donderdag 20 mei 2010

Kosten kredietverzekeringen stijgen

Amsterdam
De kosten van een kredietverzekering op obligaties, de zogeheten credit default swap (cds), zijn na de Duitse restricties in prijs gestegen. Een oplopende cds duidt erop dat beleggers het risico op wanbetaling op de onderliggende obligatie hoger inschatten.

De Markit iTraxx Crossover Index, een mandje van kredietverzekeringen op de vijftig grootste bedrijven van Europa, steeg gisteren met 50 basispunten naar 582. Ieder basispunt staat gelijk aan euro 1000. Dit betekent dat een belegger euro 582.000 aan verzekeringspremie betaalt voor obligaties met een onderliggende waarde van euro 10 mln.

Beleggers gebruiken deze kredietverzekeringen om zich in te dekken tegen eventuele wanbetaling op obligaties. Daarnaast kunnen de derivaten worden ingezet om te speculeren op de kredietwaardigheid van de onderliggende obligatie. Bij een afname van de kredietwaardigheid loopt het risico van de obligatiehouder op en stijgt de prijs van een cds.

Het speculeren met een cds op een daling van de kredietwaardigheid zonder de onderliggende obligaties in het bezit te hebben, het zogeheten naked short selling, is door de Duitse beurswaakhond BaFin, per direct verboden.

Critici vergelijken een dergelijke positie vaak met het bij vijf verzekeringsmaatschappijen een verzekering afsluiten tegen brand op het huis van je buren om het vervolgens zelf in brand te steken. Op de financiële markten betekent dit dat een belegger met een nakedshortpositie er baat bij heeft dat het onderliggende bedrijf of land omvalt. Een dergelijke verzekering kan net zo vaak worden afgesloten als de belegger wil, mits er een tegenpartij gevonden kan worden.

Overigens klinkt dit een stuk simpeler dan het is, want het huis van de buren in brand steken is een stuk makkelijker dan het laten omvallen van een gezond bedrijf of een compleet land.

De cds'en van zwaar met schulden beladen Europese landen, daalden gisteren in eerste instantie, maar de prijzen liepen weer op nadat duidelijk werd dat Duitsland andere Europese landen niet wist te overtuigen om dezelfde maatregelen te nemen. De cds op Griekse staatsobligaties daalde met 0,5 basispunt naar 613,5. Op Portugees staatspapier liep de cds met 4,5 basispunten op naar 276, terwijl de Ierse met 9 basispunten daalde naar 195, aldus cijfers van CMA Datavision.

Voor bedrijfsobligaties hadden de Duitse maatregelen nauwelijks gevolgen. Het extra rendement dat beleggers vragen voor bedrijfsobligaties boven die op staatsobligaties liep slechts met 1 basispunt op naar 172, ofwel 1,72 procentpunt, aldus cijfers van Bank of America Merrill Lynch.

Arnold Tankuş
© 2010 Het Financieele Dagblad

woensdag 19 mei 2010

Risico op 'high yield' wordt overschat

Vermogensbeheerder Threadneedle ziet stabiele rendementen in middenklasse bedrijfsobligaties

Amsterdam
Beleggers overschatten de risico's op zogeheten high-yieldobligaties. Deze bedrijfsobligaties kennen wel relatief meer risico, maar bieden nu een hoog rendement bij een lage kans op wanbetaling. Dat stelt Barrie Whitman van de Britse vermogensbeheerder Threadneedle: 'Het magische woord is couponrente.'

High yield - letterlijk vertaald hoge rente - zijn bedrijfsobligaties met een kredietstatus die lager is dan BBB en hoger dan de zogenoemde 'junkbonds', die een kredietrating hebben van CCC of lager. De hoogste categorie, bedrijfsobligaties met een BBB-status of hoger, wordt 'investment grade' genoemd.

Juist die laatste groep heeft het afgelopen jaar fors aan populariteit gewonnen. Doordat bedrijven sinds het uitbreken van de kredietcrisis minder afhankelijk van bankfinancieringen wilden of moesten worden, zijn zij de kredietmarkt opgegaan voor (her)financiering. Threadneedle verwacht dat deze vorig jaar ingezette trend blijvend is. Vorig jaar haalden Europese bedrijven voor meer dan euro 300 mrd uit de markt. De koersen van deze obligaties liepen vorig jaar met zo'n 60% op, nadat in 2008 de koersen met een derde waren gedaald.

Mede onder invloed van de lage rente op spaarrekeningen en op staatsobligaties staan beleggers in de rij. De renteopslag ligt meerdere procentpunten hoger dan de rentevergoeding op staatsobligaties. Ondanks het ruime aanbod is het grootste deel gemakkelijk geplaatst.

Het verschil tussen de rentevergoeding van de bedrijfsobligaties met een hoge kredietstatus en staatsobligaties - de spread - was begin vorig jaar zo groot dat het een relatief makkelijke beleggingsbeslissing was om deze in de portefeuille op te nemen, zegt Whitman. Inmiddels zijn de spreads dusdanig gedaald dat de rek er wel uit is, denkt de fondsbeheerder: 'We zijn er verbaasd over hoe goed deze obligaties het al hebben gedaan.'

De fondsbeheerder, die in 1987 zijn carrière begon als kredietanalist bij United Bank of Kuwait, ziet in high yield nog wel volop kansen. Beleggers overschatten de risico's, terwijl de kans op wanbetaling door een faillissement in de laatste kwartalen enorm is gedaald. Ook de spreads liggen hoger dan bij investment grades.

In het eerste kwartaal van vorig jaar, toen de kredietcrisis de markten volledig in haar greep had, kwam het aantal faillissementen in de obligatiemarkt wereldwijd uit op 16,9% en in het tweede kwartaal op 13,9%.

In het derde en vierde kwartaal is het aantal 'defaults' fors afgenomen naar respectievelijk 2% en 1,7%. In de eerste drie maanden van het lopende jaar bedroeg het aantal faillissementen slechts 0,2%. Threadneedle voorziet voor geheel 2010 een defaultratio van 2%. De komende jaren kan deze ratio wel weer licht oplopen, maar de vermogensbeheerder rekent er niet op dat de crisisniveaus weer in beeld komen. Doordat de defaultratio laag is, zijn high yields lang niet zo risicovol als de meeste beleggers denken.

Whitman neemt Unitymedia als voorbeeld. Dit pan-Europese kabelbedrijf, met onder meer het in Nederland actieve UPC als dochter, heeft een kredietstatus 'BB' en keert een couponrente uit van ruim 8%. 'Het gaat hier om een bedrijf met een constante kasstroom die ook bij een lage economische groei de schuldenpositie verder kan verlagen', aldus Whitman. Bovendien geeft de couponrente zekerheid. 'Bij een rente van 8% per jaar kun je een tik hebben. Daarnaast geeft het vele malen meer nachtrust dan een aandeel.' Whitman verwacht dat bedrijfsobligaties de komende tijd een betere belegging zijn dan aandelen. Bedrijfsobligaties renderen ook als de economische situatie stabiel is, maar om de koers van een aandeel te laten stijgen, moet een bedrijf een verbetering van zijn winst, bedrijfsresultaat, omzet of marges laten zien.

Een ander voorbeeld is het Duitse HeidelbergCement. Vorig jaar kwam het bedrijf in ernstige financieringsproblemen, waardoor het bedrijf de status van junkbond kreeg. Maar na een gang naar de kapitaalmarkt, het verbeteren van de balans en het aflossen van schulden heeft Heidelberg inmiddels weer een BB-status. Whitman verwacht dat de kaspositie van Heidelberg zich blijft verbeteren, zodat het bedrijf binnenkort promoveert naar 'investment grade'.

Volgens Whitman hebben de high yields zich ondanks de onrust op de financiële markten van de afgelopen weken goed staande gehouden. 'Een correctie werd vooral aangegrepen om in te stappen.' Het grootste risico is het terugkeren van risicoaversie. 'Maar dan dalen alle bedrijfsobligaties.'

Arnold Tankuş
© 2010 Het Financieele Dagblad

maandag 17 mei 2010

'Duurzame huisvesting wordt de trend voor de komende vijftien jaar'

Kantoorhuurders willen heldere wetten en regelgeving voor de lange termijn

Amsterdam

Nederlandse kantoorhuurders willen in overgrote meerderheid de werkaccomodatie verduurzamen. De sector is zelfs bereid daarvoor een extra premie bovenop de huur te betalen, maar daar moeten wel heldere wetten en een duidelijk beleid voor de lange termijn tegenover staan. 'Wetten en regels moeten de kantoorsector een zetje geven.'

Crisis of geen crisis, het verduurzamen van de huisvesting staat bij kantoororganisaties hoog op de agenda. De economische crisis speelt het verduurzamen van kantoorhuisvesting zelfs in de kaart. Nu in de operationele kosten moet worden gesneden, is het besparen van energie buitengewoon interessant geworden. Energie beslaat het grootste deel van huurkosten en die kunnen in sommige gevallen met de helft omlaag.

Plannen om te verduurzamen zijn er in overvloed en de intentie is er, maar aan de uitvoering ontbreekt het vooralsnog, concluderen hoofd advies Pim Macke en hoofd onderzoek Ruben Langbroek van vastgoedadviseur Jones Lang LaSalle. Zij peilden het duurzame sentiment bij 163 kantoororganisaties in Nederland.

Uit het onderzoek blijkt dat de wil om te verduurzamen overduidelijk aanwezig is. Van de ondervraagde bedrijven heeft bijna driekwart het onderwerp hoog op de agenda staan. Een forse stijging ten opzichte van twee jaar geleden, toen bij het eerste onderzoek nog maar 38% aangaf hierover na te denken. Nederland heeft hiermee een fikse international achterstand ingelopen en staat nu boven het internationale gemiddelde van 70%.

Dat het onderwerp de laatste jaren zoveel media-aandacht heeft gekregen, heeft zeker geholpen om de bekendheid in de sector te vergroten. Maar er is meer, zeggen Macke en Langbroek. Ofschoon de huidige wet- en regelgeving door de sector als onvoldoende wordt gezien, vervult de overheid al wel een belangrijke voorbeeldfunctie. Langbroek en Macke noemen de Rijks Gebouwen Dienst (RGD) als belangrijkste voorbeeld. De RGD is de grootste kantoorhuurder van Nederland en stelt inmiddels al eisen aan de duurzaamheid van de accommodaties die worden betrokken, zo moeten de te huren accommodaties minimaal een energielabel C hebben. 'Dit is een zeer sterk signaal dat in de markt veel heeft losgemaakt.'

Door de beleidswijziging van de RGD zijn veel verhuurders gaan kijken hoe het aan deze eisen kan voldoen. 'Een klant als de RGD hou je nou eenmaal graag binnenboord of je wil ze juist graag als nieuwe klant binnenhalen. De signaalfunctie die van de RGD uitgaat is vrij groot.'

Ook de roep om meer maatschappelijk verantwoord te ondernemen, is volgens Langbroek en Macke hard tot de kantoorsector doorgedrongen. 'Vanuit het oogpunt van imago naar potentiële aandeelhouders, financiers en klanten, is het onderwerp duurzaamheid steeds belangrijker geworden. Beleggers zijn steeds kritischer geworden over waarin ze investeren.' Ook institutionele beleggers zoals grote pensioenfondsen komt de eis om ook de sector te verduurzamen.

Ondanks alle goede wil worden de duurzame investeringen gemiddeld met zo'n twee tot vijf jaar uitgesteld. Dit komt omdat het verduurzamen van een kantoorhuisvesting praktisch gezien tijd kost, maar ook door de fragiele toestand van de economie en een gebrek aan heldere wetgeving worden plannen vooralsnog doorgeschoven.

De roep om een helder overheidsbeleid is dan ook rationeel te verklaren, zeggen Langbroek en Macke. 'De sector wil duidelijkheid. Zo wordt er momenteel heel erg goed naar de terugverdienmodellen van duurzame investeringen gekeken. We hebben het nier niet over charitatieve instellingen.'

Omdat dit soort investeringen een lange periode beslaan en langer dan een huurcontract mee kunnen, is er behoefte aan beleid voor de lange termijn. 'In het buitenland is dat beleid er al wel. In Nederland zijn er wel subsidies, maar het beleid is toch vrij ad hoc.'

De roep om stringentere maatregelen is zo groot dat 90% van de ondervraagde kantoororganisaties voor het belasten van niet-energiezuinige gebouwen is en een CO2-belasting wil. 'Het is echt niet zo dat ze zichzelf willen straffen. De sector wil daar subsidies en regels voor terug.' Volgens de onderzoekers wil de sector een beleid dat voor minimaal tien jaar vast staat. 'In de kantoorsector zijn contracten met een looptijd van tien jaar een normale zaak.'

Om te laten zien dat er met duurzame renovatie een wereld valt te winnen, laat het adviesbureau in presentaties de vele mogelijkheden zien. Want wie denkt met het plaatsen van dubbel glas lekker duurzaam bezig te zijn, loopt jaren achter. Het beroemde Empire State Building in New York neemt Jones Lang LaSalle als voorbeeld hoe een kantoor grondig verduurzaamd kan worden.

Na de renovatie verbruikt het tachtig jaar oude gebouw nu 38% minder energie en is de uitstoot van CO2 in 15 jaar met 102 ton teruggebracht. De besparing levert jaarlijks $ 4,4 mln op en is in drie jaar weer terug verdiend.

Stevig op de agenda

De wil is er

  • 73% kantoorgebruikers vindt duurzaamheid belangrijk
  • 86% stelt plannen op om duurzame huisvesting te realiseren
  • 83% is bereid tot het betalen van extra premie boven huur
  • 90% wil stimulerende regels en wetgeving
  • 53% wil een wettelijk duurzaamheidscertificaat


Arnold Tankuş
© 2010 Het Financieele Dagblad

vrijdag 14 mei 2010

'De baartjes van 100 gram zijn op'

Te midden van alle onrust in de kapitaalmarkt hamsteren consumenten fysiek goud.

Amsterdam
'De baartjes van 100 gram zijn voorlopig op', zegt Mike van Mastrigt van Goudmarkt in Rotterdam tegen een klant. 'We hebben nog wel baartjes van 2,5, 5, 10 en 20 gram.' Of er ook contant kan worden afgerekend, is de vraag. 'Dat kan, maar houdt u er wel rekening mee dat we boven de euro 15.000 een meldingsverplichting hebben?'

'Zo druk is het dus', zegt Van Mastrigt als hij de telefoon ophangt. Normaal bedraagt zijn weekomzet in goud euro 50.000 tot euro 75.000, de afgelopen weken was dit het dubbele. 'Alleen vanochtend heb ik al anderhalve kilo verkocht.' Een kilo kost momenteel euro 31.800, een recordprijs. 'Het is een gekkenhuis', zegt Van Mastrigt. Zijn opmerking wordt kracht bijgezet door alweer een rinkelende telefoon.

'Vanaf vorige week vrijdag regent het orders', zegt ook Elmer Hogervorst. Hij verkoopt via zijn website goudtekoop.nl goud en zilver. De consument krijgt het goud per koerier thuis bezorgd. 'Door de prijsstijging kunnen we de pakketten van 250 gram niet meer bezorgen, omdat we ze tot maximaal euro 5000 kunnen verzekeren.'

Ook bij de loketten van Deutsche Bank in Rotterdam, waar fysiek goud kan worden gekocht, is het druk. 'De laatste weken is de vraag extreem hoog. We verkopen van alles: munten of baartjes. Het maakt eigelijk niet uit', zegt Anita van Prooijen, senior salestrader bij deze bank, die tot voor kort nog door het leven ging als de Hollandse Bank Unie. 'Mensen maken zich duidelijk zorgen om de Griekse crisis en de euro. Ze willen zekerheid en kopen dus goud.'

Het goud is zo besteld: een telefoontje, het geld overmaken en twee dagen later kan het edelmetaal aan het loket worden opgehaald.

Bij goudleverancier Cookson Drijfhout in Amsterdam zijn ze door de voorraad goud heen. 'Wij hebben altijd baartjes in voorraad, maar nu moeten we wachten. Goud is er genoeg, maar het omsmelten van sloopgoud kost wat tijd', zegt handelaar Bert van Engelenburg. Volgens hem is de trek naar goud al langer aan de gang. 'Met name het afgelopen jaar is de vraag verdrievoudigd.'

Bij Sefeguard International is er eveneens sprake van topdrukte. 'Vorige week verkochten wij in Europa voor euro 35 mln aan goud, vijf keer meer dan in een normale week', aldus mede-eigenaar Guido van Stijn. 'Dat is natuurlijk goed voor ons, maar iedereen springt er nu bovenop en dat is ook niet goed. Wij vinden goud als onderdeel van een portefeuille een prima belegging, maar je moet ook niet al je geld erin stoppen. Ook de goudprijs kan weer dalen.'

Arnold Tankuş
© 2010 Het Financieele Dagblad

vrijdag 7 mei 2010

Instapmoment is nog niet in zicht

Marktpartijen overwegend negatief over mogelijk koersherstel na forse dalingen afgelopen dagen

Amsterdam
Door de onrust op de financiële markten is de Amsterdamse AEX terug bij af. De hoofdgraadmeter verspeelde in enkele handelsdagen de winst die tot nu toe dit jaar was opgebouwd. De vraag is of de scherpe koersdalingen aanleiding zijn om nu in aandelen te stappen. Of kan de Griekse schuldencrisis een verdere daling van de aandelenbeurzen veroorzaken?

Donderdag leken de aandelenmarkten in eerste instantie enigszins bij te komen, maar zakten aan het einde van de dag toch weer hard weg. De AEX-index leverde 1,39% in tot een slot van 326,19. Ook andere Europese graadmeters daalden flink.

Koen Bender van Mercurius Vermogensbeheer denkt dat de dalingen van de afgelopen weken voor een instapmoment hebben gezorgd. 'De kwartaalcijfers en ook de vooruitzichten van bedrijven zijn goed of beter dan verwacht. Ook macrocijfers wijzen op een herstel van de economie.'

Bender stelt dat de Griekse crisis negatieve gevolgen kan hebben voor banken, maar andere sectoren zullen minder last hebben van de schuldenproblemen van Griekenland. 'Neem een bouwbedrijf als Heijmans, dat is helemaal niet blootgesteld aan Griekenland. En TNT heeft meer last van de IJslandse aswolk dan van de Griekse problemen.' Toch ziet de vermogensbeheerder wel degelijk risico's. 'De kans bestaat dat een crisis zoals deze het prille economische herstel de kop indrukt.'

Handelaar Geoffrey Leloux van Keijser Capital heeft meer twijfels. 'In principe lijkt het een goed instapmoment met bedrijvencijfers die in orde zijn, maar de soevereine staatsschuld heeft in de markt een grote urgentie gekregen. Dat de beurzen de afgelopen dagen met gemiddeld 8% zijn gedaald heeft natuurlijk wel een reden.'

Volgens Leloux hebben de beurzen vanaf maart vorig jaar geanticipeerd op een herstel van de bedrijfswinsten en economie, en hebben daarom al een forse rally achter de rug. In maart vorig jaar bereikte de AEX een dieptepunt van 200 punten, waarna een herstel werd ingezet dat leidde tot een hoogste stand van 358,23, die ruim twee weken geleden - 26 april - op de borden werd gezet.

'Voor ons komt deze daling niet als een verrassing. Wij gingen ervan uit dat deze imposante rally van de AEX zou stokken tussen de 350 en 370 punten', zegt Gert-Jan Geels, handelaar bij Eureffect. Hij wijst erop dat de rally die maart vorig jaar werd ingezet gepaard ging met relatief lage volumes. 'Ik heb niet het idee dat veel particuliere beleggers van deze koersstijging hebben geprofiteerd. Het was geen breed gedragen herstel. Met name de partijen die op een of andere manier bij de beurzen betrokken zijn, zijn blijven handelen.' Bovendien zijn dit vaak ook de partijen die sneller een knoop doorhakken om in of uit aandelen te stappen, zegt Geels.

Daarnaast zijn beleggers de koersverliezen tijdens de kredietcrisis nog niet vergeten. 'Veel mensen zijn toen te lang blijven zitten en dachten dat er wel weer een correctie zou komen. Het motto is nu: "better safe than sorry".'

Geels verwacht niet dat het einde van de koersdalingen in zicht is. 'Ik denk niet dat dit het helemaal was en verwacht nog een tweede dip', zegt de handelaar. 'Het macro-economisch herstel is goed waarneembaar, al zit er een kunstmatige factor in omdat dit deels door overheden is verzorgd.' Net als zijn collega Leloux is Geels van mening dat dit herstel al door de markten was verwerkt.

'Door de problemen rond Griekenland staan de markten weer met beide benen op de grond', aldus Leloux. De handelaar denkt dat Griekenland het 'topje van de ijsberg' is. 'We zijn nu gefocust op Griekenland. In Spanje en Portugal, maar ook in landen als het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten, hebben de overheden substantiële tekorten.'

