zaterdag 2 mei 2009

Griep raakt beurs kort

De Mexicaanse griep leek de opwaartse trend te breken. De markt legde de mogelijke pandemie weer snel naast zich neer.

April is een uitstekende beursmaand geworden. In een maand tijd won de Amsterdamse AEX-index bijna dertig punten, een winst van 14%. Ondanks het hervonden optimisme staat de graadmeter nog wel onder het niveau van 245 punten waarop het jaar werd begonnen. De beurzen hebben echter nog een lange weg te gaan: exact een jaar geleden stond de AEX nog op ruim 475 punten. Macro-economische cijfers duiden nog altijd niet op herstel. Zo bleek de Amerikaanse economie in het eerste kwartaal met 6,1% te zijn gekrompen, nadat in het vierde kwartaal de economie in de VS met 6,3% terugging. Toch denken - en hopen - beleggers dat het ergste achter de rug is en slaan de markten de weg omhoog in.

Fors lagere start

De beurzen kwamen maandag fors lager uit de startblokken nadat in het weekend de berichten over de verspreiding van de Mexicaanse griep het nieuws hadden beheerst. Handelaren schreven de koersdalingen toe aan de angst voor een pandemie. Volgens Tom Muller van Theodoor Gilissen was het een aanleiding voor beleggers om even bij te komen van de koersstijgingen van de week ervoor. 'Het is een korte handelsweek en partijen zijn voorzichtig met het innemen van posities.' Met name de luchtvaartsector lag onder druk vanuit de gedachte dat minder mensen het vliegtuig zullen pakken uit angst voor een wereldwijde pandemie.

'De markt is bang voor een tweede Sars', reageerde analist Thijs Berkelder van zakenbank Petercam maandag. Sars is een ernstige acute ademhalingsziekte en greep begin 2003 om zich heen in Azië. 'Zakelijke vluchten richting Azië werden uit- of afgesteld, maar ook toeristen zochten toen naar andere bestemmingen', weet Berkelder zich te herinneren. In Amsterdam daalde Air France-KLM met 6,6%. Over de gehele week bleef het verlies beperkt tot 4,5%. Ook touroperators en hotelketens stonden die dag onder druk.

De farmasector profiteerde juist van de oprukkende epidemie. In Amsterdam blonk Crucell uit met een winst van bijna 8%. In Zwitserland koerste het aandeel Roche flink hoger. Het bedrijf is de maker van Tamiflu, een middel tegen influenzavirussen. Tamiflu werd in 2003 onder andere ingezet om de kans op besmetting van mensen met het vogelpestvirus te verkleinen. Het kan nu ook tegen de varkensgriep worden ingezet.

Identiek koersverloop

De fors lagere opening op maandag werd in de middag bijna compleet weggepoetst. Dit was vooral te danken aan Wall Street. Ook in New York openden de markten lager, maar ze herstelden zich nog tijdens de handel in Europa, waardoor de AEX, die de gehele dag ruim 2% lager stond, uiteindelijk met een verlies van een half procent de dag uit ging.

Dinsdag leek het koersverloop een kopie van dat van maandag. Weer was de Mexicaanse griep de aanleiding voor dalende koersen in de ochtend. Maandagavond na het sluiten van de Europese beurzen werd bekend dat de Wereldgezondheidsorganisatie het alarmniveau had verhoogd naar fase vier, het op een na hoogste niveau, uit angst voor een pandemie. De Amsterdamse graadmeter stond in de ochtend bijna 3% lager, maar door een beter dan verwacht Amerikaans consumentenvertrouwen over de maand april werd een groot deel van de daling weggewerkt en sloot de index 1,4% lager.

Naast de Mexicaanse griep drukte ook nieuws uit de Amerikaanse bankensector de stemming. Diverse banken moeten mogelijk meer kapitaal ophalen omdat ze de zogenoemde stresstest van de overheid niet helemaal zouden hebben gehaald en miljarden dollars tekortkomen. Het nieuws woog bij beleggers zwaarder dan de cijfers van Deutsche Bank. De bank kende een sterk eerste kwartaal en rapporteerde een beter dan verwachte nettowinst van euro 1,2 mrd. Het aandeel verloor in Frankfurt bijna 7%.

Banken sterk

Aan het begin van de beursweek stond de bankensector onder druk op geruchten dat de stresstest van de Amerikaanse overheid duidelijk maakte dat enkele banken behoefte hebben aan nieuw kapitaal. Donderdag, de laatste handelsdag van deze beursweek, gingen de koersen van bankaandelen weer hard omhoog. De winst was niet duidelijk te verklaren, maar volgens diverse marktpartijen zouden de uitkomsten van de stresstest juist meevallen. De uitslagen van de stresstest worden maandag bekendgemaakt, maar de publicatie wordt mogelijk verlaat omdat men bang is voor negatieve reacties op de financiële markten. In Amsterdam behoorden Aegon en bank-verzekeraar ING tot de best presterende fondsen van de week. Aegon werd in vier handelsdagen bijna een kwart meer waard en ING won in de korte handelsweek ruim 15%.

Staalconcern ArcelorMittal was met een verlies van circa 10% de sterkste daler onder de hoofdfondsen. Woensdag kwam het bedrijf met cijfers over het eerste kwartaal. Daarnaast meldde het voor euro 3 mrd aan kapitaal uit de markt te willen halen.

Arnold Tankuş is redacteur van Het Financieele Dagblad. E-mail: tankus@fd.nl
© 2009 Het Financieele Dagblad

vrijdag 1 mei 2009

Iets nieuws

Microsoft wil in een markt stappen waar concurrent Apple succesvol is. The Wall Street Journal meldde woensdag op basis van anonieme bronnen dat de softwaregigant met telecomconcern Verizon Wireless praat over de lancering van een multimediale mobiele telefoon die veel wegheeft van Apple's iPhone. De bedrijven willen het apparaat begin volgend jaar lanceren, aldus de krant.

Dit is opvallend nieuws. Want Microsoft-topman Steve Ballmer zag geen toekomst voor de iPhone. 'Er is geen enkele kans dat de iPhone een significant marktaandeel weet te behalen. Geen kans. Het is een gesubsidieerd apparaat van $500', zei Ballmer. Hij zei liever een groot marktaandeel te hebben dan een hip apparaat.

Ballmer heeft meerdere malen aangegeven dat het bedrijf niet met een eigen telefoon de markt wil betreden, maar dat het zich richt op Windows Mobile, de door Microsoft ontwikkelde software voor mobiele telefoons.

Een werkgroep die de naam 'Pink' heeft gekregen, werkt nu aan de ontwikkeling van een multimediale telefoon. De medewerkers van het project zijn grotendeels afkomstig van het begin vorig jaar overgenomen Danger. Dat bedrijf is de maker van de Sidekick-smartphone, vooral bij jongeren erg populair door applicaties die zijn gericht op communiceren met sms, e-mail of chatten. Al bij de overname van Danger speculeerden kenners dat Microsoft plannen had om een zogeheten 'Zune-phone' uit te brengen. Die verwachting lijkt nu uit te komen.

De vraag is in hoeverre Microsoft succes kan boeken met een eigen mobiele telefoon. Het moet hopen dat zich niet hetzelfde scenario ontvouwt als met de eind 2006 geïntroduceerde Zune. Deze digitale muziekspeler moest gaan concurreren met Apple's iPod. De Zune scoorde in tests weliswaar beter dan de iPod, maar met een marktaandeel van nog geen 8% tegen 75% voor de iPod, werd Zune nooit het succes dat Microsoft voor ogen had.

Voor beleggers bleek Apple ook een betere keuze. Vijf jaar geleden noteerde Apple op circa $ 12, tegen $ 120 nu. Microsoft stond in 2004 op $ 26 en nu op $ 20. Zelfs als het uitgekeerde dividend daarbij wordt opgeteld kan Microsoft niet tippen aan de koersontwikkeling van Apple.

Ofschoon Microsoft de slagkracht heeft om een nieuw product in de markt te zetten, moet het opboksen tegen het trendy imago van Apple. Door de iPhone eerst af te kraken en vervolgens met een gelijksoortig product te komen, wordt het bedrijf er bovendien niet geloofwaardiger op. Microsoft zou er goed aan doen om zelf met iets nieuws te komen en geen trendvolger, maar trendsetter te zijn.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

woensdag 29 april 2009

Grote emissie van windmolenmaker Vestas

Amsterdam
Het Deense Vestas, de grootste windturbineproducent ter wereld, heeft dinsdag een aangekondigde aandelenemissie van euro 800 mln in een dag weten te plaatsen.

De emissie werd begeleid door het Nederlandse emissiebedrijf van Royal Bank of Scotland (RBS), een voormalig onderdeel van ABN Amro. 'Gezien de grootte van het bedrag, de sector, de snelheid waarmee het geld is opgehaald en de huidige marktomstandigheden, is dit bijzonder te noemen', aldus een bankier van RBS die betrokken is bij de transactie. Volgens de bankier, die niet met zijn naam in de krant wil, gaat het om de grootste Europese aandelenemissie in deze sector ooit.

Vergeleken met andere emissies behoort het uit de markt gehaalde bedrag tot het grootste van dit jaar. De grootste aandelenemissie tot nu toe dit jaar staat op naam van de Chinese bewerker van aluminium Zhongwang. Met deze beursintroductie haalde het bedrijf vorige week $ 1,2 mrd uit de markt, omgerekend euro 912 mln.

Met een marktwaarde van euro 8 mrd heeft Vestas het aantal aandelen met 10% uitgebreid. Het Deense bedrijf had hiervoor al in een eerder stadium toestemming van zijn aandeelhouders gekregen.

Volgens RBS zijn de aandelen alleen bij institutionele partijen geplaatst. Daarvan kwam 30% uit de VS en de rest vooral uit Europa. 'Daar zaten bijvoorbeeld fondsbeheerders bij die een mandaat hebben om te beleggen in duurzame bedrijven', zegt de begeleidende bankier van RBS.

Vestas kwam gisteren tevens met cijfers over het eerste kwartaal. Deze waren beter dan verwacht. De verwachtingen voor het lopende jaar werden bevestigd.

Volgens de begeleidende bankier waren de cijfers een steun voor de emissieprijs. 'Normaal staat de koers bij een dergelijke emissie toch wat onder druk, maar dinsdag bleef het aandeel er goed bij liggen.' Het aandeel sloot maandag op Dkr 329. De emissiekoers werd bepaald op Dkr 323. Dat is 2% lager dan de slotkoers van maandag. In totaal werden 18,5 miljoen aandelen geplaatst.

Vestas zegt dat sinds het uitbreken van de kredietcrisis het aantal orders voor windturbines is teruggelopen. Het bedrijf schrijft dit toe aan projecten die niet langer konden worden gefinancierd. Ook enkele banken die actief waren in de markt voor duurzame energie, zijn door de kredietcrisis verdwenen.

Aan de andere kant ziet Vestas positieve impulsen voor de windenergiesector dankzij overheidsinitiatieven van landen als de Verenigde Staten en Groot-Brittannië waardoor de vooruitzichten voor de markt beginnen te verbeteren. Enkele overheden, waaronder ook de Nederlandse, willen de economie stimuleren door extra geld te steken in duurzame energieprojecten of geplande projecten naar voren te halen.

Vestas denkt dit jaar ook te kunnen profiteren van lagere grondstofprijzen, waardoor onderdelen voor windturbines in prijs zullen dalen. Het bedrijf verscheepte in het eerste kwartaal 490 windturbines, een stijging van 21%. Over dezelfde periode boekte het een 58% hogere omzet van euro 1,1 mrd. De winst steeg met 70% naar euro 56 mln.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

dinsdag 28 april 2009

Beurzen in de greep van varkensgriep

Aandelen luchtvaart het hardst getroffen op angst dat passagiersaantallen door ziekte gaan inzakken

Amsterdam
De aandelenmarkten waren gisteren in de ban van de uitbraak van varkensgriep in Mexico. Vooral luchtvaartconcerns lagen onder druk door de gedachte dat minder mensen het vliegtuig zullen pakken uit angst voor een wereldwijde pandemie. Analisten menen echter dat de sector al langer onder vuur ligt.

De toon werd maandag gezet in Azië, waar aandelen in de luchtvaartsector het als eerste voor de kiezen kregen. In Hongkong daalde Air China - in marktwaarde het grootste luchtvaartconcern te wereld - met 13%. Singapore Airlines verloor 5% en het Australische Qantas leverde 4% in.

In Londen daalde het aandeel British Airways (BA) in de ochtend met 17%. Procentueel was het de sterkste daling van het aandeel sinds de aanslagen van 11 september 2001. Gedurende de handelsdag wist BA zich te herstellen en sloot het uiteindelijk met een verlies van 8%. In Amsterdam en Parijs leverde sectorgenoot Air France-KLM 6,6% in.

'De markt is angstig voor een tweede Sars', zegt analist Thijs Berkelder van zakenbank Petercam die het aandeel Air France-KLM volgt. Sars is een ernstige acute ademhalingsziekte en greep begin 2003 om zich heen in Azië.

De ziekte raakte destijds de luchtvaartsector hard. Het aantal vluchten op Azië daalde in de eerste weken na het uitbreken van Sars hard. Het duurde circa zes maanden voordat het aantal vluchten weer het oude niveau bereikte. Er stierven circa 770 mensen aan Sars

'Iedereen herinnert zich nog de foto's waarop de mensen mondkapjes droegen tegen Sars', zegt Robert Mann. Hij is voormalig bestuurder van Pan Am en heeft nu een bureau dat de luchtvaartsector adviseert. 'Mensen die van plan waren om naar Mexico op vakantie te gaan, kunnen voor een andere bestemming kiezen of uit voorzorg de reis uitstellen en afwachten hoe het afloopt.'

'Zakelijke vluchten richting Azië werden uit- of afgesteld, maar ook toeristen zochten toen naar andere bestemmingen', weet Berkelder zich te herinneren. Toeristen kozen er toen bijvoorbeeld voor om een vakantie dichter bij huis te zoeken. Juist de lange afstandsvluchten zorgen voor hogere marges, zegt Berkelder.

Berkelder vindt de koersdalingen van gisteren overdreven. 'Ik denk dat de markt de varkensgriep heeft aangegrepen om winst te nemen', zegt de Petercam-analist. 'Het wordt pas ernstig als ook de VS zwaar worden geïnfecteerd.'

Volgens Berkelder is er voor Air France-KLM vooralsnog niet veel aan de hand omdat het weinig op Mexico vliegt. Het bedrijf zei maandag nog steeds op Mexico te vliegen en dat het geen buitengewone maatregelen heeft genomen in verband met de varkensgriep. Ook het Duitse Fraport, uitbater van luchthaven Frankfurt Airport, zei geen maatregelen te hebben genomen en gaat daartoe pas over als de Duitse gezondheidszorgautoriteit dat adviseert.

Een woordvoerder van het Duitse Lufthansa zei te verwachten dat het onwaarschijnlijk is dat de gevolgen van de varkensgriep even groot zullen zijn als van Sars in 2002. 'Het gedrag van passagiers is nauwelijks veranderd. Sars was van een geheel andere orde en niet vergelijkbaar.' Het aandeel Lufthansa daalde in Frankfurt met 9%.

Analist Berkelder schat dat de de varkensgriep voor de Spaanse luchtvaarder Iberia, die vaker op het land vliegt, een grotere negatieve invloed kan hebben. Iberia vliegt twaalf keer per week op het Midden-Amerikaanse land en gaf maandag aan dat alle vluchten op normale wijze verlopen. Iberia verloor maandag in Madrid ruim 5%.

'Er zijn overduidelijke risico's dat de winst van de luchtvaartsector wordt geraakt. Maar dit was al voor de uitbraak van varkensgriep het geval', zegt analist Nick Cunningham van Evolution Securities tegenover persbureau Bloomberg. 'Het is geen verrassing dat nu iedereen tegelijkertijd naar de uitgang wil.'

Ook de prijsstunters in de sector deden maandag een flinke stap terug. Zo verloor het Ierse Ryanair 4,9% en het Britse Easyjet 4%.

Andere aandelen in de reisbranche stonden maandag eveneens onder druk. Zo verloor de uitbater van cruiseschepen Carnival meer dan 7%. Touroperators zoals Thomas Cook en Tui Travel daalden met 3 tot 4%. Aandelen van hotelgroep InterContinental Hotels zakten met bijna 4%.

Tussen alle verliezers viel farmaceut Roche op met een winst van 3,2%. Het Zwitserse bedrijf is de maker van Tamiflu, een middel tegen influenzavirussen. Tamiflu werd in 2003 onder andere ingezet ter preventie van besmetting van mensen met het vogelpestvirus. Het kan nu ook tegen de varkensgriep worden ingezet.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

donderdag 23 april 2009

Toontje lager

Een kleine zeven weken geleden was de bankensector meer dood dan levend. Hoe anders lijkt de situatie nu. Bankaandelen zijn in de afgelopen twee maanden in waarde verdubbeld en soms zelfs verdrievoudigd. Banken wisten de markt de afgelopen weken in positieve zin te verrassen.

De Amerikaanse website Minyanville.com is echter uiterst kritisch over de gerapporteerde cijfers. Minyan Peter, de bankexpert van de site en voormalig financieel topman van een grote bank in het Midwesten van de VS, vraagt zich af of de sector het verschil tussen feiten en waarheid wel ziet. Alleen een handtekening ter goedkeuring van de advocaat en een accountant maken de cijfers nog niet kloppend, stelt Peter.

Peter ziet liever dat de grote Amerikaanse bankinstituten zich bescheidener opstellen, na de systeemcrisis die de wereldeconomie in een diepe recessie heeft gedompeld.

Zo had hypotheekbank Wells Fargo niet het woord 'recordwinst' moeten gebruiken. Technisch gezien is dit een correcte omschrijving. Maar de cijfers over het eerste kwartaal waren nauwelijks een record te noemen als deze waren gecombineerd met die van Wachovia. Die bank werd in oktober vorig jaar vo0r $ 15 mrd overgenomen. Daarnaast had Wells Fargo moeten zeggen dat het profiteerde van een golf aan hypotheken die werden geherfinancierd met het steunprogramma van de Federal Reserve. De bank kan er nooit zeker van zijn dat deze steun aanhoudt.

Bank of America (BoA) noteerde een boekwinst van $2,2 mrd wegens een betere waardering van gestructureerde producten die het in handen kreeg bij de overname van Merrill Lynch. Maar, zegt Peter, BoA had dit anders moeten verwoorden. Namelijk: 'Omdat de markt momenteel minder negatief is over de vraag of wij de verplichtingen van deze gestructureerde producten kunnen nakomen dan eind december, zagen wij hier een boekwinst van $ 2,2 mrd.'

En Goldman Sachs slaat de plank mis omdat het de cijfers over de maand december in het geheel overslaat.

De rapportage van Citigroup is nauwelijks leesbaar. Een opmerking als 'we zijn tevreden met onze prestaties', terwijl over het vierde kwartaal een miljardenverlies werd geleden, getuigt van weinig realiteitszin bij de bestuurders, stelt een geïrriteerde Peter. Ook had Citi duidelijker moeten uitleggen waarom de bank de $ 80 mrd aan creditcardleningen, buiten de balans houdt.

Juist de bankensector zou moeten hebben geleerd van de fouten die zijn gemaakt, zegt Peter. Bovendien behoren ze als geen andere bedrijfstak te weten dat de waarheid vroeger of later toch wel boven tafel komt.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

Investeerder Gamma haakt af

Textielfabrikant loopt injectie mis omdat bank van financier geen akkoord geeft

Amsterdam
Gamma Holding, producent van hoogwaardig textiel, heeft deze week een kapitaalinjectie van een investeringsmaatschappij zien afketsen.

De potentiële investeerder wist zelf met zijn banken geen overeenstemming te bereiken over de financiering voor deze zogeheten 'public to private'-transactie. Topman Meint Veninga meldde gisteren in een toelichting op de kwartaalcijfers wegens geheimhoudingsclausules niet in te kunnen gaan op de naam van de investeerder.

Het bedrijf is al langer op zoek naar een kapitaalinjectie van euro 45 mln om zijn bankconvenant niet te overschrijden. Eind maart voldeed Gamma nog aan zijn bankconvenanten.

Mocht Gamma niet voor 31 juli met een kapitaalinjectie komen, dan moet het Helmondse bedrijf een hogere rente betalen over de uitstaande schuld. Deze strafrente loopt op naarmate het convenant verder wordt overschreden.

In totaal kan bedrag aan extra aflossingen oplopen tot euro 5 à euro 6 mln dit jaar. Het bankconvenant loopt eind maart 2010 af.

'We gaan opnieuw bekijken hoe we dit kunnen oplossen. Binnenkort hebben we vervolggesprekken met onze banken', geeft topman Meint Veninga aan.

Gamma heeft een zwaar eerste kwartaal achter de rug. Door de hogere financieringslasten werd over de eerste drie maanden van het jaar een verlies geleden.

Het bedrijf zag de omzet en winst in het eerste kwartaal scherp dalen. 'Het negatieve economische klimaat dat in de tweede helft van vorig jaar is ingezet, heeft zich versterkt doorgezet in het eerste kwartaal', aldus Veninga. De topman voorziet ook een moeilijk tweede en derde kwartaal. 'Verder in de toekomst kijken is momenteel erg lastig.' Volgens Veninga zijn de orderboeken dun en is er geen zicht op hoe de toekomst gaat verlopen. 'Soms zijn er weken dat de orders wat aantrekken, maar we zien vervolgens weer momenten waarop dat weer inzakt.'

Om de schuld die eind 2008 euro 285 mln bedroeg, te verminderen, wil het bedrijf onderdelen afstoten, maar dat is volgens Veninga wegens de huidige marktomstandigheden 'zeer moeilijk'.

Gamma blijft zich daarom de komende kwartalen richten op verdere kostenbesparingen en herstructureringen om de recessie door te kunnen komen. In eerste instantie wilde het dit jaar voor euro 20 mln aan besparing doorvoeren. Dit wordt nu opgevoerd naar euro 30 mln. In het eerste kwartaal wist Gamma voor euro 6,5 mln aan besparingen door te voeren. Het bedrijf liet in december, toen de textielfabrikant met een winstwaarschuwing kwam, al weten het dividend over 2008 te passeren.

Analist Martijn den Drijver van SNS Securities noemt de cijfers van Gamma iets beter dan verwacht. Toch maakt hij zich zorgen: 'De omzet in vier van de vijf divisies is flink gedaald. De vraag is of dit structureel is of dat klanten alleen de voorraden hebben weggewerkt.' Den Drijver wijst daarnaast op de hoge rentelasten, waardoor het bedrijf 'weinig overhoudt als de huidige lijn zich doorzet'.

Het aandeel Gamma stond woensdag bijna de hele dag hoger, maar sloot 1,8% lager op euro 3,62.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad