Angst voor recessie bij beleggers groter dan opluchting over gecoördineerde actie van centrale banken
Amsterdam
De gecoördineerde renteverlaging van zes centrale banken zorgde gistermiddag slechts voor een zeer kortstondige opluchting op de aandelenmarkten. De zorgen om een diepe recessie door de gevolgen van de kredietcrisis telde voor de markt zwaarder. Opnieuw zakten wereldwijd de graadmeters hard weg.
Aan het einde van de handelsdag stonden de Europese indices wederom diep in het rood. In Frankfurt daalde de DAX 5,9%, in Parijs verloor de CAC 6,3% en in Londen zakte de FTSE met 5,2%. In België verloor de Bel 20 7,4%. De Europese Dow Jones Stoxx 600 staat inmiddels 35% lager dan aan de start van dit jaar.
De beurzen in Azië kenden woensdagnacht al een dramatische sessie. De Nikkei in Japan leverde bijna 10% in, het zwaarste verlies sinds oktober 1987. De beurzen in Seoul, Hongkong en Australië noteerden allemaal verliezen van meer dan 5%. In Rusland en Indonesië werden de beurzen na forse koersdalingen gesloten.
Wall Street opende woensdag voor de zesde handelssessie op rij lager. Voor de S&P 500 is het sinds 2002 niet meer voorgekomen dat zes handelsdagen achtereen verliezen werden geboekt. 'De realiteit is dat deze enorme puinhoop meer tijd gaat kosten dan iedereen wil', aldus fondsbeheerder Matthew Kaufler van Clover Capital Management in New York. 'Voor het eerst in meerdere decennia staat een consumentenrecessie voor de deur', stelt Kaufler tegenover persbureau Bloomberg.
Volgens Jeffrey de Graaf van ISI Group, in de VS gezien als een van de topanalisten in de markt, is de huidige daling op de aandelenmarkten pas halverwege. 'De grote zorg is dat we afstevenen op een recessie', aldus De Graaf. 'Het eerste wat we nu zien, is het ontmantelen van de bubbel, dan volgt als tweede stap een recessie.' Ofschoon De Graaf geen bodem wil noemen, geeft hij aan dat in een klassieke bearmarkt de aandelenmarkten vanaf de top met 40 tot 50% kunnen dalen.
Gisteren liep in de Verenigde Staten het verbod op het shorten - het verkopen van aandelen die niet in bezit zijn - van 980 financiële beursfondsen af. De maatregel, die op 18 september werd ingevoerd, zette geen zoden aan de dijk, want de aandelen zijn in deze periode 16% gedaald.
De handelsdag begon in Europa met dieprode uitslagen met dalingen variërend van 8% tot 10%. De AEX-index stond in de ochtend op een dieptepunt van 280 punten. De gecoördineerde renteverlaging stuurde de beurzen in een rap tempo omhoog, waardoor de verliezen grotendeels werden weggewerkt. Het duurde slechts één uur, daarna begonnen de koersen weer weg te glijden om uiteindelijk op de laagste niveaus van de dag te sluiten.
'Er was zeker in de ochtend sprake van een paniek die ik in vijftien jaar niet meer heb gezien. Even was er het gevoel om de schermen maar op zwart te zetten', reageerde optiehandelaar Marcel Hendriks. Hij denkt dat de renteverlaging van de centrale banken de markten zou moeten helpen, al zegt Hendriks op dit moment nergens meer zeker van te zijn: 'Een paar dagen van stabiele of licht stijgende koersen zou al heel prettig zijn, want de markt blijft uitermate nerveus'.
De Federal Reserve verlaagde gisteren de rente met 50 basispunten naar 1,5%. In Canada bedraagt deze nu 2,5%. De Europese Centrale Bank (ECB) zette het belangrijkste rentetarief op 3,75%, de Bank of England verlaagde de basisrente naar 4,5% en in Zweden bedraagt de rente nu 4,25%. De Bank of China verlaagde de rente voor de tweede keer in drie weken naar een niveau van 6,93%. Een dag eerder verlaagde de centrale bank van Australië de basisrente met 100 basispunten van naar 6%.
'Je ziet wel vaker dat een ingreep als deze in eerste instantie een averechtseffect heeft. Vandaag verzandde de stap van de centrale banken in schoonheid', zegt handelaar Rik Zwaneveld van AFS Brokers. Voor beleggers is het volgens de handelaar 'een overlevingstocht geworden waarbij het onmogelijk is geworden om ongeschonden uit de strijd te komen'.
De rentevergoedingen op staatsobligaties daalden na het besluit van de centrale banken om in een gezamenlijke stap de rente te verlagen. Het rendement op een tweejarige Duitse staatsobligatie, dat omgekeerd beweegt aan de koers van de obligatie, daalde voor het eerst sinds maart van dit jaar naar een renteopslag van 3,05%. Het verschil tussen het tweejarig en het tienjarig Duitse schatkistpapier - de spread - liep gisteren op naar 77 basispunten. Een dergelijke spread is sinds de introductie van de euro in 1999 niet meer gezien.
Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad
