zaterdag 7 mei 2011

Oproep aan het verkeerde adres

De olieprijs is hard gedaald, dus moet de benzineprijs ook hard omlaag, concludeerde de Partij Voor de Vrijheid (PVV) vrijdag. De scherpe daling van de prijs van ruwe olie de afgelopen dagen was voor de partij aanleiding om op te roepen tot een 'fors lagere benzineprijs'.

'Geen uitvluchten, smoezen of andere vage berekeningen meer om de hoge brandstofprijs te handhaven', aldus de PVV. De partij verwacht daarom een mooi weekend voor autorijders 'als men dit nu eerlijk doorberekent'.

De vraag is: wat is dan een eerlijke doorberekening? Daarvoor moet worden gekeken naar de opbouw van de brandstofprijs en die wordt bepaald door vier componenten. Het grootste deel is niet de olieprijs, maar belastingen. Als een liter benzine euro 1,70 kost, dan zijn accijns en btw goed voor circa euro 1 per liter. Kortom, als u veertig liter benzine tankt, vloeit euro 40 naar de schatkist.
Dan zijn er nog de vervoerskosten: van het olieproducerende land naar Nederland en van de raffinaderij naar het tankstation. Als dit allemaal bij elkaar wordt opgeteld, dan blijft er nog zo'n 10 cent marge voor de pomphouder over. In die 10 cent zitten de kosten zoals de huur, vergunningen, elektriciteit en een stukje winst.

Bovendien is ruwe olie geen eindproduct en dient te worden verwerkt. Daardoor komen er nog raffinagekosten bij en sinds enkele jaren ook de kosten voor het bijmengen van biobrandstof.
Ruwe olie is goed voor ongeveer euro 0,55 per liter. Bij een daling van de olieprijs met 10% betekent dit dat de prijs van benzine met 5 cent omlaag zou kunnen. Olie wordt echter niet in euro's maar in dollars afgerekend. De olieprijs daalde deze week hard, maar tegelijkertijd steeg de dollar in waarde en daarmee is een deel van de daling dus gedempt.

Een structurele daling van de olieprijs wordt altijd vertraagd doorgevoerd, aldus Paul van Selms, directeur van consumentencollectief United Consumers. 'Prijzen gaan sneller omhoog dan omlaag. Dat is een economische wetmatigheid.' Volgens Van Selms zit er altijd een vertragingsmechanisme in het verwerken van grondstofprijzen. 'Dat heeft met de voorraden en risicospreiding te maken.'

De PVV-oproep om na deze prijsdaling de benzineprijzen fors te verlagen is gericht aan het verkeerde adres. Wie de grondstoffenmarkten kent, weet dat prijzen fluctueren. Zo denkt Goldman Sachs dat de olieprijs weer snel zal stijgen omdat de vraag blijft toenemen. Olie zal de hoogste stand van dit jaar weer opzoeken en passeren, aldus de bank.

Als de PVV direct iets aan de benzineprijs wil doen, zal zij de accijnzen moeten verlagen. Gezien de bezuinigingen die dit kabinet moet doorvoeren, zal een voorstel daartoe kansloos zijn.

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

vrijdag 6 mei 2011

Grondstoffenbeleggers dumpen zilver

Prijs van zilver daalt in een week met meer dan 25% op hogere marge-eisen van beursbedrijf CME Group

Zilverbeleggers hebben het de afgelopen dagen goed voor de kiezen gekregen. De prijs is in enkele handelsdagen met meer dan $ 13 per troy ounce, ofwel 2% gedaald. Het is de sterkste daling van het edelmetaal sinds 1983.

Van de negentien meest verhandelde grondstoffen was zilver tot vorige week de sterkst stijgende. Zilver bereikte vorige week maandag het hoogste niveau in ruim 31 jaar, op $ 49,84. Tot vorige week was zilver in vier maanden tijd met 57% in waarde gestegen. Aan het einde van de handel in Europa gisteren noteerde een troy ounce (31,1 gram) zilver op $ 36,70.

De scherpe daling zette in nadat beursbedrijf CME - het moederbedrijf van Comex, waar zilver wordt verhandeld - de margeverplichting voor het houden van zilverfutures voor de vijfde keer in twee weken heeft opgehoogd. Vanaf aanstaande maandag eist CME voor een zilverfuture een waarborgsom van $ 21.600, tegen $ 11.745 twee weken geleden.

'Dat is een gigantische verhoging', zegt Hans van Cleef, grondstoffenanalist van ABN Amro Private Banking. CME verhoogde de marges wegens 'een ongekend hoge volatiliteit' in zilver. De volatiliteit was opgelopen door de sterke stijgingen de afgelopen weken. 'Door de maatregel is de beweeglijkheid juist nog verder opgelopen', aldus Van Cleef. De volatiliteitsmeter voor zilver is deze week omhooggeschoten naar 79,39, een niveau dat sinds maart 2009 niet meer is gezien.

Van Cleef schreef vorige week een rapport waarin hij zegt signalen in de markt te zien dat veel partijen op zoek waren naar mogelijkheden om in te stappen omdat ze de boot hadden gemist. 'Als iedereen één kant op kijkt, dan is dat meestal een teken om eruit te stappen', aldus de analist die toegeeft het rapport bijzonder goed te hebben getimed. Volgens de analist kan zilver doorzakken richting $ 32. 'Wij raden onze klanten daarom ook aan om voorlopig even pas op de plaats te maken.'

Analisten gepolst door Bloomberg denken eveneens dat de zilverprijs nog verder kan dalen. Zij rekenen gemiddeld op een daling tot $ 34. Dat zou betekenen dat er nog eens 14% van de prijs af gaat.

'Met de nieuwe margeregels zijn vooral kleinere partijen uit de markt gezet', zegt Ron Schouten, edelmetaalhandelaar bij Deutsche Bank in Rotterdam, de voormalige HBU. 'De zilverprijs was zo hard gestegen dat het ook wel tijd was voor een correctie. De prijs ging in een rechte lijn omhoog, dat kon zo niet langer doorgaan.'

Volgens Schouten zijn deze week naast zilverfutures ook posities in zogeheten exchange traded funds (etf's, ook wel trackers) in zilver in grote hoeveelheden geliquideerd. Het iShares Silver Fund, de grootste etf in zilver, daalde woensdag met 4,7%, de sterkste daling sinds januari 2008.

De zilverprijs brak vorige week net niet het record van $ 50,35 uit januari 1980. Ook toen werd de stijging van zilver een halt toegeroepen door nieuwe margeregels. Comex voerde toen de 'Silver Rule 7' in waarmee er grote restricties kwamen op het kopen van zilver op krediet. Het beursbedrijf ging hiertoe over nadat de Amerikaanse overheid een onderzoek startte naar marktmanipulatie door de Hunt Brothers.

Deze twee broers, Nelson en William Hunt, kochten vanaf 1970 met geleend geld zilver op en hadden in 1979 bijna de gehele zilvermarkt in handen. De zilverprijs steeg van $ 11 in september 1979 naar $ 50 in januari 1980. Na de invoering van de margeregel daalde de prijs onder de minimumwaarborgsom en kregen de broers een margincall van $ 100 mln waar ze niet aan konden voldoen. De zilvermarkt klapte in elkaar: in vier handelsdagen daalde zilver met 50%. Twee maanden later kostte zilver weer minder dan $ 11.

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

Abrupt einde aan zilverfeest

Het ging hard met de zilverprijs dit jaar, te hard. Aan de sterke rally is deze week abrupt een eind gekomen: in enkele handelsdagen is de prijs met meer dan 25% gezakt.

De prijs van zilver bereikte vorige week maandag met $ 49,84 per troy ounce (31,1 gram) het hoogste niveau in ruim 31 jaar. Het record van $ 50,35 uit januari 1980 werd daarmee net niet verbroken. Gisteren noteerde zilver aan het eind van de Europese handel op $ 36,70, een daling van ruim $ 13 in iets meer dan een week.

De scherpe daling zette in nadat beursbedrijf CME - het moederbedrijf van Comex, waar zilver wordt verhandeld - de margeverplichting voor het houden van zilverfutures voor de vijfde keer in twee weken heeft opgehoogd. Vanaf aanstaande maandag eist CME voor een zilverfuture een waarborgsom van $ 21.600, tegen $ 11.745 twee weken geleden.

'Een typisch gevalletje van "what goes up, must go down"', zegt Hans van Cleef, grondstoffenanalist van ABN Amro Private Banking die beleggers adviseert voorlopig 'pas op de plaats te maken' omdat de prijs verder kan zakken richting $ 32. 'De hogere margeverplichting was de aanleiding om winst te nemen. Nu is er sprake van een sneeuwbaleffect, veel beleggers nemen tegelijkertijd winst.'

De daling was ook voor Nederlandse particuliere beleggers aanleiding om flink te handelen in derivaten met zilver als onderliggende waarde, zegt Erik Mauritz van Royal Bank of Scotland. De bank geeft zogeheten turbo's uit waarmee een belegger met een hefboom onder meer in grondstoffen kan beleggen. Afgelopen dinsdag werden er voor het eerst meer turbo's in zilver verhandeld dan op de AEX. 'Uniek, zoiets hebben we de laatste jaren niet gezien.'

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

woensdag 4 mei 2011

'Op korte termijn geen Griekse haircut'

Markten prijzen afstempeling van Griekse schuld hoog in, beleidsmakers kopen nu zo veel mogelijk tijd

Ofschoon de markten rekenen op een herstructurering van Griekse schulden, zal een afstempeling niet eerder dan in 2012 plaatsvinden. Dat stellen marktstrategen van verschillende banken.

'De beleidsmakers kopen momenteel tijd in de hoop dat de Europese banken er over een tijd beter voor staan', aldus Pavan Wadhwa, rentestrateeg van J.P. Morgan in Londen. Volgens Wadhwa is momenteel niemand gebaat bij een afstempeling van Griekse schulden. 'Van veel Europese banken zijn de balansen nog niet sterk genoeg. Bij een haircut ben ik vooral bang voor besmettingsgevaar.'

Een herstructurering van de Griekse staatsobligaties geeft vooral het sentiment in de markten een knauw, denkt Wadhwa. 'De markten zullen denken dat dit niet de laatste herstructurering is, en na Griekenland meteen de pijlen richten op Ierland en Portugal. Wellicht dat daarna ook Spanje in het vizier komt, en dan komen de markten in de problemen.'

Elwin de Groot, econoom van Rabobank, is bevreesd voor een domino-effect als Griekenland de schulden gaat afstempelen. 'Als aan het eind van de looptijd de Grieken nog steeds in de problemen zitten, zal toch de portemonnee moeten worden getrokken om het land buiten de markten te houden. Dat is goedkoper dan opnieuw de banken te hulp schieten.'

De Groot denkt dat de markten de kans op een herstructurering van Griekenland nu te hoog inschatten. 'Een herstructurering hoeft niet te betekenen dat de schuld wordt afgestempeld. Het kan ook zijn dat de afbetalingen over een langere termijn worden uitgesmeerd. De neveneffecten van nu afstempelen zijn te groot.'

De rente op Griekse staatsobligaties en het verzekeren van Griekse schuld zijn in de afgelopen weken opgelopen naar recordniveaus. Het verschil in rente tussen tienjarige obligaties van ankerland Duitsland en die van Griekenland is opgelopen naar bijna 12,5%-punt tegen 9,5%-punt begin dit jaar. De rente op staatsobligaties met een looptijd van twee jaar noteert op 23%, iets minder dan het record van 25% dat vorige week werd bereikt.

Volgens kredietbeoordelaar Standar & Poor's is de kans op een afstempeling van Griekse staatsobligaties wel degelijk toegenomen en kan een potentiële 'haircut' oplopen tot 70%. Dit betekent dat een obligatie met een startwaarde van euro 1000 zou worden afgewaardeerd naar euro 300.

De staatsschuld van de Grieken bedraagt momenteel 142,8% van het bruto binnenlands product. De verwachting is dat dit in 2012 oploopt naar 159%. Een deel van de beleggers denkt dat de Grieken niet anders kunnen dan afstempelen om de fiscale positie weer op orde te kunnen krijgen.

De Groot verwacht dat de afstempeling er wel komt, maar niet op de zeer korte termijn. 'Als de afstempeling 50% zou zijn, zijn Griekse banken direct door hun kapitaal heen. De banken hebben meer tijd nodig.'

Volgens Wadhwa is vooral de politiek een onzekere factor. 'Als je rationeel en economisch naar de cijfers kijkt, is het duidelijk dat onder de streep een afstempeling veel duurder is dan de Grieken nog een keer te hulp schieten.'

Wadhwa vreest voor een politieke oplossing waarmee zijn scenario dat de Grieken in 2012 gaan afstempelen in de prullenbak zou verdwijnen. 'Politici kijken niet altijd even rationeel naar dit probleem en maken zich vaker zorgen om de mening van het electoraat.'

Het niet steunen van perifere landen valt bij kiezers erg goed. Zo won de eurosceptische partij Echte Finnen onlangs de verkiezingen door zich tegen deze steun te keren. De partij liet gisteren weten toch niet bereid te zijn in te stemmen met noodhulp aan Portugal.

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

zaterdag 30 april 2011

China's cadeau is een duurdere yuan

De druk op China om de yuan te laten appreciëren is groot. Het land houdt de munt kunstmatig laag en bevoordeelt zo zijn eigen exportpositie, luidt het oordeel van met name de VS. Publiekelijk zegt het land zich niets aan te trekken van de kritiek, maar in stilte schuift het land wel degelijk op richting de wensen van het Westen.

China heeft altijd toegezegd de munt op te waarderen, maar in een tempo dat het land zelf goed dunkt. De snelheid is de laatste weken opgeschroefd: de yuan klom voor de zevende dag op rij tegenover de Amerikaanse dollar. Vrijdag doorbrak de munt de volgens valutabeleggers magische grens van 6,5 yuan voor $ 1.

Als de yuan in waarde stijgt, betekent het dat 'Peking' daar toestemming voor geeft, want de munt is niet vrij inwisselbaar. De yuan is gekoppeld aan de dollar met een zogeheten referentievoet. Beleggers mogen de yuan verhandelen binnen een marge van 0,5% van de referentievoet, die nu op 6,499 voor $ 1 staat.

Of de opwaardering is toe te schrijven aan westerse druk, valt te betwijfelen, want er zijn voldoende binnenlandse factoren die de centrale bank van gedachten hebben doen veranderen. De Chinese economie toont tekenen van oververhitting, zoals vastgoedprijzen die door het dak gaan en een scherp oplopende inflatie.

Om de overvloed aan geld terug te dringen heeft de centrale bank de rente en reserveverplichtingen voor banken al verschillende keren opgehoogd. De stappen zijn niet effectief genoeg. In maart bedroeg de inflatie 5,4%, de sterkste stijging van de consumentenprijzen in 32 maanden.

Omdat een goedkope munt bij zulke omstandigheden niet helpt, heeft de centrale bank besloten de yuan in te zetten als monetair instrument. 'De ongebruikelijk snelle stijging duidt erop dat de yuan wordt gebruikt om de inflatie te beteugelen', aldus Credit Agricole in een rapport. Met een duurdere yuan wordt de export duurder, waardoor de economie en inflatie worden afgeremd.

Een opvallend gegeven is dat in aanloop naar een topontmoeting tussen China en de VS, de yuan bijna altijd in waarde stijgt. Zo klom de munt in de week voor de ontmoeting tussen presidenten Obama en Hu Jintao in januari met 0,58%. 'Een cadeau om een vriendelijke atmosfeer voor de top te creëren', aldus een valutastrateeg. 'De huidige appreciatie is daarop geen uitzondering.'

De komende weken zal de yuan verder aansterken is de verwachting. De Amerikaanse minister van financiën Tim Geithner en de Chinese vicepremier Wang Qishan treffen elkaar in mei in Washington.

De grootste druk op de Chinezen om de yuan te appreciëren is er dan wel af. Met zo'n cadeautje kan het wel eens een zeer ontspannen top worden.

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

vrijdag 29 april 2011

Dollar naar laagste niveau in drie jaar

Het ruime monetaire beleid van de Federal Reserve drukt op de dollar. De Amerikaanse munt daalde donderdag naar de laagste stand in bijna drie jaar. De dollar kreeg een tik nadat de voorzitter van de Fed, Ben Bernanke, woensdag bekendmaakte het huidige beleid met een zeer lage rente van 0 tot 0,25% te handhaven.

'De woorden van Bernanke geven groen licht voor een verdere daling van de dollar', aldus Chris Turner, valutastrateeg van ING in Londen. Begin dit jaar rekende hij op een daling tegenover de euro naar $ 1,48. Omdat de munt dit niveau heeft bereikt, gaat hij ervan uit dat de munt de komende maanden richting de $ 1,55 voor één euro gaat bewegen.

De Dollar Index, een mandje waarin de munt wordt afgezet tegenover de zes belangrijkste handelspartners van de VS, zakte donderdag naar 72,9, tegen 80 begin dit jaar. Dit is het laagste punt sinds juli 2008, twee maanden voordat de kredietcrisis losbarstte. De dollar won tijdens de kredietcrisis aan waarde omdat hij toen werd gezien als een 'veilige haven'.

Bernanke zei woensdag in een toelichting op het rentebesluit, de rente laag te houden ondanks een hogere inflatieverwachting. Deze is volgens de Fed-voorzitter te wijten aan hogere olie- en grondstofprijzen, maar deze inflatie is slechts tijdelijk, aldus Bernanke.

Veel economen wijzen erop dat de prijzen van olie, goud en andere grondstoffen juist stijgen door het ruime Fed-beleid; doordat er meer dollars in het systeem worden gepompt, worden schaarse goederen duurder. De achterliggende gedachte bij beleggers is dat dollars kunnen worden bijgedrukt, maar dat gaat niet op voor een metaal als goud. Goud klom na de persconferentie van Bernanke naar opnieuw een recordprijs van bijna $ 1535 per troy ounce.

ABN Amro-econoom Peter de Bruin ziet de lagere dollar vooral als gunstig voor de VS zelf. 'Een lagere munt is goed voor de economische groei.' De Bruin denkt dat de dollar tot in het najaar kan blijven zakken. 'Wij verwachten dat de Fed pas in het eerste kwartaal van 2012 de rente gaat verhogen. De markten zal die verwachting pas eind dit jaar gaan inprijzen.'

Het ruime Fed-beleid heeft echter negatieve gevolgen voor de rest van de wereld, zegt valutastrateeg Turner. Doordat de dollar de status heeft van wereldreservemunt, heeft de Fed het monetaire beleid geëxporteerd en is de inflatie in andere economieën opgelopen. 'Diverse centrale banken van vooral opkomende landen hebben de rente al verhoogd om zo de geldontwaarding af te remmen.'

Turner verwacht dat de euro ondanks de Europese schuldencrisis blijft profiteren van de dollarzwakte. 'Centrale banken van opkomende markten verkopen dollars en kopen daar euro's voor terug. Zij kijken niet naar op welke koers de munt staat. Zij blijven gewoon euro's kopen.'

Grote getallen
Federal Reserve

  • $ 2454 mrd
    Balans Fed per 20 april
  • $ 1725 mrd
    Eerste opkoopprogramma QE1
  • $ 600 mrd
    QE2, loopt door tot eind juni
  • $ 1390 mrd
    Amerikaanse staatsobligaties op de balans van de Fed




Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad