woensdag 10 maart 2010

Bod op DIM blijft op flinke weerstand stuiten

Rotterdam
Een deel van de minderheidsaandeelhouders in DIM Vastgoed blijft zich verzetten tegen het bod van de Amerikaanse sectorgenoot Equity One. Aandeelhouders kregen van bestuur en raad van commissarissen het advies om in te gaan op het bod. 'U kunt beter uw knopen tellen', aldus DIM-directeur Tim Koster gisteren tijdens een bijzondere aandeelhoudersvergadering van DIM.

'Als u als belegger wilt profiteren van een herstel van de Amerikaanse vastgoedmarkt, kunt u beter de vrijgekomen middelen in een ander fonds steken', adviseerde ook Kees van Rees, voorzitter van de raad van commissarissen. Van Rees liet in een presentatie zien dat de situatie van het vastgoed van DIM, voornamelijk in het zuidoosten van de Verenigde Staten, zeer slecht is. 'Gezien de huidige economische situatie is dit een uitstekend bod.'

Equity One heeft al bijna 75% van de aandelen DIM in handen. Daardoor bepaalt het bedrijf volgens Van Rees al een groot deel van de strategie. Daarnaast kunnen aandeelhouders hun stukken beter aan Equity One verkopen omdat de liquiditeit bijzonder laag is.

Met het bod van $ 7,30 wil Equity One het overige deel van DIM in bezit krijgen. Equity One nam vorig jaar 24% van de aandelen DIM over door een aandelenruil met Homburg. Dit vastgoedbedrijf kreeg $ 11 per aandeel in aandelen Equity One. Extra pijnlijk voor de nog zittende aandeelhouders is dat het aandeel Equity One sinds die transactie op de beurs van New York is opgelopen van $ 9 naar $ 19, terwijl het aandeel DIM juist sterk is gedaald.

Door afwaarderingen en de aankondiging van een claimemissie in september vorig jaar zakte het aandeel naar bijna $ 4. Enkele weken na het bekendmaken van de claimemissie bracht Equity One een bod uit van $ 6,16. Dit bod werd in december verhoogd naar $ 7,30. Een deel van de minderheidsaandeelhouders voelt zich benadeeld en vindt de gang van zaken wel 'erg toevallig' verlopen. 'Er wordt hier de suggestie gewekt dat er sprake is van een complot. Dat is niet zo. We hebben op het scherp van de snede over het bod onderhandelt', aldus Van Rees tegenover de aandeelhouders.

Investeringsmaatschappij MultiQuest, dat circa 1% van DIM bezit, beraadt zich over mogelijke juridische stappen. De investeringsmaatschappij van Michael Wyler plaatst vraagtekens bij de waardering die Equity One aan DIM geeft.

MultiQuest, dat zich laat bijstaan door advocaat Pieter van der Korst van Houthoff Buruma, wees op openbare stukken van Equity One waaruit blijkt dat het een boekwinst van bijna $ 27 mln heeft gemaakt op de transactie met Homburg. Hij zegt het bod op DIM niet te kunnen rijmen met deze melding. Van Rees had hier echter geen kennis van genomen en zei zich niet bezig te willen houden met de boekhouding van een ander bedrijf.

Arnold Tankuş
© 2010 Het Financieele Dagblad

zaterdag 6 maart 2010

VastNed ziet veel pijn Nederlandse kantorenmarkt

Amsterdam
De Nederlandse kantorenmarkt staat er nog steeds slecht voor. 'Het zijn geen mooie tijden voor de sector. Bedrijven slinken en hebben minder ruimte nodig. De leegstand stijgt', aldus Reinier van Gerrevink, bestuursvoorzitter van vastgoedbelegger VastNed.

VastNed bestaat uit twee beursgenoteerde onderdelen: een fonds belegt in winkels, het andere in kantoren. VastNed rapporteerde vrijdag de cijfers over 2009.

De VastNed-topman verwacht niet dat de kantoorhuurprijzen dit jaar stabiliseren. VastNed zag de bezettingsgraad voor de gehele portefeuille dalen naar 84,3% tegen 91,2% in 2008. In Nederland bedroeg de bezettingsgraad 80,2%. In het laatste kwartaal viel geen verbetering te bespeuren: de bezettingsgraad daalde in de laatste maanden van 2009 naar 79%.

Van Gerrevink verwacht dat het lopende jaar 'uitdagend' wordt omdat in Nederland 16% en in België 20% van de lopende huurcontracten aflopen. De managers van VastNed hebben van de directie de opdracht gekregen om zich tijdens onderhandelingen flexibel op te stellen om leegstand zo veel mogelijk te voorkomen.

Volgens Jaap Kuin, analist van Royal bank of Scotland (RBS), is VastNed terecht voorzichtig. 'De huren komen dit jaar gelijk of lager uit dan in 2009. Er zijn weinig positieve punten aan te wijzen.' De analist zegt dat de lage bezettingsgraad voor de markt geen verrassing is. 'Het aandeel staat daarom al een tijd ruim onder de intrinsieke waarde.'

Mede door een 'cyclisch en structureel lagere vraag naar kantoorruimte' spreekt de bestuursvoorzitter van 'een vechtmarkt'. Van Gerrevink hoopt dat de huurprijzen van kantoren dit jaar uitbodemen, maar houdt daar geen rekening mee.

De VastNed-topman is bezorgd over de toestand van de Nederlandse kantorenmarkt. 'Sommige kantoren staan zo lang leeg dat het gras uit de ramen groeit.' Volgens Reinier van Gerrevink is van de 60 miljoen m2 kantoorruimte die Nederland rijk is, 3 tot 4 miljoen m2 in onbruik geraakt. De markt houdt momenteel rekening met 1 tot 2 miljoen m2 aan verouderde kantoren, mogelijk ook slooprijpe kantoren.

De retailportefeuille van VastNed kende een aanzienlijk hogere bezettingsgraad. Voor de gehele portefeuille kwam deze uit op 95,5%, tegen 97,9% in 2008. Met name in Nederland en België liggen de bezettingsgraden van de retailportefeuille op een volgens VastNed 'solide niveau' van respectievelijk 98,1% en 99,1%.

Arnold Tankuş
© 2010 Het Financieele Dagblad

donderdag 4 maart 2010

Wereldhave op jacht in VK

Vastgoedbelegger wil uitbreiden met winkelcentra en kijkt ook rond in Frankrijk

Amsterdam
Wereldhave is op zoek naar winkelcentra in het Verenigd Koninkrijk. De vastgoedbelegger ziet de Britse prijzen weer opkrabbelen en wil daarom snel toeslaan. Ook in Frankrijk kijkt Wereldhave rond voor uitbreiding van de portefeuille.

'De afgelopen tien jaar stegen de prijzen in het Verenigd Koninkrijk te snel. Nu liggen er kansen', aldus bestuursvoorzitter Hans Pars woensdag in een toelichting op de cijfers. 'We kijken actief naar winkelcentra in het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk.' De vastgoedprijzen zijn in het Verenigd Koninkrijk sinds de piek in 2007 met ruim 40% gedaald. Pars zegt ook in Spanje te willen uitbreiden, maar vindt de prijzen daar nog niet op het juiste niveau.

Wereldhave heeft, mede dankzij een vorig jaar uitgegeven converteerbare obligatie, zo'n euro 220 mln om dergelijke overnames te doen. De vorig jaar aangetreden directievoorzitter kondigde afgelopen oktober aan het accent in de portefeuille te willen verschuiven van kantoren en woningen naar winkelcentra, omdat die minder conjunctuurgevoelig zijn en stabielere inkomsten genereren.

De eerste stap in deze strategie werd vorige maand bekendgemaakt met de overname van vier Nederlandse winkelcentra van sectorgenoot Unibail-Rodamco. De aankoop van een vijfde winkelcentrum, Utrecht Overvecht, is afgeblazen. Wereldhave had met Unibail-Rodamco afgesproken van de koop af te zien als supermarktconcern Ahold het uitoefenrecht tot koop zou benutten. Ahold heeft dit gedaan.

Het aan de Amsterdamse beurs genoteerde Wereldhave heeft aan het eind van het jaar de afwaarderingen op vastgoed zien afnemen. Tot aan het derde kwartaal boekte Wereldhave euro 221,8 mln af. Over geheel 2009 kwamen de afschrijvingen uit op euro 247 mln. Pars: 'Het vierde kwartaal was duidelijk minder slecht. In landen als het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk hebben we zelfs weer opwaarderingen gezien.'

Pars verwacht 'gezien de kwaliteit van de portefeuille' geen verdere afschrijvingen op de portefeuille. Hij hield echter wel een slag om de arm: 'Het is een garantie tot aan de voordeur; de toestand van de economie is nog steeds fragiel.' Hij sluit niet uit dat de prijzen, met name in de kantorensector, verder onder druk komen te staan. 'Er zit nog veel pijn in de markt, zeker bij vastgoed van mindere kwaliteit.'

Ofschoon Wereldhave zelf geen afschrijvingen meer verwacht, rekent analist Harm Meijer van JPMorgan nog wel op wat afwaarderingen. Volgens Meijer, die de resultaten van Wereldhave solide noemt, is dat de belangrijkste reden waarom het aandeel ruim onder de intrinsieke waarde van euro 73,77 staat. Gisteren won het aandeel 1,9% op euro 68,23.

Wereldhave zegt flink te hebben geprofiteerd van de lagere rente. 'Die heeft ervoor gezorgd dat de kosten van leegstand ruimschoots zijn gecompenseerd', zegt Pars. De kredietfaciliteiten van Wereldhave zijn voor 40% variabel. Pars zegt hieraan vast te willen houden omdat hij verwacht dat de rente nog voor een langere tijd laag blijft.

Arnold Tankuş
© 2010 Het Financieele Dagblad

woensdag 3 maart 2010

AEX is dit jaar geen steek opgeschoten

Bedrijfsresultaten voldoen niet aan hoge analistenverwachtingen, waardoor beurzen in vacuüm zitten

Amsterdam
Bij de start van het nieuwe beursjaar was bijna iedereen optimistisch. Na het sterke koersherstel in 2009 rekende het overgrote deel van de analisten en beurskenners op verder stijgende aandelenkoersen. Als echter naar de harde cijfers wordt gekeken, valt op dat de Amsterdamse AEX-index dit jaar nog niets is opgeschoten. Sterker nog, de hoofdgraadmeter staat sinds de start van het nieuwe jaar op een verlies van ruim 2%.

Mede doordat macrocijfers in het derde en vierde kwartaal van het afgelopen jaar wezen op een herstel van de wereldwijde economie, kenden de aandelenbeurzen in december een eindejaarsrally. Analisten stelden de verwachtingen voor de bedrijfswinsten naar boven bij en beleggers durfden weer risico te nemen en in aandelen te stappen. Het optimisme uit 2009 werd meegenomen naar het nieuwe jaar, maar heeft de belegger nog niets opgeleverd.

Volgens Mark Pieter de Boer, hoofd aandelen Benelux bij Royal Bank Of Scotland (RBS), hebben beleggers door de gerapporteerde bedrijfsresultaten hun enthousiasme verloren. De bedrijfscijfers kwamen gemiddeld genomen overeen met de verwachtingen in de markt, maar omdat de verwachtingen 'te hoog waren ingezet', was er nauwelijks ruimte om ze te kunnen overtreffen.

Dit probleem zet de komende tijd door, denkt De Boer. 'Als straks de cijfers over het eerste en tweede kwartaal tegenvallen, moeten bedrijven in de tweede helft van het jaar zeer sterk presteren om aan de verwachtingen voor het gehele jaar te voldoen.' Hij stelt dat de beurs hierdoor in een vacuüm verkeert. 'Na de kredietcrisis in 2008 en het herstel in 2009 zie ik 2010 als een overgangsjaar. Dat betekent voor de beurs in de meeste gevallen eerder een min dan een plus.'

Koen Bender van Mercurius Vermogensbeheer kan zich ten dele vinden in deze stelling. 'De markten waren aan het einde van het jaar euforisch. Beleggers wilden de eerste twee maanden van het jaar bewijzen zien van dit herstel, maar die zijn niet goed genoeg.'

Bender stelt dat enkele bedrijven, zoals elektronicaconcern Philips en chipmachinemaker ASML, de hooggespannen verwachtingen wisten te overtreffen, maar dat een ander deel van de bedrijven daar niet aan kon voldoen. 'Kijk naar bedrijven als Air France-KLM, ArcelorMittal en AkzoNobel: de cijfers voldeden niet aan de verwachtingen en de aandelen werden dezelfde dag nog afgestraft. Dit ging zo twee weken lang door, dan is het voor beleggers meteen klaar.' Ook de vooruitzichten voor de rest van het jaar vielen tegen. 'Een belegger wil nu eenmaal niet horen dat 2010 toch weer een moeilijk jaar gaat worden.'

SNS Securities was een van de banken die rekenden op een positieve eerste jaarhelft voor de aandelenmarkten. Martijn den Drijver, hoofd onderzoek van de effectenbank, stelt dat er enkele 'obstakels' waren die de koersen de eerste twee maanden van het jaar onder druk hebben gezet. Zo wijzen macrocijfers vooralsnog niet op een aanhoudend krachtig herstel. Den Drijver: 'De economische cijfers geven toch een schokkerig beeld.' Zo vielen de tot nu toe gerapporteerde Amerikaanse werkloosheidscijfers tegen. Hetzelfde beeld geldt voor de laatste cijfers over de huizenmarkt in de VS.

Bender van Mercurius denkt dat het extreme winterweer van de afgelopen maanden deels de tegenvallende macrocijfers kan verklaren. 'De bouw lag grotendeels stil, een deel van het transport ook en consumenten reisden alleen als het noodzakelijk was. En met een pak sneeuw ga je ook geen nieuw huis kopen. Dit zal zeker een negatief effect op de macrocijfers hebben gehad', denkt Bender.

'De grootste kink in de kabel voor de beurzen was toch het gedoe rond Griekenland', zegt Den drijver van SNS. 'Dat kwam er onverwacht doorheen fietsen.'

Ook Bender wijst op Griekenland als grote boosdoener voor de gedaalde koersen in Amsterdam. 'Het heeft ons duidelijk gemaakt dat we in de eurozone zwakke broeders in ons midden hebben en heeft gezorgd voor nervositeit en onzekerheid in de markt. Daar houden beleggers niet van.' Toch blijft Bender optimistisch over het verdere verloop van het beursjaar. 'Waar moet je anders met je geld naartoe? Een spaarrekening levert weinig op en bij bedrijfsobligaties is de rek er ook uit.'

SNS Securities verwacht juist dat de tweede helft van het jaar lastig gaat worden voor de aandelenmarkten. Den Drijver: 'Dat is de periode dat regeringen naar de budgetten van 2011 gaan kijken. De bezuinigingen die moeten worden doorgevoerd zullen een weerslag hebben op diverse segmenten van de economie.'

Arnold Tankuş
© 2010 Het Financieele Dagblad

zaterdag 20 februari 2010

Apple Store straks welkom in Villa Arena

Amsterdam
Corio wil de leegstand in meubelboulevard Villa Arena in Amsterdam aanpakken door het aanbod van winkels te verruimen. Het vastgoedfonds wil dat 10% tot 20% van het aanbod uit andere winkels bestaat dan alleen woninginrichters.

Om het aanbod te vergroten moet het bestemmingsplan voor het winkelcentrum in Amsterdam Zuidoost worden aangepast. Corio overlegt momenteel met de gemeente Amsterdam om het huidige bestemmingsplan te verruimen. 'Het plan met ruimte "alleen voor meubels" is te eng geformuleerd', aldus Gerard Groener, bestuursvoorzitter van Corio, vrijdag in een toelichting op de jaarcijfers.

Corio is voor 70% eigenaar van Villa Arena, dat een vloeroppervlak heeft van 75.000 vierkante meter. De overige 30% is in handen van particulieren en winkeliers. Het vastgoedfonds heeft het winkelcentrum voor euro 70 mln in de boeken staan. Corio kocht Villa Arena in 2001 en zegt dat het door een combinatie van investeringen van de gemeente en Corio zelf, moeilijk te zeggen is hoeveel er op de meubelboulevard is afgeboekt.

Groener erkent dat er problemen zijn in Villa Arena: 'Het is er geen business as usual. We steken de koppen dus echt niet in het zand.' Volgens de bestuursvoorzitter is de formule 'alleen meubels' door zowel ontwikkelaar ING Vastgoed als Corio zelf overschat en moet daarom niet langer worden vastgehouden aan het huidige bestemmingsplan. Groener: 'We weten allemaal dat de meubelindustrie onder druk staat. Zeker nu het economisch tij tegenzit.'

Groener zegt dat er momenteel vier winkels die Corio in beheer heeft leegstaan en dat het heronderhandelt over de verhuur ervan. Deze week berichtte De Telegraaf op basis van bronnen dat de helft van de huurders in Villa Arena de huur niet meer zou kunnen opbrengen. Corio spreekt dit met klem tegen. 'We kennen één geval dat problemen heeft, maar dat de helft van de huurders in problemen verkeert is pertinent onjuist', aldus een woordvoerder van Corio.

Woninginrichter De Mandemakers Groep (DMG), die meerdere winkels in Villa Arena exploiteert, zegt de plannen van Corio te steunen. 'Wij hebben samen met drie andere retailers bij de gemeente de zorg uitgesproken over het monotone winkelaanbod in Villa Arena', zegt Jef van de Zande, verantwoordelijk voor vastgoed bij DMG. Ook Map Uittenboogaard, eigenaar van Lederland, ziet de plannen van Corio zitten. 'Het aanbod is nu te geconcentreerd en te eenzijdig.' Uittenboogaard wil dat er winkels komen die aansluiten op het huidige aanbod.

Bep van der Molen, centrummanager van Villa Arena en in dienst van Corio, zegt dat het concept van woning en woninginrichting moet worden bijgesteld. 'We denken dan aan bedrijven die tegen woninginrichting aanschurken zoals elektronicaconcerns Bang & Olufsen of een Apple Store.' Van der Molen geeft aan dat er geen plaats is voor discounters. 'We denken niet aan een keten als Zeeman of BCC.'

Niet alle winkeliers zijn overtuigd van de plannen. 'Het is niet voor niets een meubelboulevard. Andere winkels erbij levert ons geen extra winst op', zegt een winkeleigenaar die niet met naam in de krant wil.

Een woordvoerder van de gemeente Amsterdam zegt dat Corio gesprekken heeft gehad met ambtenaren. 'Er is echter nog geen concreet plan ingediend, maar we staan zeker open voor suggesties uit de markt. We wachten zo'n voorstel met belangstelling af.'

Het aan de beurs genoteerde Corio heeft een vastgoedportefeuille van euro 5,9 mrd dat grotendeels bestaat uit winkelcentra. Corio is actief in Nederland, Frankrijk, Italië, Spanje en Turkije.

Arnold Tankuş
© 2010 Het Financieele Dagblad

woensdag 17 februari 2010

Wereldhave zet eerste stap nieuwe strategie

Amsterdam
Wereldhave heeft voor bijna euro 250 mln vijf Nederlandse winkelcentra overgenomen van sectorgenoot Unibail-Rodamco.

Met de aankoop van winkelcentra in Purmerend, Capelle, Eindhoven, Utrecht en Roosendaal zet het vastgoedfonds een flinke eerste stap in de nieuwe strategie die het fonds vorig jaar bekendmaakte. Het aan de Amsterdamse beurs genoteerde Wereldhave maakte in oktober bekend het accent in de portefeuille te verschuiven van kantoren en woningen naar winkelcentra omdat die minder conjunctuurgevoelig zijn.

Wereldhave wil het aandeel van winkelcentra verhogen naar 50 tot 60% van de portefeuille. Volgens de vorig jaar aangetreden bestuursvoorzitter Hans Pars is met de overname van deze vijf winkelcentra het aandeel verhoogd van 45% naar bijna 50%. Pars: 'Dit is de eerste majeure overname die in lijn is met onze nieuwe strategie.'

Analist Harm Meijer van de Amerikaanse zakenbank JPMorgan vindt euro 235 mln - inclusief transactiekosten komt het bedrag uit op bijna euro 250 mln - een 'acceptabele prijs', maar geen koopje. Volgens de analist ligt de prijs 'grofweg 10% onder de piek van eind 2007'. Meijer zegt dat de prijzen van Nederlands retailvastgoed in vergelijking met de rest van Europa minder hard zijn gedaald. 'Neem het Verenigd Koninkrijk. Daar zijn de prijzen ten opzichte van de piek met 44% gezakt.'

Dat Wereldhave nu een marktconforme prijs moet betalen, heeft volgens Meijer te maken met het feit dat Unibail-Rodamco niet onder druk stond om het vastgoed snel van de hand te doen. Wereldhave rekent op een netto aanvangsrendement van 6,1%. JPMorgan-analist Meijer vindt dit aanvangsrendement te rechtvaardigen gezien de te verwachten kasstroom. Volgens Meijer is de verkoop logisch voor beide partijen: 'Unibail-Rodamco heeft eerder aangegeven dat het af wil van kleinere winkelcentra, terwijl Wereldhave daar juist meer van wil.'

Bestuursvoorzitter Pars is erg content met de aankoop, mede omdat Nederlandse winkelcentra niet vaak op de markt komen. 'Er zijn in grootte maar 43 van deze winkelcentra in Nederland. Dus de markt is relatief klein. Als er één keer per jaar een dergelijk winkelcentrum wordt verkocht, is het veel. Het zijn centra die soms wel twintig jaar in handen zijn van een en dezelfde investeerder', legt Pars uit. Wereldhave had tot deze transactie drie van deze winkelcentra in bezit. Dat worden er nu acht, waarmee het in Nederland een marktaandeel krijgt van 13%.

'De Nederlandse winkelcentra zijn in handen van maar een paar investeerders, waaronder Corio en Unibail-Rodamco', zegt Dick Boer, analist van Kempen & Co. Ook Boer spreekt van een logische stap van Wereldhave: 'Ik denk dat dit een goede transactie is tegen een marktconforme prijs. Bovendien doen de bestuurders wat ze aan de aandeelhouders hebben beloofd.'

Met de aankoop komt Wereldhave in Nederland boven de zelf gestelde eis uit om in ieder land waar het actief is een minimum portfolio-omvang van euro 400 mln te hebben. 'Je moet aan dit bedrag komen om zo een professioneel apparaat op te zetten en te behouden', zegt medebestuurder Dirk Anbeek.

De aankopen, die half maart effectief worden, dragen direct bij aan de winst per aandeel. De aankoop is gefinancierd met bestaande kredietlijnen. Wereldhave plaatste in augustus vorig jaar voor euro 230 mln aan converteerbare obligaties met een looptijd van vijf jaar. 'Wereldhave maakt nu iets meer gebruik van financiering, maar met deze aankoop verhogen ze de kasstroom aanzienlijk. Ze hebben nog altijd een sterke balans', aldus Boer van Kempen.

Volgens Anbeek heeft Wereldhave na deze transactie nog euro 100 mln in kas voor overnames.

Arnold Tankuş
© 2010 Het Financieele Dagblad