Vrees voor oplaaien kredietcrisis

Omstandigheden op de kredietmarkt verbeteren langzaam, maar zijn 'nog verre van normaal'

Amsterdam
De kredietcrisis is nog niet voorbij, maar de ergste kou lijkt uit de lucht. 'De situatie op de kredietmarkt heeft zich de afgelopen weken verbeterd, maar is nog verre van normaal', aldus Michel van der Stee, macro-econoom bij Van Lanschot Bankiers.

Maandagavond werden de zorgen voor de kredietcrisis weer aangewakkerd door Gary Crittenden, de financieel topman van de Amerikaanse bank Citigroup. 'We zijn niet optimistisch over ons herstel in de markt', aldus Crittenden. De bank rapporteerde over het derde kwartaal een winstdaling van 57%. Het nieuws kwam niet als een verrassing, aangezien Citi begin deze maand al had gewaarschuwd voor een winstdaling van 60%.

De scherpe daling van de winst bij Citi is vooral toe te schrijven aan de verliezen op door hypotheken gedekte obligaties en de problemen op de kredietmarkt die in juli en augustus de markten in hun greep hielden.Op dezelfde avond gaf de voorzitter van de Federal Reserve Ben Bernanke een toespraak voor de Economische Club in New York. In zijn speech zei hij dat de verdere neergang in de huizenmarkt waarschijnlijk tot en met begin volgend jaar de economische groei in de Verenigde Staten 'significant' blijft belemmeren.

Daarnaast gaf Bernanke aan dat de financiële markten nog niet over de kredietproblemen heen zijn. 'Dit is een uitdagende periode geweest. De condities op de financiële markten hebben wat verbetering getoond sinds het oog van de storm halverwege augustus, maar een volledig herstel van het markt heeft waarschijnlijk tijd nodig, en we zullen vermoedelijk nog wat tegenslagen krijgen.'

'De kredietcrisis was een flinke uitslaande brand en door de centrale banken is een hoop geblust, maar er smeult nog een hoop na dat zomaar weer op kan laaien', aldus Marc van Heel, directeur van Pimco Benelux. Van Heel wijst op hedgefondsen waar het nog niet duidelijk is wat de opgelopen schade is, terwijl bij banken de schade grotendeels duidelijk is. 'Hedgefondsen zijn geen publiek gereguleerde instellingen. Vooral bij hedgefondsen die hebben gewerkt met hefboomeffecten verwacht ik nog dat er klappen vallen.'

Toch ziet Van Heel op de korte termijn een 'normalisatie' op de kredietmarkt. 'Er komen weer nieuwe emissies naar de markt, vooral van banken', zegt Van Heel, die als voorbeeld Royal Bank of Scotland noemt. Deze bank haalde geld uit de markt om de overname van ABN Amro te financieren. 'Tegelijkertijd worden forse concessies gedaan aan de prijs. Leningen gaan nu voor een 20 tot 30 basispunten hogere prijs naar de markt. Er wordt wel krediet verschaft, maar die biedt meer premie aan de belegger.'

Ook macro-econoom Van der Stee zegt signalen te zien die erop wijzen dat het ergste voorbij is. 'Het grote wantrouwen lijkt weg te ebben. Van veel banken weten we nu wat de schade is. Of er nu euro 4 mrd of euro 10 mrd is afgeschreven, maakt dan niet zo veel uit. Er is een hoop onzekerheid verdwenen', aldus de econoom die denkt dat 'de bulk van de voorzieningen' nu is genomen.

Volgens Van der Stee blijkt de terugkerende rust onder meer uit een dalende credit default swap, een verzekeringspremie op een mandje van Europese bedrijfsobligaties. Door de winstwaarschuwing van de Zweedse maker van mobiele telefoons Ericsson, steeg de credit default swap gisteren weliswaar met 10 basispunten naar 288; dit is echter ruim beneden de standen die in augustus en september werden genoteerd. De credit default swap stond toen ruim boven de 300 basispunten. Een toenemende credit default swap duidt op een afnemende kwaliteit van bedrijfsobligaties.

Daarnaast wijst Van der Stee op een 'voorzichtig' dalende interbancaire rente, al is de spread tussen de basisrente van de Europese Centrale Bank (ECB) en de rente die banken elkaar vragen nog altijd groot. Dit verschil bedraagt nu 70 basispunten. Normaal ligt de spread rond de dertig.

Van der Stee maakt zich vooral zorgen om de Amerikaanse huizenmarkt, waar de problemen 'absoluut' niet voorbij zijn. 'Het aantal wanbetalers neemt toe en het aantal mensen die uit hun huizen worden gezet, is verdubbeld.'

De staatsobligaties stegen gisteren vanwege de angst dat de in zwaar weer verkerende Amerikaanse huizenmarkt door lagere consumentenbestedingen de bedrijfswinsten zal gaan raken. 'Tot nu toe blijft de werkgelegenheid en het inkomen van de Amerikanen nog stijgen, maar ik verwacht dat daar verandering in zal komen. Dan wordt de laatste pijler onder de Amerikaanse consumentenbestedingen weggeslagen.

Arnold Tankuş
Download PDF
Copyright (c) 2007 Het Financieele Dagblad