zaterdag 23 mei 2009

De turbo uitgelegd

'Met een turbo of sprinter snap ik eerlijk gezegd niet waarom beleggers nog aandelen kopen', zegt Leo Rijnhout. De docent beleggingsleer schreef het boek 'Haal het beste uit turbo's, speeders en sprinters'.

De turbo heeft de laatste paar jaar vooral bij de particuliere beleggers sterk aan populariteit gewonnen. Niet voor niets, vindt Leo Rijnhout: 'Ik vind de turbo oprecht een prachtig product. Het zit goed in elkaar. Ik heb dan ook veel waardering voor de bedenkers. Met name voor de belegger met een korte horizon is het een mooi instrument om mee te beleggen.'

Rijnhout, die doceert aan de Hogeschool INHolland, schreef in 2003 het boek Beleggen met opties waarin hij de werking van de optie uitlegt en verschillende optiestrategieën verduidelijkt. Een boek over turbo's is daarom een logische opvolger. Er zijn inmiddels enkele instructieboekjes over dit beleggingsproduct uitgegeven, maar een uitgebreid boek over de werking van de turbo was er nog niet. Overigens kwam het idee niet uit de hoge hoed van Rijnhout. 'Mijn uitgever vroeg me of ik er trek in had om dit te schrijven. Ik ben docent en ik vind dat beleggers gebaat zijn bij een heldere uitleg, dus daarom wilde ik het graag doen.'

Gebrekkige kennis

Want aan de kennis van beleggers schort het nogal, vindt Rijnhout. De docent gaf eerder voor beursplatform Euronext door het hele land heen lezingen over beleggen. Toen al viel het hem op dat er beleggers zijn die al jaren actief op de beurs handelen en toch niet exact weten waar ze in beleggen of hoe het product werkt. 'Uit diverse onderzoeken in de VS blijkt dat 90% van de particuliere beleggers verlies maakt. Dat is nogal wat. Meestal komt dat door gebrek aan kennis hoe producten precies in elkaar zitten.'

Beginnende beleggers adviseert hij eerst 'droog te oefenen' bij de diverse beleggingstoernooien die op het internet zijn te vinden, zoals het turbotoernooi en de optiecompetitie. 'Dan heb je een veel beter idee hoe een optie of turbo werkt en kun je echt aan de slag.' In het boek legt Rijnhout uit hoe een turbo of speeder in elkaar steekt. Hij geeft voorbeelden van diverse strategieën en hij behandelt een aantal scenario's hoe een turbo kan aflopen. Daarnaast komt hij ook terug op enkele optiestrategieën. Rijnhout handelt zelf zowel in opties als turbo's. Al hebben de laatste zijn voorkeur. 'Je hebt minder investering nodig om aan de slag te gaan', noemt Rijnhout als eerste voordeel van de turbo. Want de uitgever van een turbo of sprinter financiert een groot deel van de aankoop, alleen de kosten boven de uitoefenprijs moeten worden betaald door de belegger.

Voordelen turbo

De derivaten lijken veel op een optie, maar met een groot verschil. Een optie kent een aflooptijd, de zogeheten expiratiedatum, terwijl de sprinter gebruikmaakt van een zogeheten 'stop-loss'. Daalt de onderliggende waarde onder de afgegeven prijs, dan loopt de long af. Bij een short is het omgekeerde het geval. Zolang de stop-loss niet wordt gebroken, blijft de sprinter verhandelbaar. De belegger moet alleen betalen voor het deel boven de stop-loss, de aankoop wordt gefinancierd door de uitgevende partij. Eigenlijk wordt er dus belegd met geleend geld. Een ander voordeel van dit beleggingsinstrument is volgens Rijnhout dat de belegger een simpele keus hoeft te maken. 'Het is omhoog of omlaag. Je hebt eigenlijk geen adviseur meer nodig. Daarnaast zijn de transactiekosten relatief laag.'

Ofschoon Rijnhout erg enthousiast is over het product turbo, vindt hij toch dat beleggers een gespreide portefeuille moet aanhouden. Iets wat hij ook zijn studenten voorhoudt. 'Vorige week kwam een student naar me toe die met opties in één week een rendement van 33% had behaald. Dat is natuurlijk een geweldig resultaat, maar met een portefeuille vol met opties was hij niet geslaagd voor zijn opdracht.'

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

woensdag 20 mei 2009

Slaap lekker

Beleg tijdens een economische neergang in defensieve aandelen. Het is een degelijk advies dat bij economische tegenwind steevast wordt gegeven. Defensieve bedrijven weten ook in tijden van een recessie de winst op peil te houden en zijn daarom een 'veilige haven', is de achterliggende gedachte.

Unilever behoort tot deze categorie omdat de consument ook in een recessie levensmiddelen blijft kopen. Supermarktconcern Ahold is defensief omdat mensen de dagelijkse boodschappen blijven doen. Bierbrouwer Heineken is momenteel wellicht zelfs extra defensief, omdat men in zware tijden net iets vaker naar een flesje bier grijpt.

Ook telecombedrijf KPN behoort tegenwoordig tot de defensieve waarden, want ook in tijden van recessie blijft de consument bellen. Overigens blijkt dat laatste niet geheel te kloppen. Zo liet KPN vorige maand nog weten dat het zijn omzetdoelstelling voor 2010 heeft losgelaten omdat de recessie in toenemende mate neerslaat op verschillende bedrijfsonderdelen. Zakelijke klanten breken steeds vaker contracten open en investeringsbeslissingen worden vooruit geschoven.

Terwijl het overgrote deel van de aandelen tot maart van dit jaar forse klappen kreeg, bleven deze fondsen er relatief goed bijliggen. Maar nu de beurzen aan een opmars bezig zijn, presteren deze aandelen minder.

Zo bereikte de AEX-index op 9 maart een dieptepunt van 200 punten en sloot KPN die dag op euro 10. Gisteren noteerde de graadmeter een slotstand van 260 punten, een winst van 30% sinds het dieptepunt, en stond KPN op een koers van euro 9,58.

Hetzelfde beeld zien we terug bij Ahold, waarvan de koers de afgelopen weken nauwelijks in beweging is gekomen. Uitzonderingen bevestigen de regel, want bierbrouwer Heineken kende wel een aardig herstel van circa euro19 tot euro 25,79 gisteren. Ook Unilever profiteerde van het verbeterde sentiment en steeg van euro 13,50 naar euro 17,19.

Deze koersoplevingen vallen in het niet als wordt gekeken naar aandelen waarvan bijna iedere analist zei dat de belegger er vanaf moest blijven. Begin maart werd nog gesproken over de nationalisatie van ING en zakte de koers van de bank-verzekeraar naar een dieptepunt van euro 2,50. Gisteren sloot ING op euro 8,07, een klim van meer dan 200%. Verzekeraar Aegon veerde op van euro 1,50 naar euro 4,74, eveneens een stijging van meer dan 200%

Beleg in tijden van recessie in defensieve aandelen lijkt een goed advies, maar de mooiste rendementen zijn weggelegd voor de belegger die meer risico neemt. Daarentegen hebben de beleggers in defensieve waarden het afgelopen jaar vast een betere nachtrust gehad. En dat genoegen is voor sommigen niet in geld uit te drukken.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

vrijdag 15 mei 2009

Energiebeurs APX ziet volumes toenemen

Amsterdam
De Brits-Nederlandse energiebeurs APX is optimistisch over het lopende jaar wegens een forse stijging van de handelsvolumes. Dit is te danken aan de onlangs volledig overgenomen derivatenbeurs Endex. APX rapporteerde gisteren de resultaten over 2008.

Het bedrijf heeft vorig jaar ruim een derde minder winst geboekt. De nettowinst kwam uit op euro 4,9 mln, tegen euro 7,5 mln een jaar eerder. De omzet daalde met 4% naar euro 25,6 mln. De 35% lagere winst is voor een groot deel toe te schrijven aan een last van euro 1,7 mln op de gasactiviteiten in de Belgische kustplaats Zeebrugge.

De volumes zijn er 'armoedig', aldus APX. 'Wij hebben een positie ingenomen op volumeprojecties die niet zijn waargemaakt', aldus financieel topman Lucas Schmeddes 'De projecties zijn door ons te optimistisch ingeschat. Operationeel zijn de cijfers goed, maar dit is duidelijk het grootste pijnpunt.'

Volgens Schmeddes zijn de lage volumes te wijten aan infrastructurele problemen rond gasleveringen en de regelgeving in België. Die regels worden volgend jaar aangepast, waarna APX alsnog hoopt te profiteren van de aanwezigheid in Zeebrugge. 'De beurs is een soort vliegwiel dat moeilijk op gang te krijgen is. Wij dachten dat dit sneller zou gaan.'

APX, dat netwerkbedrijf Tennet en Gasunie als grootste aandeelhouders heeft, wil in Zeebrugge aanwezig blijven teneinde in de gasmarkt, in jargon bekend als de TTF-markt, een actieve rol te kunnen blijven spelen. Zeebrugge wordt door APX gezien als een belangrijke verbinding in de driehoek Nederland, België en het Verenigd Koninkrijk.

Naast de afschrijving had APX wegens zijn activiteiten tevens last van een lager Brits pond. APX dekt valutaschommeling niet af. Doordat APX een flink aantal activiteiten in Groot-Brittannië heeft, maar de cijfers in euros rapporteert, spreekt het bedrijf van een 'natuurlijke hedge'. Hierdoor bleef het negatieve valuta-effect binnen de perken.

De kredietcrisis heeft nauwelijks effect gehad op de energiebeurs, zei bestuursvoorzitter Bert den Ouden gisteren. 'De producten die op onze beurs worden verhandeld, zijn transparant en liquide. Daarnaast is het overgrote deel van de financiële partijen die in andere marken zijn verdwenen, bij ons nog steeds actief.'

De topman heeft vertrouwen in het lopende jaar, wegens een flinke stijging van de volumes in het eerste kwartaal. Voor een groot deel is dit te danken aan de overnam van derivatenbeurs Endex, waar termijncontracten worden verhandeld. APX betaalde euro 20 mln voor Endex, waarvan de overname pas half december werd afgerond.

APX lobbyt in Brussel en Den Haag voor extra regels voor de gasmarkt zoals bijvoorbeeld de behandeling van kredietrisico's. In de visie van Den Ouden moet de handel in gas de komende jaren dezelfde kant op gaan als de handel op de stroommarkt. Deze kenmerkt zich door integratie op Europees niveau.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

donderdag 14 mei 2009

Soepelere bankafspraak Océ

Limburgs bedrijf kan reorganisatie doorzetten en schrapt nog eens 550 banen

Amsterdam
Océ heeft van zijn banken per direct soepelere voorwaarden gekregen over de schuldlimiet. Met het aangepaste bankconvenant kan de Limburgse producent van printers en kopieermachines de geplande reorganisatie uitvoeren.

In de nieuwe afspraken moet Océ ervoor zorgen dat voor het einde van deze maand de nettoschuld niet boven de 3,25 maal het brutobedrijfsresultaat uitkomt. In het oude convenant was de limiet voor deze ratio 3. Vanaf 1 juni aanstaande mag dit plafond oplopen tot 3,5.

Het bedrijf moet er wel voor zorgen dat de ratio voor maart 2010 weer wordt teruggebracht naar 3,25. In een volgende stap moet ze voor juni 2010 verder worden verlaagd naar 3. Als het Océ lukt om de schuldratio onder de 2,5 te krijgen, kan het over 2009 en 2010 ook weer dividend uitkeren.

De aanpassing van het convenant houdt in dat het concern de reorganisatiekosten met terugwerkende kracht tot 1 maart 2008 buiten beschouwing mag laten voor de berekening van de verhouding tussen bedrijfsresultaat (ebitda) en schuld. Dit geldt alleen in het geval als de kosten per kwartaal hoger zijn dan euro 2,5 mln.

'Het nieuwe convenant is een logisch gevolg van de herstructureringen die Océ wil doorvoeren', zegt analist Niels de Zwart van Fortis Bank Nederland. 'Het bestaande convenant kende een definitie die vrij ongebruikelijk was. Nu heeft Océ meer ruimte.' De Zwart geeft aan dat Océ met een herstructurering een bijzondere last moet nemen. 'Dat is een significant hoog bedrag, waardoor ze het convenant zouden breken.'

Océ wil met reorganisaties dit en volgend jaar in totaal euro 64 mln besparen. Het grootste deel, zo'n euro 44 mln, moet dit jaar worden gehaald. De reorganisatie kost Océ ook geld. Het bedrijf verwacht dat het schrappen van banen in 2009 euro 45 mln gaat kosten. In totaal hoopt Océ, inclusief de maatregelen die vorig jaar werden genomen, de kosten dit jaar met euro 124 mln te reduceren.

Door kostenreducties wist Océ de markt in het eerste kwartaal te verrassen met een winst van euro 15,3 mln, terwijl analisten rekening hielden met verlies.

Ofschoon analist De Zwart de stap van Océ begrijpt, ziet hij ook een minpunt. 'Het geeft wel aan dat Océ voorlopig nog geen verbetering in de markt ziet en daar werd toch wel op gehoopt.'

Volgens Océ lopen de kosten door het aangepaste convenant met 1,6 procentpunt op, vergeleken met 2008. Mocht Océ dit of volgend jaar winst maken of bijvoorbeeld vastgoed van de hand doen, dan wordt de opbrengst ervan gebruikt om schulden te reduceren.

Naast de vernieuwde afspraken over de schulden, liet het bedrijf uit Venlo weten nog eens achthonderd arbeidsplaatsen te schrappen. Dit is inclusief de al eerder aangekondigde tweehonderdvijftig werkplekken bij de fabriek in het Duitse Poing. Océ schrapte het afgelopen jaar al 1250 banen.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

'Bankier luisterde slecht naar klant'

Amsterdam
Vermogensbeheerders hebben jaren nodig om het vertrouwen van klanten terug te winnen. Dat stelt Daniel Gresch van consultantsbureau Roland Berger. Private investeerders moeten klanten niet voorzien van op maat gemaakte producten, maar van advies op maat, zo stelt hij.

Gresch, voormalig bankier bij het Zwitserse UBS, schreef het rapport 'Regaining momentum in wealth management', waarin hij tot harde conclusies komt. Want door de kredietcrisis heeft het vertrouwen in vermogensbeheer een enorme klap gekregen.

Volgens Gresch heeft dit deels te maken met het indelen van klanten op basis van het risicoprofiel. 'Iemand met een vermogen tot euro 1 mln komt in bak A, iemand met euro 2,5 mln in bak B, enzovoorts. Maar het vermogen van een klant zegt niets over zijn wensen. Er is kwantitatief naar de klant gekeken en niet kwalitatief.'

Volgens Gresch is de laatste jaren nauwelijks naar de klant geluisterd. 'Een klant die een deel van zijn geld op een deposito wilde zetten, werd dan toch een bepaald produkt aangeboden, maar de klant wilde gewoon sparen. Doe dan gewoon wat de klant vraagt.'

Daarnaast is de sector te druk bezig geweest met het zoeken van klanten bij een product, terwijl het omgekeerd dient te zijn. 'Daarnaast waren producten te complex en wisten zelfs de beheerders niet aan welke risico's ze waren blootgesteld. Kijk bijvoorbeeld naar fondsen die deels weer in fondsen van Madoff belegden.'

Niet alleen zijn de beleggingsproducten te complex, dat geldt ook voor het verdienmodel van de sector. Om de groei te stimuleren zijn de kosten sterk opgelopen, maar door de kredietcrisis staan de marges nu onder grote druk.

Het beheerde vermogen is wereldwijd in een jaar met 20% gedaald, circa euro 6000 mrd. Door die daling willen klanten minder met geleend geld beleggen en ook geen complexe producten meer. Dit zorgt voor extra druk op de marges. Zelfs als de kosten met 30% afnemen, resulteert dit de komende jaren in een daling van de brutomarge met zo'n 20%.

Gresch heeft meerdere tips waardoor de sector het vertrouwen kan terugwinnen. Zo moet de communicatie met de klant fors verbeteren. De klant moet ingedeeld worden op basis van behoeften en niet op vermogen. Ook moet het productaanbod worden aangepast. Ten slotte moet de cultuur, strategie en uitvoering van de vermogensbeheerder in overeenstemming worden gebracht met de klant. 'Dit gaat tijd kosten, maar de sector zal wel moeten.'

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

dinsdag 12 mei 2009

Op de golven van olie

De samenhang tussen de koers van Fugro en de olieprijs is groot. Daalt de prijs van het zwarte goud, dan zakt het aandeel van de bodemonderzoeker mee. Vreemd is dat niet, want het bedrijf uit Leidschendam is voor zijn inkomsten voor 75% afhankelijk van energie.

Analisten van Rabo Securities berekenden dat Fugro een correlatie heeft met de olieprijs van 0,87. Dat wil zeggen dat de koers van Fugro voor 87% wordt bepaald door de beweging van de prijs van olie.

In de zomer van vorig jaar bereikte de prijs van een vat ruwe Texaanse olie van 159 liter een hoogste stand van $ 147. Het aandeel Fugro piekte toen op een koers van euro 60.

Toen de prijs van ruwe olie vervolgens in een glijvlucht terechtkwam en binnen enkele maanden daalde naar circa $ 50, zakte Fugro net zo hard mee. Het aandeel bereikte in december 2008, en in maart van dit jaar, een dieptepunt van euro 19.

Vooralsnog lijkt euro 19 de bodemprijs voor Fugro te zijn. In ruim twee maanden werd het aandeel ongeveer de helft meer waard. Gisteren daalde Fugro met 6,7% naar euro27,77. Dit verlies is vertekend, want Fugro noteerde gisteren euro 1,50 ex dividend.

De belegger met een goed gevoel voor timing die op een koers van euro 19 in Fugro stapte, heeft er een leuke rit op zitten. Volgens de analisten van Rabo Securities zit er nog meer in het vat. De koers kan met ruim 20% omhoog naar euro 36, stellen zij.

De Rabo-analisten wijzen als eerste - uiteraard - op de olieprijs. Op de korte termijn zijn ze voorzichtig over de ontwikkeling ervan, maar op de langere termijn zal de prijs weer aantrekken omdat de vraag naar energie blijft toenemen.

Pas bij een daling naar $ 30 per vat worden de vooruitzichten voor Fugro somber. Op deze prijs investeren olieconcerns minder in nieuwe projecten en worden kapitaalinvesteringen, al dan niet tijdelijk, verlaagd. Dit raakt direct de orderportefeuille van Fugro, die voor de tweede helft van het jaar overigens goed is gevuld en 15% hoger ligt dan een jaar eerder.

Ondanks de fors lagere olieprijs zijn de investeringen van de grote olieoncerns nog nauwelijks aangetast. Alleen Chevron zegt de investeringen met 10% te willen verminderen. BP, Shell en ExxonMobil houden de investeringen nagenoeg op peil.

Het aandeel Fugro wordt echter nog steeds gewaardeerd op een scenario waarbij olie op $ 30 noteert. Dat is wel erg voorzichtig, vinden de analisten van Rabo. Op de huidige koers is Fugro fundamenteel, historisch en in vergelijking met sectorgenoten goedkoop. Het zijn vast goede redenen voor een koopadvies. Maar bij een aandeel dat zo veel verband toont met de grillige olieprijs, kan de Fugro-belegger niet anders dan met een schuin oog de olieprijs in de gaten houden.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad