uitzondering.'

De komende weken zal de yuan verder aansterken is de verwachting. De Amerikaanse minister van financiën Tim Geithner en de Chinese vicepremier Wang Qishan treffen elkaar in mei in Washington.

De grootste druk op de Chinezen om de yuan te appreciëren is er dan wel af. Met zo'n cadeautje kan het wel eens een zeer ontspannen top worden.

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

vrijdag 29 april 2011

Dollar naar laagste niveau in drie jaar

Het ruime monetaire beleid van de Federal Reserve drukt op de dollar. De Amerikaanse munt daalde donderdag naar de laagste stand in bijna drie jaar. De dollar kreeg een tik nadat de voorzitter van de Fed, Ben Bernanke, woensdag bekendmaakte het huidige beleid met een zeer lage rente van 0 tot 0,25% te handhaven.

'De woorden van Bernanke geven groen licht voor een verdere daling van de dollar', aldus Chris Turner, valutastrateeg van ING in Londen. Begin dit jaar rekende hij op een daling tegenover de euro naar $ 1,48. Omdat de munt dit niveau heeft bereikt, gaat hij ervan uit dat de munt de komende maanden richting de $ 1,55 voor één euro gaat bewegen.

De Dollar Index, een mandje waarin de munt wordt afgezet tegenover de zes belangrijkste handelspartners van de VS, zakte donderdag naar 72,9, tegen 80 begin dit jaar. Dit is het laagste punt sinds juli 2008, twee maanden voordat de kredietcrisis losbarstte. De dollar won tijdens de kredietcrisis aan waarde omdat hij toen werd gezien als een 'veilige haven'.

Bernanke zei woensdag in een toelichting op het rentebesluit, de rente laag te houden ondanks een hogere inflatieverwachting. Deze is volgens de Fed-voorzitter te wijten aan hogere olie- en grondstofprijzen, maar deze inflatie is slechts tijdelijk, aldus Bernanke.

Veel economen wijzen erop dat de prijzen van olie, goud en andere grondstoffen juist stijgen door het ruime Fed-beleid; doordat er meer dollars in het systeem worden gepompt, worden schaarse goederen duurder. De achterliggende gedachte bij beleggers is dat dollars kunnen worden bijgedrukt, maar dat gaat niet op voor een metaal als goud. Goud klom na de persconferentie van Bernanke naar opnieuw een recordprijs van bijna $ 1535 per troy ounce.

ABN Amro-econoom Peter de Bruin ziet de lagere dollar vooral als gunstig voor de VS zelf. 'Een lagere munt is goed voor de economische groei.' De Bruin denkt dat de dollar tot in het najaar kan blijven zakken. 'Wij verwachten dat de Fed pas in het eerste kwartaal van 2012 de rente gaat verhogen. De markten zal die verwachting pas eind dit jaar gaan inprijzen.'

Het ruime Fed-beleid heeft echter negatieve gevolgen voor de rest van de wereld, zegt valutastrateeg Turner. Doordat de dollar de status heeft van wereldreservemunt, heeft de Fed het monetaire beleid geëxporteerd en is de inflatie in andere economieën opgelopen. 'Diverse centrale banken van vooral opkomende landen hebben de rente al verhoogd om zo de geldontwaarding af te remmen.'

Turner verwacht dat de euro ondanks de Europese schuldencrisis blijft profiteren van de dollarzwakte. 'Centrale banken van opkomende markten verkopen dollars en kopen daar euro's voor terug. Zij kijken niet naar op welke koers de munt staat. Zij blijven gewoon euro's kopen.'

Grote getallen
Federal Reserve

  • $ 2454 mrd
    Balans Fed per 20 april
  • $ 1725 mrd
    Eerste opkoopprogramma QE1
  • $ 600 mrd
    QE2, loopt door tot eind juni
  • $ 1390 mrd
    Amerikaanse staatsobligaties op de balans van de Fed




Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

donderdag 28 april 2011

Markt wacht op 'haircut' Griekenland

Beleggers blijven Griekse rente hoger zetten totdat duidelijk wordt hoeveel het land gaat afstempelen

De rente op Griekse staatsobligaties blijft stijgen. Woensdag noteerde het effectief rendement op tweejarige obligaties even boven de 25%, wederom een record. De rente op tienjarige obligaties steeg voor de negende handelsdag op rij naar 15,8%, eveneens een record.

De financiële markten speculeren er al maanden op dat Griekenland zijn schulden niet meer kan aflossen en dat het land zijn schulden moet herstructureren. Daardoor loopt de rente op staatsobligaties hard op.
De oplopende rentes zeggen echter weinig, stelt een obligatiehandelaar uit Amsterdam. 'Het heeft bij Griekse staatsobligaties totaal geen zin meer om nog naar de rentevergoeding te kijken. Het zegt helemaal niets totdat helder wordt hoeveel er afgestempeld moet worden', aldus de strateeg. 'Wordt het een "haircut" van 30, 40, 50 of zelfs 60%? Niemand die het weet. De markt wil duidelijkheid. Ook als er geen haircut komt. Tot die tijd kan de rente verder stijgen.'

'De bewegingen in Griekse staatsobligaties moeten met een korrel zout worden genomen', zegt een hoofd staatsobligaties van een Nederlandse bank die niet met zijn naam in de krant wil. 'De handel is minimaal.
Neem afgelopen donderdag, toen was de omzet euro 16 mln, dat stelt echt niets voor.'

Dat de Griekse schulden wordt afgestempeld, daar is hij zeker van. 'De markt prijst nu een afstempeling in van 20% tot 25%.'

De grote Europese financiële instellingen zijn inmiddels uit Griekse obligaties. 'Doordat de Europese Centrale Bank (ECB) vorig jaar obligaties is gaan opkopen - de schattingen lopen uiteen van euro 30 mrd tot euro 50 mrd aan Griekse obligaties - hebben deze banken de obligaties aan de ECB verkocht.' Daarom is een afstempeling van Griekse obligaties eerder aan de orde dan bij Ierland en Portugal. 'Er zitten nog veel Franse en Spaanse banken in Portugese obligaties. De schade bij een afstempeling van Portugal zou dan te groot zijn.'

Marktvolgers schreven de scherpe stijging van gisteren toe aan uitspraken van Mohamed El-Erian, de topman van 's werelds grootste obligatiefonds Pimco. Hij vergeleek in een commentaar in de Duitse krant Handelsblatt de situatie van Griekenland met de Latijns-Amerikaanse schuldencrisis van de jaren tachtig. De meeste landen in die regio kwamen in een economische crisis toen zij hun buitenlandse schulden niet meer konden betalen.

'Latijns-Amerika heeft te kampen gehad met een "verloren decennium" voor groei, werkgelegenheid en investeringen', aldus El-Erian. 'Griekenland loopt nu hetzelfde gevaar.' Volgens El-Erian is het land 'ver verwijderd' van financiële stabiliteit en is het 'geen stap dichterbij' gekomen om het vertrouwen van de financiële markten te herwinnen.

Dat het wantrouwen van de markten in Griekenland groot is, is terug te zien aan kredietverzekeringen op Griekse staatsobligaties. Deze credit default swaps (cds) stegen woensdag ook naar records. Een stijgende cds duidt op een afnemende kwaliteit van de onderliggende obligatie. De cds op Griekse staatsobligaties steeg met 21 basispunten naar 1376. Dit betekent dat een belegger euro 1,376 mln aan verzekeringspremie betaalt voor obligaties met een onderliggende waarde van euro 10 mln. De cds voor Ierland liep met 11 basispunten op naar 685, de Portugese klom met 7 basispunten naar 688.

'De verhalen over afstempeling van Griekse staatsschuld verdwijnen echt niet', zegt Marc Oswald van Monument Securities tegenover persbureau Bloomberg. 'Zo lang niemand de markt kan verzekeren of er wel of niet wordt afgestempeld, zullen beleggers dit meer en meer blijven inprijzen.'

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

donderdag 21 april 2011

Goudprijs neemt horde van $ 1500

Edelmetaal stijgt al elf jaar op rij en is bezig aan langste rally sinds de jaren twintig van de vorige eeuw


De goudprijs heeft een nieuwe barrière doorbroken. Het geel gekleurde edelmetaal brak dinsdag voor het eerst door de grens van $ 1500 voor een troy ounce. Gisteren noteerde de goudprijs aan het eind van de Europese handel op $ 1505, wederom een record.

Goud is bezig aan de langste rally sinds de jaren twintig van de vorige eeuw. De prijs stijgt nu al elf jaar op rij en is daarmee in een decennium in waarde verzesvoudigd: ruim tien jaar geleden kostte een troy ounce goud van 31,1 gram nog circa $ 250. Dit jaar is de goudprijs met bijna 6% opgelopen. Vorig jaar werd goud al 30% duurder.

De goudprijs loopt deze week snel nadat maandag kredietbeoordelaar Standard & Poor's de kredietverwachting voor de VS verlaagde. 'De financiële markten zijn duidelijk nerveus', zegt Anita van Prooijen, hoofd edelmetalen van Deutsche Bank in Rotterdam. 'Beleggers maken zich zorgen over Griekenland, een mogelijk oplopende rente en inflatie, en de grote staatsschuld in de VS. Edelmetalen profiteren hier duidelijk van. Niet alleen goud, maar ook zilver gaat hard omhoog.' De zilverprijs klom woensdag naar $ 44,80, het hoogste niveau in ruim 31 jaar.

Volgens Van Prooijen is de stijging van de goudprijs momenteel te wijten aan dollarzwakte. 'Als je de goudprijs omrekent in euro's dan valt de stijging wel mee en staat goud op de prijs van december vorig jaar.' In euro's kost een kilo goud nu ongeveer euro 33.000.

Goud wordt vaak genoemd als een middel waarmee beleggers zich kunnen indekken tegen inflatie, maar volgens Koen Straetmans, expert grondstoffen van ING Investment Management is dat maar deels waar. 'Met goud kun je je alleen op op de heel lange termijn beschermen tegen inflatie. Als je vanaf de jaren zeventig in goud hebt belegd dan heeft dat gewerkt. Maar verwacht je de komende twee jaar een oplopende inflatie dan is het tijdsbestek te kort om je met goud in te dekken.'

Straetmans zegt dat in opkomende landen als China en India, waar de inflatie momenteel hard oploopt, wordt goud wel vaker gebruikt om ter bescherming tegen geldontwaarding omdat er sprake is van een negatieve reële rente. In de gevestigde economieën is goud vooral populair als belegging. Zo'n 40% van de vraag naar goud komt op dit moment van beleggers. 'Vorig jaar ging 90% van de beleggingen in grondstoffen richting goud. Begin dit jaar stapten beleggers door gunstige economische vooruitzichten over naar industriële materialen zoals koper, maar die trend is sinds een maand weer gekeerd.'

'Je ziet toch weer een opleving van de Europese schuldencrisis en dan wordt goud weer gezien als een veilig en waardebestendig metaal.' De fysieke vraag naar goud komt voornamelijk van opkomende landen als China en India waar ook centrale banken goud aan het kopen zijn. Straetmans: 'Dit kan een steun zijn voor de goudprijs.'

Veel economen zien in de stijging van de goudprijs een nieuwe zeepbel. 'Dat weet je natuurlijk pas achteraf', zegt econoom Mathijs Bouman. 'Maar het is wel een veeg teken dat goud ook steeds vaker een onderwerp op feestjes is.' De econoom zegt te begrijpen dat met het huidige monetaire beleid met lage rentes en andere stimuleringsmaatregelen, goud bij mensen nu meer aanspreekt. 'Als je tien jaar geleden bij de bank kwam en je wilde in goud beleggen, werd je nog uitgelachen.'

Uit economisch oogpunt heeft het metaal eigenlijk geen waarde, aldus Bouman. 'De enige voordelen zijn dat het niet roest en het beperkt voorradig is. Maar er is nu eenmaal een stilzwijgende afspraak tussen alle wereldburgers dat goud zijn waarde behoudt en dat versterkt het idee dat het waardevoller is dan papiergeld.'

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

woensdag 20 april 2011

Schuldvraag

De aankondiging van kredietbeoordelaar Standard & Poor's (S&P's) dat het hoogste kredietoordeel van de VS in het geding is, leidde maandag tot een verkoopgolf op de aandelenmarkten.

Opvallend genoeg kwamen Amerikaanse staatsobligaties die dag nauwelijks in beweging. Het rendement op een tienjarige staatsobligatie steeg die dag met 2 basispunten naar 3,37%.

Pimco, met $ 1200 mrd in beheer het grootste obligatiefonds ter wereld, zei enkele maanden geleden al geheel uit Amerikaanse staatsobligaties te stappen. Pimco verwacht dat de rente verder gaat stijgen wegens een aantrekkende economie, een oplopende inflatie en omdat het opkoopprogramma van de Federal Reserve, QE2, eind juni eindigt. De Fed wil met dit programma de rente drukken om de economie te stimuleren.

Omdat de rente omgekeerd beweegt aan de koers van een obligatie, betekent dit dat Pimco verwacht dat obligatiekoersen gaan dalen. Pimco heeft op deze verwachting alle Treasuries van de hand gedaan en zit inmiddels 'short'. Dat wil zeggen dat Pimco obligaties heeft verkocht die het niet bezit, in de hoop ze terug te kunnen kopen tegen een lagere prijs. De neerwaarts bijgestelde kredietverwachting reflecteert de verslechterende toestand van de Amerikaanse economie, reageerde Mohamed ElErian, de topman van Pimco op de waarschuwing van S&P's. 'Ook in onze modellen lopen de VS risico de AAA-status te verliezen.'

De verlaagde kredietverwachting van S&P's lokte ook een opmerkelijke tegendraadse reactie uit. Jeffrey Gundlach, directeur en oprichter van vermogensbeheerder DoubleLine Capital, denkt dat staatsobligaties het juist goed gaan doen de komende tijd. Het opkoopprogramma van de Fed loopt af en zonder monetaire stimuleringsmaatregelen zal de groei van de economie 'substantieel verzwakken', verwacht Gundlach. 'Dit is slecht voor aandelen en goed voor obligaties. Het wordt tijd dat de markten een zwakkere economie gaan inprijzen.'

Mocht Washington echt werk maken van het terugdringen van het begrotingstekort, dan wordt de basis voor staatsobligaties juist sterker, stelt Gundlach. Bij een dalend overheidstekort zal de toevoer van staatsobligaties afnemen. Belastingverhogingen en bezuinigingen zijn juist het tegenovergestelde van stimuleringsmaatregelen en remmen de economische groei, waardoor ook de inflatie daalt. Allemaal ingrediënten voor oplopende obligatiekoersen, aldus Gundlach.

De vermogensbeheerder ziet de waarschuwing van S&P's vooral als een effectieve drukmiddel om Amerikaanse politici nu eindelijk knopen te laten doorhakken en te gaan snijden in de overheidsuitgaven en de belastingen te verhogen.

Met de marktreactie van maandag lijkt Gundlach vooralsnog het gelijk aan zijn zijde te hebben. Het is nu afwachten of politici echt de staatsschuld gaan aanpakken. Bezuinigen zal nog wel lukken, maar voordat in de VS belastingverhogingen worden doorgevoerd zal er nog heel wat water door de Washingtonse rivier de Potomac moeten stromen.

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

zaterdag 26 maart 2011

Onverwacht vertrek in roerige tijden

Het vertrek van Richard Homburg als topman van vastgoedfonds Homburg Invest was deze week een grote verrassing op het Damrak. Samen met kompaan Richard Stolle gaat hij een nieuw vastgoedbedrijf opzetten.

Beleggers blijven na het opstappen van oprichter, naamgever en grootaandeelhouder Homburg met vragen achter. De onzekerheid omtrent het vertrek is goed terug te zien in het koersverloop deze week. Voor de aankondiging noteerde het aandeel rond de euro 3, in de dagen na het nieuws zakte het hard weg: vrijdag sloot Homburg Invest op euro 2,59, de laagste stand ooit.

Een belegging in Homburg is weinig succesvol gebleken. De aandeelhouder die Homburg Invest langer in handen heeft, kijkt inmiddels tegen een groot verlies aan. De belegger die vijf jaar geleden tegen euro 40 per aandeel instapte, krijgt voor hetzelfde bedrag nu zestien aandelen.

Net als sectorgenoten kreeg Homburg Invest door de kredietcrisis een flinke tik. Terwijl andere vastgoedaandelen herstelden van de klappen, bleef Homburg Invest dalen. Volgens Richard Homburg werd het fonds door beleggers door de grote spreiding niet op waarde geschat.

Daarom kwam de topman medio 2009 met een plan dat dit moest gaan verhelpen. Door het fonds in regio's op te splitsen en de verschillende onderdelen apart naar de beurs te brengen, zou de waarde van de portefeuille beter tot uiting komen. Zo werd het Canadese vastgoed in mei 2010 naar de beurs van Toronto gebracht. Dit leverde euro125 mln op. Het hielp echter niet, het aandeel bleef verder dalen.
Alsof het nog niet genoeg was, kwam Homburg Invest vorig jaar ook nog in aanvaring met toezichthouder AFM. De beurswaakhond verweet het fonds een ondoorzichtige organisatiestructuur en legde daarvoor een last onder dwangsom op.

Met de balans van Homburg Invest wil het ook niet vlotten, die blijft uiterst wankel: aan het einde van het derde kwartaal van 2010 was de solvabiliteit door afwaarderingen geslonken tot beneden een schrikbarende 5%.

Het onverwachte vertrek in roerige tijden doet beleggers het ergste vermoeden. Zij vragen zich of de kapitein een zinkend schip verlaat. Volgens Homburg is 'de tijd rijp voor een nieuw iemand die de strategie naar het volgende niveau kan tillen'. Die opmerking roept vragen op, want als een ervaren vastgoedrot als Homburg het niet lukt om de strategie 'naar een volgende niveau' te tillen, waarom zou dit opvolger Jan Schöningh wel lukken?

Voor Schöningh zit er weinig anders op dan snel naar buiten te treden en de mist rond Homburg te klaren. Beleggers die nog in het fonds zitten, kijken met smart uit naar 31 maart als de jaarcijfers worden voorgelegd. Pas dan zal duidelijk worden hoe solvabel het vastgoedfonds nog is.

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad