zaterdag 7 februari 2009

Een sombere voorbode

Ondanks incidentele grote uitslagen komt de AEX-index al maanden niet echt van zijn plek. Dat is een slecht teken.

Op 21 november vorig jaar, na een ongekend vrije val, bereikte de AEX zijn diepste punt sinds vijf jaar op 220,12 punten. Nadien kroop de index wel iets omhoog, maar in wezen beweegt ze zich al ruim drie maanden tussen de 230 en 270 punten. Verlies en winsten wisselen elkaar af, soms met grote daguitslagen, maar een duidelijk richting is er niet.

Technisch analist Roelof-Jan van den Akker van ING Wholesale Banking ziet de zogeheten zijwaartse beweging als 'bijzonder negatief. Na de enorme daling van vorig jaar zou je een bearmarket-rally verwachten, dat wil zeggen een tijdelijke, maar hevige opleving in een wezenlijk neergaande markt. Maar niets daarvan. Door alleen maar zijwaarts te bewegen verzwakt het technische beeld van de AEX, wat waarschijnlijk betekent dat ze de dieptepunten van vorig jaar zal opzoeken én zal breken.'

Van den Akker voorspelde in mei vorig jaar - toen de AEX nog op 480 punten stond - dat de index nog dat jaar onder de 300 punten zou duiken. De voorspelling leverde hem destijds forse kritiek op. Niet alleen wilden andere technische analisten niet zover gaan, ook zijn eigen collega's vroegen hem waarom hij een dergelijk inktzwart scenario naar buiten bracht.

Uitstel van executie

Voor de korte termijn ziet Van den Akker enkele lichtpuntjes. 'Het zou mij niet verbazen als de index de komende tijd de top van 272 die in januari werd neergezet zal breken. Dan is een beweging richting de 290 punten, de top die in november werd bereikt, goed mogelijk.' Door een snelle beweging naar boven zullen partijen, die rekenden op een daling, deze zogeheten shortposities sluiten, waardoor de beweging naar boven nog eens wordt versterkt. Na deze opwaartse beweging, zullen de beurzen alsnog de weg naar beneden inzetten, stelt de technisch analist van ING. 'Een tijdpad is lastig aan te geven, maar de huidige beweging is uitstel van executie. De bodem van 218 punten uit maart 2003 gaat gebroken worden. Het is niet de vraag of dit gebeurt, maar wanneer.'

Valse start

De eerste handelsdag van februari begon met verlies. De financiële waarden waren maandag weer eens de gebeten hond en behoorden tot de grootste dalers. Kredietbeoordelaar Moody's verlaagde voor het eerst sinds 1992 de rating van de Britse bank Barclays nadat het eerder al de kredietstatus van Royal Bank of Scotland had verlaagd. Volgens handelaar Cees Smit van Today's Beheer vielen de omzetten tegen. 'De beurs kampt met een gebrek aan interesse', aldus Smit. De gehele dag stond de AEX op een verlies van 2%, maar door meevallende productiecijfers uit de Verenigde Staten bleef het verlies beperkt tot 1,1%. Ook Rob Koenders van Harmony Vermogensbeheer schrijft de tegenvallende omzetten toe aan de angst onder beleggers. 'Mensen zijn onzeker over de richting van de beurs. Iedereen denkt dat er nog een klap naar beneden komt.'

Macrocijfers sturen markt

Dinsdag sloot de AEX hoger. Dit maal waren het meevallende cijfers over de aanstaande huizenverkopen in de Verenigde Staten die de markt hoger zetten. De meest opvallende koersbeweging was te vinden bij het aandeel ING. In de ochtend zakte het fonds onder de euro 6, maar in aanloop naar de opening van Wall Street trok de koers aan om uiteindelijk met een winst van 5,3% te sluiten op euro 6,46.

Een dag later wist de AEX opnieuw winst te boeken. Wederom waren macrocijfers van invloed op de koersbewegingen. In de ochtend werden de Europese beurzen gesteund door een beter dan verwacht cijfer van de dienstensector in de Europese Unie. In de middag profiteerden aandelen van beter dan verwachte banencijfers uit Amerika waardoor de AEX voor de tweede dag op rij in de plus sloot. 'Het kan morgen anders zijn', reageerde handelaar André Sirks van Theodoor Gilissen. 'Maar als de oude weerstand van 257 punten wordt behaald, gaan we de goede kant op.'

Unilever onder druk

Donderdag ging de Amsterdamse graadmeter gebukt onder het koersverlies van was- en voedingsmiddelenconcern Unilever. Het concern zei zijn doelstellingen voor de lange termijn te laten varen. Het aandeel dat met een gewicht van 13% de index drukte, verloor 6,1%. Beleggers rekenen op zware tijden en 'kozen eieren voor hun geld', stelde Geoffrey Leloux van Keijser Capital. Daarnaast reageerde de beurs op tegenvallende cijfers van de steunaanvragen in de VS die met 35.000 nieuwe aanvragen veel sterker waren gestegen dan verwacht.

Vrijdag kwamen er weer macrocijfers uit de VS, maar deze hadden een positieve uitwerking. Er werd bekendgemaakt dat in januari 598.000 banen zijn verdwenen, het grootste banenverlies sinds 1974. Hoewel het cijfer tegenviel, liep de AEX hard op om uiteindelijk op 261,35 punten te sluiten. Handelaar Sirks snapt het niet: 'Je ziet de cijfers voorbijkomen en denkt: dat is niet best. Maar de beurs reageert nu eenmaal niet altijd zoals je verwacht.'

Arnold Tankuş is redacteur van Het Financieele Dagblad. E-mail: tankus@fd.nl
© 2009 Het Financieele Dagblad

donderdag 5 februari 2009

Easy Rider

Waar Warren Buffett gaat, gaan ook beleggers. Het is als een Pavlov-reactie. Buffett maakt bekend in een bedrijf te stappen, en beleggers volgen massaal zijn voorbeeld. Dit bleek afgelopen woensdag weer eens toen het beleggingsvehikel van de 78-jarige multimiljardair, Berkshire Hathaway, bekend maakte $ 300 mln aan leningen zonder onderpand over te nemen van motormaker Harley-Davidson.

Het nieuws was nauwelijks bekend of beleggers stortten zich op het fonds. Harley-Davidson maakte een koerssprong van bijna 16% naar $ 13,73. Bovendien ging dit gepaard met bijzonder hoge omzetten. Waar op een normale handelsdag gemiddeld 5 miljoen aandelen Harley van eigenaar verwisselden, was dit woensdag met 20 miljoen stuks het viervoudige.

Dat het niet goed gaat met de Amerikaanse autosector is bekend, maar ook de verkopen van de populaire Harley staan door de recessie flink onder druk. Nu het economische tij tegenzit, is de aanschaf van een nieuwe motor even niet aan de orde. Daarnaast is lenen om de aankoop te financieren een stuk moeilijker geworden.

Het gevolg was dat Harley het afgelopen jaar de laagste winst in negen jaar boekte. Al in april vorig jaar kwam het met een winstwaarschuwing omdat, met name in de VS, de verkopen terugliepen. Het bedrijf wist dit enigszins te compenseren door een oplopende export vanwege een zwakke dollar, maar ook dat effect verdween. Met als gevolg dat Harley in oktober wederom met een winstwaarschuwing kwam. Topman Jim Ziemer zei te verwachten tot en met dit jaar last te houden van de slechte economie.

Als naar de koersontwikkeling van Harley-Davidson wordt gekeken, lijkt het erop of beleggers in dit fonds de recessie al in 2007 zagen aankomen. Een aandeel Harley werd begin 2007 verhandeld voor circa $ 70. Een jaar later was dit nog maar $38. Vanaf eind september ging het helemaal mis en zakte Harley in een razende vaart naar een dieptepunt van bijna $ 10. Het fonds krabbelde aan het eind van het jaar weer op, maar sinds het begin van het nieuwe jaar zit de klad weer in de beurskoers.

Of het blindelings volgen van Buffett een juiste zet is, is nog maar de vraag. Want Buffett koopt geen aandelen, hij neemt, net als Harley-grootaandeelhouder Davis Selected Advisers, leningen over. Hij speelt daarmee slim in op bedrijven die moeilijk aan een nieuwe financiering kunnen komen.

Zoals bij Buffett gebruikelijk, is de zet allesbehalve een vriendendienst. Integendeel, het is een zeer lucratieve deal. Buffett krijgt een rentevergoeding van maar liefst 15%, ofwel $ 45 mln per jaar. In nog geen zeven jaar heeft Buffett zijn inleg terugverdiend. Aangezien Harley eerst Buffett en Davis Selected Advisers moet uitbetalen, is het de vraag wat er daarna nog voor de aandeelhouder over blijft.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

woensdag 4 februari 2009

'De cirkel is rond: ik keer terug naar mijn roots'

DSB Bank kiest na Gerrit Zalm wederom voor een ex-VVD-minister op de post van financieel topman. Vanaf 15 maart stapt Frank de Grave over van de Nederlandse Zorgautoriteit naar de bank van Dirk Scheringa.

Wognum
De Grave, die zijn hele leven het blauw van de VVD heeft uitgedragen, zegt te moeten wennen aan de clubkleuren van DSB Bank. 'Maar rood is natuurlijk een heel warme kleur', grapt hij. Scheringa zegt op zijn beurt slechts één minpuntje te zien bij zijn nieuwe financiële man: De Grave wil als Amsterdammer zijn lidmaatschap van Ajax niet inruilen voor AZ, de club waarvan Scheringa voorzitter is. Kortom, de stemming is gemoedelijk op de door DSB belegde persconferentie.

Scheringa windt er geen doekjes om: hij heeft inderdaad een voorkeur voor VVD'ers. 'Ze zijn vaak pragmatisch, harde werkers en hebben een no-nonsensehouding. Dat sluit perfect aan bij mij en dit bankbedrijf.' Frank de Grave vindt zichzelf prima bij zijn nieuwe 'ambitieuze' werkgever passen.

V: Is met de stap naar DSB een droom uitgekomen?
'Het is wel een transfer waar ik heel erg blij mee ben. Je zou kunnen zeggen dat de cirkel rond is. Ik keer terug naar mijn roots en oude liefde: de bankwereld. Mensen kennen mij vooral als ex-minister van Defensie, maar dat was juist voor mij een uitstapje. Financiën is altijd de rode draad in mijn carrière geweest.'

V: U werkte in 1982 voor het laatst bij een bank, toen nog de Amro Bank. Is uw kennis nog op orde?
'Ik heb al flink wat boeken besteld om me in te lezen. Daarnaast heb ik de eigenschap dat ik me nieuwe materie snel eigen maak.'

V: Was u niet liever met Gerrit Zalm mee naar ABN Amro gegaan?
'Scheringa was de eerste die mij belde om een kopje koffie te drinken. Die gesprekken waren heel goed. En ja, klik en chemie speelden daarbij een belangrijke rol. Bovendien had Zalm Joop Wijn al op het oog. Uiteraard heb ik enkele malen met Gerrit gesproken. Hij wilde DSB ook niet zomaar achterlaten en heeft meegezocht naar een geschikte opvolger.'

V: Gaat u na al die jaren in de publieke sector te hebben gewerkt, met als laatste functie voorzitter van de raad van bestuur van de Zorgautoriteit, nu 'cashen'?
'Tegen de mensen die dat denken, wil ik graag zeggen dat ik vele gelegenheden heb gehad om te cashen. Dat is geen drijfveer geweest. Ik krijg bij DSB een keurig salaris, zonder bonussen en optie- of aandelenregeling. Dat salaris ligt tussen de Balkenendenorm en het salaris dat Zalm bij ABN Amro krijgt.'

Ter herinnering: Zalm verdient bij ABN Amro evenveel als hij bij DSB kreeg: euro 750.000.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

zaterdag 31 januari 2009

Geen inflatie, geen deflatie, maar reflatie

Amsterdam

2009 wordt het jaar van de reflatie: het stimuleren van de economie door belastingverlagingen en verhoging van de geldhoeveelheid. Dat stelt Bob Doll, hoofdstrateeg van de Amerikaanse vermogensbeheerder BlackRock.

Doll is bij zakenzender CNBC een graag geziene gast om zijn visie op de markt te geven. De strateeg was deze week in Amsterdam om met klanten vooruit te kijken naar beursjaar 2009. BlackRock beheert circa $1300 mrd en is daarmee een van de grootste vermogensbeheerders ter wereld.

V: Hoe is BlackRock 2008 doorgekomen?

'Net als alle andere vermogensbeheerders zijn wij uiteraard hard geraakt. Gelukkig zaten wij al enkele jaren niet groot in de hypotheekobligaties. Maar ook voor ons was het een zwaar jaar.'

V: Wat waren voor u de belangrijkste momenten van 2008?

'Als de geschiedenis van deze crisis wordt geschreven, gaat 15 september, de dag dat de Federal Reserve Lehman Brothers liet omvallen, als grootste blunder de boeken in. Een andere blunder die niet onvermeld mag blijven, is de renteverhoging van de Europese Centrale Bank in juli van vorig jaar.'

V: Volgens u wordt 2009 het jaar van reflatie, dus de dreiging van deflatie is ongegrond?

'Wij gaan ervan uit dat de agressieve monetaire en fiscale maatregelen die nu worden genomen een wijdverspreide daling van de prijzen kunnen verhinderen. Wij verwachten dat de inflatie dit jaar rond de 0% uitkomt.'

V: Uw nieuwe president Obama is met een stimuleringsplan gekomen. Vindt u het een goed plan?

'Laat ik het zo zeggen: dit plan is beter dan helemaal geen plan. Ik ben er alleen niet zo zeker van of die $ 850 mrd goed wordt besteed. Ik had liever belastingmaatregelen voor de lange termijn gezien. Een stimulans zoals voorganger Bush vorig jaar doorvoerde, helpt zeker niet. Dat was een voorbeeld van een slecht plan. Het was kostbaar en het effect op de consumentenbestedingen was eenmalig. Daar heb je niets aan. Overigens is de grootste stimulans de daling van de olieprijs. Dit pompt indirect $ 500 mrd in de Amerikaanse economie, groter dan welke belastingmaatregel ook.'

V: We worden dagelijks overspoeld met slecht nieuws. Hoe lang gaat dit nog duren?

'Ik verwacht niet dat het nieuws in de loop van dit jaar beter wordt, hooguit minder slecht. De VS blijven in de greep van wat mogelijk de grootste recessie na de Tweede Wereldoorlog zal zijn. Voor de eerste twee kwartalen voorzien wij een krimp van circa 2,5%. In de tweede helft van dit jaar komen we uit op circa 0%. Pas in 2010 verwacht ik weer groei.'

V: Wat houdt dit in voor de aandelenmarkten?

'Ik denk dat 2009 een van de meest volatiele beursjaren uit de geschiedenis wordt. Markten zullen zijwaarts bewegen, maar er zijn wel enorme uitslagen. Er zijn stijgingen en dalingen van 10% of meer.'

V: Welke sectoren en aandelen hebben uw voorkeur?

'Beleggers moeten zich richten op bedrijven met een sterke balans, en met een goede kasstroom. Het moeten ook bedrijven zijn die enigszins onafhankelijk zijn van de economische cyclus. Gezondheidszorg, energie en informatietechnologie hebben mijn voorkeur. Ik denk dan aan HP, IBM en aan Pfizer.'

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

vrijdag 30 januari 2009

In de hoek

Het strafbankje van Euronext heeft er sinds gisteren een naam bij: DVRG. Het voormalige De Vries Robbé Groep neemt plaats naast AND International Publishers, Ceteco, KPNQwest en Management Share. De plek die door het beursbedrijf officieel wordt aangeduid als 'aandelen met een noteringsmaatregel' kende in het verleden illustere namen als UPC, Tulip en Baan, fondsen die ooit beurslievelingen waren op het Damrak.

De investeringsmaatschappij en online retailer gaf deze week aan dat vandaag bij de rechtbank in Rotterdam een verzoekschrift tot het verkrijgen van voorlopige surseance van betaling is ingediend. Hierdoor was Euronext genoodzaakt het aandeel DVRG op de strafbank te plaatsen. Ook als een bedrijf faillissement aanvraagt of een negatief eigen vermogen heeft, gaat Euronext over tot deze maatregel.

Niet dat er technisch iets verandert. Beleggers kunnen nog steeds in het aandeel handelen. Het strafbankje is niet meer dan een waarschuwing van beursbedrijf Euronext aan beleggers: let op, hier is er iets aan de hand.

Van serieuze handel in de gestrafte fondsen is nauwelijks sprake, want de fondsen die nu in het strafbankje zitten zijn grotendeels pennystocks geworden. Een aandeel KPNQwest noteert al tijden op euro 0,02, Ceteco staat op euro 0,04 en een aandeel Management Share kost euro 0,16. Als naar de koersen wordt gekeken past DVRG prima in dit rijtje thuis: het aandeel werd gisteren verhandeld voor euro 0,09.

Dat DVRG dit jaar tot het strafbankje is veroordeeld, mag voor beleggers geen verrassing zijn. In de zomer van vorig jaar meldde het bedrijf dat over 2007 een groter verlies werd geleden dan aanvankelijk werd gemeld. Gezien de marktomstandigheden zou DVRG zich bezinnen over het wel of niet doen van 'noodzakelijke' investeringen in zijn online retailactiviteiten van dochteronderneming Shops At Work.

Afgelopen oktober vroeg Shops at Work uitstel van betaling aan. In november ging de exploitant van internetwinkels failliet. Als klap op de vuurpijl kwam DVRG deze week met de mededeling dat het onvoldoende kasmiddelen heeft wegens tegenvallende huurinkomsten van onroerend goed. Door de slechte marktomstandigheden was het niet in staat om panden 'tijdig' te verkopen.

Waar de andere strafbankzitters kunnen blijven zitten waar ze zitten, heeft DVRG de pech dat het onder de nieuwe regels van Euronext valt. Hierdoor heeft een fonds dat in het strafbankje terechtkomt één jaar de tijd om orde op zaken te stellen en moet DVRG, als het lukt, met een nieuw prospectus komen. Zo niet, dan volgt volgend jaar delisting van het aandeel.

Van alle fondsen met een strafbankverleden wist alleen Tulip weer een officiële notering te krijgen. Gegeven de huidige economische neergang, lijkt een jaar voor DVRG te kort.

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad

donderdag 29 januari 2009

All Options neemt Saen over

Concurrenten zien consolidatie als logische stap in snelgroeiende tradingsector

Amsterdam
Het Amsterdamse optiehandelshuis All Options neemt sector- en stadsgenoot Saen Options over. Met de overname ontstaat in grootte de derde Nederlandse partij na Optiver en IMC.

Beide partijen, die geen financiële details vrijgaven, tekenden gisteren een intentieverklaring tot de overname. Saen komt volledig in handen van All Options, waarbij de naam Saen zal verdwijnen. Het personeel van Saen, dat vorig jaar verhuisde naar de handelsvloer van Beursplein 5, blijft op die plek actief.

'We zijn een perfecte match', zegt Nico van den Hijligenberg, operationeel directeur van Saen dat circa 125 werknemers in dienst heeft. All Options telt circa 300 personeelsleden.

Volgens directeur Allard Jakobs van All Options biedt de acquisitie 'de mogelijkheid om onze strategie van marktleiderschap versneld te realiseren'.

Voormalig handelaar Jakobs is geen onbekende in de Amsterdamse beurswereld. Het afgelopen jaar kwam Jakobs als nieuwkomer binnen in de Quote 500. Dit was mede te danken aan het Duitse chemiebedrijf Altana. Dat keerde een superdividend van euro 34,80 per aandeel uit, maar een aantal buitenlandse banken had dit niet doorberekend in de optieprijzen. Hierdoor verloren zij forse bedragen, waar All Options op had ingespeeld. Volgens Quote verdiende Jakobs die week circa euro 160 mln.

Optiehuizen zoals Saen fungeren als tegenpartij in de optiehandel, in jargon primary market maker (pmm) genoemd. Via een jaarlijkse veiling bij beursplatform Euronext zijn zij verplicht om constant bied- en laatprijzen af te geven op opties.

Optiver is in deze markt de grootste partij in Amsterdam, gevolgd door IMC. Een combinatie van All Options en Saen zou dan de derde partij worden. Een andere belangrijke partij in Amsterdam is Curvalue van Van der Moolen.

Omdat de handel tegenwoordig via computersystemen gaat, vergt dit veel investeringen, zegt directeur Jelle Elzinga van concurrent Optiver, die de overname daarom 'logisch' vindt. Volgens Elzinga zijn handelshuizen gedeeltelijk IT-bedrijven geworden die in een snelheidsstrijd zitten: wie heeft de beste en snelste systemen. 'Dit gaat gepaard met grote investeringen en voor kleinere bedrijven is dat moeilijk. Schaalgrootte is bij deze overname het kernwoord.'

Ook Rob Defares, directeur van IMC, ziet de logica van deze overname. 'Schermenhandel blijft een groeimarkt, want steeds meer beleggingsproducten worden op die manier verhandeld. Saen is goed in systemen en heeft een beter aanvullende wereldwijde dekking dan All Options.'

Zowel Elzinga als Defares is te spreken over het feit dat er met de overname een derde grote Nederlandse speler in de sector ontstaat. 'Het is heel goed om te zien dat er nu drie serieuze partijen vanuit Nederland actief zijn', stelt Defares van IMC. 'Bovendien weten ze zich niet alleen staande te houden, maar zelfs uit te breiden in een zeer competitieve markt.'

Elzinga vindt de consolidatie een goede zet voor Amsterdam. 'Voor hetzelfde geld was Saen door een buitenlandse partij gekocht. Nu is er een Amsterdamse oplossing en blijft de stad in Europa het centrum van de optiehandel.'

Arnold Tankuş
© 2009 Het Financieele Dagblad