dinsdag 27 oktober 2009

'Trage groei voor westerse economieën'

Pimco: consument gaat economie niet uit het slop trekken, omdat hij gevolgen crisis moet betalen

Amsterdam
Obligatiebelegger Pimco is uitermate somber gestemd over de economisch vooruitzichten voor de westerse economieën. De VS en de eurozone zullen de komende tien jaar te maken krijgen met een zeer beperkte groei van de economie.

Voor de Verenigde Staten gaat Pimco uit van een groei die de komende tien jaar niet boven de 2 tot 2,5% uitkomt. In Europa moet rekening worden gehouden met een nog bescheidener groei van slechts 0 tot 0,5%. Deze trage economische groei voor een langere periode omschrijft Pimco als 'new normal', want de westerse economieën moeten zich aanpassen aan de nieuwe omstandigheden en een nieuwe werkelijkheid.

Het 'new normal' heeft alles te maken met de verschuiving van de economische macht richting Azië, vertelt Marc van Heel, directeur van Pimco Benelux. Pimco is 's werelds grootste obligatiebelegger met een beheerd vermogen van $ 755 mrd. In 1999 hadden opkomende markten een aandeel in de wereldhandel van slechts 3%, terwijl dat inmiddels is opgelopen naar 23%. De economische ontwikkeling op dat continent is momenteel 'het enige lichtpuntje'.

'Wie de economie uit het slop moet trekken is ons een raadsel', zegt Van Heel. Het herstel van de economie werkt als een drietrapsraket, stelt hij. Eerst hebben de centrale banken liquiditeit verschaft door geld in de markt te pompen en de rente fors te verlagen. Trap twee is het aanvullen van de bedrijfsvoorraden, een proces dat de afgelopen maanden heeft plaatsgevonden. Dit is volgens Van Heel sneller gegaan dan Pimco had verwacht.

Trap drie is dat het herstel wordt overgedragen aan de rest van de economie, maar juist op dat punt hapert de raket, stelt Pimco. 'De kracht om echt door te stoten naar een flink herstel is er niet en komt er ook niet. Dat herstel moet namelijk komen van de consument, maar die staat de komende jaren juist onder druk omdat hij de gevolgen van de kredietcrisis op zijn bord krijgt: een hoge werkloosheid, hogere hypotheeklasten en een hogere staatsschuld die vroeg of laat tot belastingverhogingen leidt. De staatsschulden worden sowieso een probleem, zeker als het grootste deel bestaat uit alleen het aflossen van het rentedeel.'

Van Heel geeft aan dat Alan Greenspan, voormalig voorzitter van de Federal Reserve en tegenwoordig een van de adviseurs van Pimco, meent dat ze bij Pimco te pessimistisch zijn. Greenspan gelooft dat de Amerikaanse consument voor de zoveelste keer de economie gaat redden. Van Heel ziet dit echter niet gebeuren. Greenspan denkt dat de Amerikaanse consument vanzelf weer gaat winkelen. 'Die veerkracht die ons altijd gered heeft en waarvan Amerikanen altijd zeggen dat je die niet moet onderschatten, is er nu niet. De bronnen waaruit werd geput, zijn er niet meer. Het huis van de consument is eenderde in waarde gedaald en hij kan niet een vijfde creditcard aanschaffen.'

Daarnaast zitten diverse overheden en centrale banken met de vraag wanneer ze een einde maken aan allerlei stimuleringsmaatregelen die de economie een oppepper moesten geven. 'Vooral beleggers zijn huiverig voor het beëindigen van de stimuleringspakketten. Alleen al het psychologisch effect van een renteverhoging - al verwachten wij die de komende drie tot vier kwartalen zeker niet - kan beleggers in paniek brengen. De Amerikaanse overheid is dan ook erg beducht om de steunmaatregelen te vroeg te beëindigen en in een recessiescenario terecht te komen zoals Japan in de jaren '90.'

Ofschoon Van Heel pessimistisch is over de aandelenmarkten verwacht hij dat bij de huidige rentestanden er veel geld naar de beurzen zal vloeien. 'Maar om de aandelenkoersen op dit niveau te houden moeten de winsten op peil blijven.' En dat is nog maar de vraag, vooral omdat in de kosten is gesneden.

Dat de rente de komende tijd laag zal blijven, schrijft Van Heel toe aan het bankenprobleem. 'Een lage rente is een middel om banken weer gezond te krijgen, maar dat kan nog jaren duren.'

Bij een lage economische groei valt er voor banken weinig te verdienen de komende jaren en dus blijven de winsten onder druk staan. 'Het prijskaartje voor krediet is hoog, ondanks dat de basisrente erg laag staat. Kijk maar naar de hypotheekmarkt. Banken blijven terughoudend met krediet, ondanks alle pogingen van de overheid om ze aan te sporen om meer geld uit te lenen. '

Met het vooruitzicht dat de rente de komende tijd niet wordt verhoogd, hoeven obligatiebeleggers zich voorlopig geen zorgen te maken. Maar Van Heel ziet op de langere termijn inflatierisico's en raadt daarom aan zogeheten 'inflation-linked bonds' te kopen.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

zaterdag 24 oktober 2009

'Volgende week besluit over nieuwe sponsor AZ'

Amsterdam
Volgende week valt er een besluit over de shirtsponsoring van voetbalclub AZ. Dat zegt Romke Kooyenga, een van de gegadigden om de lege plek op het shirt van de Alkmaarse club op te vullen.

Kooyenga zegt vrijdag schriftelijk op de hoogte te zijn gebracht door de curatoren van DSB en dat zij volgende week met een besluit komen.

De Friese multimiljonair krijgt dan eveneens uitsluitsel over Rinsma State, het landhuis van Dirk Scheringa, waar hij een bod van euro 1 mln tot euro 2 mln op heeft uitgebracht. 'De curatoren hebben me schriftelijk gemeld dat ze op de hoogte zijn van mijn belangstelling en dat ze hier volgende week uitsluitsel over geven. Ze zijn momenteel druk bezig met de inventarisatie', aldus Kooyenga.

Op last van de curatoren speelde AZ deze week de Champions League-wedstrijd tegen Arsenal zonder het DSB-logo op de shirts.

Kooyenga, eigenaar van detacheringsbureau Kooyenga Groep , heeft de curatoren aangeboden euro 10.000 per wedstrijd te willen betalen om 'tijdelijk de leemte bij AZ op te vullen'. Kooyenga wil geen sponsor voor de lange termijn worden en heeft ook geen interesse in de aandelen van AZ. De Fries is namelijk supporter van SC Heerenveen. Kooyenga vindt het interessant om AZ tijdelijk te sponsoren omdat zijn detacheringsbureau ook in Noord-Holland actief is.

AZ-directeur Ton Gerbrands reageerde in diverse media neerbuigend op het voorstel van Kooyenga door te zeggen dat hij 'met zo'n bedrag beter naar een zaalsport kan gaan'. Kooyenga omschreef hij als 'iemand die in de publiciteit wil komen of hij is een gelukszoeker' . Volgens Kooyenga heeft hij echter serieuze interesse en heeft hij inmiddels ook mailcontact met Gerbrands. 'Ik ben echt te goeder trouw. Het is "take it or leave it", anders hebben ze niets. Wat mij betreft zou de naam dit weekend al op de shirts kunnen staan.'

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

Optimistisch zijwaarts

De AEX-index leverde deze week licht in. Toch blijft de ondertoon positief en wordt opnieuw gerekend op hogere koersen.

De reeks bedrijfsresultaten over het derde kwartaal kwam deze week goed op gang met vooral veel grote Amerikaanse namen. Het beeld was desondanks gemengd. Zo kwam elektronicagigant Apple met beter dan verwachte cijfers, maar vielen de resultaten van internetbedrijf eBay weer tegen. Vliegtuigbouwer Boeing boekte over het derde kwartaal een verlies van $ 1,56 mrd. In de bankensector maakte Wells Fargo een recordwinst bekend en Morgan Stanley schrijft, na drie kwartalen van verliezen, weer zwarte cijfers.

'Gemiddeld genomen zijn de resultaten toch niet slecht te noemen', zegt Mark Pieter de Boer van Royal Bank of Scotland (RBS). 'Zo'n 60 tot 70% van de Amerikaanse bedrijven die tot nu toe de cijfers voorlegden, hebben de markt positief verrast.' Volgens De Boer is het derde kwartaal 'het laatste slechte kwartaal' en worden de resultaten over het vierde kwartaal een goede graadmeter voor beleggers. 'In het laatste kwartaal van 2008 waren veel bedrijven al geraakt door de kredietcrisis en was dit al terug te zien in de cijfers. Het wordt daarom een stuk gemakkelijker om de cijfers te met elkaar vergelijken', aldus De Boer.

De bankier is optimistisch gestemd over het verdere koersverloop op de aandelenmarkten, al is het nog te vroeg om te spreken van een eindejaarsrally. Hij wijst erop dat er weer miljarden naar hedgefondsen stromen 'en dat geld zal toch de markt in moeten'.

Sterke weekstart

In Amsterdam begon de AEX-index maandag optimistisch aan de nieuwe handelsweek. Vooral baggeraar Boskalis was in trek. Het aandeel won 5,6% na een adviesverhoging van de analisten van ING: van 'verkopen' naar 'houden'. De verhoging was te danken aan een opdracht van euro 500 mln voor de bouw van een haven aan de Australische westkust die vorige week vrijdag bekend werd gemaakt.

Het belangrijkste nieuws op het Damrak was de overname van supermarktketen Super de Boer door Jumbo. Maandag werd bekend dat Jumbo het bedrijf voor euro 552,5 mln gaat overnemen, ofwel euro 4,82 per aandeel. Super de Boer, dat genoteerd staat aan de AScX-index, sloot 4,5% hoger op euro 4,715. De Franse aandeelhouder Casino, dat 57% van Super de Boer in handen heeft, gaat akkoord met de overname. De AEX-index sloot maandag met een winst van 1,5% op 327 punten.

Omzetcijfer Ahold valt tegen

Een dag later stond wederom een supermarktconcern in de schijnwerpers: Ahold. Door prijsverlagingen en consumenten die goedkopere producten kopen, was Aholds omzet in het derde kwartaal negatief geraakt, vooral in de VS. In het derde kwartaal boekte Ahold een 4,3% hogere omzet van euro 6,04 mrd. Het cijfer viel zowel analisten als de markt een tegen en het aandeel sloot daardoor met een verlies van 3,7% en was daarmee dinsdag de sterkste daler in de hoofdgraadmeter.

USG onder druk

Adecco was dezelfde dag van invloed op de koersvorming van de Nederlandse uitzender USG People. Het grootste uitzendconcern ter wereld kondigde aan voor $ 1,3 mrd (circa euro 900 mln) de Amerikaanse sectorgenoot MPS Group in te willen lijven. Adecco liet tevens weten nu klaar te zijn met grote overnames. Een overname van USG People door Adecco lijkt daarmee van de baan. In september liet het Zwitsers bedrijf weten te willen uitbreiden in de Benelux. Dit leidde toen tot speculaties dat de Nederlandse uitzender USG een potentiële prooi zou zijn. Het aandeel stond in eind juli nog op euro 9 en noteerde maandag op een slot van euro 14,48. maandag. Het nieuws leek in eerste instantie hard aan te komen: kort na opening zakte het aandeel met 30% naar euro 10,20. Uiteindelijk sloot het aandeel bij een voor USG forse omzet van circa 2,5 miljoen stuks, met een verlies van 5,5% op euro 13,67.

'Er liep deze week wat lucht uit de vroeg cyclische aandelen', aldus De Boer van RBS. Dit was met name toe te schrijven aan het Amerikaanse Manpower. Het concern verwacht dat de economische omstandigheden voorlopig nog zwaar zullen blijven. Door de uitspraken van Manpower was Randstad de hekkensluiter in de hoofdindex van de Amsterdamse markt met een verlies van 4,4%. USG People daalde na het verlies van dinsdag met nog eens 3%.

Cijferregen

De aankomende week zal duidelijk maken hoe de aan het Damrak genoteerde fondsen er voor staan. Een hele reeks bedrijven rapporteert dan de resultaten over het afgelopen kwartaal. In Amsterdam zijn dat ondermeer AkzoNobel, KPN, ArcelorMittal, Shell, TomTom, Randstad, Binck en beursbedrijf NYSE Euronext. 'Daaruit moet blijken in hoeverre het optimisme van de markt is gerechtvaardigd', blikt handelaar Geoffrey Leloux van Keijser Capital vooruit. 'Sommige aandelen zijn ver vooruit gelopen en de koersen van deze aandelen staan nu op een hoog niveau. De vraag is of ze dat kunnen waarmaken.'

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

vrijdag 23 oktober 2009

Angst voor Chinese renteverhoging

Scherpste daling van Aziatische beurzen in vier weken ondanks versnelling economische groei

Amsterdam
De Aziatische aandelenbeurzen kenden donderdag de scherpste daling in vier weken. Beleggers zijn bezorgd dat de Chinese centrale bank de rente gaat verhogen om een oververhitting van de economie te voorkomen.

De Chinese hoofdgraadmeter, de Shanghai Composite Index leverde donderdag 0,8% in. De MSCI Emerging Markets Index, een graadmeter waarin de belangrijkste opkomende markten zijn vertegenwoordigd, zakte met 1,1%. Het was de sterkste daling sinds 24 september. Naast de angst voor een Chinese renteverhoging, speelde ook een dalende olieprijs de beurzen parten.

Gisteren maakte de Chinese overheid bekend dat de economie in het derde kwartaal op jaarbasis met 8,9% is gegroeid. Analisten gepolst door persbureau Bloomberg rekenden gemiddeld op een groei van 9%. Ook andere cijfers wijzen op een versnelling van de economische groei. Zo stegen de detailhandelsverkopen in september met 15,5%. De investeringen in stedelijk vastgoed namen in de eerste negen maanden van dit jaar op jaarbasis met 33,3% toe.

Over de eerste negen maanden van dit jaar groeide de economie met 7,7%. De groei van de economie is bijna in het geheel toe te schrijven aan binnenlandse bestedingen. De export, de afgelopen decennia de belangrijkste peiler van de economische groei, droeg slechts voor 3,6% bij. De Chinese export daalt al elf maanden op rij. Voor geheel 2008 verwacht China het doel van 8% te gaan halen, aldus vicepremier Li Keqiang gisteren in een toelichting.

Eerder deze week zei Qin Xiao, de bestuursvoorzitter van de China Merchants Bank, dat de centrale bank haast moet maken met het verhogen van de rente om zo een bubbel op de aandelen- en huizenmarkt te voorkomen. Vertegenwoordigers van de Chinese regering wezen er de afgelopen week op dat de Volksbank van China zich meer met het monetaire beleid meer moet richten op het in de hand houden van de inflatie. Met name de uitlatingen van de regering wijzen erop dat de rente in China zal worden verhoogd.

Volgens een woordvoerder van het Chinese bureau voor de statistiek stijgt de inflatieverwachting omdat de prijzen van maand op maand stijgen. De woordvoerder zei dat de overheid 'scherp op de inflatieontwikkeling let'.

Chris Turner, hoofd valuta van ING Wholesale Banking in Londen, verwacht na deze uitspraken dat de eerste rentestap in het eerste kwartaal van 2010 wordt genomen. De basisrente in China staat na vijf renteverlagingen op rij momenteel op 5,31%.

Ook Mark Williams, econoom bij Capital Economics in Londen verwacht dat de rente op korte termijn wordt opgeschroefd. 'De veranderde retoriek wekt de suggestie dat een renteverhoging eraan staat te komen.' Net als Turner denkt Williams aan een renteverhoging in het eerste kwartaal van het volgende jaar.

Naast de renteverlagingen verlaagde de centrale bank tevens de vereiste reserveratio's voor commerciële banken. Deze banken overspoelden de markt vervolgens met leningen. Dit jaar hebben de banken voor een recordbedrag van $ 1276 mrd aan nieuwe leningen uitgegeven. Het grootste deel hiervan dit bedrag werd in de eerste zes maanden van het jaar uitgeleend: $ 1100 mrd. De reserveratio's werden voor het laatst in september verlaagd. Economen verwachten dat het een kwestie van tijd is voordat de ratio-eisen voor de banken weer worden aangescherpt.

De Chinese overheid maakte woensdag bekend dat het ondanks de sterke groei de binnenlandse economie de komende tijd blijft stimuleren. Onder druk van de kredietcrisis en een afnemende export, kwam de overheid met een stimuleringspakket van $ 586 mrd die de binnenlandse economie moet versterken. Die investeringen maken nu 40% van het Chinese bbp uit, ongeveer evenveel als de inbreng van de export.

De Asian Development Bank (ADB) heeft al eerder gewaarschuwd voor het langdurig stimuleren van de economie. Volgens de ADB vloeit hierdoor teveel geld naar de aandelenbeurzen en vastgoedmarkt. Dit ondermijnt de kwaliteit van bankkapitaal en stuwt de inflatie. Dat de Chinese beurs dit jaar met 68% is gestegen en de vastgoedprijzen de eerste negen maanden van dit jaar met 73% zijn opgelopen, duiden al op de eerste tekenen van een bubbel.

Alistair Chan, econoom bij Moody's Economy.com, verwacht niet dat de Chinezen zich hier iets van aantrekken. 'China's herstel is gebaseerd op bankleningen en investeringen in de infrastructuur en niet langer op de export. Die blijft zwak. Dat is voor mij een teken dat de Chinese overheid de economie zal blijven stimuleren.'

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

donderdag 22 oktober 2009

Sambataks

De Braziliaanse Bovespa kende dinsdag een onrustige handelsdag. Terwijl de aandelenmarkten in de rest van de wereld geen schokkende bewegingen lieten zien, eindigden alle 65 fondsen in de Braziliaanse hoofdgraadmeter die dag in het rood. Door de dag heen stond de index op een verlies van bijna 5%, uiteindelijk bleef de schade beperkt tot een min van 2,9%.

De reden voor de verkoopgolf was een aankondiging van het Braziliaanse ministerie van financiën van een dag eerder. Buitenlandse beleggers moeten voortaan 2% belasting betalen over de aankoop van Braziliaanse effecten. De grootste schok was wellicht dat de nieuwe belasting met onmiddellijke ingang van kracht werd.

De invoering van deze zogeheten Imposto sobre Operações Financeiras, kortweg IOF-taks genoemd, kwam voor menig belegger als een verrassing. Ofschoon de Braziliaanse minister van financiën, Guido Mantega, al meerdere malen had aangegeven 'speculatieve investeringen' terug te willen dringen, was een heffing van 2% meer dan waar de markt op had gerekend. Met als gevolg dat de koersen wegzakten. De grootste klap kreeg beursbedrijf BM&F Bovespa te verwerken. Uit angst dat de maatregel de handel aantast, leverde het aandeel 8,4% in.

De koersdalingen van dinsdag zullen echter nauwelijks tot chagrijnige gezichten hebben geleid, want de Bovespa kan wel een tikje hebben. Tot voor de invoering van de nieuwe belastingmaatregel, is de Braziliaanse index dit jaar met zo'n 80% opgelopen.

Niet alleen de aandelenmarkten zijn hard opgelopen. Ook de Braziliaanse real heeft een flinke rit achter de rug. De munt is dit jaar met circa 35% gestegen tegenover de Amerikaanse dollar. Voor de invoering van de belastingmaatregel, had de real zeven weken van stijging achter de rug dankzij een opwaardering van de Braziliaanse kredietstatus door kredietbeoordelaar Moody's Investors Service.

Een sterke stijging van de real tast de exportpositie van het land aan. Mede daarom zou president Lula da Silva volgens de Braziliaanse media akkoord zijn gegaan met de belastingmaatregel om zo de appreciatie van de real af te zwakken.

Het waren met name buitenlandse beleggers die dinsdag snel hun geld uit het Zuid-Amerikaanse land weghaalden. Volgens Alfred Coutino van onderzoeksbureau Moody's Economy.com reageren beleggers altijd overdreven zodra de barrières voor buitenlandse investeerders worden verhoogd. Geen ramp, voegt Coutino eraan toe, want beleggers zijn nogal kort van memorie en zijn een dergelijke maatregel zo weer vergeten. De koersval van dinsdag lijkt eerder op een correctie, dan een algehele ommekeer van het sentiment.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

zaterdag 3 oktober 2009

Beleggen: houd het zo simpel mogelijk

Indexbeleggen kost minder en levert meer op. In zijn nieuwe boek bespreekt Jacques Wintermans, directeur van Meesman Index Investment, meer voordelen.

'Het voorspellen van de beurskoersen is een illusie. Toen ik dat eenmaal doorhad, vielen de schellen van mijn ogen', begint Jacques Wintermans zijn betoog. De 61-jarige Wintermans schreef het boek De schitterende eenvoud van indexbeleggen, waarin hij het onderwerp begrijpelijk en toepasbaar wilde maken. 'Toen ik begon met schrijven, had ik als doel beleggen te ontdoen van alle mystiek.'

Want als experts over beleggen praten, denken de meeste mensen al vlug dat je zoiets zelf niet kunt en zij het allemaal wel weten, zegt Wintermans. 'Maar diep in hun hart weten deze experts best dat beleggen veel eenvoudiger is dan ze willen toegeven.' Wintermans adviseerde als consultant van Boer & Croon Strategy and Management Group banken, pensioenfondsen en verzekeraars. Vijf jaar geleden kwam hij via Hendrik Meesman van Meesman Index Investments voor het eerst in aanraking met indexbeleggen. 'Ik vond het een fascinerend fenomeen. Vervolgens heb ik veel Amerikaanse literatuur tot me genomen en was verbaasd over de eenvoud ervan. Met name het boek Common Sense on Mutual Funds van John Bogle maakte diepe indruk op me. Ik kwam erachter dat je bij deze vorm van beleggen geen adviseurs nodig hebt en de mooiste bonus is nog wel dat het doorgaans meer oplevert dan traditioneel beleggen.'

Bovendien geeft indexbeleggen rust. 'Als belegger moet je goed naar je risicoverhouding kijken. Kun je niet tegen de wetenschap dat je vermogen met 50% kan dalen, zoals vorig jaar met aandelen gebeurde, dan moet je goed kijken naar de verhouding tussen aandelen en obligaties in je portefeuille. Maar let op, als je in obligaties belegt om het risico te dempen, neem dan ook obligaties met zo min mogelijk risico. Het meest geschikt zijn kortlopende staatsobligaties. De kredietcrisis heeft laten zien dat veel andere soorten obligaties niet overeind blijven als het echt stormt op de beurs . Kun je wel tegen een tijdelijk verlies van 25%, dan is een portefeuille van 50% aandelen en 50% aan kortlopende staatsobligaties een prima verhouding.' Wintermans heeft een voorkeur voor kortlopend schatkistpapier, omdat dit tijdens de crisis samen met goud en spaargeld overeind bleef. 'Je moet de portefeuille zo modelleren dat als er weer een crisis komt, je een daling kunt opvangen waarvan je niet schrikt en niet wakker ligt. Het vaststellen van de beleggingsmix is de meest cruciale beslissing bij beleggen.'

Buy and hold

Het basisidee van indexbeleggen is dat beleggers hogere rendementen halen als zij investeren in een beleggingsfonds dat lage kosten heeft en dat het liefst zo min mogelijk aan- en verkooptransacties doet. Deze strategie, in jargon beter bekend als 'buy and hold', wordt ook aangehangen door superbelegger Warren Buffett. Door weinig of niet te handelen gaan de kosten fors omlaag. Wintermans: 'Er zijn talloze onderzoeken die aantonen dat actieve beleggers het slechter doen dan passieve beleggers. Met actief beleggen heb je een kans van 20% dat je de index verslaat. Met indexbeleggen laat je die kleine kans van 20% op overrendement liggen. Daar staat tegenover dat je een kans van 80% op onderrendement uitsluit.' Wintermans beseft dat sommige beleggers op deze manier de mogelijke 'grote klapper' aan zich voorbij zien gaan. 'Inderdaad is er geen kans van een uitschieter naar boven, maar naar beneden toe ook niet. Actief beleggen heeft een enorme aantrekkingskracht, maar indexbeleggen is aantrekkelijker.' In het boek verwijst Wintermans naar de uitkomsten van een aantal studies. Daaruit blijkt onder meer dat beleggers die in negentien aandelenmarkten sinds 1973 een 'buy and hold-strategie' hanteerden, per jaar 1,5% meer rendement behaalden. 'Stilzitten als iedereen om je heen opspringt is dus goud waard.'

Kosten beleggingsfondsen

Wintermans ergert zich in hoge mate aan Nederlandse beleggingsfondsen en de kosten die beleggers moeten betalen. 'Het is vlees noch vis en daarom blijven ze vaak achter bij de markt', stelt hij. 'De belegger die de afgelopen jaren zijn geld bijvoorbeeld in een fonds van Robeco had gestopt, was beter af geweest als hij de index had gevolgd.' Indexbeleggen is volgens Wintermans onbekend bij het grote publiek, omdat banken en vermogensbeheerders er een rookgordijn omheen leggen. Wintermans: 'Banken kunnen aan indexbeleggen weinig verdienen, dus daarom hangen ze het niet aan de grote klok.' Ook meent hij dat er een gebrek is aan onafhankelijk advies. 'Iedere bank verkoopt en prijst zijn eigen fondsen aan. Dan krijg je: wij van wc-eend, adviseren wc-eend.'

Bovendien zijn de banken niet helder genoeg over de kosten. 'Fondsen vermelden wel de beheerkosten en zijn verplicht om de Total Expense Ratio te publiceren maar eigenlijk is dit de Partial Expense Ratio, omdat de transactiekosten die het fonds zelf maakt, er niet in zitten. Maar dat is vaak onbekend bij de klant.' Deze verborgen kosten gaan ten koste van het rendement, zeker als het om de lange termijn gaat, zegt Wintermans. 'Iemand die 25 jaar belegt in een indexfonds heeft een 40% hogere opbrengst dan iemand die belegt in een fonds dat actief wordt beheerd. Dat komt alleen door de beheer- en verborgen kosten.'

Om zijn stelling kracht bij te zetten geeft Wintermans een fictief rekenvoorbeeld. 'Een belegger die van zijn 25ste tot en met zijn 65ste iedere maand euro 300 in een indexbeleggingsfonds stopt, heeft na 40 jaar een opbrengst van euro 800.000. Ik spreek liever in termen van koopkracht. Dat is na 40 jaar euro 0,5 mln, terwijl na 40 jaar beleggen in een actief fonds dit een koopkracht oplevert van euro 350.000. Dat zijn enorme verschillen.' In het boek staat ook een overzicht van Europese beleggingsfondsen en de prestaties van deze fondsen tegenover de MSCI Europe herbeleggingsindex. Van 1999 tot en met 2007 wist 18% van de fondsen beter te presteren dan de index. Bij Europese beleggingsfondsen die in staatsobligaties beleggen, is het resultaat nog slechter. Slechts 3% van alle fondsen deed het beter dan de benchmark.

Casino

Indexbeleggen is volgens Wintermans vooral geschikt voor beleggers die niet van actief beleggen houden en er weinig tijd aan willen besteden. 'Als je actief handelen leuk vindt en beleggen je hobby is, dan is indexbeleggen geen geschikte strategie. De beurs is het grootste casino ter wereld en sommige mensen houden nu eenmaal van casino's. Als je naar het casino gaat, heb je een leuke avond gehad, maar ga je over het algemeen wel met minder geld naar huis.' Volgens Wintermans zijn er veel meer beleggers die niet van beleggen houden, maar bij de huidige lage rentestanden wat anders willen dan sparen. 'Ook deze mensen hebben gezien dat de beurzen zijn opgeveerd en willen daarvan profiteren.'

Ofschoon indexbeleggen eenvoudig is, wil dit nog niet zeggen dat het ook makkelijk is. IJzeren discipline is een vereiste, want wie zich laat leiden door de waan van de dag, incasseert verliezen. Particuliere beleggers presteren over het algemeen slechter dan beleggingsfondsen doordat zij vaak vlak voor het hoogste punt van de beurzen instappen en omgekeerd juist voor een herstel uit de markt stappen.

Wintermans schrijft dit gedrag toe aan media en financiële instellingen, die vaak een beroep doen op emotie. Met name in tijden van beursmalaises en euforische markten stimuleert die de hebzucht en angst en deze zit diepgeworteld in de mens. In zijn boek verwijst Wintermans daarom naar een uitspraak van Paul Samuelson, Nobelprijswinnaar economie in 1970: 'Beleggen moet saai zijn, alsof je verf ziet drogen of gras ziet groeien. Als je opwinding wil, pak $ 800 en ga naar Las Vegas.'

De schitterende eenvoud van indexbeleggen
Wat de banken u niet vertellen, Jacques Wintermans, Pearson Education, 222 blz., euro 24,95.

Basisportefeuilles

Alle manieren van beleggen beginnen met het bepalen van de portefeuillemix. Zes variaties.

1 Zeer defensief: 100% obligaties. Voor beleggers die niet van risico houden en voor wie het rendement een ondergeschikte rol speelt.

2 Defensief: 80% obligaties en 20% aandelen. Voor beleggers die rust verkiezen boven rendement.

3 Gematigd defensief: 60% obligaties en 40% aandelen. Voor beleggers die rustig een bescheiden rendement willen maken.

4 Gematigd offensief: 40% obligaties en 60% aandelen. Voor langetermijnbeleggers die groei nastreven, maar niet te veel risico's willen nemen.

5 Offensief: 20% obligaties en 80% aandelen. Voor langtermijnbeleggers die groei nastreven en grote schommelingen van de aandelenmarkten kunnen incasseren.

6 Zeer offensief: 100% aandelen. Alleen voor langetermijnbeleggers die maximale groei nastreven en zonder problemen de schommelingen van de aandelenmarkt kunnen incasseren.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad