donderdag 9 april 2009

Poging tot reanimatie kredietmarkt

Leningen aan grote beleggers met looptijd van vijf jaar om hypotheekmarkt weer op gang te krijgen

Amsterdam
De Federal Reserve gaat mogelijk leningen met een langere looptijd verstrekken om de kredietmarkt voor hypotheken weer op gang te krijgen.

Vertegenwoordigers van de Amerikaanse sector van hypotheekobligaties, de zogeheten mortgage-backed securities ('mbs'), dringen daarop aan. Met langlopende leningen verbeteren de balansen van banken en komt de markt weer op gang, stellen zij.

De Fed startte vorige maand al een noodkredietprogramma om weer leven te blazen in de markt van obligaties die auto- en creditcardleningen en kredieten voor het midden- en kleinbedrijf als onderpand hebben.

Hiervoor is het zogeheten Term Asset-Backed Securities Loan Facility ('Talf') opgezet door het ministerie van financiën en de Fed. Grote beleggingsinstellingen, zoals zakenbanken en hedgefondsen, kunnen bij de Fed terecht om geld te lenen. De Talf-pot bedraagt maximaal $ 1000 mrd. Dinsdag ontving de Fed voor $ 1,7 mrd aan nieuwe aanvragen voor Talf-leningen. Dit was bijna tweederde minder dan de eerste ronde van $ 4,7 mrd aan leenaanvragen in maart.

De komende maanden wordt het Talf-programma uitgebreid voor leningen die een hypotheek als onderpand hebben. Grote partijen kunnen tegen een vastgesteld tarief Talf-leningen krijgen. Het tarief dat de Fed hanteert, is gebaseerd op de eenmaands 'Libor', het London interbank offered rate. Dit is de rente waartoe banken bereid zijn aan andere banken dollars te lenen op de geldmarkt.

De Fed berekent voor een Talf-lening de Libor, plus een opslag van 100 basispunten. Volgens de Fed bedroeg de renteopslag op dit krediet afgelopen dinsdag 2,87%.

Op dit moment verstrekt de Federal Reserve wel leningen met een duur van drie jaar, maar vertegenwoordigers uit de industrie willen dat de Fed ook langer lopende leningen van vier of vijf jaar gaat verstrekken.

Beleidsmakers van de Fed zijn echter geen voorstander van een dergelijke regeling omdat het bij langlopende leningen lastiger is om de markt weer te verkrappen mocht de inflatie oplopen.

Daarnaast zijn de omzetten van CBS-hypotheekobligaties in elkaar gestort naar $ 12.2 mrd vorig jaar tegen een recordbedrag van $ 237 mrd in 2007, aldus schattingen van JPMorgan Chase & Co.

Ondanks de bedenkingen van de centrale bank, zou de Fed bezig zijn met het opstellen van een compromis. De sector krijgt in dit voorstel de gewenste kredietfaciliteit met een looptijd van vijf jaar, maar daar tegenover staat een hogere rentevergoeding.

Een mogelijke oplossing die door de Fed in beraad wordt genomen, is verhoging van de opslag boven Libor. De Fed zou bij een lening van langer dan drie jaar de opslag kunnen verhogen naar 200 basispunten boven Libor en 300 bij een lening met een looptijd langer dan vier jaar. Dit geeft de Federal Reserve de ruimte om de rente te verhogen op het moment dat de economie weer gaat aantrekken. De bank hanteert nu een rentetarief van 0,25%.

De centrale bank ziet een soepel lopende kredietmarkt in deze branche als een belangrijke basis voor een mogelijk herstel van de economie. Als deze markt weer loopt, zullen banken makkelijker bereid zijn om geld te lenen en komen de kredieten voor consumenten ook weer beschikbaar, zo is de achterliggende gedachte.

'Een hogere renteopslag voor kredieten met een langere looptijd van drie jaar lijkt op een compromis waarin zowel de Federal Reserve als de sector tegemoet worden gekomen', aldus Louis Crandall, chef-econoom van Wrightson ICAP LLC. 'Het zorgt voor zekerheid bij beleggers en zekerheid drukt de zorgen.'

'We hebben ons sterk ingezet voor leningen met een looptijd van minimaal vijf jaar', zegt Christopher Hoeffel, voorzitter van de Commercial Mortgage Securities Association, een belangengroep uit de sector tegenover persbureau Bloomberg. 'Het belangrijkste zijn de voorwaarden van een lening. Wij vinden het een werkbare situatie als de financieringskosten voor leningen met een lagere looptijd worden verhoogd.'

Vertegenwoordigers van deze belangengroep waarschuwden vorige maand al dat pogingen van de overheid om de kredietmarkt op gang te krijgen, kunnen mislukken als het Talf-programma niet wordt uitgebreid. Hoeffel stelt dat de beleggersparticipatie afneemt bij hypotheekobligaties met een maximale looptijd van drie jaar.

De Fed werkt nu aan de exacte voorwaarden voor een dergelijke kredietregeling. Er zijn echter nog geen besluiten genomen over de mogelijke looptijd van de extra kredietfaciliteit.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

donderdag 2 april 2009

Aziatische valuta's zakken weer weg

'Centrale banken opkomende markten gaan voorlopig niet over tot kwantitatieve verruiming'

Amsterdam
De valuta's van opkomende markten stonden gisteren onder druk. Beleggers vrezen dat deze economieën de vraag naar producten nog verder zien dalen door de zich verdiepende recessie.

Mede door de afnemende waarde van de lokale munten gaan centrale banken uit opkomende landen vooralsnog niet over tot kwantitatieve verruiming. Dat is een mooie term voor het aanzwengelen van de geldpers. De devaluatie die daar op volgt, wordt als gunstig voor de economie beschouwd. Een land kan zich met een zwakkere munt 'uit de crisis exporteren'.

Deze economieën in Oost-Europa en Azië, die de laatste jaren in opmars zijn, hebben in tegenstelling tot westerse landen meer ruimte om de rente verder te verlagen. Dit stellen economen van Bank of America (BoA). In veel van de westerse economieën staat de rente al op een dusdanig laag niveau dat de centrale banken nu al wel zijn overgaan tot kwantitatieve verruiming.

Economen van Bank of America (BoA) rekenen erop dat centrale banken uit opkomende markten de komende tijd de rente blijven verlagen. Zij gaan volgens de bank niet over tot deze 'westerse' manier van monetair beleid. De banken van de opkomende markten betreden de weg van het zogeheten 'competitief depreciëren'.

Als voorbeelden wijzen zij op Hongarije en Roemenië waar de basisrente momenteel op respectievelijk 9,5% en 10% staat. Dat biedt nog voldoende ruimte voor verdere renteverlagingen. Daarnaast zijn de valuta' s van beide landen sinds juli 2008 met circa 15% in waarde gedaald, waardoor volgens BoA de kans op kwantitatieve verruiming zeer gering acht. Voor een land als Polen is de ruimte beperkter aangezien de rente daar op 3,75% staat. Maar ook voor Polen zijn onorthodoxe methodes minder noodzakelijk omdat de Poolse munt, de zloty, sinds het midden van vorig jaar met zo'n 40% is gedaald tegenover de euro. Dit is de scherpste daling van alle landen in Europa.

Nog een ander Europees land, Tsjechië, heeft de rente inmiddels al op 1,75% staan en lijkt wel een potentiële kandidaat voor kwantitatieve verruiming te worden. Maar vooralsnog lijkt die urgentie er nog niet te zijn omdat de centrale bank van dit Europese land onlangs de rente ongemoeid liet.

BoA wijst er daarnaast op dat alle landen in Centraal Europa gebruik kunnen maken van steunfondsen van de Europese Unie (EU) die met name bedoeld zijn voor de armere leden van de EU. Met deze fondsen mogen de landen de binnenlandse economie stimuleren. Er wordt echter weinig efficiënt gebruik gemaakt van deze fondsen, zeggen de economen BoA. Zo gebruikte Polen over de jaren 2007 en 2008 slechts 4% van de beschikbare hoeveelheid van deze fondsen.

De Europese Centrale Bank (ECB) komt vandaag met zijn rentebesluit. De markt rekent op een daling van de basisrente van 25 tot 50 basispunten naar respectievelijk 1,25% of 1%. De Bank of England heeft de rente verlaagd naar een historisch lage stand van 1% De Amerikaanse Federal Reserve hanteert een basisrente die tussen 0% en 0,25% ligt.

Diverse Aziatische valuta's lagen slecht in de markt. De Bloomberg-JP Morgan Asia Dollar Index, een mandje van de tien belangrijkste Aziatische valuta's exclusief de Japanse yen, daalde gisteren na berichten waaruit bleek dat het ondernemersvertrouwen in Japan op een dieptepunt noteert. Ook het nieuws dat de Chinese industriële productie voor de achtste maand op rij was gedaald, zetten de valuta's in Azië onder druk. Daarnaast drukten ook rapporten van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling, en de Aziatische Ontwikkelings Bank (AOB) het sentiment. Beide organisaties verlaagden de groeiramingen voor de economie. De AOB rekent nu op een krimp voor Azië (exclusief Japan) van 5,8 in plaats van de eerder geraamde 3,4%.

In Indonesië daalde de roepia met meer dan 1,5% op speculaties dat de centrale bank van dit land de eigen munt ondersteunt met interventies. 'De roepia wordt gezien als een van de risicovollere valuta's. Iedere vorm van risico-aversie gaat ten koste van deze munt', aldus Rajeev Malik, econoom bij Macquarie tegenover persbureau Bloomberg. 'Het is goed mogelijk dat de centrale bank roepia's heeft opgekocht maar dat gaat meestal in kleine hoeveelheden.'

Een van de weinige uitzondering in Azië was de Koreaanse won. De munt steeg met 2,2% nadat de Koreaanse overheid een record handelsoverschot in maart rapporteerde. Vorige maand steeg de won 11% in waarde. De won was daarmee in maart de best presterende munt in de regio.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

woensdag 1 april 2009

Arm Europa

Europa is uit de gratie bij de Amerikanen. In diverse media wordt al langer gespeculeerd over het uiteenspatten van de euro als Europese eenheidsmunt. Daarnaast zijn de verhalen dat Europa er economisch nog veel slechter voorstaat dan de VS niet van de lucht.

Ook in de herweging van de Global Dow lijkt Europa het haasje. Van de fondsen die uit de index verdwijnen, komt maar liefst tweederde van het oude continent.

De Global Dow, die 150 fondsen telt met alle een gelijke weging, werd in november vorig jaar in het leven geroepen door de Amerikaanse uitgever Dow Jones, het best bekend van vlaggenschip The Wall Street Journal (WSJ). Volgens de bedenkers moet de Global Dow een beter beeld geven van de veranderde verhoudingen in de financiële wereld. Daarnaast wil Dow Jones dat de graadmeter een volwaardige concurrent wordt van de MSCI World Index. De MSCI wordt door veel portefeuillebeheerders gehanteerd als benchmark, een index waaraan fondsbeheerders de eigen resultaten afmeten.

Net als de veel bekendere Dow Jones-index, waarin de 30 grootste fondsen van de VS zijn opgenomen, wordt de samenstelling bepaald door de redacteuren van de WSJ. De graadmeter zou een keer per jaar, in september, worden aangepast, maar 'door de buitengewone omstandigheden op de wereldwijde aandelenmarkten vonden wij nu een aanpassing noodzakelijk', aldus een bestuurder van Dow Jones Indexes.

Met de herweging raakt Nederland zijn enige fonds in de Global Dow kwijt. Met ingang van vandaag is ING geschrapt uit de wereldwijde graadmeter. De bank-verzekeraar heeft slechts vijf maanden van deze plek kunnen genieten. Ook de Franse verzekeraar AXA, National Bank Of Greece, Royal Bank of Scotland, Deutsche Post en de Spaanse windturbineproducent Gamesa verdwijnen uit de Global Dow.

Slechts één Europees fonds komt hiervoor in de plaats: de Belgische bierbrouwer Anheuser-Busch InBev. Over het Europese gehalte van dit concern valt overigens nog te discussiëren. Het is ontstaan door fusies met eerst een Braziliaanse, en vervolgens een Amerikaanse bierbrouwer.

De wisseling van de wacht in de Global Dow komt vooral ten goede aan Azië. Zo worden CLP Holdings en Esprit, beide uit Hongkong, aan de index toegevoegd. Japan krijgt met Canon en Bridgestone twee extra noteringen. De VS krijgen met Amgen, Medco Health Solutions, Nasdaq OMX en Travelers Companies vier noteringen.

Als de vernieuwde Global Dow een voorbode is voor andere verhoudingen in de wereld, dan is dat slecht nieuws voor Europa. Maar het zou ook kunnen dat de samenstellers van de Global Dow alleen met Amerikaans superioriteitsgevoel naar Europa kijken.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

zaterdag 28 maart 2009

Er wordt weer gelachen

Het sentiment op de beurzen is goed in maart, met een stijging van de AEX met 11%. Maar het herstel is broos. Beleggers vrezen de kwartaalcijfers.

De AEX-index bereikte op 9 maart een laagste stand van 199,25 punten. Sindsdien zijn de beurzen aan een opmars bezig aan de hand van meer optimisme op Wall Street. De Amerikaanse belegger is wel een stuk optimistischer dan de Nederlandse. Want terwijl de breed samengestelde S&P 500 sinds 6 maart met bijna een kwart is gestegen, moet de AEX het doen met circa 11% winst.

In de Verenigde Staten spreken sceptische handelaren in de Wall Street Journal over een Assepoester -rally. De stemming is dan wel verbeterd, maar nog niet iedereen is even enthousiast. De vrees dat beleggers midden in een bearmarketrally zitten - een kortstondige opwaartse beweging in een neergaande trend - is nog steeds groot.

'Het staat er wat beter voor dan een paar weken terug, maar ik kan nog niet zeggen dat het vertrouwen is toegenomen. Wellicht dat het wantrouwen iets is afgenomen, maar een zwaluw maakt nog geen zomer', aldus een handelaar in Amsterdam.

Geithner helpt
Totdat de stroom aan kwartaalcijfers op gang komt, moeten beleggers het van ander nieuws hebben om zich aan op te trekken. Deze week was het wederom de Amerikaanse minister van financiën Timothy Geithner, die voor opluchting zorgde. In een toelichting op zijn plan afgelopen maandag zei Geithner op korte termijn een publiek-privaat fonds op te willen richten dat voor $ 500 mrd aan hypotheken gerelateerde beleggingen moet opkopen van banken en andere financiële instellingen. De overheid brengt $ 75 mrd tot $ 100 mrd in, de rest moet komen van marktpartijen zoals pensioenfondsen en hedgefondsen.

Het waren met name banken en verzekeraars profiteerden van de aankondiging. In Amsterdam spoten de koersen van verzekeraar Aegon en ING die dag met respectievelijk 19,2% en 17,4% omhoog.

Winst nemen
De bankaandelen zijn sinds de dieptepunten van begin deze maand aan een rally bezig. Neem ING. Het aandeel noteerde begin deze maand een laagste koers ooit van van euro 2,50. Het aandeel sloot maandag boven euro5. Vrijdag sloot ING weer 5,2% lager op euro 4,74.

Volgens econoom Richard Bernstein van Bank of America wordt het na deze forse koerswinsten tijd om winst te nemen op de banksector. Hij denkt dat het plan van Geithner er niet voor zorgt dat de winsten van banken op peil blijven. Die staan ook de komende jaren onder druk, ondanks de positieve geluiden die diverse banken de afgelopen weken lieten horen.

Deutsche Bank kwam enkele dagen later met hetzelfde advies. Verkoop de posities in banken, want de koersen zijn tussen 9 maart en 24 maart zo hard gestegen dat er op de korte termijn nauwelijks nog sprake is van koerspotentieel, stellen analisten van de bank. De onderliggende problemen zijn onveranderd zijn en kunnen sterk doorwerken in de resultaten van banken.

Niet alleen bankaandelen zijn de laatste weken opgelopen. Ook staalconcern ArcelorMittal zag de koers herstellen. In de week die vooraf ging daalde de koers nog stevig na geruchten over een mogelijke claimemissie van euro 5 mrd.

Arcelor plaatste dinsdag echter een converteerbare obligatie van euro 1,1 mrd. Met de opbrengsten wil Arcelor de schuldenlast herfinancieren. Houders van deze zogeheten 'convertible' kunnen dit op termijn omzetten in aandelen. Dat leidt vervolgens wel tot verwatering van de overige aandelen, maar toch werd het nieuws positief ontvangen. Wellicht omdat beleggers liever het risico op termijn lopen, dan binnenkort een grote claimemissie voor hun kiezen te krijgen. Arcelor steeg in een week met 13,3% naar euro 16,02 en was daarmee de sterkste stijger onder de de hoofdfondsen.

Gemengde signalen
Woensdag steeg de AEX voor de vijfde handelsdag op rij naar het hoogste punt van deze maand van 225,55 punten. Dit was vooral te danken aan optimisme op Wall Street na twee positieve macro-cijfers. Zo waren de verkopen van nieuwe huizen hoger dan verwacht. Daarnaast was er ook en onverwachte groei in de orders voor duurzame goederen. Vrijdag kwam er een einde aan de sterke opwaartse beweging en sloot de AEX met verlies. Op weekbasis won de graadmeter zo'n 4%.

Of de opgebouwde winst een lang leven is beschoren, gaat de komende weken afhangen van de resultaten over het eerste kwartaal. Beleggers rekenen op tegenvallende cijfers, maar de vraag die menigeen bezig houdt: hoe slecht zijn de cijfers en hoe denken bedrijven over de ontwikkelingen voor de rest van het jaar.

Een eerste signaal kwam van elektronicaconcern Philips. Dat liet vrijdag bij monde van topman Gerard Kleisterlee weten dat het de markt in het eerste kwartaal verder heeft zien verslechteren. Mochten meer van deze berichten de markt bereiken, dan kan het voorzichtig verbeterende sentiment zo weer draaien.

Arnold Tankuş is redacteur van Het Financieele Dagblad. E-mail: tankus@fd.nl
© 2009 Het Financieele Dagblad

vrijdag 27 maart 2009

Pervers

Er zijn weer kopers op de markt voor hypotheekobligaties. Op het eerste gezicht klinkt dit als goed nieuws. Het plan van de Amerikaanse minister van financiën Tim Geithner om deze markt weer in beweging te krijgen is tenslotte pas begin deze week bekend gemaakt en moet nog van start gaan.

De handel in de markt voor hypotheekobligaties ligt nagenoeg stil. De bied- en laatprijzen liggen zover uit elkaar dat kopers en verkopers elkaar niet weten te vinden. Het plan van Geithner springt in dit gat. Private beleggers kunnen dankzij financiering van de overheid met flinke korting deze obligaties kopen. Voor iedere geïnvesteerde dollar legt de overheid er één bij. Banken kunnen op deze wijze tegen kunstmatig verhoogde prijzen de giftige leningen van de hand doen. Zo moet de markt weer op gang komen, is de bedoeling.

De banken die vooruit lopen op de plannen van Geithner doen zelfs de meest gelauwerde marktvolgers de wenkbrauwen fronsen. Het zijn niemand minder dan Bank of America (BoA) en Citigroup. Dat meldt de New York Post woensdag op basis van anonieme bronnen.

Na verzekeraar AIG hebben BoA en Citi de meeste overheidssteun ontvangen. Ieder kreeg $ 45 mrd om overeind te blijven. Volgens de Post zijn het juist deze banken die nu grote hoeveelheden zogeheten Alt-A- en Adjustable Rate Mortgage-obligaties in de secundaire markt opkopen. Het zijn precies deze obligaties die oorzaak zijn van de kredietcrisis.

De algemene verwachting is dat bij de Alt-A- en ARM-obligaties de wanbetaling op de onderliggende hypotheken groot is. De obligaties mogen dan de allerhoogste kredietrating van 'triple A' hebben, het risicoprofiel is met renteopslagen die soms oplopen tot 22%, erg hoog. De obligaties worden momenteel verhandeld op ongeveer 30% van de oorspronkelijke afloswaarde. Vorig jaar om deze tijd was dat nog 50%.

Het meest opvallende is dat de banken zelfs de paar zeldzaam aanwezige kopers die in de markt zijn - in de meeste gevallen hedgefondsen die opportunistisch gokken op een herstel van de prijzen - uit de markt weten te drukken.

Volgens BoA is het opkopen van hypotheekobligaties een onderdeel van het plan om de hypotheekmarkt weer nieuw leven in te blazen. Op die manier krijgt de gewone Amerikaan weer toegang tot een hypotheek, aldus een woordvoerder.

Dit klinkt uitermate nobel, maar in werkelijkheid anticiperen BoA en Citi op het Geithner-plan. Terwijl het plan is bedoeld om de banken van giftige leningen af te helpen, kopen BoA en Citi nu juist bij om straks te kunnen profiteren van de kunstmatig verhoogde prijzen. Het is niet alleen een perverse manier van speculeren. De banken krijgen zo indirect ook nog meer overheidssteun. En dat kan nooit Geithners bedoeling zijn.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

donderdag 26 maart 2009

Hogere doelstelling windturbineparken is niet realistisch

Levertijd windturbine is minstens drie tot vijf jaar

Amsterdam
Het plan om gedurende deze kabinetsperiode het aantal windturbineparken in de Noordzee te verdubbelen, is niet realistisch. Het plan stuit op praktische en technische belemmeringen. Dit zeggen bedrijven die actief zijn in deze sector.

Het kabinet had in eerste instantie het doel om in de huidige regeerperiode windturbineparken in de Noordzee te bouwen die gezamenlijk 450 megawatt moeten gaan opwekken. Om de economie een extra stimulans te geven, heeft de regering een deel van de langetermijndoelstelling van 6000 megawatt in 2015, naar voren gehaald. In het nieuwe plan komt 500 megawatt bovenop de al bestaande doelstelling voor deze regeerperiode.

Ofschoon diverse energiebedrijven spreken van een 'mooi begin', zien zij ook belemmeringen. Zo zijn er lange wachttijden voor de levering van windturbines.

Een woordvoerder van energiebedrijf Eneco schat de wachttijd voor de levering van een windturbine op twee tot drie jaar. 'Als de windturbines in 2010 worden besteld, dan heb je ze in 2013 pas binnen. En dan moet het bouwen nog beginnen.'

Vestas, 's werelds grootste bouwer van windturbines, bevestigt de lange levertijd. Een woordvoerder van het Deense concern geeft aan dat de levertijd zelfs nog iets langer is. 'Vanaf het eerste telefoontje van de opdrachtgever en afhankelijk van het soort windturbine, schat ik de levertijd bij Vestas momenteel op drie tot vijf jaar.'

De Eneco-woordvoerder wijst daarnaast op het beperkt aantal schepen dat beschikbaar is om windturbineparken op zee, zogeheten offshore-windparken, te bouwen. 'Zelfs het weer speelt een rol, want alleen met de juiste weersomstandigheden kan er op zee gebouwd worden. Dat is de grootste onzekerheidsfactor.'

Op dit moment lopen de aanvragen voor de benodigde vergunningen. Volgens het ministerie van Economische Zaken hebben verschillende bedrijven de vergunning inmiddels binnen. Anderen zitten nog midden in de procedure. Deze procedure wordt geregeld door het ministerie van Verkeer en Waterstaat. De bedrijven die een vergunning hebben ontvangen, hebben recht op subsidie van de overheid en mogen eind dit jaar deelnemen aan een aanbestedingsprocedure.

Het ministerie van economische zaken verwacht dat de extra 500 megawatt in dezelfde aanbestedingsprocedure plaats gaat vinden als de al geplande tender voor 450 megawatt.

Energiebedrijf Essent zegt nog te weinig informatie te hebben om concrete uitspraken te doen over de verhoogde doelstelling van het kabinet. 'Ik hoop niet dat dit ten koste gaat van andere investeringen in duurzame energie zoals biomassa', aldus een woordvoerder. Essent opende vorig jaar Windpark Westereems met een vermogen van 156 megawatt.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad