donderdag 12 mei 2011

Extreem weer drijft voedselprijzen op

Droogte en overstromingen in belangrijkste voedselproducerende regio's in wereld drukken voorraden

De droogte in het noorden van Europa heeft mogelijk een opdrijvend effect op de prijzen van grondstoffen als tarwe en maïs. April was de warmste maand sinds 1900 en de droogste in ongeveer vijftig jaar.

Ofschoon het nog te vroeg is de kosten van het droge weer in te schatten, wordt rekening gehouden met mindere oogsten dit jaar.

Met name in het noorden en het noord-westen van Frankrijk, de grootste landbouwproducent van Europa, is het erg droog en zijn er in sommige gebieden al restricties op het gebruik van water ingevoerd. Het Franse ministerie van landbouw komt morgen bijeen om de situatie te bespreken. Aanstaande maandag vergadert het zogeheten 'droogte-comité' over de droogte in het land.

In Frankrijk vreest men voor een herhaling van de zomer van 2003. Dat jaar overleden in Frankrijk zo'n 14.000 mensen aan de gevolgen van het warme en droge weer. De Europese landbouwsector kende dat jaar een verlies van circa euro 13 mrd. Niet alleen in Europa is er sprake van opmerkelijk weer voor de tijd van het jaar. In de VS heeft de landbouwsector last van overstromingen van de rivier de Mississippi en van droogte in de staten Kansas en Oklahoma. Afgelopen winter had Australië te kampen met overstromingen.

In het oosten van China, dat bekend staat als China's graanschuur en goed voor 80% van de graanproductie van het land, was het de afgelopen wintermaanden ook extreem droog. Op bepaalde plaatsen was in 200 jaar niet zo weinig neerslag gevallen. De Voedsel en Landbouworganisatie (FAO) van de Verenigde Naties waarschuwde dat dit tot een crisis zou kunnen leiden met gevolgen voor de wereldvoedselprijzen.

De voedselprijzen zijn de afgelopen twaalf maanden al sterk gestegen. Zo zijn de futures voor maïs met zo'n 50% opgelopen doordat de Amerikaanse voorraden op het laagste niveau in vijftien jaar staan. De prijs voor tarwe is in dezelfde periode met 64% gestegen.

Koen Straetmans, strateeg grondstoffen van ING Investment Management zegt de komende maanden 'overwogen' te blijven in landbouw. 'Incidenten zoals de onrust in het Midden-Oosten en Noord-Afrika en de Japanse aardbeving hebben, in combinatie met de tijdelijke terugval van de prijzen, al geleid tot nieuwe reserve-aankopen van strategische landbouwgrondstoffen in landen als Algerije, Tunesië en Egypte.'

Straetmans wijst erop dat ook Irak zijn strategische aankopen heeft verhoogd en dat Saudi-Arabië zijn tarwevoorraad binnen drie jaar wil verdubbelen.

Ook de ramp in Japan drijft de voedselprijzen op, zegt Straetmans. 'Nu de binnenlandse Japanse landbouwsector waarschijnlijk zwaar wordt getroffen door de gevolgen van het incident in Fukushima, is er mogelijk een stijging van de import nodig. Het land is met 17% van de totale wereldwijde import 's werelds grootste maïsimporteur.' Daarnaast is Japan de op twee na grootste importeur van sojabonen en de op drie na grootste importeur van tarwe.

De Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs verhoogde woensdag de verwachtingen voor de tarweprijs voor de komende drie maanden van $ 7,75 naar $ 8 per bushel (circa 35 liter), de internationaal gangbare inhoudsmaat voor granen. 'Wij verhogen de verwachtingen voor verschillende landbouwprijzen wegens extreme weersomstandigheden in de belangrijkste voedselproducerende regio's', aldus Goldman-analist Damien Courvalin woensdag in een rapport.

De analist rekent op een lagere productie dan eerder aangenomen en 'ook de tarwevoorraad neemt minder toe dan waar we eerder op hadden gerekend'.

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

woensdag 11 mei 2011

Gross' Missers

Pimco, 's werelds grootste obligatiebelegger, moet niets van Amerikaanse staatsobligaties hebben. Enkele maanden terug deed het vlaggenschip, het Total Return Fund (TRF), al zijn 'treasuries' van de hand. Inmiddels zit het fonds, met een beheerd vermogen van $ 240,7 mrd, zelfs 'short'. Dat wil zeggen dat het fonds staatsobligaties verkoopt die het niet in bezit heeft, in de hoop ze op een lagere prijs weer terug te kopen.

Eind maart had Pimco daardoor een negatief percentage (-3%) van zijn vermogen belegd in Amerikaans schuldpapier. De afgelopen maand is dat opgelopen naar -4% om zo te verdienen aan een daling van staatsobligaties.

De 67-jarige Bill Gross, medeoprichter van Pimco, denkt dat vooral een oplopende inflatie een stijgende rente en dus dalende obligatiekoersen zal veroorzaken. Hij verwacht een 'milde bearmarkt' voor obligaties met 'inflatie als ultieme factor'.

De beslissingen van Gross worden door de markten nauwlettend in de gaten gehouden, maar Gross heeft niet altijd de beste timing. Zo kocht zijn fonds in 2008 hypotheekobligaties op, terwijl iedereen ze aan het verkopen was. Gross ging er vermoedelijk van uit dat de Federal Reserve deze giftige leningen zou opkopen. Een vergissing, zo bleek later: de Fed had geen trek om de opkopers van deze obligaties te belonen met een 'gratis' premie van 30%.

Vervolgens stapte Pimco in zogeheten municipal bonds, obligaties van lagere Amerikaanse overheden, net voordat de markt hard in elkaar zakte.

De vraag is of Gross nu wel over de juiste timing beschikt. Zo gaat hij ervan uit dat als de Fed stopt met opkoopprogramma QE2, de rente gaat stijgen, omdat de Fed niet meer als koper in de markt opereert. Dat is op zich geen vreemde theorie. Maar mocht de rente inderdaad hard oplopen, dan is het niet uit te sluiten dat de Fed alsnog een nieuw opkoopprogramma, QE3, aankondigt en de rente weer rap lagere regionen opzoekt.

Dan is er nog Gross' visie op de inflatie. Ofschoon de Fed bij het laatste rentebesluit de inflatieraming naar boven bijstelde - de Fed gaat nu uit van een inflatie van 2,1% tot 2,8% dit jaar - zei Bernanke dat er een tijdelijk effect is van de hoge grondstoffenprijzen. Aangezien de werkloosheid met 9% nog altijd hoog is, ziet hij geen redenen om de rente te verhogen.

Inflatie loopt vooral op als tweederonde-effecten merkbaar worden. Werknemers voelen de stijgende prijzen in hun portemonnee en vragen daarvoor een compensatie in de vorm van een hoger loon. In de VS is daar door de hoge werkloosheid geen sprake van. Sterker nog: doordat de prijzen stijgen maar de lonen niet, gaat het besteedbaar inkomen van Joe Sixpack er juist op achteruit.

Voor een sterk oplopende inflatie dient eerst de arbeidsmarkt aan te trekken. De vorige week gepubliceerde arbeidscijfers wijzen op een lichte verbetering, maar het herstel is lang niet sterk genoeg om de inflatie en de rentes op obligaties te stuwen. Gross' beslissing om short te gaan, lijkt daarom voorbarig. Maar een superbelegger als Gross zal toch niet voor de derde keer scheefzitten?

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

dinsdag 10 mei 2011

'Griekse euro-exit schept precedent'

Als Grieken eurozone mogen verlaten, houdt niets landen als Ierland en Portugal tegen hetzelfde te doen

Het gerucht dat Griekenland mogelijk de eurozone verlaat, leidde vrijdag tot een scherpe daling van de euro. Noteerde de Europese eenheidsmunt vorige week woensdag nog op $ 1,4940, gisteren aan het eind van de Europese handel werd een euro verhandeld voor $ 1,4266. Met een verlies van ruim 4% is het de grootste daling op weekbasis in meer dan een jaar.

Vooral vrijdag kreeg de euro een flinke tik toen het Duitse blad Der Spiegel berichtte dat Griekenland uit de eurozone zou stappen. In enkele minuten daalde de euro met 2 cent. In valutamarkten is dit een enorme beweging.

De markten zien een mogelijke exit van de Grieken als een zeer slecht signaal voor de eurozone als monetaire unie. Hoe betrouwbaar is de unie nog als een land dat zijn schulden niet meer kan betalen er zomaar uit kan stappen?

Toch is het geen vreemde vraag of een euro zonder Griekenland niet veel gunstiger is. Er blijft dan een munt over met sterke landen en minder zwakke broeders. 'Dat is op zich dan een logische gedachte, maar dat is niet waar de financiële markten naar kijken', zegt het hoofd treasury van een Nederlandse bank. 'Als de Grieken de euro verlaten, wat houdt de Ieren en de Portugezen dan nog tegen om exact hetzelfde te doen? Dan is er sprake van het volledig uiteenvallen van de ooit zo geroemde Europese Monetaire Unie.'

'Als Griekenland de euro mag verlaten, schept dat een gevaarlijk precedent', stelt ook Chris Turner, hoofd valutastrategie van ING in Londen. 'Ik vrees voor een kettingreactie op de markten als de Grieken uit de euro stappen.'

De valutamarkten worden momenteel gedreven door onzekerheid, zegt het hoofd treasury. 'Wel of geen herstructurering van de schulden, blijven ze nu wel of niet in de euro en dan ook nog geniepige vergaderingen. Dat maakt beleggers kopschuw. Het wordt tijd dat de bittere pil wordt geslikt: de markt eist duidelijkheid.'

Kredietbeoordelaar Standard & Poor's, die maandag de kredietstatus voor de langlopende schuld van Griekenland heeft verlaagd van BB- naar B, noemt een Griekse exit uit de eurozone 'hoogst onwaarschijnlijk en juridisch bijzonder complex'.

'Bovendien stap je niet van de ene op de andere dag uit de euro', zegt Trevor Cullinan, hoofd Europese obligaties van S&P. 'Dat proces kan maanden duren. In de tussentijd kan het financiële systeem onder bijzonder grote druk komen te staan, en dat wil niemand.'

Volgens Turner is de euro de afgelopen dagen door een combinatie van factoren gedaald. Naast de geruchten over Griekenland staat de munt onder druk sinds de Europese Central Bank (ECB) vorige week aangaf voorlopig geen haast te hebben met het verhogen van de rente. ECB-president Jean-Claude Trichet liet de woorden 'sterke waakzaamheid' achterwege. 'Dit werd door de markt geïnterpreteerd als een sterk signaal dat de eerstvolgende renteverhoging van de ECB niet in juni maar in juli of nog later dit jaar zal plaatsvinden', schreef Rabobank gisteren.

Partijen die vooraf rekenden op een snelle renteverhoging draaiden van positie en deden de euro van de hand, waarop in enkele minuten de munt met meer dan een cent daalde. Ondanks de daling van de afgelopen dagen staat de euro sinds de start van het jaar nog steeds op een winst van 3% tegenover de negen valuta's van de belangrijkste handelspartners.

Turner spreekt van een 'gezonde correctie'. De munt is na een dieptepunt van $ 1,1877 in juni vorig jaar flink opgelopen. 'De markt rekende op meerdere renteverhogingen en de euro is daarom opgelopen naar $ 1,50.' De valutastrateeg ziet nu een bodem rond $ 1,40 waarna de euro weer kan stijgen. 'Wij mikken op $ 1,50 deze zomer.'

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

zaterdag 7 mei 2011

Oproep aan het verkeerde adres

De olieprijs is hard gedaald, dus moet de benzineprijs ook hard omlaag, concludeerde de Partij Voor de Vrijheid (PVV) vrijdag. De scherpe daling van de prijs van ruwe olie de afgelopen dagen was voor de partij aanleiding om op te roepen tot een 'fors lagere benzineprijs'.

'Geen uitvluchten, smoezen of andere vage berekeningen meer om de hoge brandstofprijs te handhaven', aldus de PVV. De partij verwacht daarom een mooi weekend voor autorijders 'als men dit nu eerlijk doorberekent'.

De vraag is: wat is dan een eerlijke doorberekening? Daarvoor moet worden gekeken naar de opbouw van de brandstofprijs en die wordt bepaald door vier componenten. Het grootste deel is niet de olieprijs, maar belastingen. Als een liter benzine euro 1,70 kost, dan zijn accijns en btw goed voor circa euro 1 per liter. Kortom, als u veertig liter benzine tankt, vloeit euro 40 naar de schatkist.
Dan zijn er nog de vervoerskosten: van het olieproducerende land naar Nederland en van de raffinaderij naar het tankstation. Als dit allemaal bij elkaar wordt opgeteld, dan blijft er nog zo'n 10 cent marge voor de pomphouder over. In die 10 cent zitten de kosten zoals de huur, vergunningen, elektriciteit en een stukje winst.

Bovendien is ruwe olie geen eindproduct en dient te worden verwerkt. Daardoor komen er nog raffinagekosten bij en sinds enkele jaren ook de kosten voor het bijmengen van biobrandstof.
Ruwe olie is goed voor ongeveer euro 0,55 per liter. Bij een daling van de olieprijs met 10% betekent dit dat de prijs van benzine met 5 cent omlaag zou kunnen. Olie wordt echter niet in euro's maar in dollars afgerekend. De olieprijs daalde deze week hard, maar tegelijkertijd steeg de dollar in waarde en daarmee is een deel van de daling dus gedempt.

Een structurele daling van de olieprijs wordt altijd vertraagd doorgevoerd, aldus Paul van Selms, directeur van consumentencollectief United Consumers. 'Prijzen gaan sneller omhoog dan omlaag. Dat is een economische wetmatigheid.' Volgens Van Selms zit er altijd een vertragingsmechanisme in het verwerken van grondstofprijzen. 'Dat heeft met de voorraden en risicospreiding te maken.'

De PVV-oproep om na deze prijsdaling de benzineprijzen fors te verlagen is gericht aan het verkeerde adres. Wie de grondstoffenmarkten kent, weet dat prijzen fluctueren. Zo denkt Goldman Sachs dat de olieprijs weer snel zal stijgen omdat de vraag blijft toenemen. Olie zal de hoogste stand van dit jaar weer opzoeken en passeren, aldus de bank.

Als de PVV direct iets aan de benzineprijs wil doen, zal zij de accijnzen moeten verlagen. Gezien de bezuinigingen die dit kabinet moet doorvoeren, zal een voorstel daartoe kansloos zijn.

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

vrijdag 6 mei 2011

Grondstoffenbeleggers dumpen zilver

Prijs van zilver daalt in een week met meer dan 25% op hogere marge-eisen van beursbedrijf CME Group

Zilverbeleggers hebben het de afgelopen dagen goed voor de kiezen gekregen. De prijs is in enkele handelsdagen met meer dan $ 13 per troy ounce, ofwel 2% gedaald. Het is de sterkste daling van het edelmetaal sinds 1983.

Van de negentien meest verhandelde grondstoffen was zilver tot vorige week de sterkst stijgende. Zilver bereikte vorige week maandag het hoogste niveau in ruim 31 jaar, op $ 49,84. Tot vorige week was zilver in vier maanden tijd met 57% in waarde gestegen. Aan het einde van de handel in Europa gisteren noteerde een troy ounce (31,1 gram) zilver op $ 36,70.

De scherpe daling zette in nadat beursbedrijf CME - het moederbedrijf van Comex, waar zilver wordt verhandeld - de margeverplichting voor het houden van zilverfutures voor de vijfde keer in twee weken heeft opgehoogd. Vanaf aanstaande maandag eist CME voor een zilverfuture een waarborgsom van $ 21.600, tegen $ 11.745 twee weken geleden.

'Dat is een gigantische verhoging', zegt Hans van Cleef, grondstoffenanalist van ABN Amro Private Banking. CME verhoogde de marges wegens 'een ongekend hoge volatiliteit' in zilver. De volatiliteit was opgelopen door de sterke stijgingen de afgelopen weken. 'Door de maatregel is de beweeglijkheid juist nog verder opgelopen', aldus Van Cleef. De volatiliteitsmeter voor zilver is deze week omhooggeschoten naar 79,39, een niveau dat sinds maart 2009 niet meer is gezien.

Van Cleef schreef vorige week een rapport waarin hij zegt signalen in de markt te zien dat veel partijen op zoek waren naar mogelijkheden om in te stappen omdat ze de boot hadden gemist. 'Als iedereen één kant op kijkt, dan is dat meestal een teken om eruit te stappen', aldus de analist die toegeeft het rapport bijzonder goed te hebben getimed. Volgens de analist kan zilver doorzakken richting $ 32. 'Wij raden onze klanten daarom ook aan om voorlopig even pas op de plaats te maken.'

Analisten gepolst door Bloomberg denken eveneens dat de zilverprijs nog verder kan dalen. Zij rekenen gemiddeld op een daling tot $ 34. Dat zou betekenen dat er nog eens 14% van de prijs af gaat.

'Met de nieuwe margeregels zijn vooral kleinere partijen uit de markt gezet', zegt Ron Schouten, edelmetaalhandelaar bij Deutsche Bank in Rotterdam, de voormalige HBU. 'De zilverprijs was zo hard gestegen dat het ook wel tijd was voor een correctie. De prijs ging in een rechte lijn omhoog, dat kon zo niet langer doorgaan.'

Volgens Schouten zijn deze week naast zilverfutures ook posities in zogeheten exchange traded funds (etf's, ook wel trackers) in zilver in grote hoeveelheden geliquideerd. Het iShares Silver Fund, de grootste etf in zilver, daalde woensdag met 4,7%, de sterkste daling sinds januari 2008.

De zilverprijs brak vorige week net niet het record van $ 50,35 uit januari 1980. Ook toen werd de stijging van zilver een halt toegeroepen door nieuwe margeregels. Comex voerde toen de 'Silver Rule 7' in waarmee er grote restricties kwamen op het kopen van zilver op krediet. Het beursbedrijf ging hiertoe over nadat de Amerikaanse overheid een onderzoek startte naar marktmanipulatie door de Hunt Brothers.

Deze twee broers, Nelson en William Hunt, kochten vanaf 1970 met geleend geld zilver op en hadden in 1979 bijna de gehele zilvermarkt in handen. De zilverprijs steeg van $ 11 in september 1979 naar $ 50 in januari 1980. Na de invoering van de margeregel daalde de prijs onder de minimumwaarborgsom en kregen de broers een margincall van $ 100 mln waar ze niet aan konden voldoen. De zilvermarkt klapte in elkaar: in vier handelsdagen daalde zilver met 50%. Twee maanden later kostte zilver weer minder dan $ 11.

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

Abrupt einde aan zilverfeest

Het ging hard met de zilverprijs dit jaar, te hard. Aan de sterke rally is deze week abrupt een eind gekomen: in enkele handelsdagen is de prijs met meer dan 25% gezakt.

De prijs van zilver bereikte vorige week maandag met $ 49,84 per troy ounce (31,1 gram) het hoogste niveau in ruim 31 jaar. Het record van $ 50,35 uit januari 1980 werd daarmee net niet verbroken. Gisteren noteerde zilver aan het eind van de Europese handel op $ 36,70, een daling van ruim $ 13 in iets meer dan een week.

De scherpe daling zette in nadat beursbedrijf CME - het moederbedrijf van Comex, waar zilver wordt verhandeld - de margeverplichting voor het houden van zilverfutures voor de vijfde keer in twee weken heeft opgehoogd. Vanaf aanstaande maandag eist CME voor een zilverfuture een waarborgsom van $ 21.600, tegen $ 11.745 twee weken geleden.

'Een typisch gevalletje van "what goes up, must go down"', zegt Hans van Cleef, grondstoffenanalist van ABN Amro Private Banking die beleggers adviseert voorlopig 'pas op de plaats te maken' omdat de prijs verder kan zakken richting $ 32. 'De hogere margeverplichting was de aanleiding om winst te nemen. Nu is er sprake van een sneeuwbaleffect, veel beleggers nemen tegelijkertijd winst.'

De daling was ook voor Nederlandse particuliere beleggers aanleiding om flink te handelen in derivaten met zilver als onderliggende waarde, zegt Erik Mauritz van Royal Bank of Scotland. De bank geeft zogeheten turbo's uit waarmee een belegger met een hefboom onder meer in grondstoffen kan beleggen. Afgelopen dinsdag werden er voor het eerst meer turbo's in zilver verhandeld dan op de AEX. 'Uniek, zoiets hebben we de laatste jaren niet gezien.'

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad