zaterdag 5 maart 2011

Clubliefde moet rijke fans over streep trekken

Voetbalclubs willen geld ophalen met de verkoop van aandelen. Een noodgreep: het water staat de clubs aan de lippen.

Amsterdam
Het Nederlandse voetbal schrijft bloedrode cijfers. Clubs zijn daarom naarstig op zoek naar alternatieve inkomsten. Het doorplaatsen van de eigen clubaandelen bij fans en rijke investeerders wordt steeds meer gemeengoed.

Eredivisieclubs zijn op korte termijn van plan voor bijna euro 33 mln aan aandelen te verkopen, leert een inventarisatie van deze krant bij de clubs. Onder meer PSV, FC Utrecht, NAC, NEC en ADO Den Haag overwegen emissies of stoeien met het idee. Een divisie lager in de Jupiler League gaan Sparta en Den Bosch ook mee in de trend. Bij Feyenoord en Vitesse zijn eind vorig jaar voor tientallen miljoenen euro's aan aandelen van eigenaar gewisseld, terwijl FC Groningen obligaties heeft uitgegeven.

Voetbalaandelen hebben, met uitzondering van het beursgenoteerde Ajax, één kenmerk gemeen: ze worden onderhands uitgegeven en doorgeplaatst. Geen enkele Nederlandse club overweegt een beursgang. Te veel gedoe en kosten, geven de clubs aan. Bovendien doet een slecht voorbeeld niet volgen. De beursgang van Ajax in 1998 is een mislukte introductie. Het aandeel ging voor f25 (ruim euro11) naar de markt, waarna de koers alleen maar wegzakte. Het 'emotieaandeel' uit Amsterdam kost nu iets minder dan euro7.

De huidige emissieplannen zijn alle uit financiële nood geboren. Alle Nederlandse voetbalclubs lijden onder de malaise op de internationale transfermarkt. Inkomsten uit de verkoop van spelers zijn na de kredietcrisis vrijwel opgedroogd. De achttien clubs in de Eredivisie leden hierdoor het afgelopen seizoen gezamenlijk een verlies van euro 71,7 mln, een verdubbeling van het verlies in 2008- 2009. Dit seizoen is de transfermarkt maar mondjesmaat in beweging gekomen. De overgang van Luis Suarez voor euro 26,5 mln van Ajax naar Liverpool is een uitzondering op de trend.

'Jarenlang was het beleid bij voetbalclubs gebaseerd op opportunisme', zegt Jacco Swart, directeur van NEC. 'Ook wij kregen de begroting op orde door een seizoen Europees voetbal of door inkomsten uit transfers.' De Nijmeegse club heeft de afgelopen jaren fors gesneden in de begroting, maar heeft nog altijd een negatief eigen vermogen van euro 6 mln tot euro 6,5 mln en overweegt 49% van de aandelen te verkopen om zo de vermogenspositie op orde te krijgen.

Een streefbedrag noemt Swart niet, maar het eigen vermogen moet in ieder geval weer positief worden. 'Wij denken in eerste instantie aan personen of partijen waarmee we een groot bedrag binnen weten te halen. Als dat kansrijk is, denken we ook aan de uitgifte van volksaandelen.'

Clubs verkopen liever grote participaties dan kleine volksaandelen. Feyenoord heeft eind 2010 voor euro 17 mln 30% van de aandelen overgedragen aan een club rijke investeerders, genaamd 'Vrienden van Feyenoord'. Het is de grootste emissie sinds jaren in het Nederlands betaald voetbal. Supporter en financier Pim Blokland is de animator achter het plan van de aartsrivaal van Ajax. De Rotterdammer, die een fortuin verdiende met de verkoop van zijn bedrijf Load-Lok, heeft potentiële geldschieters en fans aangeschreven. Hoe meer investeerders participeren hoe meer aandelen de Rotterdammers willen verkopen. Net als NEC wil Feyenoord maximaal 49% van de aandelen van de hand doen. Dat moet circa euro35 mln opleveren.

Plannen om aandelen uit te geven komen lang niet altijd uit de koker van de club. Zo presenteerde bij de Bredase voetbalclub NAC de ontevreden hoofdsponsor Jan Hoppen eind 2010 een aandelenplan. De Bredase club heeft euro 8 mln aan kapitaal nodig om het negatieve vermogen weg te poetsen. De directeur van de Bredase projectontwikkelaar Heja was de passieve houding van het bestuur zat en probeerde sponsors en financiers mee te krijgen om aandelen in de club te kopen. Voor supporters moesten er volksaandelen komen. Het plan ligt na een afwijzing van het bestuur weer in de koelkast. NAC wil de exploitatie eerst op orde brengen, pas daarna komt de eventuele emissie aan de orde.

Bij PSV neemt de supportersvereniging het voortouw. De fans leggen de verliesgevende Brabantse club eind 2010 een aandelenplan voor dat de koploper in de eredivisie miljoenen kan opleveren. De vereniging stelt voor dat PSV verhandelbare participaties van euro 150 per stuk uitgeeft. Als alle 14.500 leden van de vereniging één aandeel afnemen, dan levert dat de Eindhovense voetbalclub bijna euro 2,2 mln op.
Het eenzijdige faninitiatief is te revolutionair voor de leiding van PSV, zegt Dirk van Gestel van de supportersvereniging PSV. Directie en fans buigen zich nu gezamenlijk over een alternatief plan. Van Gestel wil niet op de details ingaan, omdat het plan nog 'embryonale vormen' heeft. Het moet binnen een jaar gestalte krijgen.

Het uitgeven van een volksaandeel is ook de nadrukkelijke wens van FC Utrecht-grootaandeelhouder Frans van Seumeren. De oud-directeur van het bergingsbedrijf Mammoet kocht in 2008 voor euro16 mln 63% van de aandelen FC Utrecht en werd daarmee eigenaar. Van Seumeren wil in de komende jaren zijn aandelenplan realiteit laten worden om 'fans meer bij te club te betrekken'. Op dit moment zijn details onbekend.

Naast het doorplaatsen van clubaandelen heeft de afgelopen vijf jaar bij clubs het spelersaandeel een grote vlucht genomen. Bij een profclub staat het kapitaal immers grotendeels op het veld. Investeerders kunnen inmiddels bij vrijwel alle clubs via een spelersfonds participeren in de selectie. Die fondsen kennen vele verschijningsvormen, maar de meeste gaan uit van het principe dat bij verkoop met winst van een speler de opbrengst of een percentage ervan terugvloeit naar de aandeelhouders. Andere keren jaarlijks ook een vast percentage over de investering uit.

Een spelersfonds geeft een club meer financiële armslag. Met de inleg kunnen spelers worden gekocht of balansen gezonder worden gemaakt. Maar tegelijkertijd geven voetbalclubs rendement uit handen. Transfers leveren minder op als ook aandeelhouders meedelen. Aan de andere kant daalt het risico voor de club. Lopen spelers een blessure op of zijn voetballers toch niet zo talentvol als de scouts dachten, dan staan de investeerders met lege handen.

FC Groningen beschikt over het oudste spelersfonds. Sinds 2006 is de selectie ondergebracht in het fonds, waarvan de inleg eind vorig jaar is opgehoogd van euro 7,5 mln naar euro10 mln. Met de opbrengst heeft de club talenten als Luis Suarez en Marcus Berg gekocht, die later met veel winst zijn verkocht. Het spelersfonds van de club uit het noorden heeft de afgelopen vier jaar bepaald geen misselijke rendementen opgeleverd. In het eerste jaar 96,4%, een jaar later 64,5%, gevolgd door twee relatief 'magere' jaren van 36% en 24,7%. Voor een belegger zijn dit opbrengsten om van te smullen.

Voor investeerders is de kans op rendement bijna volledig afhankelijk van winstgevende transfers. Feyenoord volgde in 2007 het voorbeeld van Groningen als tweede club van Nederland met twee zogeheten 'talentenpools'. Na inleg van euro250.000 konden investeerders 25% van de transferopbrengsten claimen van zeven spelers die in het fonds waren gestald. Was de eerste pool nog een succes door de verkoop van Royston Drenthe voor euro 13 mln aan Real Madrid, bij de tweede bleven beleggers met lege handen achter doordat talenten transfervrij vertrokken of te weinig geld in het laatje brachten.

Als de internationale transfermarkt niet aantrekt, dan zijn spelersfondsen en verkoop van aandelen middelen waarnaar voetbalclubs de komende jaren mogelijk vaker zullen grijpen. Overleven is momenteel het devies voor veel profclubs en het zal moeilijk genoeg zijn om het opportunistische beleid van jaren de kop in te drukken. Geen enkele bestuurder heeft zin om bij tegenvallende resultaten de supporters uit te leggen dat er geen geld is voor nieuwe aankopen.

Cultuuromslag

Veel Nederlandse betaaldvoetbalorganisaties (bvo's) zijn vanaf eind jaren negentig omgevormd tot vennootschappen. Voetbalbond KNVB stond het vanaf het begin van deze eeuw toe dat vennootschappen rechtstreeks lid konden worden.

Volgens Mark Boetekees, bestuurssecretaris betaald voetbal en hoofd juridische en licentiezaken KNVB, zijn er richtlijnen opgesteld waaraan bvo's moeten voldoen. 'Er is geen strak keurslijf. Er bestaat geen blauwdruk.' De belangrijkste regel is dat de continuïteit van de club wordt gewaarborgd. Per club wordt getoetst of die voldoet aan de richtlijnen en het Licentiereglement.

Boetekees zegt dat de overdracht en het emitteren van aandelen de aandacht van de bond heeft. Momenteel wordt met clubs over dit onderwerp 'gebrainstormd', maar het is te vroeg om daar iets concreets over te zeggen. 'De financiële positie van de bvo's behoeft nog altijd veel aandacht.' Van de 36 bvo's die Nederland rijk is, zijn er 16 ingedeeld in categorie 1 en dienen te saneren. Clubs in categorie 1 moeten op basis van een goedgekeurd plan van aanpak binnen drie jaar orde op zaken stellen, anders kunnen ze de licentie kwijtraken.

Boetekees merkt dat er sprake is van een cultuuromslag. 'Dat de crisis een zegen is, gaat me te ver, maar het heeft de zaken wel versneld. Alle clubs zijn nu bezig om financieel orde op zaken te stellen. Er is een klimaat van bewustwording ontstaan.'

Toch verwacht hij niet dat de clubs snel uit de problemen zijn. 'Het is een traject. Er zijn clubs die een salarisplafond hanteren, maar nog te maken hebben met oude, doorlopende contracten. Maar er wordt hard gewerkt en dat geeft hoop voor de toekomst.'

Jorge Groen en Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

Rentestap legt bodem onder koers van euro

De euro zit in de lift. De munt heeft al drie weken achter elkaar winst geboekt ten opzichte van de Amerikaanse dollar. Banken waren er vrijdag als de kippen bij om de verwachtingen voor de Europese eenheidsmunt te verhogen nadat Jean-Claude Trichet, president van de Europese Centrale Bank (ECB), donderdag aankondigde de basisrente in de eurozone volgende maand te gaan verhogen.

Vrijdag aan het eind van de Europese handel kostte de gezamenlijke munt van de zeventien landen van de eurozone $ 1,3985. Na de publicatie van Amerikaanse arbeidscijfers die om halfdrie bekend werden gemaakt, tikte de munt de grens van $ 1,40 aan, maar zakte vervolgens wat weg. Aan de start van dit jaar schommelde de euro nog rond de $ 1,30.

'Niemand kan de ECB ervan beschuldigen dat ze achter de feiten aanlopen', aldus valutastrateeg Chris Turner van ING in Londen. 'Het renteverschil tussen de VS en de eurozone legt voorlopig een stevige bodem onder de euro.'

In de VS staat de basisrente sinds december 2008 op een historisch lage stand van 0 tot 0,25%. De verwachting is dat het Amerikaanse stelsel van centrale banken, de Federal Reserve, deze stand zeker tot het einde van het jaar zal handhaven. Na het uitbreken van de kredietcrisis werd in de eurozone de rente in stappen verlaagd naar 1% in mei 2009. Trichet benadrukte donderdag dat een verhoging in april 'mogelijk is'.
In de taal van centrale bankiers betekent dit dat het vrijwel zeker is dat die verhoging er ook komt.

'Dit is een ongekende stap van de ECB', zegt een hoofd treasury van een Nederlandse bank die niet met zijn naam in de krant wil. 'Het laat zien dat de ECB de traditie van de Duitse Bundesbank volgt en het bestrijden van inflatie hoog in het vaandel heeft staan.'

Hij verwacht dat de euro aan de vooravond staat van een definitieve doorbraak door de $ 1,40. Rond die stand verwacht de hoofd treasury wat weerstand en 'zal er wat gespeeld worden' met derivaten in de euro-dollar. Als die barrière is geslecht, ligt de weg naar boven open. 'Sterker nog, ik denk dat de dollar zijn langste tijd heeft gehad. De hoge schulden en de hoge werkloosheid gaan de Amerikanen parten spelen. Op termijn denk ik dat de euro richting de $ 1,60 kan.' De euro bereikte in juli 2008 de hoogste stand ten opzichte van de dollar: $ 1,6038.

Valutastrategen van de Rabobank waren eveneens verrast door de uitlatingen van ECB-voorzitter Trichet. 'Wij rekenden er eerlijk gezegd niet op dat de toon van de ECB zo scherp zou zijn', zegt Jane Foley, valutastrateeg van de Rabobank tegenover persbureau Bloomberg. 'Ondanks dat de schuldencrisis voortkabbelt, is de winst van de euro significant.'

De bank denkt dat er nog meer in het verschiet ligt en verhoogde vrijdag de verwachting voor de komende drie maanden naar gemiddeld $ 1,42. Eerder ging de bank uit van $ 1,40. Op een termijn van twaalf maanden rekent de Rabobank op een stijging van de euro naar $ 1,52. De laatste keer dat er zoveel dollars moeten worden neergelegd voor een euro was in januari 2009.

Technisch analisten van BNP Paribas rekenen op een verdere stijging van de euro. Zij kijken niet naar het beleid van de ECB, maar alleen naar de grafiek. Zij zeggen daaruit te kunnen afleiden dat als de munt de $ 1,40 passeert deze kan oplopen naar $ 1,445.

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

donderdag 24 februari 2011

Koreaanse bankrun

Het rommelt in de normaal zo kalme Zuid-Koreaanse bankensector. De financiële toezichthouders doen er alles aan om een heuse bankrun te voorkomen, want Koreanen halen momenteel massaal geld weg bij spaarbanken. Afgelopen vrijdag tot en met maandag haalden Koreanen won 550 mrd (euro 359,6 mln) van 98 verschillende spaarbanken.

Aanleiding voor de run op geld is het ingrijpen van de Koreaanse toezichthouder Financial Services Commission (FSC). Op last van de FSC hebben vorige week al acht spaarbanken hun activiteiten moeten opschorten wegens liquiditeitsproblemen.

De banken hebben last van de blootstelling aan de zwakke Zuid-Koreaanse vastgoedmarkt en daaraan gerelateerde slechte leningen. Deze werden met nog eens vier spaarbanken op een lijst met probleemgevallen geplaatst.

Het opschorten van de activiteiten betekent dat deze banken geen nieuwe leningen mogen aangaan, geen nieuwe deposito's mogen openen en dat klanten (voorlopig) geen geld van deposito's mogen halen. De bank mag slechts enkele zaken voortzetten zoals het innen van betalingen op leningen.

De in problemen verkerende banken moeten in deze periode van de Koreaanse overheid de kaspositie verbeteren door kapitaal op te halen bij de belangrijkste aandeelhouders, te fuseren met andere spaarbanken of zichzelf te verkopen.

Maandag was het de beurt aan de Domin Savings Bank. Bezorgde klanten trokken van vrijdag tot en met maandag won 30,4 mrd (euro19,9 mln) weg. Ter vergelijking: over de periode van 14 januari tot en met 16 februari kwam dit bedrag uit op won 21,4 mrd (euro 13,3 mln).

De Koreaanse autoriteiten probeert ondertussen de bevolking te kalmeren en hebben een aantal maatregelen aangekondigd om de sector te stabiliseren. Zo heeft de FSC aangegeven voor voldoende liquiditeit te zorgen zodat gezonde spaarbanken niet ten onder gaan bij een eventuele bankrun.

De voorzitter van de FSC, Kim Seok-dong, verzekerde dat de overige 105 spaarbanken in een 'gezonde toestand' verkeren. Om zijn woorden kracht bij te zetten stortte hij won 20 mln op de Woole Savings Bank, een van de banken waarvan de afgelopen periode veel geld werd teruggetrokken.

Korea's grootste vier banken hebben aangegeven de spaarbanken te willen kopen om zo de stabiliteit in de financiële sector te herstellen. De overheid wil mogelijk de slechte leningen van spaarbanken overnemen om zo een overname te vergemakkelijken.

Het is logisch dat de Koreaanse overheid zo snel mogelijk het vertrouwen in de bankensector wil herstellen. De spaarbanken maken een klein deel uit van de economie en daarom zouden de problemen niet tot desastreuze gevolgen voor de gehele economie moeten leiden. Maar vertrouwen is alles in de banksector. Houdt het wantrouwen aan en blijven Koreanen geld weghalen, dan kan bij een grote bankrun iedere gezonde bank ten onder gaan.

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

Nasdaq op zoek naar partner voor overname van NYSE Euronext

Beursbedrijf kijkt naar creatieve oplossingen om bod Deutsche Börse te overtreffen

Amsterdam
Het Amerikaanse beursbedrijf Nasdaq OMX zou een bod overwegen op sectorgenoot NYSE Euronext. Dat melden diverse media op basis van anonieme bronnen. Het nieuws komt ruim een week na de aankondiging van de fusie tussen beursbedrijven NYSE Euronext en Deutsche Börse.

Nasdaq zou grondstoffenbeurs Intercontinental Exchange (ICE) en Chicago Mercantile Exchange (CME), de grootste derivatenmarkt in de wereld, hebben gepeild voor een eventueel gezamenlijk bod op NYSE Euronext.

Eerder deze maand maakten NYSE Euronext, eigenaar van de Amsterdamse beurs, en Deutsche Börse bekend te willen fuseren. Daarmee ontstaat een beursbedrijf met een jaarlijks handelsvolume van meer dan $ 20 mrd. De fusie moet nog worden goedgekeurd door toezichthouders.

Beurshandelaren verwachten echter dat het bod van Deutsche Börse, dat daarmee een belang van 60% in de combinatie krijgt, nog zal worden overboden.

Er worden door bronnen diverse scenario's genoemd waar Nasdaq aan zou werken. Zo zou grondstoffenbeurs ICE meer openstaan voor onderhandelingen met Nasdaq dan CME. Een overeenkomst zou nog verre van realiteit zijn, meldt The Wall Street Journal.

Mocht een gezamenlijk bod op NYSE Euronext slagen, dan krijgt Nasdaq met de inlijving van NYSE een dominante positie in de VS. ICE zou in dat geval de lucratieve Europese derivatenhandel in bezit krijgen. Het is echter onduidelijk of ICE bij een dergelijke deal net zo veel profiteert als Nasdaq, stellen de bronnen.

Als complicerende factor van een gezamenlijk bod wordt de opsplitsing van NYSE Euronext genoemd. Die zou circa $ 337 mln gaan kosten. Daarnaast kan een gecombineerd bod met ICE op NYSE moeilijkheden opleveren bij het vaststellen van de voorwaarden en structuur van het bod. Nasdaq is volgens de bronnen zich bewust van deze factoren en zoekt naar oplossingen.

Mocht de overname van NYSE Euronext door Nasdaq op niets uitdraaien, dan overweegt de Amerikaanse technologiebeurs zich te richten op de eigenaar van optiebeurs Chicago Board Options Exchange (CBOE). Die beurs zou openstaan voor een mogelijke overname. Andere bronnen maken zich zorgen dat de koers van het aandeel Nasdaq te laag is om een dure overname te doen.

Een andere mogelijkheid die Nasdaq zou overwegen is dat het zichzelf verkoopt aan ICE. Ook dat is niet vanzelfsprekend. De twee grootste beursbedrijven in de VS na NYSE - ICE en CME - hebben tot nu toe weinig interesse getoond in de extreem competitieve markt met lage marges waarin Nasdaq zich begeeft.

Er vindt momenteel een consolidatieslag plaats in de beurswereld. Door sterke concurrentie in de aandelenhandel staan de winsten onder druk. Beurzen zoeken daarom schaalgrootte en ze willen diversifiëren. Eerder deze maand werd bekend dat de London Stock Exchange de TMX-beurs in Toronto overneemt. Deze overname moet nog worden goedgekeurd door autoriteiten in Canada.


Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

zaterdag 19 februari 2011

De theorie van de 'fat finger' is terug

Menig marktvolger krabde zich donderdag even goed achter de oren. Het opmerkelijkste nieuws van die dag was dat de vraag naar krediet bij het noodloket van de Europese Centrale Bank (ECB) woensdag plots was gestegen naar het hoogste niveau sinds juni 2009.

Banken trokken die dag voor euro15,8 mrd aan eendagsgeld bij het noodloket van de ECB. Daarvoor moeten zij een strafrente betalen van 1,75%, 75 basispunten boven de normale beleidsrente van de ECB.

Klopt dit wel, was de vraag die direct in de markt rondzong. Want het bedrag is zo groot en vergelijkbaar met de niveaus na het faillissement van Lehman Brothers in september 2008. Wat is er toch aan de hand? Het afgelopen jaar kwam het bedrag dat bij het dagelijks noodloket van de ECB werd geleend uit op gemiddeld 'slechts' euro 100 mln.

Als een bank euro 15,8 mrd bij het noodloket moet lenen, dan zou dit kunnen betekenen dat een bank ergens in de eurozone in acute problemen verkeert. Normaal zou dergelijk nieuws tot paniek op de markten moeten leiden, maar niets van dit alles.

Het weblog Alphaville van de Britse zakenkrant Financial Times kwam direct met de theorie van de 'fat finger'. Iemand bij de ECB zou in plaats van euro 1,58 mrd, per ongeluk de komma hebben verschoven en er euro 15,8 mrd van hebben gemaakt. Het zijn zaken die gebeuren, maar het lijkt in dit geval vergezocht.

Een logischer verklaring is dat een bank door een verkeerde berekening de wekelijkse tender van de ECB heeft gemist en daardoor plotsklaps moest aankloppen bij het dagelijkse noodloket.

Eerder deze week werd er bij de wekelijkse veiling van de ECB euro 19 mrd minder geleend dan de verwachte vraag van circa euro 160 mrd. Mocht de bank de tender echt hebben gemist dan moet deze bank dagelijks dit bedrag bij het noodloket lenen totdat dit wordt rechtgetrokken bij de veiling van volgende week. Vrijdag werd bekend dat er voor nog eens euro 16 mrd een beroep werd gedaan op het noodloket. Dat betekent dat deze theorie hout snijdt.

De markt zal de ECB-veilingen de komende week nauwlettend in de gaten houden, want kloppen allebei de theorieën niet, dan is het alsnog tijd voor paniek.

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad

woensdag 16 februari 2011

Tweedracht Europese obligatiemarkt

Rente sterke eurolanden stijgt door aantrekkende economie, maar in perifere landen door wantrouwen
Amsterdam
De obligatiemarkt in de eurozone verkeert in een tweespalt. Terwijl in sterke eurolanden de rente stijgt wegens een aantrekkende economie, loopt in de perifere landen de rente op door wantrouwen.

De Europese obligatiemarkten geven daarom een vertekend beeld van de economische realiteit. De oplopende verschillen tussen de korte en lange rente duiden normaal gesproken op een stijgende inflatie, een toenemend optimisme over de economische groei en de verwachting dat de centrale bank de rente gaat verhogen.

Maar de stijgende rente in de perifere landen rente duidt momenteel juist op wantrouwen, stellen diverse obligatiespecialisten. Het is voor beleggers een uitdaging om dit onderscheid te maken.

'De huidige rentecurve wordt bepaald door kredietfactoren', aldus Steven Major, hoofd obligaties van HSBC tegenover persbureau Bloomberg. 'De afgelopen twintig jaar was de rentecurve een betrouwbare indicator voor groei of recessie.' Maar door de angst of landen nog wel aan hun verplichtingen kunnen voldoen, is het beeld vertroebeld, zegt Major. 'Het is daarom nu niet relevant om over groei of inflatie te praten.'

De rentecurve, ook wel de yield curve genoemd, geeft de relatie tussen rente en looptijd weer. Normaal gesproken is de rente op kortlopende leningen lager dan op langer lopende schulden.

Terwijl in Duitsland, Nederland en in mindere mate Frankrijk, de rente oploopt wegens optimistische verwachtingen over de economie en een aantrekkende inflatie, stijgt in landen als Portugal, Ierland en Griekenland de rente omdat banken door de schuldencrisis nauwelijks bereid zijn om geld uit te lenen en een grotere risicoopslag verlangen. Daarnaast maken beleggers zich zorgen of ze de schulden terug kunnen betalen.

'Als je alleen naar de ontwikkeling van de Duitse economie kijkt, zou je moeten rekenen op een renteverhoging van de Europese Centrale Bank', zegt een obligatiestrateeg die anoniem wenst te blijven. De Duitse economie groeide het afgelopen jaar met 3,6%, de sterkste groei sinds de Duitse hereniging in 1990. 'Maar landen als Griekenland, Portugal, Ierland en ook Spanje, zitten daar echt niet op te wachten.'

Het verschil tussen de rente op een Duitse staatsobligatie met een looptijd van twee jaar en de tienjarige Duitse Bund is dit jaar opgelopen naar 190 basispunten. Over de afgelopen vijf jaar was dit verschil gemiddeld 99 basispunten.

De Portugese economie liet in het laatste kwartaal van 2010 een krimp van 0,3% zien. In Portugal is de spread tussen de twee- en tienjarige obligatie gestegen naar 291 basispunten. Ook in Spanje is de spread opgelopen: van 200 basispunten begin dit jaar naar 212 nu. De meest uitzonderlijke situatie is sinds eind januari te zien in Griekenland waar de spread nu invers is. Dat wil zeggen dat de rente op de tweejarige staatslening (12,9%) hoger is dan die op de tienjarige (11,5%). Het verschil bedraagt zo'n 140 basispunten.

Normaal gesproken anticipeert de obligatiemarkt in een dergelijke situatie op een recessie, maar in het geval van Griekenland dekken obligatiehouders zich alvast in tegen een herstructurering.

'Het is duidelijk dat de markt daarop rekent. Griekse obligaties worden nu verhandeld op de prijs en niet op de rente', zegt een obligatiestrateeg. Hij schat dat Griekse obligaties nu op 60% van de originele waarde worden verhandeld 'wat de rente ook is'.

Ook Major van HSBC rekent op herstructureringen. 'Als Griekenland die route gaat bewandelen, is het waarschijnlijk dat de terugbetaling van kortlopende schulden wordt uitgesteld. Daarom worden tweejarige obligaties verkocht. Deze zijn het meest kwetsbaar.'

Arnold Tankuş
© 2011 Het Financieele Dagblad