Technisch analist Roelof-Jan van den Akker van ING stelt dat door de koersdalingen van de afgelopen dagen het technische beeld voor de korte termijn 'aanzienlijk is verzwakt'. Volgens de analist is er sprake van een trendbreuk: de stijgende trend is verlaten. 'Ik denk dat we de bodem nog niet hebben gezien. Vermoedelijk veren we ergens in de komende dagen op om vervolgens weer weg te zakken.' Van den Akker denkt dat de AEX de komende tijd kan dalen naar 314, het laagste punt van het jaar, dat in februari werd bereikt.

De technisch analist kijkt ook naar andere indicatoren om het verloop van de beurzen te voorspellen. Zo wijst hij op de VIX-index, een indicator die de beweeglijkheid van de beurs aangeeft. De VIX is de afgelopen dagen juist opgelopen. 'De ervaring leert dat meer en grotere bewegingen op de aandelenmarkten wijzen op een verdere daling van de koersen.'

Arnold Tankuş
© 2010 Het Financieele Dagblad

donderdag 22 april 2010

Cor van Zadelhoff leegt op luide toon zijn agenda

'Ik houd het nog heel lang vol in de vastgoedsector, maar dan alleen als ik zelf mijn tempo kan gaan bepalen'

Amsterdam
Aan het begin van het gesprek rinkelt de telefoon. 'Goedemorgen Mark', buldert Cor van Zadelhoff in de hoorn. 'Ja, het was een geslaagde bijeenkomst. Maar ik heb nu even geen tijd, ik zit midden in een interview.' 'Dat was Mark Rutte', zegt de vastgoedondernemer als hij heeft opgehangen. 'We hadden gisteren bij mij een succesvolle bijeenkomst om centjes op te halen voor de verkiezingscampagne van de VVD.'

Van Zadelhoff is kamervullend. Met zijn bijna twee meter lange gestalte en zijn luide manier van spreken heeft hij een natuurlijk overwicht op zijn omgeving. Hij is gewend zelf de regie in handen te hebben. Natuurlijk mag hij gebeld worden, maar alleen als hem dat uitkomt. En vragen over de vastgoedfraude gebruikt hij vooral om het blazoen van de sector op te poetsen. 'Onlangs vergeleek een jezuïet de sector met de katholieke kerk. Als een paar geestelijken misstappen maken, betekent dat niet dat de hele kerk er pedofiele praktijken op nahoudt.'

Van Zadelhoff ziet zichzelf als iemand van de langdurige en persoonlijke relaties. 'Het gaat niet om het snelle gewin. Als mensen je vertrouwen, komen ze terug met een nieuwe opdracht. Je moet negatief kunnen adviseren over een transactie, ook als er dan niets wordt verdiend.' Hij benadrukt keer op keer het belang van transparantie. Aantijgingen van begin dit jaar in de Volkskrant waarin zijn naam in verband wordt gebracht met verdachte transacties in Amsterdam, noemt hij 'stemmingmakerij'. 'Mijn naam werd misbruikt en de kop van het artikel dekte de lading niet.'

Vandaag wordt Van Zadelhoff 72 jaar en is het moment gekomen om langzaam afstand te nemen. Over een jaar vertrekt hij met zijn zeilschip, een lemsteraak, voor een lange reis door Oost-Europa, een regio waarmee hij een haat-liefdeverhouding heeft. Zo hekelt hij de corruptie. 'Als buitenstaander word je daar vaak niet rechtstreeks mee geconfronteerd, maar ik heb altijd wel het bange vermoeden gehad dat de aannemers die wij inschakelden, ruimte in hun budget inbouwden. Toch ben ik blij dat ik met deze lokale partijen al die prachtige gebouwen heb kunnen restaureren.'

Van Zadelhoff profileert zich tot ongenoegen van een deel van de sector als het geweten van het vastgoed. 'Natuurlijk heb ik vijanden, maar meestal wordt er positief op mij gereageerd. Zo zat ik onlangs naast Ewald Kist, de voormalige bestuursvoorzitter van ING. Hij zei blij te zijn dat hij mij ondanks de vastgoedfraude zonder terughoudendheid gewoon een hand kon blijven geven.'

Van Zadelhoff stopt binnenkort met de meeste van zijn adviseurschappen en commissariaten bij onder meer Damen Shipyards en de Rabo Vastgoedgroep. 'Ik wil meer controle over mijn agenda, dan kan ik het nog heel lang volhouden.'

Toen hij 25 jaar geleden afscheid nam als bestuurder van DTZ en 75% van zijn aandelen verkocht, vertrok Van Zadelhoff 'om afstand te nemen' naar Londen. Daar ging hij zich bezighouden met vastgoedbeleggingen, eerst in de VS en Groot-Brittannië, later ook in Rusland en Oekraïne. 'In Nederland ben ik een belegger voor de lange termijn en heb ik op verzoek ook veel partnerships, zoals met de Maarsen Groep, Vopak en GAK Onroerend Goed. Bij die samenwerkingsverbanden is transparantie een voorwaarde, de betrokkenen mogen geen geheimen hebben voor elkaar.'

Van Zadelhoff spreekt van onthechting, niet van een afscheid. Hij blijft betrokken bij DTZ Zadelhoff dat hij 42 jaar geleden heeft opgericht. 'Ik vind het leuk als ambassadeur een nuttige rol te blijven spelen. Ze kunnen tot mijn dood een beroep op mij doen.' Probleemanalyse en het verzinnen van oplossingen benoemt hij als zijn sterke eigenschappen. 'Als er sprake is van een conflict, is het soms verstandig de strijdende partijen even uit elkaar te halen en vooral de zaak te ontjuridiseren.'

Boerenzoon Van Zadelhoff geeft een voorbeeld uit het dierenrijk. 'Op mijn land hebben we twee rammen. Elke ochtend hetzelfde ritueel, een aanloopje en dan hard met de koppen tegen elkaar. Toen werden ze opgesloten in een hok dat net te klein was om te vechten. Op die manier raakten ze aan elkaar gewend.' Na een tevreden trek aan zijn ochtendsigaar voegt hij met een gulle lach toe : 'Inmiddels zijn het goede vriendjes.'

Van Zadelhoff benadrukt dat hij niet is opgegroeid met een 'silver spoon' in zijn mond. 'Het was geen bittere armoede, maar in ons gezin met acht kinderen moest elke stuiver worden omgedraaid. Daardoor heb ik goed met geld leren omgaan. Nu vind ik het heerlijk dat ik niet meer hoef op te letten bij mijn dagelijkse uitgaven. Geld is niet zo belangrijk, de vrijheid die dat geeft, is dat wel.'

Zijn studie economie aan de Vrije Universiteit kon alleen met een bijbaantje als reisleider. 'Ik heb Amerikanen begeleid bij hun reis door Europa. Het was de kunst ze naar winkels te loodsen waar wij een percentage van de omzet kregen. Deze strategie leverde een mooi bedrag op, op de universiteit was ik de enige die met een auto naar college kwam. Maar mijn klanten deed ik niets tekort, zij bleven de gewone prijs betalen.'

Na een stage bij een veearts - een logische stap gezien zijn achtergrond - en een korte loopbaan bij een veevoederfabriek, vond Van Zadelhoff zijn roeping. 'Toen ik 25 jaar was, ontmoette ik een makelaar die van de gemeente Amsterdam de opdracht had de gronden in de Bijlmermeer te verwerven. Ik zei hem dat hij mij in dienst moest nemen: ik kende alle boeren in die regio omdat ik ze veevoer had verkocht en wist dus wie geld had en wie niet. De volgende dag ben ik naar een drukkerij gegaan en heb ik kaartjes laten maken met daarop de drie rode kruisjes van de gemeente Amsterdam.'

Het valt niet mee om Van Zadelhoff over zijn kinderloze bestaan aan het woord te krijgen. 'De leegte is opgevuld door mijn familie.' Hij wijst naar een foto met 53 van zijn familieleden die is genomen tijdens een vakantie enkele weken terug. Meer wil hij over dit onderwerp niet kwijt. Toch weet iedereen in de sector dat het gebrek aan nageslacht zijn zwakke plek is.

Over de dood zegt Van Zadelhoff nooit na te denken. 'Dood is dood', zegt hij stoïcijns. Voorlopig is er ook geen reden om er over na te denken: 'Mijn overgrootvader werd 74, mijn opa 84 en mijn vader 94. Dus als je die reeks doortrekt zou ik 104 moeten worden.'

Frits Conijn en Arnold Tankuş
© 2010 Het Financieele Dagblad