woensdag 1 april 2009

Arm Europa

Europa is uit de gratie bij de Amerikanen. In diverse media wordt al langer gespeculeerd over het uiteenspatten van de euro als Europese eenheidsmunt. Daarnaast zijn de verhalen dat Europa er economisch nog veel slechter voorstaat dan de VS niet van de lucht.

Ook in de herweging van de Global Dow lijkt Europa het haasje. Van de fondsen die uit de index verdwijnen, komt maar liefst tweederde van het oude continent.

De Global Dow, die 150 fondsen telt met alle een gelijke weging, werd in november vorig jaar in het leven geroepen door de Amerikaanse uitgever Dow Jones, het best bekend van vlaggenschip The Wall Street Journal (WSJ). Volgens de bedenkers moet de Global Dow een beter beeld geven van de veranderde verhoudingen in de financiële wereld. Daarnaast wil Dow Jones dat de graadmeter een volwaardige concurrent wordt van de MSCI World Index. De MSCI wordt door veel portefeuillebeheerders gehanteerd als benchmark, een index waaraan fondsbeheerders de eigen resultaten afmeten.

Net als de veel bekendere Dow Jones-index, waarin de 30 grootste fondsen van de VS zijn opgenomen, wordt de samenstelling bepaald door de redacteuren van de WSJ. De graadmeter zou een keer per jaar, in september, worden aangepast, maar 'door de buitengewone omstandigheden op de wereldwijde aandelenmarkten vonden wij nu een aanpassing noodzakelijk', aldus een bestuurder van Dow Jones Indexes.

Met de herweging raakt Nederland zijn enige fonds in de Global Dow kwijt. Met ingang van vandaag is ING geschrapt uit de wereldwijde graadmeter. De bank-verzekeraar heeft slechts vijf maanden van deze plek kunnen genieten. Ook de Franse verzekeraar AXA, National Bank Of Greece, Royal Bank of Scotland, Deutsche Post en de Spaanse windturbineproducent Gamesa verdwijnen uit de Global Dow.

Slechts één Europees fonds komt hiervoor in de plaats: de Belgische bierbrouwer Anheuser-Busch InBev. Over het Europese gehalte van dit concern valt overigens nog te discussiëren. Het is ontstaan door fusies met eerst een Braziliaanse, en vervolgens een Amerikaanse bierbrouwer.

De wisseling van de wacht in de Global Dow komt vooral ten goede aan Azië. Zo worden CLP Holdings en Esprit, beide uit Hongkong, aan de index toegevoegd. Japan krijgt met Canon en Bridgestone twee extra noteringen. De VS krijgen met Amgen, Medco Health Solutions, Nasdaq OMX en Travelers Companies vier noteringen.

Als de vernieuwde Global Dow een voorbode is voor andere verhoudingen in de wereld, dan is dat slecht nieuws voor Europa. Maar het zou ook kunnen dat de samenstellers van de Global Dow alleen met Amerikaans superioriteitsgevoel naar Europa kijken.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

zaterdag 28 maart 2009

Er wordt weer gelachen

Het sentiment op de beurzen is goed in maart, met een stijging van de AEX met 11%. Maar het herstel is broos. Beleggers vrezen de kwartaalcijfers.

De AEX-index bereikte op 9 maart een laagste stand van 199,25 punten. Sindsdien zijn de beurzen aan een opmars bezig aan de hand van meer optimisme op Wall Street. De Amerikaanse belegger is wel een stuk optimistischer dan de Nederlandse. Want terwijl de breed samengestelde S&P 500 sinds 6 maart met bijna een kwart is gestegen, moet de AEX het doen met circa 11% winst.

In de Verenigde Staten spreken sceptische handelaren in de Wall Street Journal over een Assepoester -rally. De stemming is dan wel verbeterd, maar nog niet iedereen is even enthousiast. De vrees dat beleggers midden in een bearmarketrally zitten - een kortstondige opwaartse beweging in een neergaande trend - is nog steeds groot.

'Het staat er wat beter voor dan een paar weken terug, maar ik kan nog niet zeggen dat het vertrouwen is toegenomen. Wellicht dat het wantrouwen iets is afgenomen, maar een zwaluw maakt nog geen zomer', aldus een handelaar in Amsterdam.

Geithner helpt
Totdat de stroom aan kwartaalcijfers op gang komt, moeten beleggers het van ander nieuws hebben om zich aan op te trekken. Deze week was het wederom de Amerikaanse minister van financiën Timothy Geithner, die voor opluchting zorgde. In een toelichting op zijn plan afgelopen maandag zei Geithner op korte termijn een publiek-privaat fonds op te willen richten dat voor $ 500 mrd aan hypotheken gerelateerde beleggingen moet opkopen van banken en andere financiële instellingen. De overheid brengt $ 75 mrd tot $ 100 mrd in, de rest moet komen van marktpartijen zoals pensioenfondsen en hedgefondsen.

Het waren met name banken en verzekeraars profiteerden van de aankondiging. In Amsterdam spoten de koersen van verzekeraar Aegon en ING die dag met respectievelijk 19,2% en 17,4% omhoog.

Winst nemen
De bankaandelen zijn sinds de dieptepunten van begin deze maand aan een rally bezig. Neem ING. Het aandeel noteerde begin deze maand een laagste koers ooit van van euro 2,50. Het aandeel sloot maandag boven euro5. Vrijdag sloot ING weer 5,2% lager op euro 4,74.

Volgens econoom Richard Bernstein van Bank of America wordt het na deze forse koerswinsten tijd om winst te nemen op de banksector. Hij denkt dat het plan van Geithner er niet voor zorgt dat de winsten van banken op peil blijven. Die staan ook de komende jaren onder druk, ondanks de positieve geluiden die diverse banken de afgelopen weken lieten horen.

Deutsche Bank kwam enkele dagen later met hetzelfde advies. Verkoop de posities in banken, want de koersen zijn tussen 9 maart en 24 maart zo hard gestegen dat er op de korte termijn nauwelijks nog sprake is van koerspotentieel, stellen analisten van de bank. De onderliggende problemen zijn onveranderd zijn en kunnen sterk doorwerken in de resultaten van banken.

Niet alleen bankaandelen zijn de laatste weken opgelopen. Ook staalconcern ArcelorMittal zag de koers herstellen. In de week die vooraf ging daalde de koers nog stevig na geruchten over een mogelijke claimemissie van euro 5 mrd.

Arcelor plaatste dinsdag echter een converteerbare obligatie van euro 1,1 mrd. Met de opbrengsten wil Arcelor de schuldenlast herfinancieren. Houders van deze zogeheten 'convertible' kunnen dit op termijn omzetten in aandelen. Dat leidt vervolgens wel tot verwatering van de overige aandelen, maar toch werd het nieuws positief ontvangen. Wellicht omdat beleggers liever het risico op termijn lopen, dan binnenkort een grote claimemissie voor hun kiezen te krijgen. Arcelor steeg in een week met 13,3% naar euro 16,02 en was daarmee de sterkste stijger onder de de hoofdfondsen.

Gemengde signalen
Woensdag steeg de AEX voor de vijfde handelsdag op rij naar het hoogste punt van deze maand van 225,55 punten. Dit was vooral te danken aan optimisme op Wall Street na twee positieve macro-cijfers. Zo waren de verkopen van nieuwe huizen hoger dan verwacht. Daarnaast was er ook en onverwachte groei in de orders voor duurzame goederen. Vrijdag kwam er een einde aan de sterke opwaartse beweging en sloot de AEX met verlies. Op weekbasis won de graadmeter zo'n 4%.

Of de opgebouwde winst een lang leven is beschoren, gaat de komende weken afhangen van de resultaten over het eerste kwartaal. Beleggers rekenen op tegenvallende cijfers, maar de vraag die menigeen bezig houdt: hoe slecht zijn de cijfers en hoe denken bedrijven over de ontwikkelingen voor de rest van het jaar.

Een eerste signaal kwam van elektronicaconcern Philips. Dat liet vrijdag bij monde van topman Gerard Kleisterlee weten dat het de markt in het eerste kwartaal verder heeft zien verslechteren. Mochten meer van deze berichten de markt bereiken, dan kan het voorzichtig verbeterende sentiment zo weer draaien.

Arnold Tankuş is redacteur van Het Financieele Dagblad. E-mail: tankus@fd.nl
© 2009 Het Financieele Dagblad

vrijdag 27 maart 2009

Pervers

Er zijn weer kopers op de markt voor hypotheekobligaties. Op het eerste gezicht klinkt dit als goed nieuws. Het plan van de Amerikaanse minister van financiën Tim Geithner om deze markt weer in beweging te krijgen is tenslotte pas begin deze week bekend gemaakt en moet nog van start gaan.

De handel in de markt voor hypotheekobligaties ligt nagenoeg stil. De bied- en laatprijzen liggen zover uit elkaar dat kopers en verkopers elkaar niet weten te vinden. Het plan van Geithner springt in dit gat. Private beleggers kunnen dankzij financiering van de overheid met flinke korting deze obligaties kopen. Voor iedere geïnvesteerde dollar legt de overheid er één bij. Banken kunnen op deze wijze tegen kunstmatig verhoogde prijzen de giftige leningen van de hand doen. Zo moet de markt weer op gang komen, is de bedoeling.

De banken die vooruit lopen op de plannen van Geithner doen zelfs de meest gelauwerde marktvolgers de wenkbrauwen fronsen. Het zijn niemand minder dan Bank of America (BoA) en Citigroup. Dat meldt de New York Post woensdag op basis van anonieme bronnen.

Na verzekeraar AIG hebben BoA en Citi de meeste overheidssteun ontvangen. Ieder kreeg $ 45 mrd om overeind te blijven. Volgens de Post zijn het juist deze banken die nu grote hoeveelheden zogeheten Alt-A- en Adjustable Rate Mortgage-obligaties in de secundaire markt opkopen. Het zijn precies deze obligaties die oorzaak zijn van de kredietcrisis.

De algemene verwachting is dat bij de Alt-A- en ARM-obligaties de wanbetaling op de onderliggende hypotheken groot is. De obligaties mogen dan de allerhoogste kredietrating van 'triple A' hebben, het risicoprofiel is met renteopslagen die soms oplopen tot 22%, erg hoog. De obligaties worden momenteel verhandeld op ongeveer 30% van de oorspronkelijke afloswaarde. Vorig jaar om deze tijd was dat nog 50%.

Het meest opvallende is dat de banken zelfs de paar zeldzaam aanwezige kopers die in de markt zijn - in de meeste gevallen hedgefondsen die opportunistisch gokken op een herstel van de prijzen - uit de markt weten te drukken.

Volgens BoA is het opkopen van hypotheekobligaties een onderdeel van het plan om de hypotheekmarkt weer nieuw leven in te blazen. Op die manier krijgt de gewone Amerikaan weer toegang tot een hypotheek, aldus een woordvoerder.

Dit klinkt uitermate nobel, maar in werkelijkheid anticiperen BoA en Citi op het Geithner-plan. Terwijl het plan is bedoeld om de banken van giftige leningen af te helpen, kopen BoA en Citi nu juist bij om straks te kunnen profiteren van de kunstmatig verhoogde prijzen. Het is niet alleen een perverse manier van speculeren. De banken krijgen zo indirect ook nog meer overheidssteun. En dat kan nooit Geithners bedoeling zijn.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

donderdag 26 maart 2009

Hogere doelstelling windturbineparken is niet realistisch

Levertijd windturbine is minstens drie tot vijf jaar

Amsterdam
Het plan om gedurende deze kabinetsperiode het aantal windturbineparken in de Noordzee te verdubbelen, is niet realistisch. Het plan stuit op praktische en technische belemmeringen. Dit zeggen bedrijven die actief zijn in deze sector.

Het kabinet had in eerste instantie het doel om in de huidige regeerperiode windturbineparken in de Noordzee te bouwen die gezamenlijk 450 megawatt moeten gaan opwekken. Om de economie een extra stimulans te geven, heeft de regering een deel van de langetermijndoelstelling van 6000 megawatt in 2015, naar voren gehaald. In het nieuwe plan komt 500 megawatt bovenop de al bestaande doelstelling voor deze regeerperiode.

Ofschoon diverse energiebedrijven spreken van een 'mooi begin', zien zij ook belemmeringen. Zo zijn er lange wachttijden voor de levering van windturbines.

Een woordvoerder van energiebedrijf Eneco schat de wachttijd voor de levering van een windturbine op twee tot drie jaar. 'Als de windturbines in 2010 worden besteld, dan heb je ze in 2013 pas binnen. En dan moet het bouwen nog beginnen.'

Vestas, 's werelds grootste bouwer van windturbines, bevestigt de lange levertijd. Een woordvoerder van het Deense concern geeft aan dat de levertijd zelfs nog iets langer is. 'Vanaf het eerste telefoontje van de opdrachtgever en afhankelijk van het soort windturbine, schat ik de levertijd bij Vestas momenteel op drie tot vijf jaar.'

De Eneco-woordvoerder wijst daarnaast op het beperkt aantal schepen dat beschikbaar is om windturbineparken op zee, zogeheten offshore-windparken, te bouwen. 'Zelfs het weer speelt een rol, want alleen met de juiste weersomstandigheden kan er op zee gebouwd worden. Dat is de grootste onzekerheidsfactor.'

Op dit moment lopen de aanvragen voor de benodigde vergunningen. Volgens het ministerie van Economische Zaken hebben verschillende bedrijven de vergunning inmiddels binnen. Anderen zitten nog midden in de procedure. Deze procedure wordt geregeld door het ministerie van Verkeer en Waterstaat. De bedrijven die een vergunning hebben ontvangen, hebben recht op subsidie van de overheid en mogen eind dit jaar deelnemen aan een aanbestedingsprocedure.

Het ministerie van economische zaken verwacht dat de extra 500 megawatt in dezelfde aanbestedingsprocedure plaats gaat vinden als de al geplande tender voor 450 megawatt.

Energiebedrijf Essent zegt nog te weinig informatie te hebben om concrete uitspraken te doen over de verhoogde doelstelling van het kabinet. 'Ik hoop niet dat dit ten koste gaat van andere investeringen in duurzame energie zoals biomassa', aldus een woordvoerder. Essent opende vorig jaar Windpark Westereems met een vermogen van 156 megawatt.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

woensdag 25 maart 2009

Koerswinst banken kort leven beschoren

Ondanks reddingsplan blijven winsten banksector onder druk staan, aldus Bank of America-econoom

Amsterdam
Bankaandelen zijn de laatste weken omhoog gespoten. Beleggers met een goed gevoel voor timing en die bovendien het lef hadden om op het diepste punt deze aandelen te kopen, hebben flinke rendementen gemaakt. Volgens econoom Richard Bernstein van Bank of America wordt het nu tijd om winst te nemen.

Ook op de beurs van Amsterdam zijn bankaandelen hard gestegen vanaf de dieptepunten die eerder deze maand werden bereikt. Neem bijvoorbeeld ING. Het aandeel noteerde begin deze maand een laagste koers ooit van van euro 2,50, maar het aandeel sloot maandag boven de euro 5. Gisteren leverde ING weer 6,8% in op euro 4,74. Aegon stond enkele weken geleden onder euro 2. Maandag sloot het aandeel op euro 3,50. Gisteren noteerde het aandeel van de verzekeraar op euro 3,26, een verlies van 6,8%.

In de VS zijn de koersuitslagen nog groter. De Amerikaanse bank Citigroup stond enkele weken terug op een dieptepunt van $ 0,97, maandag sloot het aandeel boven $ 3. Sectorgenoot Bank of America bereikte deze maand een laagste niveau van $ 2,53, om in koers te verdrievoudigen. Maandag sloot het aandeel op $ 7,80. JP Morgan stond drie weken terug op een 'all time low' van $ 14,96. Het aandeel verdubbelde bijna in prijs. Maandag moest $ 28,86 worden betaald.

Na deze forse koerswinsten wordt het tijd om winst te nemen op de banksector, stelt topeconoom Richard Bernstein van Bank of America deze week in een rapport. Volgens Bernstein, die gisteren zijn vertrek bij Bank of America aankondigde, gaat het plan van de Amerikaanse minister van financiën Geithner er niet voor zorgen dat de winsten van banken op peil blijven. Die blijven de komende jaren onder druk staan, ondanks de positieve geluiden die diverse banken de afgelopen weken lieten horen. Gisteren spraken Deutsche Bank en Credit Suisse van een goede start van het jaar.

De overheid zou consolidatie in de bankensector moeten stimuleren en niet kunstmatig in de markt voor 'giftige leningen' bemiddelen. Hierdoor stellen banken dit consolidatieproces alleen maar verder uit, aldus de econoom.

Het reddingsplan van Geithner is namelijk gebaseerd op de aanname dat er momenteel geen markt is voor giftige leningen. Deze aanname is niet correct, zegt Bernstein. De markt voor zogeheten 'toxic assets' is er wel, maar het probleem is dat de bied- en laatprijzen zover uit elkaar liggen - in jargon de spread genoemd - dat er niet wordt gehandeld.

Met het plan van Geithner springt de Amerikaanse overheid nu in dit gat. In plaats van banken te dwingen besmette leningen tegen de huidige biedprijs te verkopen, kunnen private beleggers deze leningen dankzij financiering van de overheid met flinke korting kopen. Tegelijkertijd kunnen banken tegen kunstmatig verhoogde prijzen hun giftige leningen van de hand doen.

Bernstein spreekt dan ook van een Japanse oplossing, zoals aan het eind van de jaren tachtig en begin jaren negentig: houd de huidige kredietfaciliteiten in stand en hoop vervolgens dat de economie richting deze faciliteit groeit. Bernstein wijst erop dat de geschiedenis leert dat deze aanpak niet werkt.

Macro-econoom Nick Kounis van Fortis deelt de mening van Bernstein niet. Volgens hem is een vergelijking met Japan oneerlijk. 'De Amerikaanse overheid grijpt nu vele malen sneller in dan Japan destijds deed. In Japan duurde het jaren voordat er belangrijke stappen werden genomen.' Bovendien heeft de Amerikaanse overheid niet veel keuze. Kounis: 'Een andere optie is nationalisatie van de banken om vervolgens deze toxic assets van de balans te halen. Gezien de cultuur van de Amerikanen is dit niet realistisch en is nationalisatie het laatste middel waartoe ze overgaan.'

Daarnaast wijst Kounis erop dat het overgrote deel van de kredietfaciliteiten waar Bernstein het over heeft, niet bestemd waren voor de reële economie. 'Er werden andere financiële producten mee gefinancierd. Dit was een soort schaduweconomie.'

Ook kan hij zich niet vinden in de stelling dat de toxic assets nu op de goede wijze zijn geprijsd. 'In vele gevallen zijn ze juist fors ondergewaardeerd. Sommige prijzen zijn gebaseerd op hele pessimistische aannames en komen niet in de buurt van de realiteit.' Kounis noemt het plan van Geithner 'een goed compromis, gegeven de situatie waarin we momenteel zitten'.

Kounis geeft als macro-econoom geen beleggingsadviezen en wilde daarom niet zeggen of beleggers nu winst moeten nemen. Gisteren kreeg Bernstein vooralsnog het gelijk aan zijn zijde en sloten bankaandelen flink lager.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

zaterdag 21 maart 2009

Browseroorlog

Voor internetters van het eerste uur zal de naam Netscape nostalgische herinneringen oproepen. De Netscape Navigator was de eerste populaire browser om over het internet te surfen. Netscape had geen concurrentie en dankzij de snelle opkomst van het internet groeide het in het midden van de jaren negentig als kool.

Softwarebedrijf Microsoft vond Netscape een bedreiging voor zijn besturingssysteem Windows en besloot de Internet Explorer (IE) voortaan gratis te leveren bij de aankoop van Windows. Het was een zet waarover Microsoft tot op de dag van vandaag nog ruziet met de Europese Commissie.

De browseroorlog was begonnen, al konden de eerste versies van IE nog nauwelijks op tegen Netscape. Vijf versies verder, vierde Microsoft rond de eeuwwisseling de overwinning: Netscape was bijna geheel uit de markt gedrukt. In 1999 werd Netscape Communications Corporation overgenomen door AOL. Bij gebrek aan belangstelling trok het Amerikaanse internetbedrijf vorig jaar definitief de stekker uit de ondersteunende diensten voor Netscape.

Tijden veranderen, deze keer echter in het nadeel van Microsoft. Er wordt hard geknaagd aan de alleenheerschappij van IE, waarvan het marktaandeel iedere maand verder afkalft. In de tweede helft van vorig jaar daalde het marktaandeel voor het eerst in jaren onder de 70%.

Het is een trend die verder lijkt door te zetten. Volgens cijfers van Net Applications had IE in februari een marktaandeel van 67%, tegen 22% voor Firefox. Vooral de groei van het niet-beursgenoteerde en geen winst beogende Firefox is opvallend, omdat het programma niet in combinatie met een besturingsprogramma wordt verkocht. Apple's Safari kende een marktaandeel van 8% en Google's Chrome, dat vorig jaar werd gelanceerd in een tegenaanval op Microsoft, sluit de rij met een marktaandeel van 1%. Ter vergelijking: in februari 2008 bedroeg het marktaandeel van IE nog 75%, tegen 17% voor Firefox en 6% voor Safari.

Om de daling een halt toe te roepen, lanceerde Microsoft donderdag alweer de achtste versie van IE. Volgens Microsoft is de nieuwe software nog veiliger en nog sneller. Daarnaast is het te gebruiken op het nieuwe besturingssysteem Windows 7, de opvolger van Vista, waarvan de lancering voor het eind van het jaar wordt verwacht.

Of de nieuwe IE marktaandeel kan terugwinnen is twijfelachtig, want de concurrentie zit allesbehalve stil. Firefox groeit met name door de groep consumenten die zich afzet tegen Microsoft's monopolie. Google is er alles aan gelegen om Chrome te laten slagen, terwijl het aantal gebruikers van Safari toeneemt.

De grote winnaar in deze browseroorlog is de consument. Die kan na jaren weer een keuze maken. Daardoor wint niet de grootste, maar de beste.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad