donderdag 23 april 2009

Toontje lager

Een kleine zeven weken geleden was de bankensector meer dood dan levend. Hoe anders lijkt de situatie nu. Bankaandelen zijn in de afgelopen twee maanden in waarde verdubbeld en soms zelfs verdrievoudigd. Banken wisten de markt de afgelopen weken in positieve zin te verrassen.

De Amerikaanse website Minyanville.com is echter uiterst kritisch over de gerapporteerde cijfers. Minyan Peter, de bankexpert van de site en voormalig financieel topman van een grote bank in het Midwesten van de VS, vraagt zich af of de sector het verschil tussen feiten en waarheid wel ziet. Alleen een handtekening ter goedkeuring van de advocaat en een accountant maken de cijfers nog niet kloppend, stelt Peter.

Peter ziet liever dat de grote Amerikaanse bankinstituten zich bescheidener opstellen, na de systeemcrisis die de wereldeconomie in een diepe recessie heeft gedompeld.

Zo had hypotheekbank Wells Fargo niet het woord 'recordwinst' moeten gebruiken. Technisch gezien is dit een correcte omschrijving. Maar de cijfers over het eerste kwartaal waren nauwelijks een record te noemen als deze waren gecombineerd met die van Wachovia. Die bank werd in oktober vorig jaar vo0r $ 15 mrd overgenomen. Daarnaast had Wells Fargo moeten zeggen dat het profiteerde van een golf aan hypotheken die werden geherfinancierd met het steunprogramma van de Federal Reserve. De bank kan er nooit zeker van zijn dat deze steun aanhoudt.

Bank of America (BoA) noteerde een boekwinst van $2,2 mrd wegens een betere waardering van gestructureerde producten die het in handen kreeg bij de overname van Merrill Lynch. Maar, zegt Peter, BoA had dit anders moeten verwoorden. Namelijk: 'Omdat de markt momenteel minder negatief is over de vraag of wij de verplichtingen van deze gestructureerde producten kunnen nakomen dan eind december, zagen wij hier een boekwinst van $ 2,2 mrd.'

En Goldman Sachs slaat de plank mis omdat het de cijfers over de maand december in het geheel overslaat.

De rapportage van Citigroup is nauwelijks leesbaar. Een opmerking als 'we zijn tevreden met onze prestaties', terwijl over het vierde kwartaal een miljardenverlies werd geleden, getuigt van weinig realiteitszin bij de bestuurders, stelt een geïrriteerde Peter. Ook had Citi duidelijker moeten uitleggen waarom de bank de $ 80 mrd aan creditcardleningen, buiten de balans houdt.

Juist de bankensector zou moeten hebben geleerd van de fouten die zijn gemaakt, zegt Peter. Bovendien behoren ze als geen andere bedrijfstak te weten dat de waarheid vroeger of later toch wel boven tafel komt.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

Investeerder Gamma haakt af

Textielfabrikant loopt injectie mis omdat bank van financier geen akkoord geeft

Amsterdam
Gamma Holding, producent van hoogwaardig textiel, heeft deze week een kapitaalinjectie van een investeringsmaatschappij zien afketsen.

De potentiële investeerder wist zelf met zijn banken geen overeenstemming te bereiken over de financiering voor deze zogeheten 'public to private'-transactie. Topman Meint Veninga meldde gisteren in een toelichting op de kwartaalcijfers wegens geheimhoudingsclausules niet in te kunnen gaan op de naam van de investeerder.

Het bedrijf is al langer op zoek naar een kapitaalinjectie van euro 45 mln om zijn bankconvenant niet te overschrijden. Eind maart voldeed Gamma nog aan zijn bankconvenanten.

Mocht Gamma niet voor 31 juli met een kapitaalinjectie komen, dan moet het Helmondse bedrijf een hogere rente betalen over de uitstaande schuld. Deze strafrente loopt op naarmate het convenant verder wordt overschreden.

In totaal kan bedrag aan extra aflossingen oplopen tot euro 5 à euro 6 mln dit jaar. Het bankconvenant loopt eind maart 2010 af.

'We gaan opnieuw bekijken hoe we dit kunnen oplossen. Binnenkort hebben we vervolggesprekken met onze banken', geeft topman Meint Veninga aan.

Gamma heeft een zwaar eerste kwartaal achter de rug. Door de hogere financieringslasten werd over de eerste drie maanden van het jaar een verlies geleden.

Het bedrijf zag de omzet en winst in het eerste kwartaal scherp dalen. 'Het negatieve economische klimaat dat in de tweede helft van vorig jaar is ingezet, heeft zich versterkt doorgezet in het eerste kwartaal', aldus Veninga. De topman voorziet ook een moeilijk tweede en derde kwartaal. 'Verder in de toekomst kijken is momenteel erg lastig.' Volgens Veninga zijn de orderboeken dun en is er geen zicht op hoe de toekomst gaat verlopen. 'Soms zijn er weken dat de orders wat aantrekken, maar we zien vervolgens weer momenten waarop dat weer inzakt.'

Om de schuld die eind 2008 euro 285 mln bedroeg, te verminderen, wil het bedrijf onderdelen afstoten, maar dat is volgens Veninga wegens de huidige marktomstandigheden 'zeer moeilijk'.

Gamma blijft zich daarom de komende kwartalen richten op verdere kostenbesparingen en herstructureringen om de recessie door te kunnen komen. In eerste instantie wilde het dit jaar voor euro 20 mln aan besparing doorvoeren. Dit wordt nu opgevoerd naar euro 30 mln. In het eerste kwartaal wist Gamma voor euro 6,5 mln aan besparingen door te voeren. Het bedrijf liet in december, toen de textielfabrikant met een winstwaarschuwing kwam, al weten het dividend over 2008 te passeren.

Analist Martijn den Drijver van SNS Securities noemt de cijfers van Gamma iets beter dan verwacht. Toch maakt hij zich zorgen: 'De omzet in vier van de vijf divisies is flink gedaald. De vraag is of dit structureel is of dat klanten alleen de voorraden hebben weggewerkt.' Den Drijver wijst daarnaast op de hoge rentelasten, waardoor het bedrijf 'weinig overhoudt als de huidige lijn zich doorzet'.

Het aandeel Gamma stond woensdag bijna de hele dag hoger, maar sloot 1,8% lager op euro 3,62.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

zaterdag 18 april 2009

Banken vrolijk voorop

Het herstel op de beurzen houdt aan. De AEX sloot voor de zesde week op rij hoger. Beleggers durven weer omhoog te kijken.

In anderhalve maand is de Amsterdamse AEX-index circa 22% gestegen. Voor het eerst sinds februari dit jaar sloot de hoofdgraadmeter vrijdag boven de 240 punten. April is daarmee hard op weg de tweede maand op rij met koerswinsten te worden. De laatste keer dat de hoofdindex twee maanden achtereen hoger sloot was vorig jaar april en mei.

De opwaartse beweging die de AEX sinds het dieptepunt van 9 maart van 199,25 punten heeft ingezet - door de dag heen bereikte de index een laagste stand van 195 - vertoont overeenkomsten met de herstelbeweging die de beursbarometer in 2003 inzette. In aanloop naar de Golfoorlog daalde de index op 12 maart naar een laagste stand van 218 punten. Achteraf bleek dit het eindpunt van de glijvlucht waar de aandelenmarkten in zaten. De AEX herstelde in zes weken naar circa 290 punten om het jaar te eindigen op een slotstand van 337 punten. 'Als je die eerste rit had gemist, had je ook een groot deel van het rendement van dat jaar misgelopen', weet handelaar Raymond Lesparre van International Assets zich nog te herinneren. Lesparre werd enkele weken geleden positiever en dacht dat de AEX binnen enkele weken richting de 245 punten zou oplopen.

Gezonde correctie

Nu dit koersdoel van Lesparre bijna is bereikt, denkt de handelaar dat het tijd is voor een 'gezonde correctie richting de 230 tot 235 punten'. De handelaar hoopt dat bij een volgende daling een nieuwe groep beleggers instapt. Bij de eerste stijging stapten vooral de speculanten en koopjesjagers in voor een ritje omhoog, legt hij uit. 'Nu we die hebben gehad, kunnen bij een correctie beleggers met een langere horizon en die wat minder moed hadden dan de eerste groep, alsnog instappen. Op die manier komt een groep kwalitatief betere beleggers in de markt en dat is gezond.'

Na die beweging kan de AEX-index richting de 265, verwacht Lesparre. Toch houdt de handelaar een slag om de arm. Een reeks tegenvallende kwartaal- en macro-economische cijfers, kan roet in het eten gooien. 'Deze recessie is als een strenge winter met soms zonnige dagen. Dat zijn mooie dagen, terwijl het buiten toch heel koud kan zijn. We moeten genieten van de opwaartse beweging die er nu is.' Handelen op macro-economische cijfers heeft daarbij weinig zin, zegt Lesparre, want die zijn nog steeds slecht.

Dinsdag was een goed voorbeeld hoe tegenvallende cijfers over de reële economie de stemming kunnen bederven. Beleggers begonnen op de eerste nieuwe handelsdag na het paasweekend in opperbeste stemming aan de week. Doordat de detailhandelsverkopen in de VS in maart waren gedaald, terwijl op een lichte stijging werd gerekend, werd een groot deel van de die dag opgebouwde winsten weer ingeleverd. Ondanks de tegenvaller bleef de AEX in de plus en sloot het de dag af met een winst van 1,1%

Optimisme banken

Beleggers begonnen optimistisch aan de week dankzij positieve geluiden uit de Amerikaanse bankensector. De Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs liet maandag na het sluiten van Wall Street weten een onverwacht hoge nettowinst te hebben geboekt in het eerste kwartaal van 2009. Ook JP Morgan kwam donderdag met beter dan verwachte cijfers. Vrijdag maakte Citigroup bekend dat het in de eerste drie maanden van dit jaar minder verlies geboekt had dan analisten hadden voorspeld.

In Amsterdam kwam bank-verzekeraar SNS Reaal met een verrassende update over het eerste kwartaal van dit jaar. SNS verwacht een 'beperkt verlies' te lijden en ziet een 'duidelijke verbetering' ten opzichte van 2008. Deze week sloot SNS ruim 42% hoger op euro 4,30.

Sectorgenoot ING blijft het ook goed doen. Het aandeel ging nog circa anderhalve maand nog door het putje op een koers van euro 2,50, maar staat inmiddels weer op euro 6,70 een winst van 8,2%. Handelaar Lesparre ziet het aandeel ING 'niet meer onder de euro 3 komen', maar nog een keer een verdubbeling van de prijs zal tijd nodig hebben, denkt hij.

Cijfers techfondsen

Hoofdfondsen zoals elektronicaconcern Philips en chipmachinemaker ASML rapporteerden deze week de magere cijfers over het eerste kwartaal. Philips legde dinsdag een verlies voor dat onder de gemiddelde verwachting van analisten was. Het aandeel opende na de publicatie van de cijfers lager, maar sloot de week toch af met een winst van 6,8%. ASML zag de vraag naar zijn producten instorten, maar voorziet herstel en sloot de week 7,7% hoger af.

De fondsen die door hun defensieve aard eerder dit jaar nog in trek waren, zien door het herstelde sentiment de populariteit juist dalen. Bierbrouwer Heineken, was- en levensmiddelenconcern Unilever en telecomconcern KPN, behoorden deze week tot de verliezers of tot de aandelen die het minst hard zijn gestegen.

Heineken had deze week last van het bericht dat bierimport in de VS de eerste twee maanden van dit jaar fors is gedaald. De VS is een belangrijke afzetmarkt voor de brouwer. Heineken daalde de afgelopen week met 4,4%.

Arnold Tankuş is redacteur van Het Financieele Dagblad. E-mail: tankus@fd.nl
© 2009 Het Financieele Dagblad

donderdag 16 april 2009

Sprankje hoop op herstel economie

Sentiment medewerkers financiële sector stijgt sterk in april na ingrepen centrale banken en overheden

Amsterdam
Het vertrouwen in de wereldeconomie is in de financiële sector gestegen naar het hoogste punt in elf maanden. Diverse ingrepen van centrale banken om de kredietmarkt op gang te krijgen, tekenen van herstel in de bankensector en de opkrabbelende aandelenkoersen, zijn de belangrijkste krachten achter de stijging. Dit blijkt uit een rondgang van persbureau Bloomberg.

De 'Professional Global Confidence Index' steeg van 5,95 punten in maart naar 21,2 in april. Het is de snelste stijging van het sentiment sinds de metingen in november 2007 van start gingen. Ondanks de forse klim staat de vertrouwensindicator nog altijd onder de 50. Een getal daaronder betekent dat de pessimisten in de meerderheid zijn. Bloomberg peilde het sentiment bij meer dan 1300 gebruikers die actief zijn in de financiële sector op zes verschillende werelddelen. In Azië en de Verenigde Staten klom het vertrouwen het snelst.

Onder het aantal Amerikaanse participanten, de grootste economie van de wereld, steeg de index van 5,2 naar 23,9. In West-Europa klom de index van 8,2 naar 14,2, in Latijns-Amerika van 11,6 naar 23,6 en in Azië steeg de index van 12,7 naar 36,6. Onder respondenten uit de gehele wereld nam het vertrouwen in de aandelenmarkten toe. De afgelopen maand steeg de MSCI World Index met 13,6%, waarbij over dezelfde periode bankaandelen gemiddeld 31% meer waard werden.

Gisteren sloten de Europese aandelenmarkten overwegend hoger ondanks een lagere koersen in de ochtend. De Amsterdamse AEX-index won 0,2%. Daarmee staat de graadmeter circa 17% hoger ten opzichte van het dieptepunt van 199,25 dat 9 maart werd genoteerd. Ook in Nederland kenden bankaandelen een forse rally. Zo noteerde bank-verzekeraar ING begin maart nog op een koers van euro 2,50. Het aandeel sloot gisteren toch weer 1,6% lager op euro 6,60.

Sectorgenoot SNS Reaal zei gisteren te verwachten dat over de eerste drie maanden van dit jaar een 'beperkt verlies' is geboekt. Het verlies is wel fors afgenomen in vergelijking met het voorgaande kwartaal. SNS Reaal sloot gisteren ruim 9% hoger.

'De vooruitzichten waren nog geen maand geleden vrij hopeloos. Nu is er een sprankje hoop dat het herstel op de financiële markten zich ook doorzet in de echte economie', aldus econoom Chris Rupkey van Bank of Tokyo Mitsubishi. Want het vertrouwen in de sector mag dan toegenomen zijn, de cijfers over de ontwikkeling van de wereldeconomie is niet positief te noemen. De industriële productie daalt wereldwijd nog altijd, terwijl de werkloosheid oploopt. De wereldhandel zal naar verwachting dit jaar met zo'n 9% krimpen.

Amerikaanse banken zoals Citigroup en JP Morgan Chase lieten zich enkele weken geleden al positief uit over de eerste resultaten van dit jaar. Die verbeterde cijfers bij banken zijn grotendeels toe te schrijven aan forse renteverlagingen van het Amerikaanse stelsel van centrale banken, de Federal Reserve. De Fed verlaagde de rente met forse stappen naar een huidige stand van 0,25%. Daarnaast kondigde de centrale bank in maart aan in een periode van zes maanden tot $ 300 mrd aan Amerikaanse staatsobligaties op te kopen en extra steun te verlenen aan de markt voor hypotheekobligaties, de zogeheten 'mortgage backed securities'. 'Het dieptepunt van de recessie ligt mogelijk achter ons, maar het kost jaren om uit deze crisis te komen', stelt Guy LeBas, econoom van Janney Montgomery Scott uit Philadelphia en een van de participanten. 'De financiële sector staat er minder slecht voor dankzij monetair beleid van de centrale banken.'

Ondanks alle renteverlagingen en andere steunmaatregelen is de situatie op de kredietmarkt nog lang niet op het niveau van voor de kredietcrisis. Zo is het verschil tussen wat banken en de Amerikaanse overheid aan de Federal Reserve moeten betalen om geld voor drie maanden te lenen, de zogeheten 'TED-spread', nog steeds hoog. Momenteel staat dit verschil op 95 basispunten. Voor het uitbreken van de kredietcrisis bedroeg deze spread in de eerste helft van 2007 gemiddeld 36 basispunten.

Een verbetering is zichtbaar in de London interbank offered rate. Deze 'Libor', de rente waartoe banken bereid zijn aan andere banken dollars te lenen op de geldmarkt, stond gisteren op 1,12%, tegen 1,31% een maand geleden.

De financiële sector rekent op de korte termijn op verdere renteverlagingen. 'Iedere indicatie dat de centrale banken en overheden geen maatregelen meer nemen, zal door de markten als negatief worden opgevat', zegt LeBas.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

zaterdag 11 april 2009

Eerste cijfers geven hoop

Door de kleine winst lijkt het of er weinig is gebeurd op de beurs. Niets is minder waar. Grote uitslagen domineerden deze week de borden.

De beurs is in de greep van de kwartaalcijfers die deze week zijn begonnen aan hun rituele vloedgolf. Iedere analist en handelaar rekent op slechte bedrijfsresultaten en dat heeft mede geleid tot de zware koersdalingen van februari en begin maart. Maar de eerste kwartaalcijfers vallen niet tegen, althans afgezet tegen de zeer sombere verwachtingen. Menig handelaar en analist denkt nu dat de beurzen te veel ellende in de koersen hebben verwerkt en vinden dat de koersen wel omhoog kunnen.

Ook een andere belangrijke beleggingsfactor, het sentiment, lijkt de afgelopen weken te zijn verbeterd. Bij tegenvallers zakken de markten wel wat weg, maar paniekdagen zoals die in oktober vorig jaar en begin maart waren te zien, lijken verleden tijd. 'De AEX heeft het geweldig gedaan deze week. De index ligt nu prima op route om na het paasweekeinde door te stijgen naar de 240 tot 245 punten', aldus een enthousiaste Rob Koenders, handelaar van Harmony Vermogensbeheer. Mocht Koenders het gelijk aan zijn zijde krijgen, dan staat de AEX weer op het niveau waarop het dit jaar begon.

Deze week zette de AEX een bescheiden stap met een winst van bijna 1% op 232,84 punten, na een dieptepunt op woensdag op 222 punten.

Bodem bereikt?

De discussie of de bodem is bereikt, is nog niet ten einde. Was 9 maart toen de AEX-index op een laagste stand van 199,25 punten sloot, het beste koopmoment in jaren? Of is dit een zogeheten bear-market rally, een tijdelijk koersopleving zonder dat de economie tekenen van verbetering vertoont? De meningen zijn verdeeld. Technisch analist Edward Loef van Theodoor Gilissen denkt dat de markten het dieptepunt achter zich hebben gelaten. Zijn collega Roelof-Jan van de Akker van ING rekent op licht hogere koersen op de korte termijn, maar denkt dat dit herstel kortstondig is. Teun Draaisma van zakenbank Morgan Stanley adviseert zijn klanten om nu winst te nemen en uit te stappen.

In de klassieke bearmarkt tijdens de jaren dertig van de vorige eeuw, kwamen koersstijgingen van 30% tot 50% vanaf het dieptepunt met grote regelmaat voor. Ofschoon niet iedereen een vergelijking met dit tijdperk terecht vindt, zou het betekenen dat er nog een enorme koerssprong voor de AEX in het verschiet ligt. De Amsterdamse graadmeter staat sinds de laagste stand circa 16% hoger.

Doordat veel partijen het in aanloop naar het lange paasweekeinde - vrijdag was de beurs dicht - rustiger aan deden, waren de omzetten laag en mede daardoor de uitslagen groot. Maandag liepen de beurzen door een vergelijking met de jaren dertig nog averij op. De markten begonnen goed en stonden een groot deel van de dag op een winst van 2%. Een rapport van bankenanalist Mike Mayo (ex-Deutsche Bank en nu Calyon Securities) bedierf de stemming. Hij waarschuwde voor een nieuwe golf afschrijvingen bij de banken, ditmaal op bedrijfsleningen waarbij de wanbetalingen hetzelfde niveau bereiken als tijdens de Grote Depressie.

Banken kenden ondanks het verkoopadvies van Mayo een sterke week, al waren de koersontwikkelingen van ING en Aegon zeer grillig. Maandag zakten de aandelen als gevolg van het rapport van Mayo weg en ook dinsdag waren er nog zorgen om de financiële sector. Maar woensdag en donderdag herstelden de koersen. Voor ING kwam de positieve uitschieter aan het eind van de handelsweek. Het concern maakte bekend dat het in het eerste kwartaal beter heeft gepresteerd dan in het vierde kwartaal van 2008.

Daarnaast profiteerde het aandeel ING van het nieuws van de Amerikaanse sectorgenoot Wells Fargo. Deze bank verwacht in het eerste kwartaal van dit jaar circa $3 mrd winst te hebben geboekt, veel beter dan gemiddelde verwachting van analisten. Het aandeel Wells Fargo won donderdag in de VS bijna 32% en trok wereldwijd alle aandelenmarkten omhoog. ING was met een koerswinst van 13,9% het best presterende hoofdfonds in Amsterdam.

Een ander hoofdfonds dat grote uitschieters vertoont is staalconcern ArcelorMittal. Deze week steeg het aandeel 5,5%. Dagen waarop de koers met meer dan 10% op en neer weer beweegt, zijn eerder regel dan uitzondering. De koers werd mede beïnvloed door cijfers van aluminiumgigant Alcoa. Het Amerikaanse bedrijf rapporteerde dinsdag na sluiting van Wall Street een verlies dat groter was dan verwacht.

De grootste tegenvaller van de week kwam op naam van Midkap-fonds Wavin. De Zwolse maker van buizen liet dinsdag weten dat het door de kredietgrenzen van zijn banken dreigt te schieten. Beleggers zijn nu bang voor een grote claimemissie, waardoor het aandelenkapitaal verwatert. Wavin sloot donderdag op euro2,12, op weekbasis een verlies van ruim 23%.

Ook de aankomende beursweek kent slechts vier handelsdagen. Maandag blijft Beursplein5 wegens Pasen gesloten. Op Wall Street wordt die dag wel gehandeld. Het koersverloop van die handelssessie zal een flinke invloed op de opening van de Europese beurzen hebben. Met het oog op de optie-expiratie van aanstaande vrijdag, zou het weer een beweeglijke week kunnen worden.

Arnold Tankuş is redacteur van Het Financieele Dagblad. E-mail: tankus@fd.nl
© 2009 Het Financieele Dagblad

vrijdag 10 april 2009

Schuldenberg

Japan gaat veel geld inzetten om de economie uit het slop te trekken. Dat is hard nodig. De lokale munt, de yen, is in waarde gestegen, de export is ingestort - in februari daalde die op jaarbasis met 50,4% - en het aantal faillissementen bereikte in maart het hoogste niveau in zes jaar. Het land flirt met deflatie en zit in de zwaarste recessie sinds de Tweede Wereldoorlog. De centrale bank hanteert een rentetarief van 0,1%.

Een dergelijke lage rentestand heeft wel een bijkomend voordeel, want het land kan schulden goedkoop financieren en dat is precies wat de Japanners gaan doen. De Japanse premier Taro Aso kondigt binnenkort een stimuleringspakket aan van yen 15.400 mrd (euro 115 mrd), schrijft persbureau Bloomberg. Het zou daarmee de grootste steunoperatie voor de Japanse economie zijn sinds de Azië-crisis in 1998. Het bedrag dat er destijds aan te pas kwam, zo'n yen 8500 mrd (euro 64 mrd), verbleekt bij de nieuwe economische injectie. De Japanse overheid wil het geld besteden aan verbetering van zorg en onderwijs en aan maatregelen die de arbeidsmarkt moeten steunen.

Het benodigde geld komt overeen met 3% van de totale waarde van de Japanse economie, het bruto binnenlands product (bbp). Het stimuleringspakket moet worden gefinancierd door de uitgifte van nieuwe staatsobligaties. Dit komt bovenop de enorme berg schuld die het land al heeft. Volgens cijfers van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling heeft Japan een schuld die bijna twee keer zo hoog (197%) is als het bbp en heeft daarmee procentueel de grootste schuldenlast van de wereld.

Ofschoon de Japanse Nikkei donderdag een winst boekte van 3,7%, is het land voor beleggers de laatste twee decennia geen warme plek geweest. De ooit zo trotse Japanse graadmeter bereikte in 1989 een hoogste stand van 38.957,44 punten, maar is de klappen in de jaren negentig nooit meer te boven gekomen. De Japanse beurs herstelde mede dankzij een groeiende wereldeconomie naar een stand rond 18.000 punten twee jaar geleden. Ondanks het herstel van de afgelopen weken, staat de index nu met 8900 punten ongeveer de helft lager.

Veel economen twijfelen of de overheid met dit stimuleringspakket de economie op toeren krijgt. Een econoom noemde het plan 'een fiscale alles-of-niets poging'. Voor beleggers lijkt er met zo weinig zekerheid niet veel op de Japanse beurs te zoeken. Met zijn torenhoge schuldpositie en een krimpende en vergrijzende bevolking, kan Japan amper meer tot leidende economie worden bestempeld. Japan is een 'submerging market' geworden, een neergaande economie.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad