woensdag 19 november 2008

Wall Street trekt beurzen uit het slop

Zware verliezen in Europa verdwijnen als sneeuw voor de zon na optimisme in de Verenigde Staten

Amsterdam
De beurzen kenden gisteren een uitermate wispelturige handelsdag. In de ochtend noteerden de Europese graadmeters nog diep in het rood. In de middag werden de verliezen weggepoetst en sloten de aandelenmarkten met winst.

De beweging van gisteren lijkt veel op het koersverloop in de maand oktober. Een beweging van de AEX-index met tien punten of meer was in die maand meer regel dan uitzondering. Dinsdag kende de hoofdgraadmeter een laagste stand van 239,29 en een hoogste stand van 250,78. Uiteindelijk sloot de AEX op 250,62 punten, een winst van 1,74%.

Ook andere Europese beurzen sloten hoger. De Franse CAC 40 won 1,1%, ook de FTSE in Londen sloot 1,1% hoger. De DAX noteerde aan het slot een plus van 0,2%.

De helpende hand kwam vanuit New York. Daar openden de beurzen in de plus dankzij onder meer Hewlett-Packard (HP), het opstappen van topman Yang bij Yahoo en meevallende cijfers van retailer Home Depot.

HP, 's werelds grootste producent van pc's, boekte over het vierde kwartaal van het gebroken boekjaar beter dan verwachte cijfers. De winst en omzet van HP waren hoger dan de verwachting van analisten op Wall Street. Volgens topman Mark Hurd heeft HP het vermogen om 'goed te presteren in moeilijke omstandigheden'.

Nog meer steun voor de techsector kwam van internetfirma Yahoo. Het concern maakte maandag nabeurs bekend dat topman Jerry Yang vervangen zal worden. Het nieuws werd door veel beleggers gezien als een nieuwe opening naar Microsoft. De softwarereus trok een overnamebod van $ 33 per aandeel, bijna $ 50 mrd, in mei van dit jaar terug. Nu Yang het veld ruimt, speculeren beleggers op een nieuw bod van Microsoft.

Analisten denken dat het concern mogelijk tussen de $ 15 en $ 19 wil bieden. Microsoft heeft echter nog nergens op gereageerd. Beleggers reageerden toch verheugd op het vertrek van Yang, en het aandeel Yahoo stond aan het eind van de handelsdag in Amsterdam circa 13% hoger.

In de retailsector waren de cijfers van Home Depot een meevaller. De grootste doe-het-zelfretailer van de wereld zag de winst met 31% dalen naar $ 756 mln, tegen $ 1,09 mrd een jaar eerder. Analisten rekenden op een grotere winstdaling. Home Depot herhaalde de winstdoelstelling voor het gehele jaar, maar verwacht dat de omzet dit jaar met 8% zal dalen. Dit was wel meer dan het bedrijf eerder had aangegeven.

Op maandag kwam sectorgenoot Lowe's al met cijfers. De nummer twee achter Home Depot boekte een 24% lagere winst en verlaagde de winstverwachting voor het gehele jaar.

Beide bedrijven hebben veel last van de ingezakte Amerikaanse woningmarkt en consumenten die de hand op de knip houden.

'De daling van de consumentenbestedingen gaat als een olievlek door de gehele productieketen. Dit vermindert de inflatiedruk, en leidt mogelijk zelfs tot deflatie', aldus Gregory tegenover persbureau Bloomberg.

Beleggers putten gisteren moed uit een daling van de producentenprijzen. Voor opening van Wall Street werd bekend dat deze in oktober met 2,8% zijn gedaald, een niet eerder gemeten daling. In september daalden de prijzen met 0,4%. 'De brandstofprijzen zakken als een baksteen en dat zal aanhouden', zegt Michael Gregory, senior econoom van BMO Capital uit Toronto. Hij rekende vooraf op een daling van 2,5%. Economen rekenden gemiddeld op 1,9% lagere producentenprijzen.

