Amsterdam
Het Amerikaanse stelsel van centrale banken, de Federal Reserve (Fed) , heeft voor het eerst gewezen op het mogelijke gevaar van speculatie door de lage rente die de Fed momenteel hanteert. Dit blijkt uit de notulen van het beleidsbepalend en besluitvormend orgaan van de Fed, de Federal Open Market Committee (FOMC) van 3 en 4 november.
De FOMC wijst erop dat door de lage rente beleggers mogelijk 'buitensporig risicogedrag' kunnen vertonen. Doordat het lenen van dollars zeer goedkoop is, gebruiken beleggers de munt om allerlei soorten beleggingen te kopen die beter renderen dan de dollar. Daarnaast zei het FOMC dat de inflatieverwachtingen kunnen veranderen door een verdere verzwakking van de dollar. De dollarzwakte zorgt voor 'een opwaartse inflatiedruk', aldus het FOMC. De Fed hanteert momenteel een basisrente van 0 tot 0,25%. Bij de laatste vergadering gaf de FOMC aan de rente nog voor een lange tijd laag te houden.
Vorige week gaven landen als Japan en China aan dat de dollarzwakte en lage rente door beleggers wordt gebruikt voor allerlei speculatieve doeleinden. Zo staat de goudprijs op een record en zijn de aandelenmarkten dit jaar aan een flink herstel bezig. De Amerikaanse graadmeter S&P is sinds de bodem van 9 maart met meer dan 60% gestegen. De MSCI World Index steeg over dezelfde periode met 72%.
Valentijn van Nieuwenhuijzen, macro-econoom van ING Investment Management, ziet de opmerkingen van de Fed niet als een opmaat naar een eerste renteverhoging. 'Wat ze eigenlijk zeggen, is dat ze geleerd hebben van het verleden en de rente niet nog eens jarenlang laag zullen houden en zo voor bubbels in de markt zorgen. Ik denk dat de uitlatingen vooral zijn bedoeld als een signaal naar de markt met de boodschap: de Fed is waakzaam.'
Volgens Van Nieuwenhuijzen zal de Fed eerst stappen zetten om een einde te maken aan kwantitatieve verruiming, zoals het opkopen van staatsobligaties. Doordat de Fed de treasuries opkoopt, houdt ze de rente kunstmatig laag. De macro-econoom verwacht dat de basisrente op zijn vroegst eind 2010 wordt verhoogd, 'maar het kan ook pas in 2011 zijn'.
De uitlatingen van de Fed kunnen ook een politieke lading hebben. De voorzitter van de Senate Banking Committee, democraat Christopher Todd, heeft de Fed onlangs verweten een gebrek aan supervisie te hebben. Todd vindt dat de Fed de huizenbubbel heeft gestimuleerd door de rente te lang te laag te houden. Het uiteenspatten van de huizenbubbel was een van de belangrijkste oorzaken van de kredietcrisis.
Ben Bernanke verschijnt op 3 december van dit jaar voor een hoorzitting van deze commissie omdat hij genomineerd is voor een tweede termijn als voorzitter van de Fed.
Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad
