Fannie, Freddie en Lehman tonen deze week aan dat de kredietcrisis nog volop woedt. Een heerlijke tijd voor beleggers die gokken op dalende koersen.
Houd de lange termijn in het oog, zegt de beleggingsadviseur steevast als het om aandelen gaat. Maar sinds het uitbreken van de kredietcrisis vorig jaar juni hebben de beleggers die gokken op dalende koersen op korte termijn, shorters in jargon, het gelijk aan hun zijde. Shorten, het verkopen van aandelen die niet in bezit zijn in de hoop deze tegen een lagere koers terug te kopen, heeft een enorme vlucht genomen.
Shorten: de nieuwe bubbel
Op Wall Street nam het aantal shorters de afgelopen week flink toe. Een woordvoerder van de Amerikaanse broker Ameritrade gaf aan dat van de zeven miljoen rekeningen het aantal shorters op weekbasis met 16% was toegenomen. Een commentator van de Amerikaanse nieuwszender CNN sprak zelfs van een nieuwe bubbel: het pessimisme. De omgekeerde wereld, want bij een hype - tulpen, internet, vastgoed of telecom - wordt gedacht aan koersstijgingen en niet aan dalingen. Het gaat inderdaad niet goed met een groot deel van de Amerikaanse banken, maar de scherpe dalingen worden nog eens versneld doordat partijen massaal short gaan, zeggen partijen in de markt. Daarbij worden alle banken nu over één kam geschoren.
Met beleggen heeft de huidige markt weinig van doen, zegt ook Rob Koenders, handelaar van Harmony Vermogensbeheer. 'Naar fundamentele punten als bedrijfsverwachtingen en de koers-winstverhouding wordt niet meer gekeken. Aandelen zijn verworden tot instrumenten om in korte tijd zoveel mogelijk geld mee te verdienen.'
Dat er door de pessimisten veel geld is verdiend, bewijzen de koersen van een groot deel van de Amerikaanse financiële waarden. Neem zakenbank Merrill Lynch. Twaalf maanden geleden noteerde het aandeel rond de $ 75, deze week dook het onder de grens van $ 20. Verzekeraar AIG verwisselde een jaar geleden voor een bedrag van $ 63 per aandeel van eigenaar, nu is het aandeel voor circa $ 17,50 te koop.
Fannie en Freddie
De richting van de internationale aandelenmarkten werd afgelopen zondag al ingezet. De Amerikaanse minister van financiën, Henry Paulson, maakte het afgelopen weekend bekend dat de overheid de controle heeft overgenomen bij hypotheekverstrekkers Fannie Mae en Freddie Mac. Dat de VS tot $ 200 mrd in beide noodlijdende instellingen wil investeren, zorgde maandag voor opluchting op de financiële markten. De koersen schoten wereldwijd omhoog en met name banken en verzekeraars profiteerden van de redding. In Amsterdam won verzekeraar Aegon maandag 6,5% en sloten bank-verzekeraars ING en Fortis respectievelijk 5,6% en 5,2% hoger.
Ook bij Fannie en Freddie hebben de partijen die speculeerden op een daling goed geboerd. Fannie Mae stond in september 2007 op een koers van $ 60 tegen $ 0,78 nu. Hetzelfde beeld is te zien bij Freddie Mac: twaalf maanden geleden stond een koers van circa $55 op de borden, tegen $ 0,59 nu.
De redding van Fannie en Freddie riep verschillende reacties op. Sommige economen meenden dat de VS niet anders kon, omdat anders ook andere banken zouden omvallen. Beleggersgoeroe Jim Rogers noemde het ingrijpen van de Amerikaanse overheid waarbij het garant staat voor honderden miljarden aan hypotheken 'communistischer dan China'.
Onrust rond Lehman
De markten waren nog niet bekomen van de schrik of het volgende slachtoffer van de kredietcrisis diende zich deze week aan: Lehman Brothers. Beleggers verloren dinsdag het vertrouwen in de Amerikaanse zakenbank toen zij speculaties hoorden over het afketsen van een overeenkomst met Korea Development Bank. Het aandeel kreeg harde klappen met twee dagen achter elkaar koersverliezen van 40 tot 45%, een record. Een aandeel Lehman, vorig jaar om deze tijd nog te koop voor circa $ 60, daalde donderdag naar een laagterecord $ 4,22. Vrijdag kwamen er geluiden in de markt dat de bank mogelijk toch een financiering tegemoet kan zien.
AEX stuitert
Op weekbasis lijkt de Amsterdamse hoofdgraadmeter nauwelijks van zijn plek gekomen, maar het tegendeel was het geval. De AEX schoot alle kanten op. Zo passeerde de index woensdag meer dan twintig keer de slotstand van dinsdag. 'Volatiel zou ik de beurs niet eens zozeer willen noemen. Eerder nerveus', reageerde handelaar Gert-Jan Geels van Eureffect. Volgens Geels is de huidige beurs te omschrijven in vier woorden: angst, hebzucht, hoop en vrees. Net als zijn collega Koenders meent hij dat het sentiment niets meer met beleggen heeft te maken. 'Dit is misschien interessant voor daghandelaren, maar niet voor asset management. Het lijkt meer op paniekflipperen.'
Arnold Tankuş is redacteur van Het Financieele Dagblad. E-mail: tankus@fd.nl
© 2008 Het Financieele Dagblad