De prijs van olie heeft een grote invloed op de producentenprijzen. Een vat ruwe olie daalde in oktober met bijna een kwart in prijs. Ook deze maand zette de olieprijs de daling door en is er weer een kwart van de prijs af gegaan. In juli had een vat olie nog een recordprijs van $ 147. Gisteren noteerde een vat lichte Texaanse olie rond $ 55.

De zogeheten kernproducentenprijzen - exclusief voedsel en energieprijzen - stegen met 0,4%. Dit duidt erop dat de daling van de grondstofprijzen nog niet in andere producten is terug te zien.

Dat de geldontwaarding hard terugloopt, was ook te zien aan het inflatiecijfer uit Groot-Brittannië. Op jaarbasis stegen de consumentenprijzen met 4,5%, terwijl economen rekening hielden met 4,8%. In september was dit nog 5,2%. De inflatie daalde tussen september en oktober in het sterkste tempo sinds werd begonnen met meten in 1997.

Vandaag worden in de VS het inflatiecijfer over de maand oktober bekendgemaakt. Analisten rekenen op een daling van de prijzen met 0,8%. Mocht dit cijfer uit de bus rollen, dan is dit de grootste prijsdaling sinds 1949.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

vrijdag 14 november 2008

'Wind is olie in de lucht, we hoeven het alleen maar te winnen'

Windenergie is één van de duurzame alternatieven om energie te winnen. Vestas is marktleider in deze relatief jonge bedrijfstak en 's werelds grootste producent en leverancier van windturbines.

Amsterdam

'Wind is olie in de lucht, we hoeven het alleen maar te winnen', zegt Ditlev Engel, de topman van Vestas. De Deense topman is in Nederland om spreken met aandeelhouders en mogelijk geïnteresseerde beleggers. En dat uitgerekend in het land dat de windmolen ziet als een onderdeel van zijn cultuur.

'Op een bepaald punt in de geschiedenis was Nederland inderdaad een voorloper op het gebied van wind', weet ook Engel. Maar Nederland is ingehaald. 'Het had niet genoeg prioriteit van de Nederlandse regering.'
Dat de overheid een leidende rol kan vervullen bij het ontwikkelen van duurzame alternatieven bewijst zijn eigen Denemarken. Daar wordt inmiddels 20% van de energie gewonnen uit wind.

Vestas had vorig jaar een marktaandeel van meer dan 23% in een sector die groeit als kool. Dit jaar verwacht Vestas een organische groei van euro 600 mln, volgend jaar rekent Vestas op een groei van euro 1,2 mrd. Topman Engel heeft hoge doelstellingen: in 2020 moet wind 10% van de totale energiehoeveelheid in de wereld gaan leveren. Nu is dat nog geen 1%.

'De reden waarom wij als Vestas bestaan, is dat de Deense regering prioriteiten en doelen heeft gesteld. Als je onafhankelijk wilt worden van olie of gas, dan moet je naar alternatieven zoeken.'

Die alternatieven zijn niet het bouwen van nieuwe kolen- en kerncentrales. 'Kernenergie is veilig zolang er niets gebeurt', zegt Engel. Hij wijst erop dat kerncentrales geen CO2 uitstoten. 'Er is wel ander restafval. Ook is het bouwen van een kerncentrale een dure grap.' Los van alle nadelen, vindt Engel dat innovatiekracht hierdoor wordt gesmoord. 'Meer geloof in eigen kunnen en innovatie moet juist worden gestimuleerd.'

Om die 'olie uit de lucht' te halen zijn volgens Engel grote investeringen nodig. 'Je moet niet denken aan her en der één windmolen, maar aan grote windparken op land of in zee. Toen we olie en gas uit de grond wilden halen, zijn ook grootschalige investeringen gedaan. Dit moet nu ook met duurzame energie gebeuren.'

Aan de techniek ligt het niet meer, zegt Engel. Die is er al. De turbines hoeven alleen maar te worden geïnstalleerd. Bovendien wordt de techniek ieder jaar beter. In 1986, toen Vestas begon met het produceren van windturbines, leverde een turbine 30 kilowatt per uur, inmiddels is dat opgelopen tot 3000 kilowatt per uur. De verwachting is dat deze techniek de komende jaren nog verder verbeterd zal worden.

Engel zegt niet bang te zijn dat de kredietcrisis zijn sector hard gaat raken. Ook al heeft ook het aandeel Vestas door de onzekerheid op de financiële markten een flinke tik gekregen en is het dit jaar met meer dan de helft gedaald.

Vanuit het perspectief van de belegger is windenergie interessant, stelt Engel: 'In een tijd waar risico's worden gemeden, is windenergie een belegging met een laag risicoprofiel. Het gaat hier om een investering voor een termijn van twintig jaar, die zichzelf terugverdient. De vraag naar energie neemt alleen maar toe. Neem India. Alleen in dat land zijn er nog 600 miljoen mensen die nu nog geen stroom hebben.' Ook hij vindt de kredietcrisis ernstig, maar Engel maakt zich meer zorgen om klimaatverandering. 'De kosten daarvan zijn vele malen groter dan die van de kredietcrisis.'

De topman van Vestas verwacht dat de nieuwe energiepolitiek van de vorige week tot president van de VS gekozen Barack Obama een positief effect zal hebben voor zijn bedrijfstak. Hij beloofde de kiezers miljoenen banen te creëren door in te zetten op duurzame energie. Een mening die Engel onderschrijft en staaft met de cijfers van zijn eigen bedrijf. In 2005 telde Vestas nog tienduizend werknemers. Nu is dit aantal verdubbeld. 'Dan heb ik het nog niet over de banen die zijn gecreëerd bij toeleveranciers en afnemers.'

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

donderdag 13 november 2008

Nederland kleine speler in nieuwe Global Dow-index

Amsterdam
De Amerikaanse Dow-Jonesindex heeft er een broertje bij: de Global Dow. De nieuwe graadmeter moet de concurrentie aangaan met de MSCI World Index.

Met de Global Dow wil bedenker Dow Jones - uitgever van onder meer The Wall Street Journal - een beter beeld geven van de veranderde verhoudingen in de financiële wereld.

De Global Dow wordt net als de Dow-Jonesindex samengesteld door de redacteuren van The Wall Street Journal. De graadmeter bestaat uit de 150 grote fondsen uit de hele wereld, die alle een gelijke weging hebben. De redacteuren hebben vooral gelet op bedrijven uit opkomende markten. Azië kent in de Global Dow (exclusief Japan) een weging van 11%.

Doordat ING het enige bedrijf is met een notering, kent Nederland een weging van slechts 0,29%. Shell en ArcelorMittal staan ook in de index, maar vallen onder Groot-Brittannië en Frankrijk.

Ad van Tiggelen, senior beleggingsstrateeg van ING Investment Management, vindt 11% voor Azië een zeer behoorlijk aandeel. 'Opkomende markten zijn goed voor 30% van de wereldeconomie, maar dat zie je nog niet terug in de marktkapitalisatie op de beurs. Niet alle bedrijven hebben er een beursnotering. Bovendien zijn een hoop bedrijven uit opkomende markten in westerse handen.'

Voor veel institutionele beleggers is de MSCI nog altijd het benchmark, een index waaraan de fondsbeheerders de eigen resultaten afmeten. 'Het zal even duren voordat de Global Dow een echte concurrent wordt', aldus Feike Goudsmit, directeur vermogensbeheer van Threadneedle.

'Veel institutionele beleggers zijn door contracten gebonden aan MSCI. Daarnaast zijn er heel veel derivaten die de MSCI als onderliggende waarde gebruiken. De Global Dow is een indicator en net als de Dow zelf: iedereen heeft het erover maar niemand gebruikt hem.'

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad


dinsdag 11 november 2008

Yahoe?

Hoe moet het toch verder met Yahoo? Vorige week trok Google zich terug uit een advertentiedeal die de beide internetbedrijven eerder dit jaar met elkaar hadden gesloten. De druk van de mededingingsautoriteiten, het Amerikaans ministerie van justitie en belangrijke adverteerders werd Google te groot. Allen vreesden dat de combinatie veel te veel macht in handen zou krijgen. Volgens de adverteerders zouden de twee bedrijven samen zo'n 90% van de online advertentiemarkt in handen krijgen. 'Op de lange termijn is dit niet in het belang van Google en onze gebruikers', aldus het concern dat vervolgens de stekker uit de deal trok.

Dit tot grote teleurstelling van Yahoo. Het bedrijf rekende alleen in het eerste jaar van de overeenkomst al op $ 250 mln tot $ 450 mln aan extra omzet.

In een periode waarin internet een steeds belangrijkere positie inneemt en adverteerders steeds meer geld besteden op internet, wil Yahoo maar niet groeien. De cijfers over het derde kwartaal maakten dit pijnlijk duidelijk. De winst daalde met 64% en Yahoo kondigde aan ten minste 10% van zijn banen te schrappen. Daarnaast gaat Yahoo andere kostenbesparende maatregelen treffen zoals het verkopen van onroerend goed.

Voor de aandeelhouders van Yahoo is het huilen met de pet op. Het aandeel sloot vrijdag op $ 12,20. Dat is ruim onder het bod van $31 per aandeel dat Microsoft in februari van dit jaar uitbracht. Een bod dat later nog werd verhoogd naar $ 33.

Jerry Yang, topman en medeoprichter van Yahoo, weigerde en bleef koppig vasthouden aan een bod van minimaal $ 37. Toen Microsoft van de overname afzag was Yang bij aandeelhouders de gebeten hond.

Een van de mogelijkheden om geld aan aandeelhouders uit te keren en zo de druk op de top te verminderen, was het verkopen van minderheidsbelangen in Aziatische internetbedrijven. Deze hadden ooit een waarde van meer dan $ 10 mrd. Door het instorten van de koersen is dit niet het juiste moment de belangen van de hand te doen.

AOL, de internetdivisie van TimeWarner, wordt genoemd als een mogelijke overnamekandidaat. Maar AOL kost volgens geruchten $ 6 mrd tot $ 8 mrd. Een prijs die Yahoo mede door de daling van het eigen aandeel niet zomaar kan opbrengen.

Microsoft is ondertussen de lachende derde. Topman Steve Ballmer zei vorige maand dat een overname van Yahoo nog steeds 'logisch' is. De overname zou Microsoft houvast geven op de jonge en lucratieve markt voor onlineadvertenties.

Ofschoon Ballmer ontkende interesse te hebben in het herstarten van de overnamegesprekken, zegt topman Yang nu wel open te staan voor gesprekken met Microsoft. Het lijkt een kwestie van tijd voordat Microsoft alsnog met Yahoo aan de haal gaat. Maar dan voor een veel lagere prijs dan het eerder in gedachten had.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

zaterdag 8 november 2008

Olieconsumptie daalt

Mondiale vraag neemt af door groeivertraging opkomende markten

Amsterdam
Door een afnemende vraag uit de opkomende markten zal de wereldwijde consumptie van olie volgend jaar dalen. Het is voor het eerst sinds 1983 dat de olieconsumptie afneemt, stelt het Britse adviesbureau Wood Mackenzie.

De wereldwijde vraag naar olie zal met 250.000 vaten per dag dalen, een krimp van 0,3%. In de volgroeide westerse economieën is de daling dit jaar al geaccelereerd, dit werd echter gemaskeerd doordat de vraag in opkomende markten bleef groeien.

Maar ook in de opkomende markten, die de laatste jaren de vraag naar het zwarte goud stuwden, wordt volgend jaar minder olie verbruikt. Een begin van een groeivertraging van de Chinese economie is inmiddels zichtbaar. China is na de VS de grootste verbruiker van olie.

Door de afnemende vraag zal de prijs van olie 'relatief zwak' zijn, ofschoon productieverlagingen van de Organisatie van Olie-Exporterende Landen (Opec) een ineenstorting van de olieprijs richting $ 30 tot $ 40 zullen voorkomen.

Donderdag daalde de prijs van een vat olie richting $ 61 wegens de angst voor een afnemende vraag. De olieprijs kwam hierdoor op de laagste stand in anderhalf jaar. In juli noteerde de prijs van een vat olie nog een recordprijs van $ 147,27. Sindsdien is de prijs met bijna 60% gedaald.

Op de korte termijn zijn olie-analisten verdeeld over de richting van de olieprijs. Van de analisten gepolst door persbureau Bloomberg rekent 45% op een stijging. Ruim een derde van de analisten verwacht een daling en 20% gelijkblijvende prijzen. Vorige week rekende 57% nog op een stijging, de olieprijs daalde deze week echter met 10%.

Twee weken geleden besloot de Opec de olieproductie vanaf 1 november met 1,5 miljoen vaten per dag te verminderen om zo de daling van de olieprijs een halt toe te roepen. De secretaris-generaal van de Opec, Abdallah el-Badri, zei vorige week een extra bijeenkomst, voor de reguliere vergadering van het oliekartel in december, niet uit te sluiten. Een extra vergadering van de Opec voedt speculaties dat de productie verder zal verlagen.

Wood Mackenzie verlaagde ook de verwachting voor de olieproductie wegens de financiële crisis. Dit treft vooral investeringen voor de olieproductie voor de korte termijn. Het gaat om productiefaciliteiten in Rusland en de VS. Het bureau stelt dat hierdoor de olieproductie in Rusland in 2009, maar ook in 2010, zal afnemen.

Daarentegen blijft de olieproductie van niet-Opec-landen stijgen. Het gaat om de productie in de Golf van Mexico, de Kaspische zee, Canadese teerzanden en Brazilië.

Dit betekent volgens Wood Mackenzie dat de Opec de productie moet verlagen. Het adviesbureau verwacht dat de niet gebruikte productiecapaciteit van de Opec in 2009 in een sterk tempo toeneemt tot 5 miljoen vaten per dag.

Het Internationale Energie Agentschap (IEA) voorspelt in zijn World Energy Outlook dat zodra de wereldeconomie tekenen van herstel vertoont, de olieprijs weer zal oplopen richting $ 100. Het rapport verschijnt volgende week, maar de Financial Times heeft het al ingezien.

Ondanks de verwachtingen van Wood Mackenzie stijgen de verschepingen van Noordzee Brent-olie in december met 11%. In december worden 159.484 vaten per dag verscheept, tegen 144.000 vaten in november. Dit komt neer op 4,94 miljoen vaten in december, tegen 4,32 miljoen in november.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad

vrijdag 7 november 2008

Analisten stellen verwachting snel bij

Een derde van bedrijfsresultaten in S&P 500 komt niet overeen met de berekeningen van analisten

Amsterdam
Beleggers richten zich weer op de ontwikkeling van de economie, nu de Amerikaanse presidentsverkiezingen voorbij zijn. De berichten die binnenkomen stemmen tot somberheid. De beurzen gingen gisteren voor de tweede dag op rij naar beneden.

'Het effect van de verkiezing van Obama is gisteren en vandaag weer verruild voor de realiteit van de economie', aldus Clemence Bounaix, fondsbeheerder van KBL Richelieu Gestion. 'De markt is nog steeds erg nerveus.'

De koersdalingen werden ingezet na teleurstellende resultaten van Toyota. De Japanse autoproducent verwacht de grootste winstdaling in 18 jaar. Het Amerikaanse Cisco Systems, producent van netwerkapparatuur, liet weten voor het eerst in vijf jaar een omzetdaling te verwachten en de Duitse sportartikelenproducent Adidas rapporteerde gisteren winstcijfers die niet met de verwachtingen van analisten overeenkwamen.

'We krijgen de ene na de andere winstwaarschuwing voor onze kiezen', zegt Romain Boscher, portefeuillebeheerder bij Groupama Asset Management in Parijs. Het fonds heeft circa $ 17 mrd aan aandelen in beheer. 'Er is een stroom aan slecht nieuws. De recessie is er, dat is duidelijk. Maar de vraag is: hoe lang duurt de recessie en hoe diep zal deze zijn? We zitten op onbekend terrein.'

Om de economie te stimuleren, verlaagde de Bank of England de rente met een ongekende 150 basispunten van 4,5% naar 3%. De Europese Centrale Bank verlaagde de basisrente met 50 basispunten van 3,75% naar 3,25%. De markten hadden al rekening gehouden met de renteverlagingen, waardoor de beurs hier nauwelijks op reageerde.

Door de lange rij aan winstwaarschuwingen snijden analisten in rap tempo in hun verwachtingen voor het vierde kwartaal en het eerste kwartaal van 2009. 'De verwachtingen worden in een duizelingwekkende vaart naar beneden bijgesteld', zegt Dirk van Dijk, directeur van onderzoeksbureau Zacks Investments Research in Chicago. 'Terecht, want het ziet er ook slecht uit', aldus van Dijk.

Volgens analisten zullen de winsten van de bedrijven, genoteerd aan de Amerikaanse S&P 500, in het vierde kwartaal met 15% toenemen. Eind augustus rekenden analisten nog op een gemiddelde winststijging van 42%. Voor geheel 2009 rekenen analisten nog altijd op een winstgroei van 13%, twee maanden geleden was dit nog 24%.

'Analisten op Wall Street hebben de negatieve impact van de mondiale groeivertraging op de bedrijfswinsten onderschat', zegt Alec Young, aandelenstrateeg van S&P in New York. 'Het is nog steeds een zoektocht om te zien waar de bodem ligt.'

Tot nu toe hebben 415 bedrijven in de S&P 500 de cijfers over het derde kwartaal gerapporteerd. Gemiddeld lieten zij een winstdaling zien van 9,6%. Met name bedrijven in de auto-, financiële en retailsector drukten de winsten. Meer dan 30% van de voorgelegde cijfers kwam niet overeen met de verwachting van analisten. Dit is het grootste aantal sinds 1997.

De S&P staat sinds het begin van dit jaar 35% lager en is daarmee op weg naar het slechtste jaarresultaat sinds 1937.

'Vooral de financiële sector wordt afgemaakt. En ik bedoel afgemaakt zoals in de "Sopranos", zegt Van Dijk, die verwijst naar de populaire Amerikaanse dramaserie over een georganiseerde misdaadfamilie in New Jersey. 'Het is echt een slagveld.'

Bank of America, de grootste retailbank van de VS, boekte dit kwartaal een winst van $ 1,18 mrd, wat neerkwam op een winst per aandeel van 15 dollarcent. Analisten rekenden gemiddeld op 61 dollarcent.

Maar banken staan niet alleen. De tweede retailer ter wereld op het gebied van kantoorartikelen, Office Depot, kwam met cijfers die nauwelijks overeenkwamen met de analistenverwachting. De omzet in Noord-Amerika was fors gedaald. Maar ook elektronicaketen Best Buy en vliegtuigbouwer Boeing kwamen met cijfers die ver beneden de gemiddelde verwachtingen lagen.

Door de klappen op de aandelenmarkten zijn de koers-winstverhoudingen gedaald naar het laagste niveau in 23 jaar. Volgens Young van S&P zegt dit lage niveau weinig. De kredietcrisis heeft er namelijk voor gezorgd dat bedrijven nog geen uitspraken over 2009 durven te doen, of de verwachtingen voor volgend jaar uitstellen. Ook worden groeidoelen naar beneden bijgesteld of teruggetrokken. 'Er is momenteel geen enkel inzicht', aldus Young. 'Ik kijk niet eens naar de verwachtingen voor 2009, want ik vertrouw ze niet. Ze zijn veel te hoog.'

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad