donderdag 18 september 2008

Russisch banksysteem kraakt voor het eerst sinds roebelcrisis in voegen

Moskou probeert stelsel overeind te houden door een noodlening van $ 44 mrd aan drie grootste banken van het land

Amsterdam
Rusland verkeert in de grootste financiële crisis sinds de roebelcrisis van tien jaar geleden. Woensdag werd voor de tweede dag op rij de handel op de aandelenbeurzen stilgelegd toen deze opnieuw in een vrije val belandde.

Het Russische ministerie van financiën maakte bekend dat het de kapitaaleisen voor banken zodanig aanpast dat er $ 12 mrd vrijvalt voor de financiële sector. Ook leent de overheid $ 44 mrd aan de drie grootste banken van het land. Dinsdag pompte het ministerie al $ 20 mrd in het bankensysteem.

Het gaat om de banken OAO Sberbank, VTB Group en OAO Gazprombank. Zij moeten door middel van overheidsleningen de liquiditeit en het bankensysteem overeind houden. De overheid heeft ook geld beschikbaar gesteld aan kleinere banken. Grootbanken kunnen het geld lenen voor drie maanden of langer, indien noodzakelijk, aldus het ministerie. Het ministerie zegde toe in de loop van deze week met aanvullende maatregelen te komen om de liquiditeit te verbeteren.

De leenkosten zijn gisteren naar een record gestegen. De MosPrime - de Russische rente die banken elkaar onderling in rekening brengen en te vergelijken met Euribor - liep gisteren op naar 11,1%. Deze hoge rentestand zorgt er tevens voor dat er minder met geleend geld wordt gespeculeerd op de aandelenbeurzen.

Dinsdag werd de handel in zowel aandelen als obligaties stilgelegd nadat de koersen op de RTS-index in Moskou, een beurs die gedomineerd wordt door noteringen in dollars, met 11,5% was gedaald. De Micex, waar de fondsen overwegend in roebels staan genoteerd, ging met 17,5% onderuit. Woensdag werd de handel opnieuw opgeschort nadat de beurzen wederom met forse verliezen openden. De waarde van de Micex is in drie handelsdagen met een kwart gedaald.

Het Russische financiële systeem wordt momenteel aan drie kanten getroffen. De Russische economie profiteerde de afgelopen tien jaar van de sterk gestegen olie- en grondstofprijzen. De beurzen in Moskou worden gedomineerd door olie- en grondstofgerelateerde fondsen. Doordat de prijzen van olie en grondstoffen sinds de helft van juli soms met meer dan 30% zijn gedaald, heeft dit Russische aandelen flink onder druk gezet.

In augustus kwam daar de vijfdaagse oorlog in Georgië bovenop. Door de oplopende spanningen die de oorlog veroorzaakte met het Westen, hebben buitenlandse beleggers volgens berekeningen van de Franse bank BNP Paribas sinds de start van de oorlog op 8 augustus voor $ 35 mrd aan investeringen in Russische aandelen en obligaties verkocht. In dezelfde periode daalde de roebel met bijna 5% tegenover de dollar.

De genadeklap kwam deze week door het omvallen van de Amerikaanse zakenbank Lehman Brothers en problemen bij verzekeraar AIG. Beleggers deden wereldwijd aandelen van de hand. Opkomende markten zoals Rusland werden hierdoor het hardst getroffen, mede omdat een groot aantal hedgefondsen bezittingen van de hand deed. Hedgefondsen zijn relatief zwaar vertegenwoordigd in opkomende markten

Naast bovengenoemde factoren kampt Rusland met een stagnerende economie. De olie-uitvoer, Ruslands belangrijkste bron van inkomsten, is voor het eerst sinds 1998 gedaald. De inflatie loopt daarnaast hard op. In augustus bedroeg de geldontwaarding 15%, het hoogste niveau in bijna vijf jaar. De industriële productie kwam in dezelfde maand lager uit dan verwacht. De economie groeide in het tweede kwartaal 7,5%, tegen 8,5% een kwartaal eerder.

De Russische beurs behoort dit jaar tot de slechtst presterende beurzen van de wereld met een daling van ruim 50%. Sinds het hoogtepunt op 17 mei is voor in totaal $ 425 mrd aan waarde verdampt.

'De condities van de binnenlandse beschikbare geldhoeveelheid zijn significant verkrapt door een combinatie van binnenlandse en buitenlandse factoren', aldus econoom Elina Ribakovan van Citigroup gisteren in een rapport. Volgens de econoom is 'de zoektocht naar liquiditeit' een van de oorzaken van de uitverkoop op de Russische aandelenbeurs.

Ondanks de huidige crisis staat Rusland er 'redelijk goed voor' om de problemen te pareren, aldus de vertegenwoordiger van de Wereldbank in Rusland, Klaus Rohland, gisteren. De Russische economie is tien jaar achtereen gegroeid en de buitenlandse reserves zijn in die periode toegenomen tot $ 574 mrd. Alleen China en Japan beschikken over grotere reserves.

Ook kredietbeoordelaar Fitch denkt dat Rusland de crisis te boven kan komen vanwege de sterke balans van het land. Fitch geeft echter wel aan dat de Russische banken te veel kredieten hebben verstrekt op basis van 'relatief zwakke fundamenten'. De kredietbeoordelaar is niet van plan om de kredietstatus van het land te verlagen. Ook voor de bankensector verwacht Fitch geen verlagingen van de kredietstatus, al blijft dat in individuele gevallen mogelijk.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

Verzekering op treasuries naar record

Door nipte redding verzekeraar AIG schatten beleggers risico Amerikaans schatkistpapier hoger in

Amsterdam
Het kost beleggers steeds meer om zichzelf te verzekeren tegen wanbetaling op Amerikaanse staatsleningen. De kredietverzekering op Amerikaanse treasuries, zogeheten credit default swaps (cds), steeg gisteren na de redding van verzekeraar AIG naar een recordhoogte. Met een cds kan een belegger zich verzekeren tegen wanbetaling op obligaties van bedrijven, of in dit geval: staatsobligaties.

Volgens cijfers van het Franse BNP Paribas noteerde de cds op een tienjarige Amerikaanse staatsobligatie 4 basispunten hoger op 30. Dit betekent dat een belegger euro 30.000 moet betalen om zich in te dekken voor een waarde van euro 10 mln ($ 14,2 mln) aan Amerikaanse schatkistpapieren. Ter vergelijking: voor een gelijksoortige kredietverzekering op Oostenrijkse of Zweedse staatsobligaties ligt de prijs ruim de helft lager.

De stijging van de kredietverzekering heeft alles te maken met het begrotingstekort van de VS. Door de redding van hypotheekverstrekkers Fannie Mae en Freddie Mac voor $ 200 mrd komt het begrotingstekort volgens de rekenkamer van het Amerikaanse Congres in 2009 uit op $ 438 mrd. Dit maakt het voor de opvolger van president George W. Bush zeer lastig om ofwel de belastingen te verlagen ofwel de overheidsuitgaven op te schroeven. Gisteren kwam er nog eens een lening van $ 85 mrd aan AIG bovenop.

'De redding van AIG komt geheel op conto van de Amerikaanse belastingbetaler', aldus obligatiespecialist Tim Brunne van UniCredit gisteren in een rapport. 'Het is niet te verwachten dat AIG in zijn huidige vorm zal overleven.'

De prijzen van kredietverzekeringen op bankobligaties blijven oplopen. Dinsdag noteerde de Markit iTraxx Financial Index, een cds op een mandje van 25 Europese banken en verzekeraars, 5 basispunten hoger op 140. Beleggers vrezen dat er nog meer financiële instellingen zullen omvallen.

De redding van AIG zorgde desondanks aanvankelijk wel voor enige opluchting in de markt. Wereldwijd daalden de koersen van staatsobligaties woensdag voor het eerst in drie dagen. 'Het is een grote opluchting voor de markt dat de Amerikaanse overheid erin geslaagd is om AIG niet te laten omvallen', zegt Michael Markovic, obligatiestrateeg van Credit Suisse. 'Obligaties daalden omdat de risico's lijken te zijn afgenomen. Maar het is afwachten wat er nog meer te gebeuren staat', aldus Markovic tegenover persbureau Bloomberg. Later op de dag werd duidelijk dat de koersen van obligaties weer flink opliepen door de koersval op aandelenbeurzen wereldwijd.

In Japan steeg de renteopslag op schatkistpapier met een looptijd tot 2018 met 2,5 basispunt naar 1,49%. Dinsdag stond het rendement op deze obligatie op het laagste punt in vijf maanden.

De Bank of Japan liet gisteren de basisrente onveranderd op 0,5% staan. Daarmee heeft Japan nog altijd de laagste rentestand van de geïndustrialiseerde wereld. Volgens bankpresident Masaaki Shirakawa zijn de neerwaartse risico's voor de Japanse economie niet toegenomen door de crisis.

Liquiditeit lijkt daarmee voor centrale banken nu belangrijker dan de leenkosten van geld. Dit is voor veel partijen in de markt een verklaring waarom in de VS de Federal Reserve de rente op 2% liet staan. Wereldwijd pompten centrale banken van Tokio tot New York de afgelopen week gezamenlijk circa $ 200 mrd in de markt.

In Europa daalde gisteren de rentevergoeding op het tweejarige Duitse schatkistpapier, dat omgekeerd beweegt aan de koers van de obligatie, met zes basispunten naar een rentevergoeding van 3,61%. De rentevergoeding op de tienjarige Bund bleef onveranderd staan, net onder de 4%. Op maandag en dinsdag daalde de rente-opslag met 29 basispunten. Het was de scherpste daling in twee dagen sinds het omvallen van zakenbank Bear Stearns een halfjaar geleden.

Het verschil in rendement tussen de tweejarige en tienjarige Duitse staatslening, in jargon de spread, kwam gisteren uit op 38 basispunten, tegen 32 dinsdag. De redding van AIG zorgde ervoor dat Deutsche Bank in eerste instantie het advies om te beleggen in zogeheten steepeners liet vallen. Met een steepener kunnen beleggers, in dit geval doorgaans institutionele beleggers, speculeren op een oplopende spread. Op 5 september had de bank beleggers nog geadviseerd om steepeners te kopen.

Verschillende marktpartijen verwachten dat de rentevergoedingen de komende tijd nog verder kunnen zakken. 'Ik denk niet dat we dicht bij de bodem zijn', stelt Gregor MacIntosh van Standard Life. 'Er is ruimte voor een verdere daling van de rendementen op staatsobligaties.'

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

dinsdag 16 september 2008

Bankencrisis zet markt op zijn kop

Staatsleningen populaire vluchthaven na omvallen Lehman Brothers, renteverlaging ingecalculeerd

Amsterdam
Partijen op de financiële markten zetten maandag hun risicovolle bezittingen buiten de deur en kozen voor zekerheid. De koersen van aandelen van banken en verzekeraars gingen steil omlaag, kredietpremies op bedrijfsobligaties schoten omhoog en veilige staatsleningen lieten een ongekende stijging zien.

'De handel startte met een knal deze week', aldus Andrew Brenner van MF Global, 's werelds grootste handelaar in future- en optiecontracten. 'Banken lenen niet meer, waardoor er weer wordt gepraat over een renteverlaging van de Fed.' De markt schat die kans in één dag ineens stukken hoger in. De Fed-fundfutures duiden op een kans van 66% dat de Fed de rente met 25 basispunten verlaagt van 2% naar 1,75%. Vorige week werd de kans op een renteverlaging nog ingeschat op 0%. Het rentecomité van de Federal Reserve komt vanavond bij elkaar.

Op de obligatiemarkt werd al op een verlaging vooruitgelopen. De koersen van kortlopende staatspapier steeg sterk. Als gevolg daalde het effectief rendement op het tweejaars staatspapier met een ongekende 38 basispunten naar 1,82%. De Amerikaanse tienjaarsrente daalde met 21 basispunten naar 3,56%.

Ook in Europa waren staatsleningen, die vanoudsher in roerige tijden als vluchthaven dienen, in trek. De Nederlandse tweejaarsrente daalde met 22 basispunten, de tienjaarsrente duikelde met 10 basispunten. De Nederlandse Staat profiteerde direct, want die emitteerde maandag voor euro 2,8 mrd aan nieuwe kortlopende leningen.

Grote bewegingen waren er ook op de markt voor kredietderivaten. De kosten van het verzekeren voor wanbetaling lieten de grootste stijging zien ooit in de markt, omdat handelaren vrezen dat deze markt van $62.000 mrd uit elkaar spat door de deconfiture van Lehman Brothers. Lehman is een van de grootste tien spelers in deze markt. De iTraxx-crossover-index van veel verhandelde leningen, die als benchmark wordt gebruikt, steeg met 68 basispunten naar 614. De risico-opslag voor Morgan Stanley, een grote speler in de kredietderivatenmarkt, steeg met 192 basispunten (1,9%-punt) naar 4,5%. Voor Goldman Sachs steeg de premie met 122 basispunten naar 3,12, volgens cijfers van CMA Datavision.

Topman Tony Tan van het staatsfonds Government of Singapore Investments (GSI) denkt niet dat met het omvallen van Lehman het einde van de crisis in zicht is. De GSI-topman zei zondag in het Zwitserse Genève te verwachten dat de wereld mogelijk voor een periode van economische stagnatie staat die veel lijkt op de ontwikkeling van Japan, dat na een beurs- en huizenpiek begin jaren negentig tien jaar in stagnatie raakte.

'Als de huizenprijzen significant harder dalen dan verwacht, kunnen meer grotere financiële instellingen in problemen komen', verwacht Tan.

Aandelen hadden het eveneens moeilijk. 'De handelsdag van vandaag was een rollercoaster van gekkigheid', reageerde handelaar Rik Zwaneveld van AFS Brokers. Volgens Zwaneveld was er geen sprake van paniek, maar van gelatenheid: 'We zijn al anderhalf jaar gewaarschuwd. Het omvallen van Lehman hoort bij het herstelproces. De echte rotte plekken moeten er worden uitgesneden. De grote vraag is: blijft het hierbij?'

Azië, het continent waar maandagnacht als eerste de handelsweek van start gaat, trapte af met grote koersverliezen. De indices van Taiwan, India en de Filippijnen daalden met meer dan 4%. Doordat de markten in Japan, Zuid-Korea, China en Hongkong door feestdagen waren gesloten, bleef het verlies in Azië beperkt.

Ook in Europa doken de beurzen na de openingsbel diep in het rood. Verliezen die in de ochtend en middag nog verder opliepen. Op sommige beurzen daalden de koersen met meer dan 5% waarbij vooral banken en verzekeraars de hardste klappen kregen met koersverliezen van meer dan 10%.

De verliezen liepen aan het eind van de handelsdag wat terug nadat op Wall Street de markt zich licht wist te herstellen van de forse daling bij de opening.

De Europese graadmeters sloten alle lager. In Parijs sloot de CAC 40 met een verlies van 3,8%. Credit Agricole en Société Générale hoorden met een verlies van respectievelijk 9,2% en 9,6% tot de grootste dalers. In Duitsland daalde de DAX naar het laagste niveau in twee jaar en leverde 3% in. De grote verliezers in Frankfurt waren Deutsche Postbank (-8,3%), Commerzbank (-9,6%) en Deutsche Bank (-7,1%). De Britse FTSE 100 sloot 3,2% lager en in Brussel daalde de BEL 20 met 3,5%. De Amsterdamse AEX noteerde aan het slot een verlies van 3,6%.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

zaterdag 13 september 2008

Pessimist geniet volop

Fannie, Freddie en Lehman tonen deze week aan dat de kredietcrisis nog volop woedt. Een heerlijke tijd voor beleggers die gokken op dalende koersen.

Houd de lange termijn in het oog, zegt de beleggingsadviseur steevast als het om aandelen gaat. Maar sinds het uitbreken van de kredietcrisis vorig jaar juni hebben de beleggers die gokken op dalende koersen op korte termijn, shorters in jargon, het gelijk aan hun zijde. Shorten, het verkopen van aandelen die niet in bezit zijn in de hoop deze tegen een lagere koers terug te kopen, heeft een enorme vlucht genomen.

Shorten: de nieuwe bubbel
Op Wall Street nam het aantal shorters de afgelopen week flink toe. Een woordvoerder van de Amerikaanse broker Ameritrade gaf aan dat van de zeven miljoen rekeningen het aantal shorters op weekbasis met 16% was toegenomen. Een commentator van de Amerikaanse nieuwszender CNN sprak zelfs van een nieuwe bubbel: het pessimisme. De omgekeerde wereld, want bij een hype - tulpen, internet, vastgoed of telecom - wordt gedacht aan koersstijgingen en niet aan dalingen. Het gaat inderdaad niet goed met een groot deel van de Amerikaanse banken, maar de scherpe dalingen worden nog eens versneld doordat partijen massaal short gaan, zeggen partijen in de markt. Daarbij worden alle banken nu over één kam geschoren.

Met beleggen heeft de huidige markt weinig van doen, zegt ook Rob Koenders, handelaar van Harmony Vermogensbeheer. 'Naar fundamentele punten als bedrijfsverwachtingen en de koers-winstverhouding wordt niet meer gekeken. Aandelen zijn verworden tot instrumenten om in korte tijd zoveel mogelijk geld mee te verdienen.'

Dat er door de pessimisten veel geld is verdiend, bewijzen de koersen van een groot deel van de Amerikaanse financiële waarden. Neem zakenbank Merrill Lynch. Twaalf maanden geleden noteerde het aandeel rond de $ 75, deze week dook het onder de grens van $ 20. Verzekeraar AIG verwisselde een jaar geleden voor een bedrag van $ 63 per aandeel van eigenaar, nu is het aandeel voor circa $ 17,50 te koop.

Fannie en Freddie
De richting van de internationale aandelenmarkten werd afgelopen zondag al ingezet. De Amerikaanse minister van financiën, Henry Paulson, maakte het afgelopen weekend bekend dat de overheid de controle heeft overgenomen bij hypotheekverstrekkers Fannie Mae en Freddie Mac. Dat de VS tot $ 200 mrd in beide noodlijdende instellingen wil investeren, zorgde maandag voor opluchting op de financiële markten. De koersen schoten wereldwijd omhoog en met name banken en verzekeraars profiteerden van de redding. In Amsterdam won verzekeraar Aegon maandag 6,5% en sloten bank-verzekeraars ING en Fortis respectievelijk 5,6% en 5,2% hoger.

Ook bij Fannie en Freddie hebben de partijen die speculeerden op een daling goed geboerd. Fannie Mae stond in september 2007 op een koers van $ 60 tegen $ 0,78 nu. Hetzelfde beeld is te zien bij Freddie Mac: twaalf maanden geleden stond een koers van circa $55 op de borden, tegen $ 0,59 nu.

De redding van Fannie en Freddie riep verschillende reacties op. Sommige economen meenden dat de VS niet anders kon, omdat anders ook andere banken zouden omvallen. Beleggersgoeroe Jim Rogers noemde het ingrijpen van de Amerikaanse overheid waarbij het garant staat voor honderden miljarden aan hypotheken 'communistischer dan China'.

Onrust rond Lehman
De markten waren nog niet bekomen van de schrik of het volgende slachtoffer van de kredietcrisis diende zich deze week aan: Lehman Brothers. Beleggers verloren dinsdag het vertrouwen in de Amerikaanse zakenbank toen zij speculaties hoorden over het afketsen van een overeenkomst met Korea Development Bank. Het aandeel kreeg harde klappen met twee dagen achter elkaar koersverliezen van 40 tot 45%, een record. Een aandeel Lehman, vorig jaar om deze tijd nog te koop voor circa $ 60, daalde donderdag naar een laagterecord $ 4,22. Vrijdag kwamen er geluiden in de markt dat de bank mogelijk toch een financiering tegemoet kan zien.

AEX stuitert
Op weekbasis lijkt de Amsterdamse hoofdgraadmeter nauwelijks van zijn plek gekomen, maar het tegendeel was het geval. De AEX schoot alle kanten op. Zo passeerde de index woensdag meer dan twintig keer de slotstand van dinsdag. 'Volatiel zou ik de beurs niet eens zozeer willen noemen. Eerder nerveus', reageerde handelaar Gert-Jan Geels van Eureffect. Volgens Geels is de huidige beurs te omschrijven in vier woorden: angst, hebzucht, hoop en vrees. Net als zijn collega Koenders meent hij dat het sentiment niets meer met beleggen heeft te maken. 'Dit is misschien interessant voor daghandelaren, maar niet voor asset management. Het lijkt meer op paniekflipperen.'

Arnold Tankuş is redacteur van Het Financieele Dagblad. E-mail: tankus@fd.nl
© 2008 Het Financieele Dagblad

donderdag 11 september 2008

Steve Jobs en Nano: dun maar gezond

Amsterdam
'De berichten rond mijn dood zijn zwaar overdreven.' Met dit citaat van de Amerikaanse schrijver Mark Twain startte Apple-topman Steve Jobs dinsdag de presentatie van de vernieuwde productlijn voor dit najaar. Jobs doelde hiermee op een necrologie van persbureau Bloomberg, die vorige week per ongeluk werd gepubliceerd.

Al maanden doen de geruchten de ronde dat Jobs gezondheid tanende is. Alhoewel de bestuurder dinsdag dun oogde, was hij energiek en deed hij de gehele presentatie zelf. Het was zijn eerste publieke optreden sinds juni, toen hij Apples vernieuwde mobiele telefoon iPhone presenteerde en de geruchten op gang kwamen.

Jobs kondigde dinsdag in San Francisco een vernieuwde iPod Nano aan. Dit is veruit de populairste digitale muziekspeler van het bedrijf. De nieuwe Nano is volgens Jobs de dunste iPod uit de geschiedenis, heeft een afgerond model en is voorzien van nieuwe functies zoals de 'genius'. Dit systeem stelt automatisch een muzieklijst samen op basis van afgespeelde nummers van de gebruiker. Sinds de introductie van de iPod in 2001 zijn er wereldwijd meer dan 160 miljoen over de toonbank gegaan.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

zaterdag 6 september 2008

Geen orkaan, wel ellende

Gustav leek de week te gaan bepalen, maar de orkaan bleek een storm en de schade viel mee. De aandelenbeurzen liepen wél averij op.

De Amerikaanse feestdag Labor Day die afgelopen maandag werd gevierd, wordt traditioneel gezien als het einde van de zomer voor de aandelenmarkten. Handelaren keren terug van hun vakantie en aan de dunne handel in de zomermaanden komt een eind. Hogere volumes zorgden echter niet voor hogere koersen, want het beeld van de economie is er in de tussenliggende maanden niet rooskleuriger op geworden. De vooruitzichten voor de economie zijn nog steeds niet best. Met name aan het einde van de week vielen harde klappen.

Gustav
In eerste instantie waren de blikken gericht op orkaan Gustav die maandag de kust van de zuidelijke Amerikaanse staat Louisiana bereikte. Oliemaatschappijen hadden in de dagen ervoor uit voorzorg het personeel uit de Golf van Mexico geëvacueerd, want de ravage die orkaan Katrina in september 2005 in New Orleans en het olierijke gebied aanrichtte, ligt velen nog vers in het geheugen. Toen de tropische storm was uitgeraasd, werd snel duidelijk dat de schade door Gustav meeviel. Het had direct een positieve uitwerking op de olieprijs, die met enkele dollars daalde.

Toen halverwege juli de olieprijs een record van $ 147,27 bereikte, repten handelaren over een prijs van $ 200 per vat. Inmiddels is olie teruggezakt naar circa $ 107 en lijkt het richting $ 100 te gaan. Niet alleen een meevallende Gustav, maar ook een oplopende dollar en signalen over een afnemende vraag naar brandstof stuurden de prijs voor een vat olie omlaag. Voor de oliegerelateerde aandelen was het dan ook een slechte week. Oliegigant Shell drukte de AEX-index met een verlies van 9,6%. Maritiem concern SBM Offshore verloor 1,3% en bodemonderzoeker Fugro, dat zich sinds deze week een hoofdfonds mag noemen, leverde 9,4% in. Ook staalconcern ArcelorMittal hoorde deze week bij de verliezers door de angst voor een dalende staalprijs en daalde deze week 19%.

Consolidatie in uitzendsector
Terwijl de oliegerelateerde aandelen van de hand werden gedaan, konden uitzenders rekenen op warme belangstelling door overnamenieuws. Maandag bracht Adecco een bod uit op detacheerder De Nederlanden Combinatie (DNC). Het grootste uitzendconcern ter wereld, wil euro 12,25 per aandeel DNC betalen, wat neerkomt op een overnamesom van euro 56 mln. Het aandeel DNC sloot maandag 48,5% hoger. Adecco bracht vorige maand al een bod uit op de Britse sectorgenoot Michael Page. Deze gesprekken werden echter afgebroken omdat de Britten het bod van de Zwitsers te laag vonden. In het kielzog van DNC boekten ook uitzenders Randstad en USG People winsten.

Naast Fugro trad ook USG, evenals bouwbedrijf BAM en vastgoedfonds Wereldhave deze week toe tot de AEX. De graadmeter heeft daarmee weer 25 hoofdfondsen nadat eerder dit jaar Corporate Express, Tele Atlas, Vedior en Hagemeyer door overnames uit de AEX verdwenen. Volgens Jos Versteeg van beleggingsonderzoeksinstituut Iris is de vernieuwde AEX een wat eenzijdige graadmeter geworden. Shell en ArcelorMittal nemen nu een derde van de index voor hun rekening. Iris wijst ook op de geringe mogelijkheden tot risicospreiding.

ECB zorgt voor druk
De hardste klappen vielen aan het einde van de handelsweek. Donderdag waren het woorden van de voorzitter van de Europese Centrale Bank (ECB), Jean-Claude Trichet, die de beurzen onder druk zetten. Hij gaf aan dat de ECB de onderpandseisen voor banken per februari volgend jaar gaat verzwaren. Dat betekent dat banken voor liquiditeit naar andere partijen moet omzien dan de ECB. Vooral de financiële waarden werden daardoor van de hand gedaan. Eerder in de week waren ze nog in in trek doordat Commerzbank voor euro 9,8 mrd Dresdner Bank overnam van verzekeringsconcern Allianz. In de AEX daalden ING, Fortis en verzekeraar Aegon enkele procenten.

Donderdagavond zakten ook de koersen op Wall Street hard weg. Beleggers aan de andere kant van de oceaan zijn bang voor zware economische tijden, nadat het aantal aanvragen voor een werkloosheidsuitkering opnieuw zijn toegenomen. Het was een voorbode van de werkgelegenheidscijfers die vrijdag bekend werden gemaakt. Het aantal banen daalde in augustus met 84.000 sterker dan verwacht.

Unilever winnaar
Een groot deel van de fondsen ging met verliezen de week uit. Unilever was een van de weinige positieve uitzonderingen. Het was- en levensmiddelenconcern maakte bekend dat Nederlander Paul Polman, die in het verleden bij concurrenten Procter & Gamble en Nestlé werkte, de nieuwe topman van het bedrijf wordt. Het nieuws kon rekenen op een warm onthaal van beleggers. Alleen op donderdag steeg het aandeel al met 6,5%. Ook op weekbasis was Unilever het best presterende aandeel in de Amsterdamse hoofdgraadmeter en won het 7,3%.

Arnold Tankuş is redacteur van Het Financieele Dagblad. E-mail: tankus@fd.nl