Moskou probeert stelsel overeind te houden door een noodlening van $ 44 mrd aan drie grootste banken van het land
Amsterdam
Rusland verkeert in de grootste financiële crisis sinds de roebelcrisis van tien jaar geleden. Woensdag werd voor de tweede dag op rij de handel op de aandelenbeurzen stilgelegd toen deze opnieuw in een vrije val belandde.
Het Russische ministerie van financiën maakte bekend dat het de kapitaaleisen voor banken zodanig aanpast dat er $ 12 mrd vrijvalt voor de financiële sector. Ook leent de overheid $ 44 mrd aan de drie grootste banken van het land. Dinsdag pompte het ministerie al $ 20 mrd in het bankensysteem.
Het gaat om de banken OAO Sberbank, VTB Group en OAO Gazprombank. Zij moeten door middel van overheidsleningen de liquiditeit en het bankensysteem overeind houden. De overheid heeft ook geld beschikbaar gesteld aan kleinere banken. Grootbanken kunnen het geld lenen voor drie maanden of langer, indien noodzakelijk, aldus het ministerie. Het ministerie zegde toe in de loop van deze week met aanvullende maatregelen te komen om de liquiditeit te verbeteren.
De leenkosten zijn gisteren naar een record gestegen. De MosPrime - de Russische rente die banken elkaar onderling in rekening brengen en te vergelijken met Euribor - liep gisteren op naar 11,1%. Deze hoge rentestand zorgt er tevens voor dat er minder met geleend geld wordt gespeculeerd op de aandelenbeurzen.
Dinsdag werd de handel in zowel aandelen als obligaties stilgelegd nadat de koersen op de RTS-index in Moskou, een beurs die gedomineerd wordt door noteringen in dollars, met 11,5% was gedaald. De Micex, waar de fondsen overwegend in roebels staan genoteerd, ging met 17,5% onderuit. Woensdag werd de handel opnieuw opgeschort nadat de beurzen wederom met forse verliezen openden. De waarde van de Micex is in drie handelsdagen met een kwart gedaald.
Het Russische financiële systeem wordt momenteel aan drie kanten getroffen. De Russische economie profiteerde de afgelopen tien jaar van de sterk gestegen olie- en grondstofprijzen. De beurzen in Moskou worden gedomineerd door olie- en grondstofgerelateerde fondsen. Doordat de prijzen van olie en grondstoffen sinds de helft van juli soms met meer dan 30% zijn gedaald, heeft dit Russische aandelen flink onder druk gezet.
In augustus kwam daar de vijfdaagse oorlog in Georgië bovenop. Door de oplopende spanningen die de oorlog veroorzaakte met het Westen, hebben buitenlandse beleggers volgens berekeningen van de Franse bank BNP Paribas sinds de start van de oorlog op 8 augustus voor $ 35 mrd aan investeringen in Russische aandelen en obligaties verkocht. In dezelfde periode daalde de roebel met bijna 5% tegenover de dollar.
De genadeklap kwam deze week door het omvallen van de Amerikaanse zakenbank Lehman Brothers en problemen bij verzekeraar AIG. Beleggers deden wereldwijd aandelen van de hand. Opkomende markten zoals Rusland werden hierdoor het hardst getroffen, mede omdat een groot aantal hedgefondsen bezittingen van de hand deed. Hedgefondsen zijn relatief zwaar vertegenwoordigd in opkomende markten
Naast bovengenoemde factoren kampt Rusland met een stagnerende economie. De olie-uitvoer, Ruslands belangrijkste bron van inkomsten, is voor het eerst sinds 1998 gedaald. De inflatie loopt daarnaast hard op. In augustus bedroeg de geldontwaarding 15%, het hoogste niveau in bijna vijf jaar. De industriële productie kwam in dezelfde maand lager uit dan verwacht. De economie groeide in het tweede kwartaal 7,5%, tegen 8,5% een kwartaal eerder.
De Russische beurs behoort dit jaar tot de slechtst presterende beurzen van de wereld met een daling van ruim 50%. Sinds het hoogtepunt op 17 mei is voor in totaal $ 425 mrd aan waarde verdampt.
'De condities van de binnenlandse beschikbare geldhoeveelheid zijn significant verkrapt door een combinatie van binnenlandse en buitenlandse factoren', aldus econoom Elina Ribakovan van Citigroup gisteren in een rapport. Volgens de econoom is 'de zoektocht naar liquiditeit' een van de oorzaken van de uitverkoop op de Russische aandelenbeurs.
Ondanks de huidige crisis staat Rusland er 'redelijk goed voor' om de problemen te pareren, aldus de vertegenwoordiger van de Wereldbank in Rusland, Klaus Rohland, gisteren. De Russische economie is tien jaar achtereen gegroeid en de buitenlandse reserves zijn in die periode toegenomen tot $ 574 mrd. Alleen China en Japan beschikken over grotere reserves.
Ook kredietbeoordelaar Fitch denkt dat Rusland de crisis te boven kan komen vanwege de sterke balans van het land. Fitch geeft echter wel aan dat de Russische banken te veel kredieten hebben verstrekt op basis van 'relatief zwakke fundamenten'. De kredietbeoordelaar is niet van plan om de kredietstatus van het land te verlagen. Ook voor de bankensector verwacht Fitch geen verlagingen van de kredietstatus, al blijft dat in individuele gevallen mogelijk.
Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad
