vrijdag 13 februari 2009

'Slim geld gaat naar Rusland'

De Russische beurs is nu net zo goedkoop als tien jaar geleden. Alleen staat het land er nu veel beter voor.

Amsterdam

Liam Halligan, chef-econoom van het Britse Prosperity Capital Management (PCM), kent Rusland van binnen en van buiten. Hij werkte als Rusland-correspondent voor The Economist en de Financial Times. In de jaren negentig adviseerde hij de Russische overheid over hervormingen. Toen de Russische beurs zich begon te ontwikkelen was hij een van de oprichters van het Russian Prosperity Fund.

De Russische aandelenmarkt kreeg vorig jaar, net als iedere beurs, een forse dreun te verwerken. Hierdoor zijn aandelen nu zo goedkoop dat het instapmoment is aangebroken, stelt Halligan.

V: Slim geld gaat naar Rusland is uw stelling, waarom?

'Russische aandelen worden gewaardeerd op een koerswinstverhouding van 2,4. In andere opkomende markten als China en Brazilië ligt die verhouding rond de 10. Russische aandelen worden nu verhandeld op het niveau van 1998. Dat is dan ook de enige overeenkomst met tien jaar geleden.'

V: Wat zijn de verschillen met 1998?

'Tien jaar geleden kon je in Rusland niet eens een fatsoenlijke spijkerbroek kopen. Nu kun je in Moskou beter winkelen dan in Londen. Tien jaar geleden kende de economie een krimp, afgelopen jaar groeide de economie met 5,6%. In 1998 bedroeg de schuld 80% van het bruto binnenlands product, nu is dat nog maar 6%. Daarnaast hebben de Russen in enkele jaren een buitenlandse reserve opgebouwd waar Japan twee generaties voor nodig had.'

V: Rusland heeft die reserves nu ingezet om de roebel te steunen. Was dat een goede zet?

'De roebel kwam onder druk te staan door de dalende olieprijs. Niet vreemd als die in vier maanden daalt van $ 140 naar $ 40. Zonder die buitenlandse reserves was de munt zeker geklapt. Nu hebben ze de roebel stapsgewijs laten dalen. Het vertrouwen in de roebel keert hierdoor langzaam terug. Een valutacrisis is makkelijker op te lossen dan een kredietcrisis.'

V: Heeft Rusland dan geen last van de kredietcrisis?

'Rusland voelt zeker de recessie in de rest van de wereld, maar zelf heeft het land nauwelijks schulden. Pensioenverplichtingen kennen ze niet en de consument zit ook niet tot over zijn oren in de schulden. De komende drie tot vijf jaar gaat de Russische economie gemiddeld met 3 tot 5% groeien. Ik ken geen enkel westers land die dat de komende jaren gaat halen.'

V: Toch heeft Rusland in het Westen geen goede naam.

'De Russen krijgen veel slechte pers. Soms is dat terecht, maar heel vaak ook niet. In Rusland is niet alles perfect, ik ben niet naïef. Maar ik lees commentaren van journalisten die nog nooit in het land zijn geweest. Maar met of zonder het Westen, Rusland zal toch blijven groeien.'

* Liam Halligan schrijft wekelijks columns voor de Britse krant The Daily Telegraph

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

donderdag 12 februari 2009

(S)printer

Sommige koersstijgingen zijn onverklaarbaar. Neem de koerssprong van printer- en kopieermachinefabrikant Océ. Afgelopen maandag steeg het aandeel 8,6% bij een omzet van 1,1 miljoen, twee keer de gemiddelde dagomzet. Dinsdag wist het aandeel in een dalende markt ruim 15,2% te stijgen. Ditmaal verwisselden 1,4 miljoen aandelen van eigenaar. Door de scherpe stijging is het aandeel in twee dagen meer dan een kwart meer waard geworden. Na twee dagen van oplopende koersen, namen beleggers gisteren winst en sloot Océ 3% lager op euro 2,56.

Door opvallende bewegingen als deze zijn de speculaties niet van de lucht. De koers van het aandeel Océ is het afgelopen jaar zo hard gedaald dat het nu 'een koopje' is voor concurrenten als Nikon of Canon, denkt een belegger op een Océ-forum. Er is een grote koper bezig aandelen Océ in te slaan, zegt een andere volger van het aandeel. Weer een ander kan het helemaal niets schelen wat er aan de hand is, als het aandeel maar 'gaat knallen'.

'Ja, de beweging is ons ook opgevallen, maar waarom is ook voor ons een vraag', zegt een handelaar in Amsterdam. Bij gebrek aan aanwijsbaar nieuws spreken de meeste handelaren van een zogeheten 'technische correctie'. Met andere woorden: het aandeel is zo hard gedaald dat er een opleving moet volgen.

De koers van Océ stond de afgelopen weken onder zware druk na de publicatie van de jaarcijfers. Ten eerste omdat de resultaten niet om over naar huis te schrijven waren. Daarbovenop kondigde Océ aan geen slotdividend over 2008 uit te keren. Juist het dividend was voor veel beleggers een reden om het aandeel vast te houden.

Dat het aandeel Océ hard is afgestraft, staat vast. Vorig jaar rond deze tijd noteerde Océ nog rond euro 13. Vorige week bereikte het aandeel een meerjarig dieptepunt van euro 2.

Analisten weten evenmin een verklaring te geven voor de plotse koerswinst. Niels de Zwart van Fortis ziet geen concrete aanleiding voor de stijging. 'Het kan van alles zijn. Misschien is een grote verkoper van Océ-aandelen nu klaar. Je ziet dergelijke bewegingen wel vaker op de beurs.' Petercam-analist Stefaan Genoe schrijft de stijging toe aan 'mogelijke overnamespeculaties', om er direct aan toe te voegen dat die verhalen ieder jaar weer opduiken. 'Maar ik heb geen indicatie dat het nu wel gaat gebeuren.'

Genoe acht het mogelijk dat fondsbeheerders hard afgestrafte aandelen inslaan op basis van 'price-to-bankruptcy'. Dat wil zeggen dat een fonds zo hard is gedaald dat het wordt gewaardeerd op faillissementsniveau, maar beleggers niet denken dat het bedrijf werkelijk omvalt.

De werkelijke redenen achter Océ's winst blijven in nevelen gehuld. Wellicht dat die ene belegger op het Océ-forum het bij het rechte eind heeft: 'Blijkbaar is er iemand die meer weet dan wij'.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

woensdag 11 februari 2009

Zadelpijn

Beleggers in Accell moeten wel last hebben van zadelpijn. Wie de afgelopen twee jaar een ritje met de Friese fietsenmaker maakte, zag de koers alleen maar dalen. In september 2007 bereikte het aandeel een hoogste stand van euro 35. Sindsdien is het aandeel gezakt naar een koers van euro 17,38 gisteren.

Niet dat de maker van merken als Batavus en Sparta slecht nieuws naar buiten brengt. Integendeel: in november verhoogde het bedrijf uit Heerenveen nog de winstverwachting over 2008 van 10% naar 15% groei. Ook over de voorverkoop aan de vakhandel was Accell tevreden.

Accell schreef de winstverhoging onder meer toe aan de hoge brandstofprijzen, waardoor meer mensen gebruik zijn gaan maken van de fiets. Met name de verkoop van duurdere modellen en elektrische fietsen was hierdoor aangetrokken.

De gerapporteerde cijfers van de buitenlandse concurrentie wijzen inmiddels op een stagnatie van de fietsenomzet. De Japanse producent van fietsonderdelen Shimano kwam gisteren weliswaar met beter dan verwachte cijfers over het afgelopen jaar, maar de verwachtingen voor dit jaar zijn somber. Shimano rekent op een 21% lagere nettowinst en een omzetdaling van 13%. In het geval van Shimano kan de sterkere yen een negatief effect hebben.

Maar ook bij twee Taiwanese sectorgenoten, Giant en Merida, gaat het minder. Zij meldden over januari op jaarbasis een omzetstijging van respectievelijk 4% en 2%. In de maanden ervoor rapporteerden ze nog een omzetgroei van 30 tot 40%. Het lijkt er dus op dat de vraag naar fietsen verzwakt.

Ook Accell krijgt te maken met een afnemende vraag, verwacht analist Frank van Wijk van SNS Securities. Met name in het middensegment zal de vraag dalen, stelt hij. Daarnaast hebben Europese retailers, de belangrijkste afzetmarkt van Accell, dankzij een sterk fietsseizoen een flinke voorraad aangelegd die de komende maanden eerst moet worden verkocht.

Het zal daarom pas in maart en april blijken of de consument bezuinigt op fietsen. Overigens hoeft dat in het geval van Accell niet te betekenen dat wegens economisch zwaar weer geen fietsen worden gekocht, maar spelen ook de echte weersomstandigheden een belangrijke rol. Een koude, natte start van de lente drukt over het algemeen de fietsverkopen.

Ofschoon de vooruitzichten voor de fietsproducenten verzwakken, vindt Van Wijk het aandeel Accell nog altijd goedkoop. Hij handhaaft zijn koopadvies omdat beleggers een te sterke daling van de omzet en winst in de koers van het aandeel hebben doorberekend.

Voor beleggers in Accell is het hopen op een zonnige start van de lente. En wellicht noopt de recessie sommige autobezitters tot een goedkoper alternatief: de fiets. Zo ligt er voor Accell-beleggers wellicht toch een ritje omhoog in het verschiet.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

zaterdag 7 februari 2009

Een sombere voorbode

Ondanks incidentele grote uitslagen komt de AEX-index al maanden niet echt van zijn plek. Dat is een slecht teken.

Op 21 november vorig jaar, na een ongekend vrije val, bereikte de AEX zijn diepste punt sinds vijf jaar op 220,12 punten. Nadien kroop de index wel iets omhoog, maar in wezen beweegt ze zich al ruim drie maanden tussen de 230 en 270 punten. Verlies en winsten wisselen elkaar af, soms met grote daguitslagen, maar een duidelijk richting is er niet.

Technisch analist Roelof-Jan van den Akker van ING Wholesale Banking ziet de zogeheten zijwaartse beweging als 'bijzonder negatief. Na de enorme daling van vorig jaar zou je een bearmarket-rally verwachten, dat wil zeggen een tijdelijke, maar hevige opleving in een wezenlijk neergaande markt. Maar niets daarvan. Door alleen maar zijwaarts te bewegen verzwakt het technische beeld van de AEX, wat waarschijnlijk betekent dat ze de dieptepunten van vorig jaar zal opzoeken én zal breken.'

Van den Akker voorspelde in mei vorig jaar - toen de AEX nog op 480 punten stond - dat de index nog dat jaar onder de 300 punten zou duiken. De voorspelling leverde hem destijds forse kritiek op. Niet alleen wilden andere technische analisten niet zover gaan, ook zijn eigen collega's vroegen hem waarom hij een dergelijk inktzwart scenario naar buiten bracht.

Uitstel van executie

Voor de korte termijn ziet Van den Akker enkele lichtpuntjes. 'Het zou mij niet verbazen als de index de komende tijd de top van 272 die in januari werd neergezet zal breken. Dan is een beweging richting de 290 punten, de top die in november werd bereikt, goed mogelijk.' Door een snelle beweging naar boven zullen partijen, die rekenden op een daling, deze zogeheten shortposities sluiten, waardoor de beweging naar boven nog eens wordt versterkt. Na deze opwaartse beweging, zullen de beurzen alsnog de weg naar beneden inzetten, stelt de technisch analist van ING. 'Een tijdpad is lastig aan te geven, maar de huidige beweging is uitstel van executie. De bodem van 218 punten uit maart 2003 gaat gebroken worden. Het is niet de vraag of dit gebeurt, maar wanneer.'

Valse start

De eerste handelsdag van februari begon met verlies. De financiële waarden waren maandag weer eens de gebeten hond en behoorden tot de grootste dalers. Kredietbeoordelaar Moody's verlaagde voor het eerst sinds 1992 de rating van de Britse bank Barclays nadat het eerder al de kredietstatus van Royal Bank of Scotland had verlaagd. Volgens handelaar Cees Smit van Today's Beheer vielen de omzetten tegen. 'De beurs kampt met een gebrek aan interesse', aldus Smit. De gehele dag stond de AEX op een verlies van 2%, maar door meevallende productiecijfers uit de Verenigde Staten bleef het verlies beperkt tot 1,1%. Ook Rob Koenders van Harmony Vermogensbeheer schrijft de tegenvallende omzetten toe aan de angst onder beleggers. 'Mensen zijn onzeker over de richting van de beurs. Iedereen denkt dat er nog een klap naar beneden komt.'

Macrocijfers sturen markt

Dinsdag sloot de AEX hoger. Dit maal waren het meevallende cijfers over de aanstaande huizenverkopen in de Verenigde Staten die de markt hoger zetten. De meest opvallende koersbeweging was te vinden bij het aandeel ING. In de ochtend zakte het fonds onder de euro 6, maar in aanloop naar de opening van Wall Street trok de koers aan om uiteindelijk met een winst van 5,3% te sluiten op euro 6,46.

Een dag later wist de AEX opnieuw winst te boeken. Wederom waren macrocijfers van invloed op de koersbewegingen. In de ochtend werden de Europese beurzen gesteund door een beter dan verwacht cijfer van de dienstensector in de Europese Unie. In de middag profiteerden aandelen van beter dan verwachte banencijfers uit Amerika waardoor de AEX voor de tweede dag op rij in de plus sloot. 'Het kan morgen anders zijn', reageerde handelaar André Sirks van Theodoor Gilissen. 'Maar als de oude weerstand van 257 punten wordt behaald, gaan we de goede kant op.'

Unilever onder druk

Donderdag ging de Amsterdamse graadmeter gebukt onder het koersverlies van was- en voedingsmiddelenconcern Unilever. Het concern zei zijn doelstellingen voor de lange termijn te laten varen. Het aandeel dat met een gewicht van 13% de index drukte, verloor 6,1%. Beleggers rekenen op zware tijden en 'kozen eieren voor hun geld', stelde Geoffrey Leloux van Keijser Capital. Daarnaast reageerde de beurs op tegenvallende cijfers van de steunaanvragen in de VS die met 35.000 nieuwe aanvragen veel sterker waren gestegen dan verwacht.

Vrijdag kwamen er weer macrocijfers uit de VS, maar deze hadden een positieve uitwerking. Er werd bekendgemaakt dat in januari 598.000 banen zijn verdwenen, het grootste banenverlies sinds 1974. Hoewel het cijfer tegenviel, liep de AEX hard op om uiteindelijk op 261,35 punten te sluiten. Handelaar Sirks snapt het niet: 'Je ziet de cijfers voorbijkomen en denkt: dat is niet best. Maar de beurs reageert nu eenmaal niet altijd zoals je verwacht.'

Arnold Tankuş is redacteur van Het Financieele Dagblad. E-mail: tankus@fd.nl
© 2009 Het Financieele Dagblad

donderdag 5 februari 2009

Easy Rider

Waar Warren Buffett gaat, gaan ook beleggers. Het is als een Pavlov-reactie. Buffett maakt bekend in een bedrijf te stappen, en beleggers volgen massaal zijn voorbeeld. Dit bleek afgelopen woensdag weer eens toen het beleggingsvehikel van de 78-jarige multimiljardair, Berkshire Hathaway, bekend maakte $ 300 mln aan leningen zonder onderpand over te nemen van motormaker Harley-Davidson.

Het nieuws was nauwelijks bekend of beleggers stortten zich op het fonds. Harley-Davidson maakte een koerssprong van bijna 16% naar $ 13,73. Bovendien ging dit gepaard met bijzonder hoge omzetten. Waar op een normale handelsdag gemiddeld 5 miljoen aandelen Harley van eigenaar verwisselden, was dit woensdag met 20 miljoen stuks het viervoudige.

Dat het niet goed gaat met de Amerikaanse autosector is bekend, maar ook de verkopen van de populaire Harley staan door de recessie flink onder druk. Nu het economische tij tegenzit, is de aanschaf van een nieuwe motor even niet aan de orde. Daarnaast is lenen om de aankoop te financieren een stuk moeilijker geworden.

Het gevolg was dat Harley het afgelopen jaar de laagste winst in negen jaar boekte. Al in april vorig jaar kwam het met een winstwaarschuwing omdat, met name in de VS, de verkopen terugliepen. Het bedrijf wist dit enigszins te compenseren door een oplopende export vanwege een zwakke dollar, maar ook dat effect verdween. Met als gevolg dat Harley in oktober wederom met een winstwaarschuwing kwam. Topman Jim Ziemer zei te verwachten tot en met dit jaar last te houden van de slechte economie.

Als naar de koersontwikkeling van Harley-Davidson wordt gekeken, lijkt het erop of beleggers in dit fonds de recessie al in 2007 zagen aankomen. Een aandeel Harley werd begin 2007 verhandeld voor circa $ 70. Een jaar later was dit nog maar $38. Vanaf eind september ging het helemaal mis en zakte Harley in een razende vaart naar een dieptepunt van bijna $ 10. Het fonds krabbelde aan het eind van het jaar weer op, maar sinds het begin van het nieuwe jaar zit de klad weer in de beurskoers.

Of het blindelings volgen van Buffett een juiste zet is, is nog maar de vraag. Want Buffett koopt geen aandelen, hij neemt, net als Harley-grootaandeelhouder Davis Selected Advisers, leningen over. Hij speelt daarmee slim in op bedrijven die moeilijk aan een nieuwe financiering kunnen komen.

Zoals bij Buffett gebruikelijk, is de zet allesbehalve een vriendendienst. Integendeel, het is een zeer lucratieve deal. Buffett krijgt een rentevergoeding van maar liefst 15%, ofwel $ 45 mln per jaar. In nog geen zeven jaar heeft Buffett zijn inleg terugverdiend. Aangezien Harley eerst Buffett en Davis Selected Advisers moet uitbetalen, is het de vraag wat er daarna nog voor de aandeelhouder over blijft.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

woensdag 4 februari 2009

'De cirkel is rond: ik keer terug naar mijn roots'

DSB Bank kiest na Gerrit Zalm wederom voor een ex-VVD-minister op de post van financieel topman. Vanaf 15 maart stapt Frank de Grave over van de Nederlandse Zorgautoriteit naar de bank van Dirk Scheringa.

Wognum
De Grave, die zijn hele leven het blauw van de VVD heeft uitgedragen, zegt te moeten wennen aan de clubkleuren van DSB Bank. 'Maar rood is natuurlijk een heel warme kleur', grapt hij. Scheringa zegt op zijn beurt slechts één minpuntje te zien bij zijn nieuwe financiële man: De Grave wil als Amsterdammer zijn lidmaatschap van Ajax niet inruilen voor AZ, de club waarvan Scheringa voorzitter is. Kortom, de stemming is gemoedelijk op de door DSB belegde persconferentie.

Scheringa windt er geen doekjes om: hij heeft inderdaad een voorkeur voor VVD'ers. 'Ze zijn vaak pragmatisch, harde werkers en hebben een no-nonsensehouding. Dat sluit perfect aan bij mij en dit bankbedrijf.' Frank de Grave vindt zichzelf prima bij zijn nieuwe 'ambitieuze' werkgever passen.

V: Is met de stap naar DSB een droom uitgekomen?
'Het is wel een transfer waar ik heel erg blij mee ben. Je zou kunnen zeggen dat de cirkel rond is. Ik keer terug naar mijn roots en oude liefde: de bankwereld. Mensen kennen mij vooral als ex-minister van Defensie, maar dat was juist voor mij een uitstapje. Financiën is altijd de rode draad in mijn carrière geweest.'

V: U werkte in 1982 voor het laatst bij een bank, toen nog de Amro Bank. Is uw kennis nog op orde?
'Ik heb al flink wat boeken besteld om me in te lezen. Daarnaast heb ik de eigenschap dat ik me nieuwe materie snel eigen maak.'

V: Was u niet liever met Gerrit Zalm mee naar ABN Amro gegaan?
'Scheringa was de eerste die mij belde om een kopje koffie te drinken. Die gesprekken waren heel goed. En ja, klik en chemie speelden daarbij een belangrijke rol. Bovendien had Zalm Joop Wijn al op het oog. Uiteraard heb ik enkele malen met Gerrit gesproken. Hij wilde DSB ook niet zomaar achterlaten en heeft meegezocht naar een geschikte opvolger.'

V: Gaat u na al die jaren in de publieke sector te hebben gewerkt, met als laatste functie voorzitter van de raad van bestuur van de Zorgautoriteit, nu 'cashen'?
'Tegen de mensen die dat denken, wil ik graag zeggen dat ik vele gelegenheden heb gehad om te cashen. Dat is geen drijfveer geweest. Ik krijg bij DSB een keurig salaris, zonder bonussen en optie- of aandelenregeling. Dat salaris ligt tussen de Balkenendenorm en het salaris dat Zalm bij ABN Amro krijgt.'

Ter herinnering: Zalm verdient bij ABN Amro evenveel als hij bij DSB kreeg: euro 750.000.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad