zaterdag 8 december 2007

Achtbaan aan de Bosporus

De belegger die de afgelopen jaren Turkije in zijn portefeuille had, heeft goed geboerd. Beleggingsfondsen in het land laten dit jaar rendementen zien van 35% of meer. Stalen zenuwen zijn vereist. De Turkse beurs is een achtbaan.

‘Soms weten klanten niet eens dat ze in Turkije beleggen’, zegt directeur Jeroen Vetter van SNS Fundcoach. De meeste Oost-Europa- of Balkanfondsen investeren namelijk ook voor een groot deel in Turkije. Samen met Rusland is het land, inmiddels de 18de economie van de wereld, de grootste markt in deze regio.

Van Vetters klanten ‘die de wereld als hun speelveld zien’, belegt een groot deel in de verschillende Turkse fondsen die Fundcoach aanbiedt. Maar de enorme populariteit die de fondsen bij de introductie in 2005 kenden, is afgenomen. In het voorjaar van 2006 kreeg de Turkse munt, de lira klappen, en gingen de beurzen hard onderuit. ‘Als je dan op 100 instapt en het wordt 50, dan is dat natuurlijk niet leuk.’ Maar het ging daarna net zo hard weer omhoog. ‘Chinese toestanden met procenten winst per dag. Met als groot verschil dat de waarderingen in China te hard zijn opgelopen en de Turkse beurs nog steeds goedkoop is. Van alle opkomende markten is Turkije de goedkoopste van de wereld.’

Door de wereldwijde kredietcrisis kreeg vorige maand ook de Turkse hoofdgraadmeter, de ISE National 100, net als andere beurzen een flinke tik te verwerken. Daarbovenop speelt de dreigende inval van Turkije in Noord-Irak om de Koerdische verzetsbeweging PKK aan te pakken. Dit zorgt voor druk op de Turkse munt, de lira, en op de aandelenmarkt. De meeste beleggingsfondsen kenden in november om die redenen een negatief rendement van circa 10%. Naast de beweeglijkheid van de beurs zijn geopolitieke ontwikkelingen een van de risico’s die beleggers in hun achterhoofd moeten houden. ‘Ze moeten de bereidheid hebben om voor een langere termijn de achtbaan in te gaan’, zegt Vetter.

De Warren Buffett-methode van kopen en houden is volgens Vetter daarbij de beste houding: ‘Kopen en er een jaar of tien niet naar kijken. Een fonds als East Capital Turkish Fund laat dat aan zijn klanten weten. Dat fonds raakt niet in paniek als de markt zakt en blijft bij zijn langetermijnstrategie. Ook als de fondsmanagers boze klanten aan de lijn krijgen die een verlies hebben moeten incasseren.’

Het komt erop neer, aldus de directeur van Fundcoach, dat een belegger niet om Turkije heen kan: een sterke economische ontwikkeling, een markt van 70 miljoen mensen en een jonge, goed opgeleide bevolking. Een land waar bovendien een goede mentaliteit heerst. ‘Op mijn laatste bezoek merkte ik dat er een spirit heerst die in westerse landen lijkt af te kalven. De mensen willen er vooruit, de weg is omhoog en dat zie je terug in de bereidheid om er wat van te maken.’

Meest volatiele beurs ter wereld
‘De Turkse beurs is de meest volatiele ter wereld’, weet ook Eli Koen. Hij is beheerder van het Fortis L Fund Equity Turkey dat in het voorjaar van 2005 werd geïntroduceerd en sindsdien een rendement behaalde van ruim 200% en de afgelopen twaalf maanden ruim 50%. De beweeglijkheid van de markt verklaart Koen door het vele buitenlandse geld dat is toegestroomd de afgelopen drie à vier jaar. ‘De vrij verhandelbare aandelen zijn voor driekwart in buitenlandse handen. Daar zitten hedgefondsen bij die zich snel terugtrekken als er geld nodig is.’

Een andere reden voor de onrustige beurs is de nog smalle basis aan institutionele beleggers zoals pensioenfondsen en verzekeraars in het land zelf. Daarnaast hebben de Turken nog niet op grote schaal de weg naar de beurs gevonden. Daar komt echter snel verandering in verwacht Koen.

Voor de lange termijn
Evenals Vetter adviseert ook de fondsbeheerder van Fortis de lange termijn voor ogen te houden, want de economische ontwikkeling ligt vol met obstakels. ‘De groei die Turkije nu doormaakt zal niet in een rechte lijn omhoog gaan, er zullen correcties volgen.’ Maar het optimisme overheerst bij Fortis: ‘Een groot deel van de Turkse consumentenmarkt is nog niet gepenetreerd; er liggen daar nog zoveel kansen.’

Dat de regering van premier Erdogan en zijn AKpartij dit jaar met een sterk mandaat is herkozen, is volgens Koen erg belangrijk. De huidige regering is een belangrijke aanjager van de economische veranderingen tot nu toe. Doordat begin deze eeuw in Turkije de kiesdrempel werd verhoogd naar 10%, kwam er een einde aan decennia van onstabiele coalitieregeringen die over het algemeen bestonden uit partijen die niets met elkaar gemeen hadden. Besluiten werden door de politieke tegenstellingen of niet genomen of vooruitgeschoven.

Het eerste kabinet-Erdogan kwam in 2002 aan het bewind en pakte meteen het door het Internationaal Monetair Fonds (IMF) geëiste hervormingspakket bij de hand. De torenhoge staatsschuld, een inflatie die soms 70% per jaar bedroeg en het instabiele banksysteem moesten aangepakt worden, om te voorkomen dat er weer een economische crisis zoals in 2001 kon plaatsvinden. Het IMF en de Wereldbank schoten Turkije met miljarden dollars te hulp. Als tegenprestatie beloofde Turkije de grondvesten van de economie te verbeteren: de banksector moest drastisch worden hervormd en een groot deel van de bedrijven geprivatiseerd. Een geluk bij een ongeluk was dat Turkije, als enige overwegend islamitisch Navo-lid, na de aanslagen van 11 september 2001 extra steun kreeg.

Erdogans AKpartij nam een reeks hervormingswetten aan. Een voorbeeld is de wet voor buitenlandse investeringen, die het investeringsklimaat voor buitenlanders sterk verbeterde. Daarnaast was er veel aandacht voor verdere herstructurering van de bancaire sector.
‘Het is een marktvriendelijke hervormingsgezinde regering die actie onderneemt’, zegt Koen. De achterstand op de gevestigde economieën in West-Europa is weliswaar nog altijd groot en een lidmaatschap van de Europese Unie nog minstens tien tot vijftien jaar weg, maar daar moet de belegger zich niet op blindstaren, zegt Koen. ‘De weg er naartoe, die is interessant. De economische integratie van Turkije gaat gewoon door, waarschijnlijk sneller dan de politieke integratie.’

Hervormer
In het voorjaar van 2001 kreeg Kemal Dervis de opdracht om als staatsminister voor de economie de economische hervormingen door te voeren die werden ondersteund door het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Dervis werkte 24 jaar voor de Wereldbank waarvan de laatste vijf jaar als vicepresident. Op last van het IMF werd de bancaire sector geherstructureerd. Daarnaast werd een start gemaakt met de privatisering van staatsbedrijven zoals de energiesector. Vanaf de tweede helft van 2003 heeft de Turkse regering van Erdogan en flink aantal wetten aangenomen om de economie te hervormen. Zo kwam er een wet op de buitenlandse investeringen, waardoor het investeringsklimaat voor buitenlanders sterk verbeterde. Begin vorig jaar werd Dervis directeur van VN-ontwikkelingsorganisatie UNDP en voorzitter van de UN Development Group.

Turkse financials
De laatste jaren hebben veel buitenlandse partijen geïnvesteerd in de de Turkse financiële sector. Ook Nederlandse banken zien in Turkije een belangrijke groeimarkt. In 2005 nam bank-verzekeraar Fortis voor bijna € 1 mrd Disbank over, toen de zesde bank van het land. In hetzelfde jaar deed de Rabobank een poging om de Sekerbank in te lijven, maar die overname ketste af door een juridische strijd over de overnameprijs. Dit jaar sloeg ook ING toe op de Turkse markt: het lijfde voor € 1,6 mrd de Turkse Oyak-bank in. Ook in de portefeuille van Eli Koen van het Fortis Turkije-fonds wegen banken en verzekeraars met bijna 44% het zwaarst.

Vrouw aan de leiding
De Sabanci Group is een van de machtigste concerns van Turkije. Het conglomeraat is actief in elf landen, heeft circa 65 bedrijven en bijna 47.000 werknemers in dienst. Het grootste onderdeel van Sabanci is de Akbank. Maar Sabanci zit ook in katoen, plastic, autobanden, synthetische vezels, cement en elektronica en toerisme. Sinds 2004 wordt Sabanci geleid door Güler Sabanci. In Turkije heeft zij de status van een ster en door het Amerikaanse Forbes wordt zij gezien als de machtigste vrouw van het land. Sabanci kwam vorige maand nog in het nieuws doordat Wavin, fabrikant van kunststof leidingsystemen, de Turkse branchegenoot Pilsa Plastic overnam van Sabanci voor € 55 mln.

Arnold Tankuş
Download PDF
© 2007 Het Financieele Dagblad

vrijdag 7 december 2007

Postbodebonus

Een volledige liberalisering van de Europese postmarkt wordt in Nederland voorlopig uitgesteld. Staatssecretaris Frank Heemskerk van Economische Zaken zei gisteren dat het ‘onverstandig’ zou zijn de postmarkt per 1 januari aanstaande verder te liberaliseren.

Beleggers in Amsterdam vonden het goed nieuws voor TNT: voorlopig even geen nieuwe concurrenten voor de voormalige monopolist. Het aandeel TNT werd gisteren beloond met een koersstijging van 4,4%. Een doekje voor het bloeden, want TNT verloor dit jaar bijna 20% van zijn waarde, terwijl hoofdgraadmeter AEX sinds januari enkele punten hoger noteert.

Met het uitstellen van de liberalisering is een verzoek van TNT ingewilligd. Het bedrijf vroeg de Tweede Kamer vorige week de geplande liberalisering uit te stellen, omdat sprake moet zijn van een gelijk speelveld in de belangrijkste Europese markten. Volgens TNT is juist daar geen sprake meer van nu Duitsland een minimumloon voor de sector invoert van € 8 per uur voor personeel in het oosten van het land tot € 9,80 voor werknemers in het westen.

TNT zei daarop zijn investeringen in Duitsland terug te trekken. ‘Voor Deutsche Post zijn de loonkosten relatief veel lager omdat ze meer post bezorgen. Daar komt nog bij dat zij een btw-vrijstelling hebben voor een deel van de producten. Dat maakt het vrijwel onmogelijk voor ons om te concurreren’, zei woordvoerder Pieter Schaffels van TNT Post deze week.

De bezorgers van Deutsche Post hebben zelf geen rechtstreeks voordeel van de nieuwe regeling. Zij krijgen al een hoger uurloon dan het nu gestelde minimum, maar voor nieuwkomers die de Duitse markt willen betreden heeft die invoering een afschrikkend effect.

Naast TNT besloot ook het Duitse Hermes Logistik Gruppe af te zien van investeringen. Het Duitse private postbedrijf Pin Group, een onderdeel van uitgever Axel Springer, ging meteen over tot radicale maatregelen: van de negenduizend werknemers gaan er duizend uit.

Zoals het uitstellen van de liberalisering gunstig is voor de beurskoers van TNT, zo blijkt het minimumloon goed uit te pakken voor de koers van Deutsche Post. Na goedkeuring van de coalitieregering van Angela Merkel, steeg het aandeel met 5%. Ook hier was de gedachte: voorlopig even geen extra concurrentie voor Deutsche Post.

Hoe de postmarkt zich ook ontwikkelt, één winnaar is al bekend. Bestuursvoorzitter Klaus Zumwinkel van Deutsche Post, die zelf hard lobbyde voor het minimumloon, zag de koersstijging als een mooi moment om zijn opties te verzilveren. Afgelopen maandag verkocht hij ruim 200.000 opties en verdiende daarmee € 2,24 mln.

De Duitse tv-zender ZDF wist de transactie woensdagavond treffend en cynisch samen te vatten: ‘Zumwinkel heeft zijn kerstbonus alvast binnen.

Arnold Tankuş
Download PDF
© 2007 Het Financieele Dagblad

donderdag 6 december 2007

Dividendleed

De eerste banken die door problemen met slechte Amerikaanse hypotheekobligaties het mes zetten in het dividend, zijn bekend. Vorige week liet hypotheekverstrekker Freddie Mac weten dat het de uitkering aan aandeelhouders met de helft verlaagt en dat het voor $ 6 mrd aan nieuwe aandelen uitgeeft om de kapitaalpositie op te poetsen.

Dinsdag volgde Fannie Mae. De concurrent van Freddie maakte na het sluiten van Wall Street bekend dat het voor $ 7 mrd aan preferente aandelen gaat uitgeven. Het dividend gaat met 30% omlaag van $ 0,50 naar $ 0,35 per aandeel. De maatregelen moeten de kapitaalpositie van Fannie Mae op peil houden.

Deze stap was te verwachten. Bij de derdekwartaalcijfers schreef Fannie Mae al fors af op derivatencontracten met als gevolg een kwartaalverlies van $ 1,5 mrd.

Volgens zakenblad Fortune is dit slechts het begin. Fannie zou nog minstens $ 5 mrd kunnen afschrijven op slechte hypotheekobligaties, de zogeheten subprime- en Alt-A-obligaties.
Bij de presentatie van de derdekwartaalcijfers zei financieel topman Stephen Swad dat de waarde van obligaties weliswaar was gedaald, maar dat ze gemiddeld ‘in de 90’ werden verhandeld. De obligatieprijzen worden in de VS vaak uitgedrukt in dollarcenten, elke prijs onder de honderd cent is de korting op de waarde van de obligatie. Een obligatieprijs die hoog in de 90 noteert, is dus niet hard gedaald.

Om die reden had Fannie Mae gemiddeld pas 2% afgeschreven op subprimeobligaties, terwijl banken op Wall Street deze leningen prijzen op 88 voor die uit 2006 (-12%) en 78 voor leningen uit 2007 (-22%).

Omdat het onduidelijk is in hoeverre de leningen van Fannie zijn verdeeld over beide jaren, houdt Fortune een conservatieve schatting aan en zet het alle subprimeobligaties op 88. Aangezien in het derde kwartaal hierop 2% is afgeschreven, zou dat betekenen dat er nog eens 10% af moet. Bij een subprimeportefeuille van $ 42,2 mrd, betekent dit een extra afschrijving van $ 4,2 mrd.

Eenzelfde berekening kan worden toegepast op de Alt-A-obligaties waarvan Fannie $ 33,8 mrd in de boeken heeft staan. Ofschoon deze leningen een hogere status hebben dan subprime zou een afschrijving van 5% een afwaardering van $ 1,7 betekenen. Hedgefonds Citadel betaalde voor de Alt-A-obligatie van E-Trade circa 60. Het was een speciale deal waarin Citadel tegen een aantrekkelijke prijs kon inslaan, maar tegelijkertijd is het een signaal van de kredietkwaliteit van Alt-A-leningen.

De kans dat er bij Fannie nog lijken uit de kast vallen, is dus groot. Aangezien de situatie op de kredietmarkten niet of nauwelijks is verbeterd, is het wachten op het moment dat deze kastdeur wordt geopend en kijken of er in 2008 überhaupt nog dividend overblijft.

Arnold Tankuş
Download PDF
© 2007 Het Financieele Dagblad

zaterdag 1 december 2007

Eindelijk herstel

In november leken de beurzen maar een weg te kennen: neerwaarts. Deze week sloegen de aandelenmarkten eindelijk weer de weg omhoog in. Met dank aan de VS en aan de Federal Reserve.

Als de nood op de financiële markten hoog is, dan is de Fed nabij. Eerst was daar woensdag Donald Kohn, vicevoorzitter van de Federal Reserve. Hij zei dat de Fed ‘flexibel en pragmatisch’ zal reageren als er nieuwe spanningen op de financiële markten ontstaan. In de VS werd de uitspraak opgevat als een aankondiging van een nieuwe renteverlaging tijdens de volgende vergadering van de Fed op 11 december. De Dow Jones-index maakte een vreugdedans en sloot die dag 2,6% hoger.

Donderdag bevestigde voorzitter Ben Bernanke de woorden van Kohn: ‘Wij bij de Federal Reserve moeten uiterst alert en flexibel blijven terwijl we blijven beoordelen hoe we het best houdbare economische groei en prijsstabiliteit kunnen bevorderen in de Verenigde Staten.’ Inmiddels gaan de meeste economen uit van een renteverlaging van 25 basispunten van 4,50% naar 4,25%.

In de breedte
Ook de Amsterdamse beurs profiteerde van het geschenk van Bernanke en liet de psychologisch belangrijke grens van 500 punten weer achter zich. Volgens de technisch analisten van Friesland Bank gaat de AEX zich de komende tijd in een brede tradingrange bewegen. Dit komt omdat de AEX vorige week uit de lange termijn stijgende trend viel die in 2003 werd ingezet.
Doordat rond de 480 punten, net als in augustus, een bodem is gezet, is het risico dat de Amsterdamse hoofdgraadmeter in een neerwaartse trend terecht komt vooralsnog afgewend. Om de stijgende trend weer te hervatten moet een hogere top dan 564 worden genoteerd. Het is dus te hopen op een stevige eindejaarsrally zodat de AEX toch nog met een aardige plus het jaar uit kan.

Het is echter de vraag of er genoeg redenen zijn om enthousiast te gaan kopen. De effecten van de kredietcrisis zijn nog steeds voelbaar. Woensdag zei de gouverneur van de Bank of England (BoE), Mervyn King, dat het risico bestaat dat de geldmarkt aan het eind van dit jaar verder verkrapt. De BoE hoopt de verkrapping in toom te houden door GBP 10 mrd (euro 14 mrd) aan noodfondsen voor Britse banken beschikbaar te stellen.

Ondertussen heeft de Europese Centrale Bank (ECB) weer andere zorgen. Volgende week moet de centrale bank van de dertien eurolanden laten weten wat er met de rente gebeurt. De inflatierisico’s liggen hoog door hoge prijzen voor energie en levensmiddelen. In Duitsland kwam de inflatie in november uit op 3%. Daar bovenop kwam een hard groeiende geldhoeveelheid (M3) die in oktober met 12,3% is gestegen ten opzichte van dezelfde maand vorig jaar. Met deze cijfers wordt de ECB gedwongen om de rente te verhogen, aangezien de bank het beteugelen van de inflatie als een van zijn hoofdtaken ziet.

Fortis en China
De financiële fondsen in de AEX kregen deze week steun van het bericht dat een groot investeringsfonds uit het emiraat Abu Dhabi voor $7,5 mrd investeert in de Amerikaanse zakenbank Citigroup. Deze bank heeft fors moeten afschrijven op slechte Amerikaanse hypotheekleningen.

Een van de aandelen die door zorgen over de kredietcrisis hard is geraakt, is Fortis. Inmiddels waren vriend en vijand het erover eens dat het aandeel dit jaar te hard is afgestraft en erg goedkoop was geworden. Een mening die ook de Chinese levensverzekeraar Ping An is toegedaan. Het concern kocht voor euro 1,81 mrd een belang van 4,18% in Fortis, waarmee het direct de grootste aandeelhouder van de bank-verzekeraar is geworden.

Draka veert op
Nog een aandeel dat de afgelopen maanden in zwaar weer verkeerde was kabelmaker Draka. Sinds juli halveerde de koers van het aandeel van boven de euro 40 naar circa euro 20. Beleggers waren vooruitgelopen op een mogelijke winstwaarschuwing van het Amsterdamse bedrijf. Het tegendeel bleek het geval. Draka verhoogde juist de winstverwachting voor het gehele jaar en wellicht nog belangrijker: het ziet geen verzwakking van de vraag. Beleggers beloonden woensdag de berichten met een koerssprong van 15%.

Uitzenders in gesprek
De klapper van de week werd bewaard tot vrijdag. Uitzender Vedior spoot met 42% omhoog nadat bekend werd dat Randstad de sectorgenoot wil overnemen. De gesprekken zijn volgens Vedior ‘vriendelijk’ en bevinden zich in een vroeg stadium. De uitzendsector is een van de sectoren die dit jaar hard is getroffen. Maar er was hoopgevend nieuws voor de sector. Op dit moment worden circa 3,3 miljoen banen vervuld door uitzendkrachten. Volgens onderzoeksbureau Bain Strategic Research zal dit aantal over vijf jaar met 50% zijn gestegen tot ruim 5 miljoen.

Arnold Tankuş
© 2007 Het Financieele Dagblad

donderdag 29 november 2007

Kabelmaker Draka zet in alle divisies verrassend veel om

Bedrijf verhoogt de verwachting voor winst in 2007

Amsterdam
Kabelproducent Draka verwacht dat de winst dit jaar hoger uitvalt dan eerder werd aangenomen. 'Wij zien op dit moment geen afzwakking van de vraag', aldus Frank Dorjee, de financieel topman van het Amsterdamse bedrijf.

Draka schrijft de hogere winstverwachting toe aan aanhoudende kostenbesparingen en een groeiende omzet dankzij een gunstig macro-economisch klimaat, met name in Europa en Azië. Volgens Draka gaat het in alle onderdelen van het bedrijf goed. 'In heel Europa, behalve in Spanje, zien we bij alle divisies een gezonde groei', zegt Dorjee. In Spanje heeft Draka last van een afzwakkende huizenmarkt. De woningbouw is daar met 20% afgenomen.

Draka, dat onder meer kabels produceert voor de auto-industrie, de olie- en telecomsector, weet nog steeds in de kosten te snijden. 'In deze sector is het erg belangrijk om sterk op de kosten te letten. We kijken hier dus continu naar', aldus Dorjee.

De kabelmaker zette in 2005 een reorganisatieprogramma in, waarbij het bedrijf zich richtte op producten met een hogere marge. Het programma met de naam 'Stop, Swap & Share' levert dit jaar een besparing op van euro 8 mln. Volgend jaar wordt er nog eens euro 7 mln extra bespaard. De afgelopen twee jaar heeft Draka met dit reorganisatieprogramma de kostenbasis met euro 48 mln verlaagd.

Daarnaast weet Draka de grondstofprijzen beter door te bereken. 'We reageren er beter op en berekenen dit nu sneller door naar onze klanten. Als nu een order binnenkomt, dekken we het meteen af', zegt Dorjee. 'De prijs van koper, die voor ons erg belangrijk is, is erg volatiel en we verwachten dat dit zo zal blijven. Een dergelijke beweeglijkheid hebben we in het verleden nooit gezien.'Ook wist Draka de voorraden af te bouwen, waardoor het werkkapitaal op 'een aanvaardbaar niveau' is uitgekomen, aldus Dorjee.

Draka verwacht over het lopende jaar een winst van euro 85 mln te boeken. Dit is een winststijging van 85%. Vorig jaar rapporteerde de kabelproducent een winst van euro 45,4 mln. Bij de presentatie van de halfjaarcijfers eind augustus rekende het bedrijf nog op een winst van ten minste euro 80 mln. Ook het bedrijfsresultaat valt hoger uit dan aangegeven: euro 145 mln, tegen een eerder uitgesproken verwachting van euro 141 mln.

'Het is vooral een goed teken dat Draka geen afzwakking van de vraag ziet. Iedereen was bang dat Draka met een winstwaarschuwing zou komen nadat andere bedrijven met negatieve berichten naar buiten waren gekomen. De zorgen van de markt waren dus overdreven', zegt analist Frederike Kamphuis van ING.

Analist Bart van den Wijngaard van Petercam ziet in het bericht van Draka eveneens als een opluchting voor beleggers: 'Ik denk dat een hoop beleggers bang waren voor een winstwaarschuwing. De koers was daarop al flink gedaald.'

Het aandeel Draka was de afgelopen maanden uit de gratie. In juli noteerde het aandeel nog boven de euro 40. Na het losbarsten van de kredietcrisis halveerde de koers in enkele maanden naar net boven de euro 20. Gisteren beloonden beleggers het tussentijdse bericht met een koerssprong van bijna 15% naar euro 24,54.

Draka spreekt zich zoals gebruikelijk niet uit over het komende jaar. Analist Van den Wijngaard van Petercam interpreteert dat dit keer positief: 'Als Draka een zwakkere vraag had voorzien voor het aankomende jaar dan was dit het perfecte moment geweest om dat te communiceren.'

Arnold Tankuş
(c) 2007 Het Financieele Dagblad

woensdag 28 november 2007

'Nederlandse bedrijven missen ambitie'

Euronext hoopt de leegloop op de Amsterdamse beurs te stoppen met buitenlandse bedrijven.

Amsterdam
Sinds Joost van der Does de Willebois (48) drie jaar geleden aantrad als directeur van de Amsterdamse beurs, is de AEX-index met 50% gestegen. Het volume van verhandelde aandelen is meer dan verdubbeld en de optiehandel is zelfs nog harder gestegen.

Tegelijkertijd is het aantal genoteerde bedrijven terug op het niveau van tien jaar geleden. Sinds 2004 hebben 25 ondernemingen Euronext Amsterdam de rug toegekeerd - hetzij uit eigen beweging, hetzij omdat ze zijn overgenomen.

De aanwas is beperkt en bovendien eenzijdig. De afgelopen tijd hebben naast een bank en een buizenfabrikant vooral geldverslindende biotechnologiefondsen en ingewikkelde private equity-bedrijven de weg naar het Damrak gevonden. Het helpt ook niet dat de beurs van Londen Nederlandse bedrijven zoals Direct Wonen en 2Waytraffic voor de neus van Euronext wegkaapt.

In de beleving van menig belegger verschraalt hierdoor het aanbod. Een kleine groep grote beursfondsen bepaalt de kleur van de Amsterdamse beurs.

V: Wat is het probleem?
'Er komen wel buitenlandse bedrijven bij. Waarmee Amsterdam achterloopt, is het aantal Nederlandse bedrijven dat naar de beurs gaat.'

V: Waarom laten Nederlandse bedrijven het afweten?
'Er is een aantal redenen. Ten eerste is een privatiseringsgolf aan Nederland voorbij gegaan. Kijk naar Frankrijk. Daar zijn Gaz de France, Électricité de France en de luchthaven Aeroports de Paris naar de beurs gegaan. De Nederlandse nutsbedrijven en Schiphol zijn dat niet. Die beursgangen zitten dus nog in het vat.'

'Ten tweede heeft de Amsterdamse beurs veel last gehad van bedrijvenopkopers. Die hebben de afgelopen jaren geprofiteerd van goedkoop kapitaal en het feit dat Nederlandse bedrijven conservatief waren gefinancierd. Zo heeft NXP, de voormalige chipdivisie van Philips, gekozen voor de private equity-route, terwijl dat bedrijf ook prima op de beurs had kunnen blijven. Maar vroeg of laat komen veel van de opgekochte bedrijven terug naar de beurs.'

'Je kunt je verder afvragen wat de groeiambities zijn van het Nederlandse bedrijfsleven. Als je echt wilt groeien, tot de wereldtop wilt behoren, dan is een beursgang onontbeerlijk. Die groei krijg je niet via een bedrijfskrediet en evenmin via private equity. Kijk naar TomTom. TomTom heeft zijn definitieve doorbraak weten te realiseren na de beursgang in 2005. Maar waar zijn de groeiambities van de andere Nederlandse bedrijven?'

V: Durven de bedrijven niet?
'De aandacht is in Nederland te veel gevestigd op de aandeelhouder en wat hij allemaal met je kan doen. Er wordt te weinig uitgegaan van het feit dat een aandeel het overnamemiddel bij uitstek is. Als je een beursnotering hebt en een goede waardering, is het dé methode om te groeien. Een beursnotering wordt tegenwoordig gezien als een middel om overgenomen te worden, niet als middel om zelf overnames te doen.'

V: Hoe dit op te lossen?
'Er moet een cultuuromslag komen. En die gaat er ook komen. Nederlandse bedrijven zijn conservatiever dan hun Angelsaksische tegenspelers. Je mag in Nederland niet falen. In Angelsaksische landen wel. Maar ik denk dat de vermondialisering van de financiële wereld zo snel gaat, dat die Angelsaksische cultuur ook naar Nederland komt.'

V: Hoe zien de groeiambities van Euronext Amsterdam eruit?
'Hoog. Maar de groei zal in de eerste plaats vooral uit het buitenland komen. We zijn in Amsterdam druk bezig met de zogeheten "fast track". Dat is een procedure waarmee buitenlandse bedrijven snel een tweede notering kunnen krijgen. Je begrijpt natuurlijk dat ook de andere Euronext-beurzen daarin zijn geïnteresseerd, maar vooralsnog heeft alleen Nederland deze regeling.'

'Wij verwachten dat een behoorlijk aantal Amerikaanse bedrijven voor een tweede notering naar Amsterdam zal komen.'

V: Hoeveel?
'Ik laat me niet zo gauw vastpinnen op een getal, maar er zit een behoorlijk aantal introducties in de pijplijn. De eerste zullen snel komen, al hangt het ook af van het beursklimaat.'Om wat voor bedrijven gaat het?'Het gaat om Amerikaanse of bijvoorbeeld Indiase bedrijven met een notering op de New York Stock Exchange. De bedrijven hebben al gauw een beurswaarde van enkele miljarden euro's. Geen kleine bedrijven dus. Als zo'n bedrijf een tweede notering neemt in Amsterdam kun je rekenen op 10 tot 15% van de beurshandel van de eerste notering.'

Volgens Van der Does heeft de Amsterdamse beurs de laatste jaren 'er alles aan gedaan' om nieuwe bedrijven aan te trekken. Dat heeft bij startersbeurs Alternext in ieder geval niet geleid tot het gewenste resultaat. Een jaar geleden sprak Van der Does de verwachting uit dat er nu tien bedrijven op zouden staan. Het zijn er twee geworden, waarvan Reesink al een notering op het Damrak had.

V: Alternext heeft niet gebracht wat u ervan had verwacht.
'De laatste zes maanden heeft het beursklimaat niet geholpen. Maar twee is een matig resultaat. Het valt mij ook tegen. Maar ik gooi Alternext niet weg. Er is in Nederland veel potentie onder de familiebedrijven. Alternext moet in staat zijn dat soort bedrijven aan te trekken. Het getal tien heb ik nog steeds in gedachten. Ik heb daar alleen wat meer tijd voor nodig.'

V: Hoeveel tijd?
'Ik heb mij een jaar geleden laten verleiden met de doelstelling van tien. Dat doe ik nu niet meer. Het beursklimaat speelt ook een belangrijke rol.'

V: Het Damrak telt nu zo'n 130 fondsen. Komen de 200 van eind jaren negentig ooit terug?
'Het hangt ervan af hoe je de regels stelt. En hoe snel de cultuuromslag komt. Maar ik denk dat we nooit meer op 200 zullen uitkomen. Er is internationaal een consolidatieslag gaande. Het aantal beursnoteringen zie je überhaupt teruglopen. Euronext als geheel had vier jaar geleden 1500 bedrijven in notering. Nu zijn dat er nog ongeveer 1200.'

Gijs den Brinker en Arnold Tankuş
Download PDF
(c) 2007 Het Financieele Dagblad