Lenen wordt voor banken nog duurder

Fors hogere rente-eis van beleggers in bankobligaties zet overnames met geleend geld onder druk

Amsterdam

Lenen wordt voor de grote banken op Wall Street steeds duurder. Houders van bankobligaties willen hogere rentevergoedingen. Hierdoor komen de kosten van overnames met geleend geld, een van de activiteiten waarmee banken veel geld verdienden, onder druk te staan.

Voor zakenbank Lehman Brothers zijn de leenkosten opgelopen naar 7,7%. Een halfjaar geleden stond dit percentage nog op 5,2. Het rendement op obligaties met een looptijd tot 2012 ligt voor Lehman 4,3 procentpunt hoger dan dat van Amerikaanse treasuries met dezelfde looptijd. Lehman moet nu bijna het dubbele betalen voor geleend geld in vergelijking met januari van dit jaar. Een zelfde beeld is ook te zien bij Merrill Lynch. De vijfjarige obligatie met een looptijd tot 2013 kent nu een vergoeding van 7,58% tegen 5,45% zes maanden geleden.

Deze hoge rentevergoedingen zijn voor het laatst gezien in 2000. Er is echter een groot verschil tussen de huidige situatie en die van toen. De Amerikaanse basisrente noteerde destijds op 6,5%, terwijl de rente in de Verenigde Staten momenteel op 2% staat. Dit betekent dat beleggers nu de risico's bij banken hoog inschatten. Hierdoor staat de spread - het verschil tussen de rentevergoeding op treasuries en bankobligaties - op een bijzonder hoog niveau.

De laatste keer dat de spreads zo hard opliepen was in 1998, toen Rusland zijn schulden niet langer kon betalen en hedgefonds Long-Term Capital Management omviel. Het rendement op een vijfjarige obligatie van Lehman steeg in oktober van dat jaar naar 7,6%, terwijl in augustus de vergoeding nog 5,59% bedroeg. Binnen enkele maanden normaliseerden de financieringskosten weer.

Nu lijkt het erop dat de risico-opslag voor de grote Amerikaanse banken een langere tijd zal aanhouden. Banken hebben om die reden in de eerste helft van dit jaar posities met geleend geld verminderd. Dit wordt deleveraging genoemd. Goldman Sachs, Morgan Stanley en Lehman Brothers hebben in de eerste helft van dit jaar voor $ 97,5 mrd aan beleggingen met geleend geld verkocht. De gemiddelde leverage-ratio's van de drie banken - het eigen vermogen gedeeld door het vreemd vermogen - zijn gedaald van 30,1 naar 26,1. Desondanks zijn de rentevergoedingen op bankobligaties in juni en juli verder opgelopen. 'Het deleveragen heeft niet geholpen', zegt Eileen Fahey, kredietanalist van kredietbeoordelaar Fitch tegenover persbureau Bloomberg. 'Het probleem is dat niemand weet hoelang deze situatie gaat aanhouden.'

Een flink aantal van de grootbanken heeft nog geld achter de hand uit de periode dat de rentestanden nog laag waren. Dit geeft de banken enige maanden de tijd. Banken hopen dat de rentevergoedingen binnen enkele maanden weer zullen dalen. Mocht dit niet gebeuren, dan zullen de banken op Wall Street tegen aanzienlijk hogere rentevergoedingen de markt op moeten.

'Tot nu toe hebben de banken nog geen significant bedrag aan leningen uit de markt hoeven halen', aldus Fahey. 'Mocht dit wel gebeuren, dan zal dit zeker de winsten gaan raken.'

Ian Lowitt, de financieel topman van Lehman, liet vorige maand weten dat de bank de financiering voor dit jaar rond heeft en verwacht dat het dit jaar niet naar de obligatiemarkt hoeft om geld op te halen.

Ook Morgan Stanley zegt de financiering voor dit jaar op orde te hebben. De bank financierde het grootste deel van zijn schulden voor het midden van 2007 tegen een opslag van 35 tot 60 basispunten boven Libor, het internationale rentetarief dat dagelijks in Londen wordt vastgesteld. Sindsdien is de spread opgelopen naar 150 tot 250 basispunten boven Libor.

Doordat banken de afgelopen vijf jaar tegen lage rentes en kleine spreads geld uit de markt konden halen, zijn banken steeds afhankelijker geworden de inkomsten op leningen. Nu zullen deze banken terug moeten naar geld verdienen met commissie-inkomsten en adviseringstarieven, stelt Shubh Saumya van de Boston Consulting Group. Hij adviseert grote beleggingsbanken.

'De vraag is of de oplopende spreads van tijdelijke of structurele aard zijn', aldus Saumya. 'Als het laatste het geval is, dan moeten banken terug naar een businessmodel dat de realiteit benadert.'

Van alle grootbanken heeft Goldman Sachs, de grootste en meest winstgevende zakenbank van de VS, het minste last van de hogere spreads. De vijfjarige obligatie kent een rentevergoeding van 5,82%, tegen 4,55% in januari. Dit is nog altijd 2,34 procentpunt hoger dan de rente op de vijfjarige Amerikaanse staatsobligatie.

Arnold Tankuş
© 2008 Het Financieele Dagblad